Concilium Florence

Source : https://www.documentacatholicaomnia.eu/03d/1431-1431,_Concilium_Basiliense,_Documenta_Concilii_Basiliensis,_LT.doc (Documenta Catholica Omnia, ex Mansi)

1431-1431- Concilium Basiliense - Documenta Concilii Basiliensis

Concilia oecumenica et generalia Ecclesiae catholicae - Concilium Basileense a. 1431-1437

Ad omnipotentis dei gloriam fidei catholicae exaltationem christianae que religionis profectum iaciens fundamentum in summo angulari lapide christo Iesu in quo omnis aedificatio constructa crescit in templum sanctum in domino sacrosancta synodus Basileensis universalem ecclesiam repraesentans in spiritu sancto legitime congregata praesidente reverendissimo in christo patre domino iuliano sanctae Romanae ecclesiae sancti Angeli diacono cardinali apostolicae sedis legato attendens quod sacra generalis synodus Constantiensis in spiritu sancto celebrata salubre existimans et multimode fructuosum in sancta dei ecclesia generalia concilia frequentari hoc suo decreto constituit huiusmodi sub tenore frequens generalium conciliorum celebratio.

Atque pro ipsius executione decreti civitas Papiae apud Italiam fuit electa pro generali concilio in fine tunc proxime sequentis quinquennii celebrando.

Quod quidem concilium suo decreto tempore in dicta civitate Papiensi celebrari extitit inchoatum et inde certis ex causis ad civitatem senensem translatum.

In quo quidem generali concilio Papiae inchoato et in Senensi civitate celebrato haec Basileensis civitas pro celebratione tunc futuri generalis concilii post septennium a fine ipsius Senensis concilii celebrandi fuit electa et debite assignata ut constat in instrumento publico inde confecto huiusmodi seriei.

Ipse autem reverendissimus dominus legatus mandatum apostolicum exequi cupiens cum tempore quo iam instabat celebrationem concilii inchoari circa expeditionem adversus pestiferam haeresim Hussitarum esset pro causa fidei admodum occupatus suos ad hanc civitatem vices gerentes destinare curavit ac postmodo quamcitius fuit possibile ad praesentem civitatem accessit ut iniunctum legationis officium posset in celebratione huius generalis concilii praestante divini numinis gratia adimplere prout etiam sanctissimus dominus noster dominus Eugenius divina providentia papa iv repetitis suae sanctitatis litteris sibi mandavit.

In qua civitate iam per tres menses et ultra cum praelatis et ceteris qui ad ipsam civitatem causa celebrationis dicti generalis concilii advenerunt quamplurimas congregationes fecit habuit que tractatus super ipsius stabilimento et celebratione concilii.

Tandem decretum est praesentem solemnem fieri sessionem in qua primum cum ex praemissis constet aperte quod haec civitas sit locus celebrationi generalis concilii deputatus et adsit a iamdiu citra tempus ipsius concilii celebrandi sacrosanctae que sedis apostolicae non desit auctoritas decernit diffinit et declarat in hac civitate et loco esse generale concilium stabilitum canonice et fundatum et quod ad eius celebrationem tenentur accedere omnes tam praelati quam ceteri qui de iure vel consuetudine ad generalia concilia accedere sunt adstricti.

Ceterum cum unumquodque eo directius atque intensius suas dirigat actiones quo ipsarum destinatum finem agnoscit idcirco haec sancta synodus necessitates christianae religionis sedula meditatione recogitans matura et digesta deliberatione decernit ad haec tria eo a quo cuncta bona procedunt auctore deo toto solicitudinis studio operam dare.

Primo ut omnium haeresum a christiani populi finibus tenebris profugatis lumen catholicae veritatis christo vera luce largiente refulgeat.

Secundo ut bellorum rabie qua satore zizaniae seminante in diversis partibus mundi affligitur et dissipatur populus christianus congrua meditatione sedata pacis auctore praestante in statum reducatur pacificum et tranquillum.

Tertio ut cum multiplicibus vitiorum tribulis et spinis christi vinea iam quasi silvescat prae nimia densitate ut illis debitae culturae studio resecatis evangelico agricola caelitus operante refloreat honestatis que fructus et honoris felici ubertate producat.

Et quoniam absque caelestis influxu gratiae haec tam grandia bona sperari non possunt omnes christi fideles in domino propensius exhortatur ut ad obtinendam praemissorum consummationem felicem devotis orationibus ieiuniis et eleemosinis apud maiestatem divinam diligenter insistant ut pius et misericors deus humilibus placatus obsequiis optatam rerum consummationem huic sacro concilio sua pietate solita praestare dignetur eis in remissionem suorum peccaminum hoc iniungens.

Sacrosancta generalis synodus Basileensis ecclesiam militantem repraesentans ad perpetuam rei memoriam.

Ad laudem dei omnipotentis ac benedictae individuae que trinitatis gloriam et honorem pro haeresum atque errorum extirpatione morum in capite et in membris ecclesiae dei reformatione ac regum et regnorum ceterorum que christicolarum ad invicem auctore discordiarum procurante dissidentium pacificatione in spiritu sancto legitime congregata decernit statuit diffinit declarat et ordinat ut sequitur.

Et primo quod eadem sacra Basileensis synodus sacris Constantiensi et Senensi consiliis generalibus decernentibus atque ordinantibus et auctoritate apostolica interveniente fuit et est in hoc loco Basileensi debite legitime que ac rite initiata et congregata.

Et ne de eiusdem sacrae Basileensis synodi potestate a quoquam dubitetur ipsa eadem synodus duas declarationes ex decretis synodi Constantiensis in praesenti sessione aliis suis decretis editis seu edendis inserendas ordinat et decernit quarum quidem declarationem tenor primae sequitur et est talis et primo declarat ....

Alterius vero tenor sequitur in haec verba item declarat ....

Praemissis igitur et nonnullis aliis constantiensis concilii praesertim capituli quod incipit frequens in priori huius sacrae synodi Basileensis sessione recitati decretis attentis praelibata synodus Basileensis decernit et declarat quod ipsa pro haeresum extirpatione ac morum generali reformatione ecclesiae in capite et in membris nec non pace inter christianos procuranda ut praemittitur in spiritu sancto legitime congregata per nullum quavis auctoritate etiamsi papali dignitate praefulgeat dissolvi aut ad alium locum transferri seu ad aliud tempus prorogari debuit aut potuit debet aut potest debebit aut poterit in futurum absque eiusdem synodi Basileensis deliberatione et consensu.

