Concilium Ephese

Source : https://www.documentacatholicaomnia.eu/03d/0431-0431,_Concilium_Ephesenum,_Documenta_Omnia,_LT.doc (Documenta Catholica Omnia, ex Mansi)

0431-0431- Concilium Ephesenum - Documenta Omnia

Konzil von Ephesus O93, f. 43rb; V630, f. 89ra; W411, f. 26r; B132, f. 21ra; V1341, f. 20vb; E97, f. 258vb

INCIPIT SYNODUS EPHESINA1 PRIMA2 DUCENTORUM EPISCOPORUM HABITA ADVERSUS NESTORIUM CONSTANTINOPOLITANUM EPISCOPUM, qui purum hominem ex sancta virgine Maria natum asseruit, ut aliam personam carnis, aliam faceret deitatis, nec unum Christum in verbo dei et carne3 sentiret, sed separatim4 atque5 seiunctim6 alterum filium dei, alterum hominis praedicaret. Convenit autem haec synodus7 Theodosio iuniore tertio decies8 et Valentiniano9 tertio consulibus era CCCCLXVIII10, cui synodo praesedit beatissimus quondam Cyrillus Alexandriae episcopus, qui cum omni concilio ad eundem Nestorium haec synodalia decreta transmisit:

Religioso et11 deo amabili12 consacerdoti Nestorio Cyrillus vel quicumque13 sunt <E97, f. 259ra> apud Ephesi14 synodum15.