Considerans que haec sancta synodus praefatam dissolutionem concilii contra decreta Constantiensis concilii esse factam tendere que in eversionis fidei grave periculum et status ecclesiastici turbationem et detrimentum atque scandalum totius populi christiani eandem dissolutionem decrevit nullatenus fieri potuisse quinimmo ipsa minime obsistente ad prosecutionem eorum quae pro fidei stabilitate et salute christiani populi laudabiliter sunt incepta esse cum spiritus sancti gratia procedendum.

Verum cum redeuntibus praefatis episcopo Lausanensi et decano Traiectensi optata responsio a sanctissimo domino papa non fuerit reportata licet non solum a praedictis concilii oratoribus ipsius concilii nomine sed etiam a serenissimo domino Sigismundo rege Romanorum fideli ecclesiae advocato praefatus sanctissimus dominus papa supplicatus interpellatus requisitus rogatus fuerit et totis nisibus multiplicatis vicibus obsecratus idcirco haec sancta synodus innitens decretis sacri Constantiensis concilii quorum verba haec sunt quod sancta synodus in hac solemni sessione ipsum sanctissimum dominum papam nec non reverendissimos dominos cardinales modo et forma infra scriptis interpellare decrevit.

Haec igitur sancta synodus in spiritu sancto legitime congregata praedictum beatissimum dominum papam Eugenium cum omni reverentia et instantia supplicat et per viscera misericordiae Iesu christi exorat requirit et obtestatur ac monet quatenus praetensam dissolutionem sicut de facto processit de facto revocet et ipsam revocationem quemadmodum et dissolutionem fecit per diversas mundi partes transmittat et publicet ab omni que impedimento dicti concilii penitus desistat.

Quinimmo eidem ut debet faveat et assistat omnia que praebeat subsidia et auxilia opportuna nec non infra trium mensium spatium quod ad hoc pro termino peremptorio praefigit et assignat si corporalis ipsius dispositio patiatur personaliter veniat.

Sin autem personam vel personas loco et vice sui destinet et transmittat cum plenaria potestate ad omnia et singula in hoc concilio peragenda usque ad totalem ipsius conclusionem per omnes et singulos actus gradatim et successive.

Alioquin si haec sanctitas sua facere neglexerit quod de christi vicario non est aliqualiter sperandum sancta synodus prout iustum fuerit et spiritus sanctus dictaverit necessitatibus ecclesiae providere curabit et procedet secundum quod iuris fuerit divini pariter et humani.

Similiter praefatos reverendissimos dominos cardinales qui tanquam principales ecclesiae dei cardines ad haec ferventius intendere debent exorat requirit obtestatur et admonet quatenus cum praefato domino papa super praedictis solicitam instantiam faciant huic que sacro concilio faveant assistant et auxilientur modis omnibus opportunis.

Et cum praesentia ipsorum pro eorum auctoritate magna que prudentia et experientia rerum sit huic sacro concilio plurimum opportuna ipsos dominos cardinales et quemlibet eorum requirit monet et citat quatenus infra spatium trium mensium ab intimatione praesentium quem terminum pro trina ac canonica monitione praecise et peremptorie praefigit et assignat ad dictum sacrum concilium generale veniant canonico impedimento cessante alioquin cum eorum negligentia ad ipsum sacrum generale concilium veniendi ut tantis necessitatibus ecclesiae succurratur in periculum gravis iacturae fidei catholicae totius que ecclesiae detrimentum censeatur procul dubio redundare haec sancta synodus lapso termino supradicto contra eos qui venire neglexerint eorum exigente contumacia procedet prout divini pariter et humani dictaverit et permiserit ordo iuris et necessitatibus ecclesiae altissimo largiente providere curabit.

In praemissis autem dicta synodus reverendissimum dominum cardinalem sanctae crucis quamdiu tractatibus pacis regnorum Franciae et Angliae insistet includere non intendit atque quoad reverendissimos dominos cardinales Placentinum et de Fuxo vulgariter nominatos et cardinalem sancti Eustachii cum in propinquioribus locis existant ad duorum spatium mensium restringit terminum supradictum.

Mandat insuper haec sancta synodus universis et singulis dominis patriarchis archiepiscopis episcopis et aliis ecclesiarum praelatis clericis que notariis et personis ecclesiasticis nec non aliis christi fidelibus cuiuscumque status dignitatis gradus et conditionis existant omnes que et singulos principes et dominos etiamsi imperiali regali ducali seu quavis alia praefulgeant potestate requirit et rogat qui pro praemissis fuerint requisiti seu requisitus in virtute sanctae obedientiae ac obtestatione divini iudicii et sub poena excommunicationis quatenus praedicta omnia et singula dicto sanctissimo domino papae atque reverendissimis dominis cardinalibus insinuent intiment et notificent ac intimari et insinuari seu notificari faciant personaliter eisdem si ad eos tutus et accommodus pateat accessus.

Sin autem ei vel illis ad quos personaliter accedendi facultas non sit in eorum habitationibus nec non in porta palatii apostolici et in ecclesiis sancti Ioannis Lateranensis sancti Petri et sanctae Mariae Maioris de Urbe per publicum notarium confectas affigendo si hoc tute fieri possit.

Sin autem in principalibus ecclesiis civitatum Sutrinae Viterbii et Senensis vel aliarum trium civitatum vicinarum de quibus fuerit bene visum. Quae quidem loca haec sancta synodus decernit esse idonea pro executione omnium praemissorum.

Et nihilo minus haec sancta synodus futuris cupiens obviare casibus ut omnis evitetur dispendiosus circuitus cum rebus de quibus agitur supra modum periculosa sit mora ordinat et decernit huiusmodi admonitionis et citationis decretum postquam in hac solemni sessione lectum fuerit et publicatum ecclesiae cathedralis Basileensis valvis affigi ut si forte contingat ipsius intimationem exequi non posse modo aliquo praemissorum eo casu ex nunc tanquam publico edicto ad quatuor mensium spatium ab hac die in antea computandum censeatur quoad omnes eius effectus facta insinuatio monitio et citatio sic que suos omnes effectus sortiri et arctare eos quibus dirigitur decernit ac si personaliter insinuatum et praesentatum fuisset viribus peremptoriis et comminationibus suprascriptis hic habitis pro insertis.

Insuper haec sancta synodus declarat et protestatur quod nihilo minus praedictis dilationibus pendentibus cum iam praecesserit a iure vocatio ex decreto concilii Constantiensis rerum que necessitas id suadeat et qualitas agendorum in ulteriore prosecutione concilii et agendis in eo procedere intendit ordinate debite ac mature nec propterea supersedere aliqualiter in processu.

Tandem haec sancta synodus decernit citationes contra omnes praelatos et alios qui ad generale concilium venire tenentur omnes que et singulos generales ordinum quorumcumque ac etiam inquisitores haereticae pravitatis sub dilatione termini seu terminorum de quibus deputatis fuerit bene visum cum poenis et censuris et clausulis opportunis.

Sacrosancta generalis synodus Basileensis in spiritu sancto legitime congregata universalem ecclesiam repraesentans.

Tenore praesentium significamus universis quod omnibus et singulis sacerdotibus baronibus nobilibus militaribus popularibus et aliis quibuscumque viris cuiuscumque status conditionis aut qualitatis existant de regno Bohemiae et marchionatu Moraviae de Praga et civitatibus ac aliis locis eorumdem et omnibus aliis ecclesiasticis et saecularibus personis qui aut quae una cum ipsis ad generale Basileense concilium mittentur ac profecturi existunt omnibus eorum personis quocumque nomine censeantur aut valeant nuncupari infra tamen numerum ducentarum personarum tenore praesentium nostrum plenissimum ac perfectum salvum conductum concedimus atque damus verissimam que securitatem veniendi ad hanc civitatem Basileensem ibidem que manendi standi morandi nobis cum que de quibusvis negotiis opportunis ipsis commissis tractandi placitandi disponendi concludendi et terminandi impartimur ac in loco vel in locis hospitiorum suorum divina officia sine impedimento nostrorum peragere permittimus sic etiam ut propter illorum praesentiam neque in itinere neque in alio loco itineris in eundo manendo aut redeundo neque in ipsa civitate Basileensi a divinis officiis cessetur quovis modo per modum interdicti.

Caeterum in generali concilio seu synodo Basileensi articulos quatuor pro quorum claritate instant oretenus aut in scriptis libere poterunt offerre aut propalare scripturis sacris beatorum que doctorum verbis sententiis et rationibus eos declarare adstruere persuadere et si opus fuerit etiam ad obiecta concilii generalis respondere aut cum aliquo vel aliquibus de concilio super eisdem disputare aut caritative absque omni impedimento conferre obprobrio convicio aut contumelia procul motis servatis forma et modis inter nostros legatos et nuntios praedictorum regni et marchionatus in Egrensi civitate specificatis et uniformiter conclusis et signanter quod in causa quatuor articulorum per eos attentorum lex divina praxis christi apostolica et ecclesiae primitivae una cum conciliis doctoribus que fundantibus se veraciter in eadem pro verissimo et indifferente iudice in hoc Basileensi concilio admittentur.

Et illis peractis vel non peractis quandocumque de mandato aut consensu suorum maiorum ad propria reverti optabunt aut aliquis eorum optabit mox absque ulla renitentia occasione et mora salvis rebus illorum et suorum pariter honore et personis vice versa poterint vel poterit iuxta beneplacitum libere et secure redire de scitu tamen deputandorum per concilium ut pro tunc opportune securitati eorum provideatur sine dolo et fraude.

Nihilo minus in hoc eorum salvo conductu omnes quascumque clausulas includi ac contineri volumus ac pro inclusis haberi quae pro plena et efficaci et sufficienti securitate in eundo stando ac redeundo necessariae sunt et opportunae haec notanter propter bonum pacis procurandum et observandum luculenter expressantes.

Quod si quispiam aut aliqui ex illis sive in itinere ad nos in Basileam veniendo sive ibidem demorando aut redeundo aliquod enorme quod absit egerit aut egerint per quod posset assecurationis eorum beneficium eis aut eorum alicui concessum annullari aut cassari volumus etiam ac admittimus et concedimus ut talis vel tales in facinore huiusmodi deprehensi vel deprehensus ab ipsis duntaxat et non ab aliis condigna animadversione cum emenda sufficienti per partem nostra merito approbanda et laudanda mox puniatur aut puniantur illorum assecurationis forma conditionibus et modis omnino manentibus illibatis.

Et pariformiter si quispiam vel aliqui ex nostris sive in itinere ad nos in Basileam veniendo sive ibidem demorando aut redeundo aliquod enorme quod absit egerit aut egerint per quod posset assecuritatis ipsorum beneficium eis aut alicui eorum concessum annullari aut cassari volumus ut talis vel tales in facinore huiusmodi deprehensi a nobis aut a nostris duntaxat et non ab aliis condigna animadversione cum emenda sufficienti per partem dominorum ambaxiatorum et nuntiorum merito approbanda et laudanda mox puniatur aut puniantur praesenti assecurationis forma conditionibus et modis omnino manentibus illibatis.

Volumus etiam quod liceat ipsis ambaxiatoribus omnibus et singulis toties quotiescumque opportunum fuerit seu necessarium ad auram capiendam exire de civitate Basileensi et reverti ad eandem nec non nuntium vel nuntios suos ad quaecumque loca pro suis necessariis negotiis ordinandis libere mittere seu destinare ac ipsos missos seu destinatos seu missum et destinatum suscipere toties quoties eis videbitur expedire ita quod aliqui vel aliquis per deputandos concilii socientur qui eorum securitati provideant vel provideat.

Insuper nec in sermonibus seu praedicationibus publicis aut aliis collationibus in praeiudicium derogationem seu deteriorationem causae ipsorum quatuor articulorum pars nostra terminis quibuslibet in confusionem vergentibus poterit aut debebit uti et potiri in loco civitatis Basileensis.

Qui quidem salvus conductus et securitates stare ac durare debent et a tempore et per tempus quo in nostrae et nostrorum tuitionis curam ipsos suscipi contigerit et usque ad Basileam perduci ac toto tempore mansionis eorum ibidem et rursum post sufficientem audientiam habitam spatio viginti dierum praemisso cum ipsi petierint aut concilium habita huiusmodi audientia ipsis recessum indixerit a Basilea usque in Tuscam Tatoniam aut Englispurg in quem ex locis istis maluerint deo favente restituemus dolo et fraude prorsus exclusis.

Etiam pro universis et singulis christi fidelibus et specialiter pro sanctissimo domino Romano pontifice pro serenissimo principe domino Sigismundo Romanorum et cetera rege ac venerabilibus dominis cardinalibus archiepiscopis et episcopis ac dominis abbatibus praelatis et clericis nec non illustrissimis principibus regibus ducibus marchionibus comitibus baronibus et nobilibus militibus universitatibus et communitatibus civitatum castrorum et villarum earum que consulibus scabinis officialibus et aliis cuiuscumque conditionis et status ecclesiastici vel saecularis existant quocumque nomine censeantur et pro subditis omnium praemissorum et pro tota parte eorundem promittimus bona fide et spondemus quod nos omnes et singuli praedicti praescriptam assecurationem et salviconductus eorum formam in omnibus suis conditionibus punctis et clausulis superius expressatis inviolabiliter et inconcusse bona fide et puro corde observabimus et custodiemus observabunt et custodient.