Cum salvator noster aperte pronuntiet: Qui diligit patrem aut matrem super me, non est me dignus, et16 qui diligit filium aut filiam super me, non est me dignus, quid17 nos patiemur18, qui deposcimur19 a tua religione20, ut te super Christum salvatorem omnium diligamus21? Quid enim nobis in die22 iudicii proderit, aut quam satisfactionem repperire poterimus23 propter tam diuturnum24 silentium de prolatis25 a te26 contra eum blasphemiis? Et si quidem27 te tantummodo laederes28 docens ista vel sentiens, sollicitudo nobis minor exsisteret. Cum vero totam scandalizaveris ecclesiam et fermentum insolitae pravitatis et novae heresis miscueris in populis, nec tantum ibidem positis, sed ubique consistentibus. Nam tuarum expositionum libri per29 cuncta vulgati30 sunt, quae31 32 pro nostro33 silentio ratio34 ultra vel excusationis sermo sufficiat, aut quomodo non necesse sit meminisse Christi domini sic35 dicentis: Non putetis, quod venerim pacem mittere in terram36, non37 veni pacem mittere, sed gladium, veni enim separare38 hominem adversus patrem suum, et filiam39 adversus matrem suam. Nam cum laeditur fides, parentum reverentia velut inutilis et periculosa40 despicitur, et amor41 erga filios fratresque vitatur. Ad postremum etiam super ipsam vitam mors potius a piis viris eligitur, ut meliorem resurrectionem, sicut scriptum est, consequantur42. Ecce itaque te43 simul cum sancta44 synodo, quae apud amplam45 urbem Romam congregata est, praesidente sanctissimo et venerantissimo patre46 et consacerdote nostro Caelestino47 episcopo his scriptis synodicis te iam tertio <V630, f. 89rb> convenimus <W411, f. 26v> consilium dantes, ut a tam pravis abstineas48 dogmatibus, quae et sentire cognosceris et docere. Recipias vero fidem rectam ecclesiis per beatissimos apostolos et evange<B132, f. 21rb>listas ab initio traditam49, qui et oculis inspexerunt et ministri verbi <V1341, f. 21ra> fuisse monstrantur. Quod si hoc <O93, f. 43va> religio50 tua facere populosfidemque rectissimam violatam, dissipatum quin etiam gregem, quem custodire debueras, siquidem iuxta nos amator recti dogmati exstitisses sanctorum patrum vestigia pia consectans. Omnes itaque, quos propter fidem tua religio a communione removit aut ab ordine suo deposuit laicos etclericosin nostram communionem recepimus. Non enim iustum est eos tuis decretis opprimi, qui noverunt recta sentire, quietiam benefacientes tibi prudentissime restiterunt. Hoc idem namque in epistola, quam misisti ad praesulem amplae Romae, sanctum et coepiscopum nostrum Caelestinum, significare curasti. Non autem sufficit solum modo fidei symbolum confiteri, quod expositum est per idem tempus sancti spiritus largitate avenerando et magno concilio apud Niceam congregato. Hoc enim nec intellexisti nec recte interpretatus es, quin immo perverse, licet sono vocis eadem verba protuleris. Sedconsequens est et iureiurando fateri te, quodanathematizesquidem tuapolluta et profana dogmata, sentias autem et doceas, quae nos universi per orientem seu per occidentem episcopi et magistri praesulesque populorum credimus et docemus. Epistolis autem ab Alexandrina tuae religioni directis ecclesia consensum praebuit, tamea, quae apud urbem Romam convenit sancta synodus, quam etiam nos omnes velut recte irrepraehensibiliterque conscriptis. Subdidimus autem his nostris, quae tesentire oporteatet docere, etea, aquibus abstinere conveniat. Haec est enim fides catholicae ecclesiae, cui cuncti consentiunt orthodoxi per orientem occidentemque pontifices: distulerit, iuxta dilationem51 litteris praefinitam sanctissimi et venerantissimi consacerdotis52 nostri Romanae praesulis ecclesiae Caelestini, scias te nullam sortem habere nobiscum nec locum aut convivium53 vel54 colloquium cum dei sacerdotibus et episcopis obtinere. <E97, f. 259rb> Non enim fas est contemnere55 ecclesias ita turbatas et scandalizatos56 57 58 59 60 61 62 63 64 6566 67 68 69 70 7172 73 74 75 7677 78 79 8081 82 83 8485 86 87 88 89 90 91 Credimus92 in93 unum deum patrem omnipotentem, omnium visibilium et invisibilium94 conditorem et in unum dominum Iesum Christum filium dei natum de patre unigenitum, hoc est de95 substantia patris, deum ex deo, lumen ex lumi<V630, f. 89va>ne, <W411, f. 27r> deum verum ex deo vero, natum, non factum, homousion96 patris, hoc est unius cum patre substantiae, per quem omnia facta sunt in caelo et in terra, qui propter nos <V1341, f. 21rb> <E97, f. 259va> homines et propter nostram salutem descendit97 et incarnatus est et homo factus passus est, et resurgens tertia die ascendit in caelos, inde venturus est98 <B132, f. 21va> iudicare vivos et mortuos, et in spiritum sanctum. Eos autem, qui dicunt: Erat tempus, quando non erat, et antequam nasceretur, non erat, et quia ex nullis exsistentibus99 factus est, aut ex alia100 substantia vel essentia dicunt101 esse, aut102 convertibilem vel103 104 commutabilem dei filium, anathematizat catholica et apostolica ecclesia. Sequentes itaque per105 omnia106 sanctorum patrum confessiones, quas loquente in eis sancto107 spiritu protulerunt108, et unitioni109, quae est in eorum intellectibus, aequis vestigiis inhaerentes atque iter ambulantes regium profitemur, quod110 ipsum unigenitum dei verbum natum ex ipsa patris essentia111, de deo vero deus verus, lumen de lumine, per quem omnia facta sunt, sive in caelis sive in terra, salutis112 nostrae causa descendens ad exinanitionem sese113 dignatus est inclinare, natus114 autem et homo factus, id est carnem de virgine sancta suscipiens eamque propriam faciens, nativitatem nostram ex vulva sustinuit homo de muliere procedens nec115, quod erat, abiciens. Nam licet factus sit in assumptione carnis et sanguinis, tamen servat116, quod erat, deus natura scilicet et veritate persistens. Nec carnem itaque dicimus in naturam deitatis esse117 conversam, nec118 substantiam carnis in119 inseparabilem120 121 dei verbi essentiam122 commutatam. Inconvertibilis est123 enim et incommutabilis idemque ipse iuxta scripturas iugiter permanens. Visus est124 autem et parvulus125 positus adhuc126 in cunabulis127 et128 in129 sinibus genitricis virginis constitutus universam creaturam replebat ut deus genitori130 suo131 indivisus132 exsistens133. Quod divinum est enim sine quantitate et sine mole cognoscitur, nec134 ullis terminis continetur. Unitum135 136 ergo carni verbum dei secundum subsistentiam137 confitentes, unum adoramus filium et dominum Iesum Christum, <O93, f. 43vb> non seorsum ponentes et determinantes hominem et deum velut invicem sibi dignitatis et auctoritatis unitate <E97, f. 259vb> coniunctum138. Hoc enim novitas vocis est et aliud nihil139, nec item Christum specialiter140 nominantes deum141 verbum, quod ex deo est, nec alterum142 similiter Christum specialiter, qui de muliere natus est, sed unum solummodo143 Christum144 dei145 patris verbum cum propria carne cognoscimus. Tunc enim etiam iuxta nos <V630, f. 89vb> unctus146 est, quamvis spiritum dignis147 ipse contulerit et non ad mensuram, sicut beatus148 evangelista Iohannes asseruit149. Sed nec illud dicimus, <W411, f. 27v> quod dei verbum velut in150 homine communi, qui de sancta virgine natus est, habitaverit151, ne152 deum homo Christus habitatorem possidere credatur. Quamvis enim verbum153 habitaverit154 in nobis et dictum sit in155 Christo habitare omnem156 plenitudinem deitatis corporaliter157, tamen158 <B132, f. 21vb> <V1341, f. 21va> intellegimus eum, quod159 caro factus, non sicut in sanctis habitare dicatur, nec talem160 in ipso habitationem161 factam definire temptabimus162, sed unitus iuxta naturam nec in carnem penitus commutatus talem sibi fecit habitationem, qualem et anima hominis habere creditur ad proprium corpus. Unus igitur est Christus, filius et dominus, non velut coniunctionem quamlibet in unitate dignitatis et auctoritatis hominis163 habentis164 ad deum. Non enim potest unire naturam165 sola dignitatis aequalitas. Denique Petrus et Ioannes aequalis166 sunt ad167 alterutrum dignitatis, propter quod168 apostoli et sancti discipuli esse monstrantur, verumtamen uterque non unus est, nec iuxta collationem vel connexionem modum coniunctionis advertimus. Hoc enim ad unitatem non sufficit naturalem nec secundum participationis effectum, sicut169 nos etiam adhaerentes170 domino unus cum eo spiritus sumus171, immo potius coniunctionis nomen172 evitamus tamquam173 non exsistens idoneum174, quod significet unitatis arcanum. Sed neque deum aut dominum Christi verbum dei patris asserimus, ne175 iterum manifestius in duo dividamus unum Christum, filium et dominum, et in crimen sacrilegii176 recidamus, deum illi177 seipsum facientes178 et dominum, unitus quippe, sicut superius diximus, deus verbum carni secundum subsistentiam179 deus quidem est omnium et dominatur180 universitatis. Verumtamen nec servus est sibi ipse nec dominus, <E97, f. 260ra> quia ineptum est vel potius impium hoc sentire vel dicere. Quamvis enim deum suum patrem dixerit, cumdeus sit etiam ipsenatura et deillius essentia, tamen nullatenusignoramus, quod manens deus homo quoque factus sit, qui sub deo iuxtadebitam legem naturae humanitatis exsisteret, ipse vero sibi, quomodo vel deus poterit esse vel dominus? Ergo sicut homo, quantum decenter exinanitionis mensurae congruit, sub deo senobiscum esse asseruit, hoc etiam modosub lege factus est, quamvis ipse promulgaverit legem et legislator ut deus