Insuper promittentes sine fraude et quolibet dolo quod nolumus neque debemus occulte vel manifeste quacumque occasione praetensa uti aliqua auctoritate vel potentia iure statuto vel privilegio legum vel canonum et quorumcumque conciliorum specialiter Constantiensis et Senensis quacumque forma verborum expressa in aliquod praeiudicium salvoconductui seu assecurationi ac publicae audientiae ipsis per nos concessae vel concesso.

Quod si nos aut aliquis ex nobis vel nobis cuiuscumque conditionis vel status aut praeeminentiae existens praescriptae assecurationis et salviconductus formam et modum in quocumque puncto vel clausula violaverit quod tamen avertere dignetur omnipotens et sufficiens emenda non fuerit mox subsecuta et ipsorum arbitrio merito approbanda et laudanda habeant nos et habere poterunt incidisse in omnes poenas quas iure divino et humano aut consuetudine huiusmodi salvorum conductuum violatores incurrere possunt absque omni excusatione aut quavis in hac parte contradictione.

Sacrosancta generalis synodus Basileensis in spiritu sancto legitime congregata universalem ecclesiam repraesentans attendens quod ad providentiae spectat officium perspicaci consideratione futura prospicere et adversus ea quae reipublicae possent inferre dispendia salubriter providere cum itaque eadem sancta synodus ad extirpationem haeresum pacem in christi populo et morum reformationem cum spiritus sancti gratia prout statu rerum et temporum considerato est admodum necessarium sit intenta et propterea venerabiles in christo patres sanctae Romanae ecclesiae cardinales ad ipsum sacrum concilium evocaverit existimans eorum in sacro concilio praesentiam pro eorum auctoritate sapientia rerum que notitia multimode fructuosam eis que tanquam veris obedientiae filiis ad sacrum concilium venientibus si alibi contingeret apostolicae sedis vacatio in iacturam eorum qui obedientes vacationis sacri concilii deservirent utilitati ecclesiae posset redundare cum tamen ut obedientia non iacturam afferat sed potius utilitatis et honoris augmentum ratio cunctis nota suadeat et ne aliquibus forsitan venire negligentibus prodesse inobedientia videatur haec et alia quae animum cuiuscumque prudentis ad hoc movere possent et deberent provida attentione prospiciens haec sancta synodus statuit decernit atque diffinit quod in eventum vacationis sedis apostolicae hoc sacro generali durante concilio electio summi pontificis in loco istius sacri concilii fiat et interdicit ne alibi celebretur.

In contrarium attentata quavis auctoritate etiamsi papali non obstantibus quibuscumque constitutionibus editis vel edendis aut aliis in contrarium facientibus ac si de ipsis esset de verbo ad verbum facienda mentio specialis aut iuramento firmata existant quibus ex certa scientia derogat et decernit nulla et irrita esse nullius que roboris vel momenti ipso iure contrarium vero attentantes sint tam active quam passive quoad electionem Romani pontificis et ad quascumque alias dignitates inhabiles et omnibus habitis dignitatibus perpetuo privati et infamiae notam ac etiam excommunicationis sententiam incurrant ipso facto.

Quod si forsan aliqua de facto praetensa electio praesumeretur tam electus praetensus quam illi adhaerentes et eum pro tali gerentes supradictas poenas incurrant pari modo.

Absolutionem vero omnium et singulorum qui praemissas sententias aut earum aliquam incurrerint quoquomodo dicta synodus tantummodo praeterquam in mortis articulo sibi reservat.

Decernens praesens decretum ligare afficere vim et effectum habere atque sortiri post quadraginta dies continuos proxime secuturos a die publicationis eiusdem.

Sacrosancta generalis synodus Basileensis in spiritu sancto legitime congregata universalem ecclesiam repraesentans ad perpetuam rei memoriam.

Dudum haec sancta synodus super electione Romani pontificis in casu vacationis sedis apostolicae hoc sacro durante concilio quoddam edidit decretum huiusmodi sub tenore ad providentiae spectat officium ut ad longum continetur et de verbo ad verbum in quarta sessione.

Cum autem ex eodem decreto apud aliquos orta sit dubitationis occasio ne tempus decem dierum at intrandum conclave prefinitum sanctae Romanae ecclesiae cardinalibus per constitutionem editam in generali concilio Lugdunensi saltem a tempore note vacationis in loco huius concilii curreret et artaret quod nimis rigidum videtur et terminus nimis brevis propter multos ex eisdem cardinalibus qui a loco ipsius concilii esse possent in remotis locis absentes haec sancta synodus cupiens omnem dubitationis materiam amputare et ad ea quae ad pacem et unitatem sanctae dei ecclesiae accomoda sunt vigilanti studio providere et tam in hiis quam in omnibus quae fidei catholicae exaltationem generalem que reformationem et pacem populi christiani concernere dinoscuntur pro quibus est in spiritu sancto legitime congregata cum omni modestia debita que maturitate procedere presentis decreti tenore decernit quod in casu vacationis sedis apostolicae presenti concilio durante ante lx dies a die vacationis continue computandos ad electionem Romani pontificis minime procedatur.

Sacrosancta generalis synodus Basileensis in spiritu sancto legitime congregata universalem ecclesiam repraesentans ad perpetuam rei memoriam.

Sicut unica est ecclesia sancta catholica christo ipsius sponso dicente una est columba mea dilecta mea et fidei articulo hoc profitente cum unitas divisionem non capiat sic esse non potest nisi unicum generale concilium ipsam sanctam ecclesiam catholicam repraesentans.

Cum ergo in hac civitate Basileensi decretis sacrorum generalium conciliorum Constantiensis et Senensis et duorum Romanorum approbatione pontificum scilicet felicis recordationis Martini v et Eugenii iv generale concilium institutum et stabilitum sit et in spiritu sancto legitime congregatum isto durante concilio constat aliud generale concilium alibi esse non posse.

Quicumque igitur hoc sacro durante concilio aliam congregationem sub nomine generalis concilii erigere aut facere praesumpserit non catholicae ecclesiae concilium sed schismaticorum conventiculum erigere aut facere convincitur.

Idcirco haec sancta synodus omnes christi fideles cuiuscumque status aut dignitatis etiamsi papalis imperialis vel regalis existant sub obtestatione divini iudicii quod in Core Dathan et Abiron auctoribus schismatis scriptura sacra commemorat admonet et hortatur et in virtute sanctae obedientiae et sub poenis contra schismaticos a iure indictis districte praecipit atque mandat ne hoc sacro durante concilio aliam congregationem sub nomine generalis concilii quae revera non esset concilium facere aut congregare nec ad ipsam tanquam ad generale concilium etiam praetextu cuiuscumque promissionis aut iuramenti accedere vel interesse aut recurrere quoquo modo neque pro concilio generali habere reputare aut etiam nominare praesumant etiamsi iam indictum praetendatur sive in futuro indici attentetur. Si qua vero persona ecclesiastica etiamsi sanctae Romanae ecclesiae cardinalis aut alia quaecumque cuiusvis status gradus aut conditionis existat bononiam vel ad aliquem locum sub nomine generalis concilii isto durante praesumat accedere vel ibi manere sententiam excommunicationis et privationis omnium beneficiorum dignitatum et officiorum et inhabilitationis ad ipsa incurrat ipso facto.

Et de dignitatibus officiis et beneficiis talium per eos ad quos de iure spectat etiamsi cathedrales aut metropolitanae ecclesiae fuerint libere disponatur.

Sacrosancta generalis synodus Basileensis in spiritu sancto legitime congregata universalem ecclesiam repraesentans ad perpetuam rei memoriam.

Quoniam frequens generalium conciliorum celebratio tanquam agri dominici praecipua cultura universalem ecclesiae statum concernit ideo summa cum diligentia intendendum est ut cunctis obstaculis quae tam salubrem institutionem impedire possent accurate obvietur.

Inhaerens igitur haec sancta synodus ordinationi decreti concilii Constantiensis quod incipit frequens cupiens que ne scandala quae proh dolor diebus nostris contigerunt futuris temporibus in perniciem ecclesiae repullulent statuit et decernit ut Romanus pontifex qui primus in vinea domini laborare et alios suo exemplo ad laborandum trahere tenetur per se vel legatum de latere aut legatos eligendum vel eligendos de consilio et assensu non auriculari duarum partium cardinalium in conciliis generalibus debeat interesse nec non omnes et singulae personae ecclesiasticae quae de iure vel consuetudine generalibus conciliis adesse debent deinceps ad ipsa generalia concilia tam vigore ipsius constitutionis frequens indicta quam huius sacri concilii Basileensis vel alterius futuri legitime congregati auctoritate indicenda sine alia vocatione venire personaliter adstringantur nisi legitimo detineantur impedimento quo casu personas idoneas cum sufficienti mandato destinare teneantur.

Quod si ipse Romanus pontifex et aliae praedictae personae hoc facere neglexerint aut ipsum concilium quoquo modo de facto impedire mutare prorogare dissolvere operam dederint et infra quatuor menses cum reali satisfactione non resipuerint ex tunc Romanus pontifex a papali et praedictae personae a suarum dignitatum administratione sint ipso facto suspensi.

Quae quidem papalis administratio ad sacrum concilium ipso iure devolvatur.

Quod si poenas praedictas per duos menses post dictos quatuor animo sustinuerint indurato contra tam Romanum pontificem quam praedictas personas usque ad privationem inclusive per concilium generale procedatur.

Statuit quoque haec sancta synodus ut non obstante quacumque etiam Romani pontificis prohibitione omnibus quibuscumque cuiuscumque status et conditionis existant etiamsi sint sanctae Romanae ecclesiae cardinales liberum sit ad generalia concilia proficisci.

Quod que ipse Romanus pontifex ad ipsa concilia generalia accedere volentibus et praesertim praedictis cardinalibus licentiam si petierint impertiri teneatur.

Declarat quoque haec sancta synodus verba illa videlicet nullatenus prorogetur in dicto decreto posita ita prohibitive intelligi ut etiam per papam prorogari non possit quod que concilium actu congregatum dissolvi aut de loco ad locum mutare sine ipsius concilii expresso consensu per Romanum pontificem nullatenus possit cassat que irritat et annullat si quid forsitan contra haec vel etiam in derogationem aut impedimentum ipsius concilii generalis personarum que et praelatorum ac suppositorum eiusdem per privationem translationem censuras que ecclesiasticas vel aliter quomodolibet in futurum contigerit attentari.

Statuit que ex certis rationabilibus causis ut praesens Basileense concilium per neminem etiamsi papalis fuerit dignitatis dissolvi aut de loco ad locum mutari possit nisi de expresso consensu duarum partium cuiuslibet deputationis votis singulorum scrutatis subsequenti que approbatione duarum partium congregationis generalis similiter scrutatis votis singulorum ac demum in sessione publica facta declaratione.

Obsecrat que per viscera misericordiae Iesu christi et per aspersionem sui sanguinis pretiosi omnia supposita huius sacri concilii tam praesentia quam futura obtestatur ut ante completam reformationem in capite et in membris quantum rationabilius fieri poterit nullatenus dissolutioni consensum praestent nec loci mutationem fieri permittant nisi ex causis iustis et manifestis.

Iuxta ipsius Constantiensis concilii ordinationem vult omnino saltem per mensem ante tempus dissolutionis eligi locum pro futuro celebrando concilio declarat que ad abundantem cautelam verbum illud in decennium in praedicta positum constitutione sic intelligi debere ut decennium totaliter compleatur et eo integro completo ex tunc facultatem concilii generalis celebrandi incipere.

Quod si casu aliquo contingat eos qui conciliis generalibus interesse tenentur in principio temporis non advenire declarat non propterea dictam concilii celebrandi facultatem expirare sed ut quanto citius commode fieri poterit celebretur.

Ne autem diu differre possit statuit ut per viginti dies ante praedictum decennii tempus completum vel aliud si forsan ex causa per concilium praefigi contingat Romanus pontifex per se vel legatum aut legatos suos nec non archiepiscopus in cuius provincia vel dioecesi fuerit concilium celebrandum et omnes praelati vicini loco celebrationis concilii per quatuor diaetas vulgares cessante impedimento canonico in propriis personis vel eo obsistente per viros idoneos ad hoc vicarios constitutos adesse teneantur ut de loci dispositione et aliis praeparatoriis concilii valeant habere tractatum.

Die autem inchoationis concilii generalis praefinita hi qui ibidem fuerint missam de spiritu sancto solemniter celebrent et concilium ex eo die stabilitum et inchoatum esse efficaciter censeatur.

Verum propter multas necessitates quae contingere possunt venientibus ad concilium exhortatur haec sancta synodus eos qui tunc praesentes fuerint ut ad ardua negotia concludenda nisi decenti expectatione absentium moderata congruo intervallo temporis non procedant sed sic divino timore praevio procedatur in cunctis cum debita gravitate sicut tanta magnitudo negotiorum universalis ecclesiae exigit et requirit.