exstiterit. Cavemus de Christo dicere: propter assumentem veneror assumptum <V630. f. 90ra> et propter invisibilem adoro visibilem. Horrendum vero super hoc etiam illud dicere: is, qui susceptus est, cum eo, qui suscepit, nuncupatur deus. Qui enim haec dicit, dividit iterum in duos Christos eum, qui unus est, hominem seorsum in parte et deum similiter in parte constituens. Evidenter enim denegat unitatem, secundum quam nonalter cum altero coadoraturaut conuncupaturdeus, sed unus intellegitur Christus Iesus, filius dei unigenitus, <B132, f. 22ra> <W411, f. 28r> una servitute cum propria carne venerandus. Confitemur etiam, quod idem ipse, qui ex deo patre natus <V1341, f. 21vb> est filius unigenitus deus, licet iuxta naturam suam experspassionis exstiterit, pro nobis tamen secundum scripturas carnem perpessus sit et erat in crucifixo corpore propriae carnis impassibiliter ad se referens passionem. Gratia vero dei pro omnibus gustavit mortem tradens et proprium corpus, quam vis naturaliter ipse vitasit et resurrectio mortuorum. Namut mortem ineffabili potentia procul caretac prius in sua carne primogenitus ex mortuis fieret et primitiae dormientium viamque faceret humanae naturae ad incorruptionis recursum, gratia dei, sicut supra<O93, f. 44ra>dictum est, pro omnibus gustavit mortem et tertiadie resurgens exspoliavit infernum. Idcirco quamvis dicatur, quod per hominem facta sit resurrectio mortuorum, tamen intellegimus hominem factum verbum, quod ex deo est, et per ipsum mortis imperium fuisse destructum. Veniet autem temporibus praefinitis, sicut est unus filius et dominus in gloria patris, ut iudicet <E97, f. 260rb> orbem terrarum in aequitate, sicut scripturatestatur. Necessarie igitur et hoc adicimus: annuntiantes enim secundum carnem mortem unigeniti filii dei, id est, Iesu Christi et resurrectionem eius et in caelis ascensionem pariter confitentes, incruentam celebramus in ecclesiis sacrificii 181 182 183 184 185 186 187 188 189 190191 192193 194 195196197 198 199 200 201202 203 204 205 206 207 208 209 210211 212 servitutem. Sicetiam ad mysticas benedictiones accedimuset sanctificamur participes sancti corporis et pretiosi sanguinis Christi omniumnostrorum redemptoris effecti, non ut communem carnem percipientes, quod absit, nec ut viri sanctificati et verbo coniuncti secundumdignitatis unitatem aut sicut divinam possidentis habitationem, sedvere vivificatricem et ipsius verbi propriam factam. Vitaenim naturaliter ut deus exsistens, quia proprie carni unitus est, vivificatricem eam esse professus est. Et ideo quamvis dicat ad nos: Amen, amen dico vobis, nisi manducaveritis carnem filiihominis et biberitis eius sanguinem, non tamen eam ut hominisuniusex nobis existimare debemus. Quomodo enim iuxta naturam suam vivificatrix <V630. f. 90rb> esse caro hominis poterit? sed ut vere propriam eius factam, qui propter nos filius hominisestfactus et vocatus. Eas autem voces, quas salvator nosterin evangeliis protulit, non in duabus substantiisaut personis omnino partimur. Non enim duplex est unus Christus et deussolus, quamvis ex duabus diversisque rebus ad unitatem cognosciturindividuamconvenisse, sicut homo quoque ex anima constatet corpore non duplex potius, sed unus est ex utraque. <V1341, f. 22ra> Humanas ergo <W411, f. 28v> etdivinasinsuper voces ab uno Christo dictas animadvertentes recte sentimus. Cum enim de duobusdignissime loquitur de seipso: Qui me videt, videtet patrem, et ego et pater unum sumus, divinam eius intellegimus ineffabilemque naturam, secundum quam unus est cum patre suo propter <B132, f. 22rb> unam eandemque substantiam, imago et caracter splendorque gloriae eius exsistens. Cum vero humanae naturae mensuram nullat enus ignorans Iudaeos alloquitur: Nunc me quaeritis occidere hominem, qui veritatem vobis locutussum, item non minus <E97, f. 260va> eum, qui in similitudinem et aequalitatem patris est, deum verum etiam in mensuris humanitatis eius agnoscimus. Si autem necessario creditur, quod natura deus exsistens factus sit caro, immo potius homo animatus anima rationali, quae causa est, utin eius quilibet vocibus erubescat, si eas homine dignas effatus est? Quod si sermones homini congruentes abicit, iuxta nos hominem fieri, quis coegit? Cum vero se propter nos ad exinanitionem spontaneam misericorditer 213 214 215 216 217 218 219 220 221 222 223 224 225 226227 228 229 230231 232233 234 235 236237 238 239240 241 242 243 244 245 246247 248 249250 251252253 inclinaverit, quam ob causam dignos exinanitione sermonis effugerit? Uni igitur personae cunctaeius in evangelio adscribimus, uni substantiae verbi, scilicet incarnati, qui aunus est dominus Iesus Christus, ut scriptum est: appellatum vero ab apostolo pontificem confessionis nostrae, tamquam sacrificantem deo et patri fidei nostrae confessionem, quae a nobis ipsisperipsum deo et patri incessanteroffertur. Iterum eumdicimus, qui ex deo secundum naturam filiusunigenitus, nec homini praeter eum alterisacerdotii nomen et officium deputamus. Factusest enim mediator dei et hominum et reconciliator ad pacem semetipsum deo et patri pro nobis offerens in odorem suavitatis, ideoque dicebat: Sacrificium et oblationem noluisti, holocausta pro peccato non tibi placuerunt, corpus autem perfecistimihi, tunc dixi: Ecce venio. In capite libri scriptum est de me, ut faciam, deus, voluntatem tuam. Obtulitenim proprium corpus non pro se, sed pro nobis in odorem suavitatis. Nam qua pro se oblatione vel sacrificio indigeret, ab omni peccato liber, ut deus exsistens? Quod si omnes <V630, f. 90va> peccaverunt et egent gloria dei secundum hoc, quod sumus, <O93, f. 44rb> ad mutabilitatis excessum proniores effecti. Peccatis aegrotavit humana natura, ipse vero non ita, ideoquenos gloria eius egemus. Cur erit ultra iam dubium, quod agnus verus pro nobis sit immolatus? Qui dicit autem, quia seipsum tam pro se quam pro nobis obtulerit, nullatenus impietatis crimeneffugiet, cum nihil prorsus <V1341, f. 22rb> istedeliquerit, nec ullum fecerit omnino <W411, f. 29r> peccatum. Qua igitur egeret oblationes nullo suo exstante facinore? <E97, f. 260vb> Pro quo, siesset satis ad modum, convenienter offerret? De spiritu quoque, cum dicit: Ille me clarificabit, hoc rectissime sentientes, unum Christum et filium, non velut alterius egentem <B132, f. 22va> gloria, confitemur abspiritu sancto gloriam consecutum, quia spiritus eius nec melior nec superior ipso est. Sed quia humana opera faciens ad demonstrationem suae deitatis virtute proprii spiritus utebatur, ab ipso glorificari dicitur, quod virtus sua veldisciplina quaelibet unumquemque clarificet. Quamvis enim in sua sit substantia spiritus 254 255 256 257258 259 260 261 262 263 264 265266 267 268 269 270 271 272273 274275 276 277278 279280 281 282 283284 285 286 287288 289 290291292 293294 295 eiuset intellegatur in persona proprietas iuxta id, quod spiritus est, et non filius, attamen alienus nonest ab illo. Nam spiritus appellatus est veritatis et veritas Christus est, unde et ab isto similiter sicut ex deo patre procedit. Denique hic ipse spiritus etiam per sanctorum manus apostolorum miracula gloriosa perficiens dominum glorificavit Iesum Christum, postquam ascendit in caelum. Nam creditus est Christus natura deus exsistens per suum spiritum virtutes efficiens, ideoque dicebat: De meo accipiet et annuntiabit vobis. Ne quaquam vero participatione alterius idems piritus sapiens aut potens dicitur, quia per omnia perfectus est et nullo prorsus indigens bono. Nam paternae virtutis et sapientiae, idest, filii spiritus creditur, et ideo ipsa re et subsistenti virtus et sapientia comprobatur. Igitur quiadeum carniunitum iuxta subsistentiam sancta virgo corporaliter peperit, idcirco eam dei genitricem esse profitemur, non quod verbi natura exsistendi principium de carne sortita sit, erat enimin principio verbumet deus erat verbum et verbum erat apud deum, et ipse est conditor saeculorum patri coaeternus et universitatis conditor. Sed quodsuperius diximus, iuxta subsistentiam sibimet uniens humanam naturam nativitatem sustineretex ipsa vulva corporea, non quod eguerit necessario propter suam naturam nativitate, quae est in extremis saeculi facta temporibus, sed ut ipsas benediceret substantiae nostrae primitias, et dum deum carniun itum muliere didisset, illa, quae adversus omne <V630, f. 90vb> genus humanum maledictio fuerat prolata <E97, f. 261ra> desineret, nec iam morti nostra corpora destinaret. Illud quoque, quod dictum est: In tristitia paries filios, ipse dissolvens verum esse monstraret, quod prophetae voce praedixerat: Absortaest mors in victoria, et iterum: <B132, f. 22vb> Abstulit deus omnem lacrimam ab omni facie. Propter hanc enim causam dicimus eum dispensatorieet ipsis bene<V1341, f. 22va>dixisse tunc nuptiis <W411, f. 29v> cum in ChanaGalileae cum sanctis vocatusapostolisadessedignatus est. Haec sapere sumus edoctia sanctis apostolis et evangelistis et ab omni scriptura divinitus inspirata, nec non et a beatis patrum confessionibus veritatissubnexis. His omnibus etiamreligionem296 297 298 299 300 301 302 303 304 305 306 307 308 309 310 311 312 313314 315 316 317 318 319 320321 322 323 324325326 327328 329 330 331 332 333 334 335336 337338 339 concordare340 et praeter aliquem dolum consentireconvenit. Quae vero religioni tuae anathematizare necesse est, huic epistolae nostrae subiectasunt:341 342343 344