In his autem casibus in quibus secundum statutum decreti Constantiensis papae licet locum futuri concilii de consensu sanctae Romanae ecclesiae cardinalium mutare statuit ut si papa id facere negligat collegium cardinalium hoc suppleat ita tamen ut duae partes ipsorum cardinalium consentiant servando nihilo minus modum qui in dicto capitulo frequens continetur.

Ipsam autem loci mutationem si fieri contingat iurabunt dicti cardinales secundum deum et conscientiam suam illam facere et ex causis manifestis in capitulo frequens contentis.

Ut praemissa facilius executioni demandentur statuit ipsa sancta synodus quod electores Romani pontificis ante ingressum conclavis iurare deo que et ecclesiae promittere teneantur quod si contingat aliquem ex eis in papam assumi praemissa supradicta decreta statuta et ordinata servabit et pro posse adimplere realiter et cum effectu curabit adiiciens quod quicumque in Romanum pontificem futuris deinceps temporibus assumetur inter alia quae profiteri debet iuxta decretum concilii Constantiensis quod incipit quanto Romanus pontifex iuret etiam praesens decretum efficaciter observare.

Quam quidem professionem teneatur postea in primo publico consistorio de novo facere profiteatur que si eorum quae in hoc decreto continentur fuerit violator nec non ratione cuiuslibet notorii criminis ecclesiam scandalizantis iudicio generalis concilii se esse subiectum.

Hanc que professionem tam ipse quam collegium cardinalium inserant litteris quas de nova assumptione papae per orbem de more transmittent.

Ut tam salutaris ac necessarii decreti nullus possit ignorantiam praetendere mandat haec sancta synodus in virtute sanctae obedientiae omnibus metropolitanis episcopis ut in provincialibus et synodalibus conciliis praelatis religionum in suis capitulis generalibus huiusmodi decretum legi faciant et publicari.

Quemadmodum in construenda domo praecipua est architectoris cura ut tale iaciat fundamentum super quo firmum perduret aedificium ita in generali ecclesiae reformatione potissimum est huius sanctae synodi studium ut tales ecclesiis praeficiantur pastores qui tanquam columnae et bases ipsam ecclesiam doctrinae et meritorum viribus firmiter sustentent.

Quanta autem in eligendis praelatis diligentia adhibenda sit officium eis iniunctum evidenter ostendit ad regimen enim assumuntur animarum pro quibus dominus noster Iesus christus mortuus est et sanguis eius pretiosus effusus.

Propterea sacri canones spiritus dei promulgati provide statuerunt ut unaquaeque ecclesia ac collegium seu conventus sibi praelatum eligant.

Quibus haec sancta synodus eodem spiritu congregata inhaerens statuit et diffinit generalem reservationem omnium ecclesiarum metropolitanarum cathedralium collegiatarum et monasteriorum ac dignitatum electivarum per Romanum pontificem de cetero fieri aut facta uti non debere reservationibus in corpore iuris clausis et his quas in terris Romanae ecclesiae ratione directi seu utilis dominii mediate vel immediate subiectis fieri contigerit semper exceptis sed quod per electiones et confirmationes canonicas secundum iuris communis dispositionem praedictis metropolitanis cathedralibus monasteriis et collegiatis ecclesiis ac dignitatibus electivis vacantibus debite provideatur non derogando propterea statutis privilegiis et consuetudinibus rationabilibus quibuscumque postulationibus in dispositione iuris communis remanentibus.

Decernit que haec sancta synodus rationi fore consentaneum et reipublicae accommodum ut contra hoc salutare decretum Romanus pontifex nihil attentet nisi ex magna rationabili ac evidenti causa litteris apostolicis nominatim exprimenda.

Et ut eo firmius hoc salubre decretum custodiatur vult eadem sancta synodus ut inter alia quae Romanus pontifex in sua assumptione profitebitur iuret decretum hoc inviolabiliter observare. Et quoniam tales ut praedictum est oportet esse praelatos hi ad quos ius pertinet eligendi omnem curam adhibeant ut dignam coram deo et hominibus electionem faciant exactam que proinde apponant solicitudinem ut tales eligant qui tanto officio valeant satisfacere.

Scientes quod si vel dolose vel negligenter ac timore domini postposito in re tam gravi se gesserint sicut auctores erunt et causa malorum pastorum ita participes fient poenarum quas ipsi mali pastores in districto dei iudicio patientur.

Et cum humanae fragilitatis conatus nihil sine omnipotentis dei suffragio queat efficere a quo omne datum optimum et omne donum perfectum descendit adveniente die electionis hi ad quos pontificis vel abbatis spectat electio in ecclesia conveniant magna cum devotione missam de spiritu sancto audituri quem humiliter exorabunt ut eos ad dignum eligendum pastorem inspirare dignetur.

Et ut eo facilius hanc gratiam obtinere mereantur quo devotius ad actum electionis accedant contriti et confessi sacramentum eucharistiae reverenter suscipient.

Ad locum vero electionis ingressi pro quocumque praelato qui per electionem assumitur iurabunt in manibus eius qui capitulo praesidebit et ipse praesidens in manibus eum immediate sequentis sub hac forma ego N. iuro et promitto omnipotenti deo et tali sancto vel sanctae sub cuius vocabulo dedicata est ecclesia eum eligere quem credam futurum ecclesiae in spiritualibus et temporalibus utiliorem nec illi vocem dare quem verisimiliter scivero promissione aut datione alicuius rei temporalis seu prece per se aut alium interposita aut alias qualitercumque directe vel indirecte pro se electione procurare.

Idem iuramentum praestet confiteatur que et communicet qui constituit procuratorem ad eligendum certam personam.

Nec non et procurator generaliter ad eligendum constitutus in casibus in quibus secundum iuris communis dispositionem in huiusmodi electionis negotio procurator constitui potest.

Quod etiam iuramentum praestetur ab hiis in quos continget super electione futuri praelati fieri compromissum qui etiam confiteri et communicare teneantur.

Quod si praedicta non fecerint pro illa vice eligendi sint ipso iure potestate privati.

Deinde eligant in praefatum praelatum virum aetatis legitimae moribus gravem litterarum scientia praeditum in sacris ordinibus constitutum et alias idoneum secundum canonicas sanctiones.

Quod si aliter et de alia persona quam ut praedictum est aut per simoniacam pravitatem electionem fieri contigerit electio sit ipso iure irrita et inanis.

Et sic simoniace eligentes praeter alias poenas perpetuo sint ipso facto iure eligendi privati.

Alii vero canonicis poenis subiaceant.

Simoniace autem electi et qui huiusmodi simoniacae electionis participes fuerint taliter que eligentes et confirmati in horrorem tanti criminis poenam ipso facto excommunicationis incurrant nec a tali reatu et excommunicatione electi et confirmati absolvi possint nisi ecclesias et dignitates ad quas turpiter assumpti sunt libere resignaverint et ad eas obtinendas quas nefario ingressu adepti sunt perpetuo reddantur inhabiles.

Ad tollendam autem omnem ambitionis radicem obsecrat per viscera misericordiae Iesu christi haec sancta synodus ac instantissime exhortatur reges et principes communitates et alios cuiuscumque gradus et dignitatis existant ecclesiasticae vel mundanae ne electoribus litteras scribant aut preces porrigant pro eo qui per se vel per alium tales preces seu litteras procurabit multo que minus comminationes impressiones aut aliud faciant quo minus libere ad electionem procedatur.

Similiter in virtute sanctae obedientiae ipsius electoribus praecipitur ne ad huiusmodi litteras vel preces comminationes vel impressiones ut praemittitur quemquam eligere praesumant.

Facta autem electione et ei ad quem ius pertinet confirmandi praesentata si appareat coelectus vel se opponens electioni nominatim vocetur ad videndum discuti electionis negotium.

Et nihilo minus generaliter edictum publicum in ecclesia in qua facta est electio proponatur iuxta constitutionem felicis recordationis Bonifacii viii.

Comparentibus autem aliquibus vel non nihilo minus ipse confirmator ex officio tanquam in negotio inquisitionis procedat omnem adhibiturus diligentiam ut tam forma electionis quam merita electi et omnes circumstantiae debite examinentur et discutiantur.

Et si electio confirmanda sit vel infirmanda iudicialiter confirmetur vel infirmetur.

Et ut omnia munde et sine labe ac labis suspicione procedant non solum exigere aliquid quantumcumque parvum sed etiam gratis oblata confirmator ratione confirmationis sub nomine subiectionis subsidii gratitudinis aut alio coloris praetextu cuiusvis consuetudinis aut privilegii per se vel alium nullatenus recipere praesumat.

Notariis autem et his qui scripserunt in huiusmodi causis emolumentum aliquod moderate taxetur habendo respectum ad laborem et operam scripturae non ad fructuum praelaturae valorem.

Si vero confirmatores praedicti electiones non servatis superius ordinatis et de personis non idoneis ut praemittitur factas vel alias per simoniacam pravitatem confirmaverint eo ipso confirmationes huiusmodi sint nullae.

Confirmantes autem alias personas quam supra dictum est pro ea vice per simoniacam autem labem si eam commiserint etiam sententiam excommunicationis incurrant eo ipso a qua nisi per Romanum pontificem praeterquam in mortis articulo absolutionis beneficium obtinere non possint.

Summum vero pontificem haec sancta synodus exhortatur ut cum speculum et norma omnis sanctitatis et munditiae esse debeat pro confirmatione earum electionum quas ad eum deferre contigerit nihil penitus exigat aut recipiat alioquin si secus faciendo notorie et incorrigibiliter ex hoc ecclesiam scandalizet futuro concilio deferatur.

Pro oneribus autem quae ipsum pro regimine universalis ecclesiae subire oportet pro que sustentatione sanctae Romanae ecclesiae cardinalium et aliorum necessariorum officialium hoc sacrum concilium ante sui dissolutionem omnino debite et congruenter provideat.

Quod si contingat aliquam circa haec provisionem non facere tunc illae ecclesiae et beneficia quae usque nunc ex novi praelati assumptione certam taxam solverint deinceps medietatem huiusmodi capere per annum post adeptam pacificam possessionem solvere in partibus teneantur duratura huiusmodi provisione donec praedictis papae et sustentationi cardinalium fuerit aliter provisum.

Per haec eadem sancta synodus non intendit in aliquo praeiudicare sanctae Romanae et universali ecclesiae nec alteri cuicumque.

Sacrosancta generalis synodus Basileensis in spiritu sancto legitime congregata universalem ecclesiam repraesentans ad perpetuam rei memoriam.

Pridem haec sancta synodus quoddam saluberrimum promulgavit decretum pro stabilitate et robore generalium conciliorum quorum frequens celebratio praecipua est agri dominici cultura. Verum cum ad eamdem culturam non dubium sit pertinere episcopales synodos et concilia provincialia prout veteres canones decreverunt frequentari ideo eadem sancta synodus antiquos et laudabiles mores nostris cupiens temporibus observari statuit atque praecipit synodum episcopalem in qualibet dioecesi post octavas dominicae resurrectionis vel alia die secundum consuetudinem dioecesum ad minus semel in anno ubi non est consuetudo bis annuatim celebrari per dioecesanum propria in persona nisi canonico impedimento fuerit praepeditus et tunc per vicarium ad hoc idoneum.

Quae synodus saltem biduo vel triduo duret vel prout necessarium episcopis visum fuerit.

Prima autem die convenientibus dioecesano et omnibus aliis qui huiusmodi synodo interesse tenentur infra missarum solemnia vel post dioecesanus vel alius eius nomine verbum dei proponat exhortando omnes ad bonos mores sectandum abstinendum a vitiis et ad ea quae pertinent ad ecclesiasticam disciplinam et officia singulorum et praesertim ut hi quibus animarum cura commissa est diebus dominicis et aliis solemnitatibus plebem subiectam doctrinis et monitis salutaribus instruant.

Postea legantur statuta provincialia et synodalia et inter alia aliquis compendiosus tractatus docens quomodo sacramenta ministrari debeant et alia utilia pro instructione sacerdotum.

Deinde ipse dioecesanus de vita et moribus subditorum solerter inquirat labem simoniacae pravitatis contractus usurarios concubinatum fornicationem et alia quaevis crimina et excessus debita correctione cohibeat.

Alienationes rerum ecclesiasticarum a iure prohibitas revocet clericorum abusus et aliorum subiectorum qui circa divinum officium et delationem debiti habitus defecerint in melius reformet et emendet.

Et quoniam multa scandala saepe contingunt eo quod constitutio Bonifacii papae viii quae incipit periculoso edita super clausura monialium non servatur studeat ipse dioecesanus ut omnino iuxta ipsius constitutionis tenorem executioni demandetur nec non ut quicumque religiosi dioecesano subiecti regulas et constitutiones suarum religionum praesertim ut ab eis omnis proprietas abdicetur inviolabiliter observent.

Ne etiam in receptione ipsorum ad religionem quidquam per simoniam exigatur.

Praecipua autem in ipsa synodo episcopi cura sit inquirere ac debitis remediis occurrere ne aliquod dogma haereticum erroneum aut scandalosum seu piarum aurium offensivum sortilegia divinationes incantationes superstitiones et quaevis diabolica figmenta dioecesim suam inficiant.