I345 Si quis non confitetur deum esse346 veraciter Emmanuel et propterea dei genitricem sanctam virginem peperit enim secundum carnem347 factum dei verbum, secundum quod scriptum348 est: Verbum caro factum est, anathema sit.

II349 Si quis non confitetur carni350 secundum substantiam351 unitum352 dei patris353 verbum unumque esse Christum cum propria carne eundem scilicet354, deum simul et hominem, anathema sit.

III355 Si quis in uno356 Christo dividit subsistentias357 358 post359 unitatem sola360 eas361 connexione coniungens ea, quae secundum dignitatem vel etiam auctoritatem aut potestatem ac non potius conventu362 qui per unitatem factus est naturalem363, anathema sit. <O93, f. 44va>

IIII364 Si quis personis365 duabus366 vel subsistentiis367 eas voces, quae in apostolicis scriptis continentur368 et evangelicis, dividit vel, quae de Christo dicuntur369 a sanctis vel ab ipso, et aliquas quidem ex his velut homini, qui praeter dei verbum specialiter intellegatur aptaverit, illas370 autem tamquam371 dignas deo372 soli373 dei patris verbo deputaverit, anathema sit.

V374 Si quis audeat375 dicere Christum hominem theophron376, id377 est deum fortem378, ac non potius deum esse veraciter dixerit tamquam379 filium per naturam, secundum quod verbum caro factum est380 et381 communicavit similiter ut nos carni382 et sanguini, anathema sit.

VI383 Si quis dicit deum esse vel dominum384 Christi dei patris verbum et non magis eundem ipsum385 confitetur <E97, f. 261rb> deum simul et hominem, proptera quod verbum caro factum est secundum scripturas, anathema sit.

VII386 Si quis velut hominem Iesum, operante387 deo verbo <B132, f. 23ra> dicit adiutum et unigeniti gloriam tamquam alteri praeter <V630, f. 91ra> ipsum existenti tribuit, anathema sit.

VIII388 Si quis audet dicere assumptum hominem coadorandum deo verbo et conglorificandum389 et conuncupandum deum tamquam390 alterum cum altero, nam con391 sillaba392 semper393 adiecta hoc394 cogit intellegi395, ac non potius una supplicatione396 veneratur Emmanuel unamque397 ei glorificationem dependit, iuxta quod verbum caro factum est, anathema sit.<V1341, f. 22vb>

VIIII398 Si quis unum dominum Iesum Christum glorificatum dicit ab spiritu sancto tamquam399, qui aliena virtute per eum usus fuerit400 et ab eo acceperit401 efficaciam402 contra immundos spiritus, posse et coram403 hominibus404 divina signa perficere405 ac non potius406 proprium fatetur eius spiritum407, per quem divina signa explevit408, anathema sit. <W411, f. 29*r>

X409 Pontificem et apostolum confessionis nostrae factum esse Christum divina scriptura commemorat. Obtulit enim410 semetipsum pro nobis in odorem suavitatis deo et patri. Si quis ergo pontificem et apostolum nostrum dicit factum non ipsum dei verbum, quando caro factum est et iuxta nos hominem411, sed velut alterum praeter ipsum specialiter hominem ex muliere, aut qui412 dicit, quod413 pro se obtulisset414 semetipsum oblationem et non415 potius pro nobis solis, non enim416 eguit417 oblatione, qui peccatum omnino nescivit, anathema sit.

XI418 Si quis non confitetur carnem domini vivificatricem esse et propriam419 ipsius verbi dei patris, sed velut alterius praeter ipsum coniuncti eidem420 per dignitatem aut quasi divinam habentis habitationem ac non421 potius vivificatricem esse, quia facta est propria verbi422 vivificare valentis, anathema sit.

XII423 Si quis non confitetur dei verbum passum carne et424 crucifixum carne et mortem carne gustasse factumque425 primogenitum ex mortuis, secundum quod vita est et vivificator ut426 deus, anathema sit. <B132, f. 23rb>

INCIPIT ALIA AD EUNDEM NESTORIUM DE427 HERETICIS428 EPISTOLA

Ait429 430 431 igitur sancta magna synodus: Ipsum, qui est ex deo patre naturaliter natus, filium unigenitum, deum de deo vero, lumen de lumine, <E97, f. 261va> per quem et cum quo432 omnia fecerit pater433, hunc descendisse434 confitetur435, incarnatum esse et hominem factum passum esse et436 resurrexisse tertia die, ascendisse rursus in caelos. Haec nos sequi verba437 debemus, his nos convenit obtemperare dogmatibus, considerantes, quid sit <V630, f. 91vb> incarnatum esse et hominem factum dei verbum. Non enim dicimus, quod dei natura conversa vel immutata438 sit, sed magis, quod carnem animatam anima rationabili439 sibi copulaverit verbumque440 substantialiter, ineffabiliter et irrepraehensibiliter441 factus sit homo et nuncupatus sit442 etiam filius hominis, non nuda443 tantum modo voluntate, sed nec assumptione sola personae, sed quod diversae quidem naturae in unum convenerint, unus tamen ex ambobus444 Christus et filius non evacuata vel445 sublata diversitate naturarum446 <V1341, f. 23ra> per447 coniunctiones448, sed449 quia simul nobis effecerunt, unum deum et Christum et450 filium, id451 est divinitas452 et humanitas per arcanam <O93, f. 44vb> illam ineffabilemque453 copulationem ad humanitatem. Itaque is454, qui ante saecula omnia natus455 est ex patre, etiam ex muliere carnaliter est456 procreatus, non quia divina ipsius natura de457 sacrata458 virgine sumpsit exordium, nec quod459 propter seipsum460 opus habuit secundo nasci post illam nativitatem, quam habebat461 ex patre. Est enim ineptum et stultum hoc dicere, quod is, qui ante omnia saecula est consempiternus patri, secundae generationis eguerit, <W411, f. 29*v> ut esse inciperet, sed quia propter nostram salutem <B132, f. 23va> naturam sibi copulavit humanam et processit ex muliere, idcirco dicitur natus esse carnaliter. Neque enim primum natus est homo communis de sancta virgine et tunc462 demum inhabitavit in eo verbum, sed in ipsa vulva uteroque virginali secum carnem463 coniunxit et sustinuit generationem carnalem carnis suae nativitatem suam464 faciens. Sic illum dicimus et passum esse et resurrexisse, non quia deus verbum in sua natura passus sit aut plagas aut clavos465 transfixionis466 aut alia vulnera susceperit467, deus namque incorporalis et468 extra passionem469 est, sed quia corpus illud, quod ipsius proprium470 factum est471, <E97, f. 261vb> haec472 473 sustinuit, ideo haec omnia pro nobis ipse dicitur passus, inerat enim in eo corpore, quod patiebatur deus, qui pati non poterat. Simili modo et mortem Ipsius intellegimus, immortale enim et incorruptibile est naturaliter et vita et vivificans deus verbum. Sed quia per corpus ipsius proprium gratia dei iuxta Pauli vocem pro omnibus mortem gustavit, idcirco ipse dicitur mortem passus esse pro nobis, non quod ipse mortem essetexpertus, quantum ad ipsius naturam pertinet, insania enim est hoc vel sentire vel dicere, sed quod, ut diximus, vera caro ipsius mortem gustavit, ita et resurgente carne ipsius rursus resurrectionem dicimus, non quia in corruptionem ceciderat, absit, sed qui<V630, f. 91va>a eius surrexit corpus. Ita Christum unumet dominum confitemur, non tamquam hominem cum verbo coadorantes, ne divisionis quaedam species inducatur, sed unum iam et eundem adorantes, quia non est alienum a verbo corpus suum, cum quo ipse etiam asside tpatri. Nec hoc ita dicimus quasi duobus filiis assidentibus, sed uno cum carne per unitatem, quiasi talem copulationem factam per substantiam aut quasi impassibilem aut quasi parum decoram noluerimusaccipere, in id incidemus, ut duos filios esse dicamus. Necesse est enim discernere et dicere hominem separatim fuisse sola filii appellatione honoratum rursus verbum, quod est exdeo in homine<V1341, f. 23rb> inveritate filium dei, sed discernere in duos filios non debemus unum dominum Iesum Christum, neque enim idiuvat rectam fidei rationem, licet nonnulli copulationem, nescio <B132, f. 23vb> quam, perhibeant personarum. Non dixit enim scriptura verbum dei personam sibi hominis assumpsisse, sed carnem factum esse. Id autem est ostendere dei verbum similiter ac nos participium habuisse carnis et sanguinis, et corpus nostrum proprie suum fecisse et hominem ex muliere processisse non abiecta nec deposita deitate, ut generationemillam amitteret, quam habebat ex patre, sed mansisse etiam in assumptione carnis deum, quoderat. Hoc ubique <W411, f. 30r> rectaefidei ratio protestatur. <E97, f. 262ra> In tali sensu sanctos patres fuisse comperimus; ideo illi non dubitaverun tsanctam virginem dicere theotocon, non quia verbi natura deitasque in sancta virgine sumpsit exordium, sed quod ex ea natum sit sacrum illud corpus animatum anima rationabili, cui substantialiter adunatumdei verbum carnaliter essenatum dicitur. Haec igitur pro474 475 476 477 478 479 480481 482 483 484 485 486487 488 489 490 491 492493 494495 496 497 498 499 500 501 502 503 504 505 506 507 508509 510 511 512 513 514 515516517 518 519 caritate in Christo scribotibi quaerens tamquam fratrem et contestans coram deo et electis angelis, ut haec nobiscum et sentiaset doceas, ut ecclesiarum pax salva servetur, et concordiae caritatisque vinculum indissolubile<O93, f. 45ra>maneat sacerdotibus.520 521 522 523

O93, f. 45ra; V630, f. 91va, W411, f. 30r; B132, f. 23vb; V1341, f. 23rb; E97, f. 262ra

1 EFESANA W411; EPHESENA V1341 2 PRIMA] PRIMA AD W411 3 carne] carne faceret V1341 4 seperatim W411 5 atque fehlt B132 6 seiunctum O93; E97 7 synodus] sinodus sub W411 8 decimo V630; W411; B132; V1341; E97 9 vaentiniano korr. aus valentiano E97 10 CCCCXVIII O93; CCCCLVIII V1341 11 ac korr. aus a W411 12 amabili korr. aus amabile W411 13 quicumque] qu• convenit W411 14 efesum W411 15 sinodus W411 16 et qui diligit filium aut filiam super me, non est me dignus fehlt O93 17 Quid korr. aus Qui W411 18 patiemur korr. aus patiemus W411 19 deposcimur korr. aus deposcimus W411 20 relegione W411 21 diligamus] diligamus Quid (korr. aus Qui) nos patiemur (korr. aus patiemus) qui deposcimur (korr. aus deposcimus) a tua religione Ut te super christum salvatorem omnium diligamus W411 22 diem W411 23 poterimus korr. aus potuerimus W411 24 diurnum W411 25 prolatis korr. aus prolati W411 26 te contra korr. aus te B132 27 quidem te korr. aus quidem O93 28 lederes korr. aus ledere W411 29 pro W411 30 vulgati korr. aus vulgata V1341 31 quae fehlt W411 32 quae pro nostro silentio] pro nostro silentio quae V630; B132; V1341; E97 33 nostro korr. aus nostros W411 34 oratio V630; W411; B132; V1341 35 sic fehlt W411 36 terra V630; V1341; E97 37 non veni pacem mittere fehlt W411 38 separare korr. aus separari O93 39 filia O93 40 pericosa W411 41 amor korr. aus amore W411 42 consequatur B132 43 te fehlt W411 44 sancto W411 45 ampla B132 46 fratre W411 47 celestino korr. aus celestine W411 48 abstineas] abstineas distortisque W411 49 traditam korr. aus traditas B132 50 relegio W411 51 dilationem korr. aus dilectionem E97 52 consacerdotes O93 53 convivium vel fehlt W411 54 vel colloquium fehlt V630; B132; V1341; E97 55 contemnere] conteri non solum V630; B132; conterere nos W411; conteri non V1341; contemnere solum E97 56 scandalizatas V630; B132; V1341; scandalizatos korr. aus scandalizatas E97 57 populis V630; B132; V1341 58 dissipatamque V630; B132; dissipatam korr. aus dissipatum W411; dissipatumque V1341 59 dogmatis V630; B132; V1341; E97 60 extetisse W411 61 relegio W411 62 aut V1341 63 clericos korr. aus clecos E97 64 nostram communionem korr. aus nostra communione O93; nostram communionem] nostra 65 recipimus E97 66 quin E97 67 misimus V630; B132; V1341; misi W411 68 sufficit korr. aus sufficit vel religionis O93; sufficit vel tue religionis korr. aus sufficit vel religionis V630; sufficit] sufficit tue relegionis W411; sufficit vel regionis B132; sufficit vel religionis V1341; sufficit tuae religioni E97 69 sancti spiritus] spiritus sancti V630; B132; V1341; E97 70 a fehlt W411 71 perverse] per se B132 72 sed korr. aus se W411 73 quo W411 74 anathematizes korr. aus anathematizates E97 75 tua fehlt W411 76 docemus korr. aus videmus B132 77 relegioni W411 78 directis korr. aus directus W411 79 tam korr. aus tamen B132 80 eam W411 81 te fehlt V630; te sentire] sentire te B132; V1341; E97 82 oportet B132 83 et fehlt W411 84 ea fehlt V630; B132; V1341; E97 85 a fehlt W411 86 est fehlt W411 87 autem B132 88 cuncti korr. aus cuncte W411 89 orthodoxis W411 90 super W411 91 orientem] orientem et W411 92 am Rande Credo W411 93 in unum] INUM W411 94 invisibilium korr. aus visibilium W411 95 ex V1341 96 omousion korr. aus homoeusion W411 97 discendit W411 98 est fehlt W411 99 exstantibus W411 communione W411; E97 100 alia sustantia korr. aus aliprotantia O93 101 dicant V1341 102 trepton hoc est korr. aus aut B132 103 aut V1341 104 vel commutabilem] commutabilemque W411 105 per omnia] omnium V630; B132 106 omnium W411; V1341 107 sancto spiritu] spiritu sancto W411 108 pertulerunt W411 109 intentioni V630; B132; V1341; unitioni] intenti omni W411 110 quod fehlt E97 111 substantia W411 112 saluti W411 113 se W411 114 natus korr. aus nas O93 115 nec korr. aus ne O93; V630 116 etiam V630; B132; servat] etiam sic W411; V1341 117 esse korr. aus se W411 118 nec] nec in korr. aus nec E97 119 in fehlt W411; V1341; E97 120 interlinear vel ineffabilem E97 121 inseparabilem korr. aus separabilem V630; B132; ineffabilem W411 122 essentiam korr. aus essententiam W411 123 est enim] enim est W411 124 est fehlt B132 125 parvulus korr. aus parvulis V630 126 atque V630; B132; V1341; que korr. aus atque W411 127 cunabulis korr. aus cunabilis W411 128 et in korr. aus et O93 129 in fehlt V630; B132; W411; E97 130 genitoris B132 131 suo korr. aus sui V630; sui B132 132 indivisus korr. aus indivesus O93 133 existeret V630; B132; V1341; exsistens korr. aus exsistat W411 134 nec korr. aus ne O93 135 Unitum fehlt W411 136 Unitum ergo carni fehlt V630; B132; V1341 137 subsistentiam korr. aus substantiam O93 138 coniunctos korr. aus coniuncto W411; coniunctos korr. aus coniunctum E97 139 nic W411 140 specialiter nominantes deum verbum quod ex deo est, nec alterum similiter Christum specialiter korr. aus specialiter V1341 141 domini B132 142 alterum korr. aus alter O93 143 solummodo korr. aus solo modo W411 144 christum korr. aus christi V1341 145 dei korr. aus dei de W411 146 cunctus W411 147 dignis korr. aus dignus O93 148 beatus evangelista Iohannes] iohannes beatus evangelista E97 149 assentit B132 150 in homine communi] hominem communem V630; B132; V1341; homini commune korr. aus homine communi W411 151 habitaverat W411 152 nec W411 153 verbum fehlt V630; B132; V1341; E97 154 habitaverat W411 155 in Christo habitare] habitare in christo W411 156 homine korr. aus hominem W411 157 corporaliter] corporaliter et W411 158 attamen V630; B132; V1341 159 quod caro korr. aus quod W411 160 tamen, interlinear vel talem V630 161 habitatione W411 162 temptavimus W411; temptamus E97 163 hominis fehlt W411 164 habens E97 165 natura W411; naturas E97 166 equales W411 167 ad fehlt W411 168 quod] quod et W411 169 sicut] sicut et V630; V1341 170 adherens korr. aus adherentes O93 171 sum O93; sumus korr. aus summus W411 172 nomen evitamus] nomine vitamus W411 173 tam W411 174 idonem W411 175 sed W411 176 sacrilegi W411 177 illi seipsum] illum esse ipsum korr. aus ille seipsum W411 178 fastentes korr. aus facientes W411 179 subsistentiam] subsistentiam si korr. aus subsistentiam E97 180 dominator W411 181 nec W411 182 suum patrem dixerit cum deus sit etiam ipse natura de] dixerit suum patrem in se natura et korr. aus suum in se natura in se natura et V630 183 patrem dixerit cum deus sit etiam fehlt W411; B132 184 cum deus sit etiam ipse natura et de illius essentia] in se natura et illius essentia V630 185 ipsa W411; ipse] in se B132 186 de fehlt W411; B132 187 nullatenus korr. aus ullatenus B132 188 iuxta fehlt V630; iuxta korr. aus iuxtam V1341 189 se fehlt W411 190 decrevit korr. aus deseruit V630; deseruit W411; B132; V1341 191 quomodo V630; W411; B132; V1341 192 existeret V630; B132; W411; V1341 193 Caveamus B132 194 Cavemus] Cavemus autem W411 195 suscipit V630; B132; suscepit] suscepit non W411; suscepit non korr. aus suscipit non V1341 196 est] est et W411 197 non fehlt W411 198 coadoratur korr. aus coadorantur O93; coadorantur V630; B132; V1341; adorantur W411 199 connuncupantur V630; W411; V1341 200 expers korr. aus ex persona O93; B132; expers] ex persona W411 201 passiones W411 202 hominibus V630; B132; W411; omnibus korr. aus hominibus V1341 203 gustavit korr. aus gestavit V630 204 et fehlt W411; ei E97 205 quamvis] quamvis et V630 206 vita sit korr. aus vitavit V630 207 am Rande DE PROCULCATIONE MORTIS O93 208 proculcareret W411 209 tertio V1341; tertio die korr. aus tertio W411 210 distructum W411 211 scritpura testatur] scriptum est B132 212 hoc adicimus] adicimus hoc B132 213 am Rande de sacramento corporis et sanguinis christi O93 214 accedimus korr. aus accepimus O93 215 omniumque E97 216 secundum fehlt B132 217 sed] sed ut korr. aus se ut W411; sed ut V1341 218 vitam W411 219 fili W411 220 hominus W411 221 unius ex nobis korr. aus unius V1341 222 hominis] hominis et W411 223 est fehlt W411 224 noster fehlt V630 225 subsistentiis W411 226 partimur korr. aus patimur B132; V1341 227 deus fehlt W411 228 cognoscetur W411 229 Individuo W411 230 cognovisse W411 231 constans W411 232 utroque W411; E97 233 et fehlt W411 234 divinas] divinas ergo W411 235 duo W411; deo V1341 236 vidit W411 237 vidit W411 238 eademque W411 239 alloquitur] adloquitur dicens W411 240 locutus sum] loquitur W411 241 similitudinem et aequalitatem] similitudine et aequalitate W411; V1341; E97 242 etiam] etiam et V1341 243 eius korr. aus ius W411 244 quo W411 245 dei E97 246 racionabili W411 247 ut fehlt W411 248 qualibet W411 249 erubescas korr. aus erubescat W411 250 homine korr. aus hominem W411 251 es W411 252 fieri quis korr. aus fieri B132 253 quos V630 254 exinanitione korr. aus examinatione O93; V630; examinatione interlinear vel inanitione B132 255 sermones O93; W411; E97 256 cunctas V1341 257 adscribemus W411 258 quia unus] qui agnus B132 259 ab apostolo] apostolum W411 260 sanctificante W411 261 ipsis per korr. aus ipsis O93 262 per fehlt W411 263 per ipsum] ipsi V630; V1341; per ipsum] ipsi korr. aus ipsum B132 264 incensanter V630 265 offertur. Iterum eum dicimus, qui ex deo secundum naturam filius unigenitus] offertur. Iterum ipsum esse dicimus ex deo secundum naturam filium unigenitum korr. aus offertur V630 266 ipsum V630; enim W411 267 filius] filius est E97 268 alteri sacerdotii] alteris sacerdotiis W411 269 Factus korr. aus Factu V1341 270 perfecti W411 271 Obtulit korr. aus Obtuli W411 272 indigent V1341 273 egerunt W411 274 hoc fehlt B132 275 excelsum V630 276 proniores korr. aus proniones W411 277 effecti] effecti et W411; E97 278 ideoque nos] idoneosque W411 279 evincimur korr. aus evicimur W411 280 se fehlt W411 281 criminen korr. aus crimine W411 282 iste fehlt W411 283 deliquerit korr. aus delinquerit W411 284 Qua korr. aus Quia O93; V630; Quia B132; V1341 285 egeret korr. aus egerat O93; V630; egerat W411; W411 B132; eguerat E97 286 oblatione korr. aus oblationes V630 287 quibus korr. aus quos W411 288 si esset] gessit W411 289 conveniente W411 290 glorificavit W411 291 senties E97 292 a B132; V1341; E97 293 dicitur] dicitur a se veniret W411 294 vel fehlt W411 295 clarificet korr. aus glarificet V630 296 eius fehlt V1341 297 non est ab illo] ab illo non est V630; B132; V1341; E97 298 veritas W411 299 am Rande quod spiritus sanctus sicut a patre ita a filio procedit B132 300 virtutes korr. aus virtutis W411 301 annuntiavit V630 302 participatione] participatione ullius B132 303 idem] id est W411 304 id est] idem korr. aus id est B132 305 subsistenti] subsistente virtute V630; B132; subsistentiae W411; subsistente virtute korr. aus subsistentia virtute V1341; subsistentia E97 306 qua W411 307 carni korr. aus carne O93; carne V630; W411; V1341; E97 308 subsistentiam korr. aus substantiam, am Rande subsistentiam O93; substantiam E97 309 sanctam V1341 310 enim fehlt W411 311 deus W411 312 est fehlt W411 313 creator V1341 314 quod] quod ut E97 315 substantiam E97 316 uens W411; uniens korr. aus veniens B132 317 humanam naturam] humane nature korr. aus humanam naturam B132 318 sustinuerit korr. aus sustinerit W411; sustinuerit V1341; E97 319 necessario] necessario ut W411 320 nativitate korr. aus nativitatem O93; nativitatem V630; V1341; nativitas W411 321 eum W411 322 carni korr. aus carne O93; carne V630; W411; B132; V1341; E97 323 mulier edidisset] mulier edidisset korr. aus muliere dedisset O93; W411; mulieri dedisset V630; B132; V1341; E97 324 desiniret W411 325 praedixerit B132 326 Absorpta V1341 327 victoria] victoria tua W411 328 dispensatorie korr. aus disponsatorie O93 329 cana W411 330 vocatus korr. aus vocatis V630; O93; vocatis B132; V1341 331 apostolis korr. aus apostolus W411 332 apostolis adesse dignatus est. Haec sapere sumus edocti a sanctis apostolis quam evangelistis 333 adesse dignatus est. Haec sapere sumus edocti a sanctis apostolis quam evangelistis fehlt B132; V1341 334 edocti a korr. aus edocti O93; edocti a korr. aus educti a W411 335 inspirati korr. aus inspirata W411 336 veritatis fehlt W411; veritates V1341; veritate E97 337 subnexis] subnixis veritate korr. aus subnexis veritate W411 338 etiam] etiam tuam korr. aus tuam V630; et tuam E97 339 religionem korr. aus regionem V630; relegionem W411 340 concordari V630; B132; V1341 341 consentire] consentire iam V1341; E97 342 convenit] iam venit W411 343 religioni tuae] relegionem tuam W411 344 subiecta korr. aus subiecti W411 345 I fehlt E97 346 esse veraciter] veraciter esse B132 347 carnem] carnem carnem V630; B132; V1341; carnem carne W411 348 dictum E97 349 II fehlt E97 350 carnis W411 351 subsistentiam W411 352 munitum W411 353 patri W411 354 scilicet] si licet O93 355 III fehlt E97 356 uno fehlt W411 357 interlinear vel substantias E97 358 substantias V630; B132; W411 359 interlinear vel post habita unitate E97 360 solo W411 361 eas korr. aus eos V1341 362 conibendu W411; conventum V1341; E97 363 naturalis W411 364 I O93; IIII fehlt E97 365 personis] per unis W411 366 duobus W411 367 subsistentus W411 368 continetur W411 369 dicuntur a sanctis] a sanctis dicuntur W411 370 alias E97 371 tamquam] tamquam deo V1341 372 deo soli] soli deo V1341 373 soli dei] solidi V1341 374 V fehlt O93; E97 375 audet V630 376 teophoron, interlinear dei forum V630; theophoron W411; B132; V1341; E97 377 id est] idem W411 378 fertem W411; ferentem korr. aus fertem V1341 379 tamquam] tanquam dei E97 380 est et fehlt E97 381 et fehlt W411 382 carni et sanguini] carne et sanguine W411 383 VI fehlt E97 384 dominum korr. aus deum O93; B132; deum interlinear vel dominum V630; deum W411; V1341; dominum korr. aus quoniam E97 385 ipso W411 386 VII fehlt E97 387 operante deo verbo] opera n• dei verbi W411 388 VIII fehlt E97 389 glorificandum W411; conglorificandum korr. aus glorificandum V1341 390 quam W411 391 cum V1341 392 sillabas W411 393 supera korr. aus semper V1341; super E97 394 haec V630 395 intellegi] intellegit Intellegi W411 396 supplicatio W411 397 unaque W411 398 VIIII fehlt E97 399 tamquam qui] quam quia W411 400 fuerat W411 401 acceperi W411; accepit V630; B132; V1341 402 efficatiam korr. aus efficatiem V630 403 coram fehlt W411 404 omnibus W411 405 perficere ac non potius proprium fatetur eius spiritum per quem divina signa fehlt O93 406 potius korr. aus potiu O93 407 christum W411 408 implevit W411 409 X fehlt E97 410 autem W411 411 homo E97 412 quis W411; V1341 413 aut W411 414 obtulisse W411 415 non korr. aus nos V630; O93 416 enim fehlt W411 417 egui W411 418 XI fehlt E97 419 propria W411 420 idem W411 421 non fehlt V630 422 verbi] verbi cuncta W411 423 XII fehlt E97 424 et fehlt V1341 425 factum V630 426 velut W411 427 DE HERETICIS EPISTOLA fehlt W411 428 HERETICE V1341 429 Ait fehlt O93; V630; B132; E97 430 Ait igitur] IGITUR AIT korr. aus IGITUR V1341 431 Ait igitur sancta magna synodus fehlt W411 432 quod W411 433 pariter V1341 434 descendisse confitetur korr. aus descendisse O93; descendisse confitetur] confitetur descendisse E97 435 confitetur fehlt 630; W411; B132; V1341 436 et fehlt W411; V1341 437 verbum W411 438 immutata] inmutata facta W411 439 rationali E97 440 verbum W411; E97 441 incompraehensibiliter E97 442 sit] si et W411 443 nuda tantummodo] nudatum modo W411 444 ambolus V1341 445 est W411; aut V1341 446 naturam B132 447 interlinear vel per unitionem E97 448 coniunctionem E97 449 interlinear vel secundum quam E97 450 et] et dei O93 451 id est fehlt E97 452 divinitas korr. aus trinitas O93 trinitas W411; B132; V1341 453 ineffabilemque] ineffabilemque verbi E97 454 is korr. aus dominus W411 455 natus est] est natus V630; W411; B132; V1341 456 est fehlt W411 457 interlinear vel a se creata E97 458 sacreta korr. aus secreta O93; sacra korr. aus cra V630; secreta W411; B132; secrata V1341 459 quod fehlt V630 460 seipsa W411; seipsam V1341; B132; E97 461 habebat korr. aus habeat B132 462 tum V1341 463 carne W411; E97 464 suam fehlt V630 465 clavos] clavos et E97 466 transfixiones V630; W411; V1341 467 susceperit fehlt W411 468 et fehlt W411; B132; V1341 469 passione W411 470 propium V630 471 est] est Idem W411 472 haec korr. aus hac O93 473 haec sustinuit fehlt W411 474 ipsius fehlt E97 475 imtale W411 476 quia per korr. aus quia O93 477 per fehlt V630; B132; V1341; W411; E97 478 esset korr. aus et V630 479 scire W411 480 ceciderat] ceciderat quod E97 481 resurrexit E97 482 unum] unum deum E97 483 hominem cum korr. aus hominem V1341 484 ne korr. aus nec V630 485 divisiones W411 486 coadorantes W411 487 ipsi W411 488 assidet] adsit et W411; assistit, interlinear vel assidet E97 489 quia si korr. aus quasi V630; quia si] quasi W411 490 substantias E97 491 voluerimus E97 492 incidimus W411; incedimus B132 493 honoratum] honoratum et V630; W411 494 verbum korr. aus vero O93; verum W411; B132; V1341 495 de W411 496 et W411; E97 497 nomine E97 498 et W411 499 filius W411 500 dominum] dominum nostrum V1341 501 id fehlt B132; V1341 502 dixit enim] enim dixit V630; B132; V1341 503 scriptura korr. aus supra V630 504 ostendere dei korr. aus ostendere V630 505 interlinear vel participatum E97 506 principium V630; B132; V1341; participatum W411 507 generationem illam] genratione illa W411 508 amitteret fehlt W411 509 habeat W411 510 adsumptionem B132 511 quo W411 512 recta V1341 513 sanctos patres] sancto patre W411 514 dubitarunt W411 515 theatocon B132 516 rationali E97 517 donatum W411 518 esse natum] natum esse V630 519 pre W411 520 scribo tibi quaerens] scriptoque W411 521 sentias korr. aus sentias nobis O93; sentias] sentias simul V630; W411; B132; V1341; E97 522 indissolubilem W411 523 sacerdotibus] sacerdotibus

EXPLICIT W411korr. aus apostolis V630; V1341

© 2004-2006 Karl-Georg Schon Dieser Text ist urheberrechtlich geschützt. Er steht unter der GNU Free Documentation License. Demnach dürfen Sie ihn frei weiter verbreiten und bearbeiten, vorausgesetzt Sie nennen den Namen des ursprünglichen Autors und Sie geben auch anderen das Recht den von Ihnen bearbeiteten oder verbreiteten Text unter den gleichen Bedingungen weiter zu verbreiten. Im einzelnen finden Sie Bestimmungen der GNU Free Documentation License unter dem Menüpunkt Lizenz.