Instituantur que praeterea testes synodales viri graves providi et honesti legis dei zelum habentes iuxta dioecesum latitudinem in numero competenti aut alii eorum potestatem habentes ubi alii non sunt ad hoc instituti qui si dioecesano minus idonei videantur eos amovendo alios prout ei videbitur expedire instituat.

Hi autem in manibus ipsius dioecesani vel sui vicarii iurare teneantur ut tradit canon: episcopus in synodo qui per anni circulum lustrantes ipsam dioecesim quae corrigenda vel reformanda viderint his ad quos talia corrigere vel reformare pertinet referant.

Quae nisi correcta vel reformata iam fuerint ad synodum subsequentem perferant in qua debitis remediis occurratur.

Sed et praeter illa quae a testibus synodalibus vel aliis eorum officia exercentibus dioecesanus audierit inquirat et ipse diligenter de cunctis subditorum suorum excessibus et taliter in delinquentes insurgat correctionis debitae disciplina ut aliis malignari volentibus transeat in exemplum.

Celebretur quoque in singulis provinciis saltem infra biennium a fine concilii generalis et deinde ad minus semel de triennio in triennium provinciale concilium in loco tuto in quo tam archiepiscopus quam suffraganei omnes et alii qui in huiusmodi conciliis provincialibus interesse tenentur debite vocati intersint.

Quod si episcopus canonico fuerit impedimento detentus procuratorem suum destinet non solum ad excusandum et probandum absentiae causas sed etiam ipsius nomine concilio interessendum suscipiendum que quidquid concilium duxerit statuendum.

Alioquin ipse episcopus a perceptione medietatis fructuum unius anni suae ecclesiae qui per personam in ipso concilio deputandam ipsius ecclesiae suae fabricam effectualiter convertantur eo ipso sit suspensus.

Alii vero venire negligentes concilii arbitrio puniantur aliis iuris poenis in suo robore duraturis.

Concilio autem generali durante et per sex menses ante huiusmodi provincialia concilia non celebrentur.

Porro in huius inchoatione concilii ipse metropolitanus vel alius eius nomine infra missarum solemnia vel post exhortatorium sermonem faciat ea quae ad statum ecclesiasticum et praecipue ad pontificale officium pertinent seriose memorando comminando que singulis quod iuxta prophetae sententiam si eorum culpa cuiusvis anima perierit illius sanguis de manibus eorum a domino exigetur.

Praecipue autem fiat tunc monitio exacta ut dignis et bene meritis quorum vita sufficienti testimonio nota sit ordines et beneficia sine ulla simoniaca labe conferantur.

Et super omnia ut in animarum cura committenda summa diligentia et matura inquisitio adhibeatur.

Et ut bona ecclesiastica nullatenus ad usos illicitos quinimmo ad honorem dei ecclesiarum conservationem habendo secundum sacros canones praecipuam curam pauperum et indigentium laudabiliter convertantur scientes quod de his omnibus apud tribunal aeterni Iudicis usque ad minimum quadrantem rationem reddituri sunt.

In quibus quidem conciliis de corrigendis excessibus moribus que subditorum reformandis et praecipue qualiter episcopi in conferendis beneficiis et confirmandis electionibus ministrandis ordinibus deputandis confessoribus praedicando ad populum et puniendo excessus subditorum observatione que episcopalium synodorum ceteris que ad officium episcopale ac iurisdictionem et administrationem eorum in spiritualibus et temporalibus quomodolibet spectantibus se gesserint et praesertim an a simoniaca labe manus innoxias servent diligens inquisitio secundum iuris dispositionem fiat ut omnes qui in praemissis deliquisse comperti fuerint per ipsum concilium corrigantur et puniantur.

Simili modo de ipso metropolitano circa omnia supradicta diligenter inquiratur cuius excessus et defectus ipsum concilium eidem specialiter exprimat ipsum admonendo et obsecrando ut cum aliorum pater vocetur et esse debeat a talibus omnino desistat.

Et nihilo minus inquisitionem de ipso habitam in scriptis redactam ad Romanum pontificem vel alium eius superiorem si quem habeat sine mora transmittat ut ab eo punitionem et reformationem suscipiat condecentem.

Inter cetera si quae discordiae contentiones et inimicitiae inter quoscumque viguerint quae quietem et tranquillitatem provinciae possent perturbare curet omni studio sacrum concilium illa sedare et more piorum patrum ad pacem concordiam que filiorum vigilanter intendat.

Et si inter regna provincias et principatus huiusmodi discordias suscitari contingat mox sancti dei antistites concilia provinciarum suarum simul congregari procurent et sibi invicem consilium et auxilium impendentes cuncta discordiarum fomenta amputare studeant neque hoc alicuius amore vel odio praetermittant sed ad deum solum et salutem populi mentis oculos erigentes ad sanctum pacis opus omni tepiditate semota invigilent.

Cogitentur insuper in provinciali synodo quae immediate generale concilium subsequens antecedit omnia quae in eodem generali concilio visa fuerint prosequenda ad dei gloriam et provinciae commodum salutem que christiani populi.

Ibidem que eligantur in numero competenti qui ad proximum generale concilium vice totius provinciae debeant proficisci quibus per subsidium vel alias provideatur prout de iure et concilio provinciali fuerit visum expedire ita tamen quod illi qui ultra personas ut praedictum est deputatas ad ipsum concilium generale accedere voluerint aut eorum clerus nullatenus propterea graventur.

Relegantur quoque in unoquoque provinciali concilio quae secundum canonicas sanctiones in eisdem legi praecipiuntur ut ea et inviolabiliter observentur et transgressoribus poenae debitae inferantur. Quod si metropolitani vel dioecesani praedictis terminis in celebrandis provincialibus et episcopalibus synodis cessante legitimo impedimento fuerint negligentes medietatem omnium fructuum et obventionum ratione suarum ecclesiarum ad eos pertinentium fabricae ipsarum ecclesiarum applicandam eo ipso amittant.

Qui si in eadem negligentia per tres proximos menses perseveraverint ab officiis et beneficiis sint ipso facto suspensi.

Quibus transactis temporibus sub antescriptis poenis antiquior in provincia ordine episcopus ipsius metropolitani episcopi aut maior in dignitate post pontificalem in sacris constitutus nisi ad alios forsan de consuetudine vel privilegio pertineat negligentiam in celebrandis praedictis provincialibus et episcopalibus synodis supplere teneantur.

Iubet insuper haec sancta synodus omnibus praelatis religionum et ordinum quorumcumque ad quos celebrare capitula pertinet quod illa statutis temporibus sub praedictis poenis servent et servari faciant in quibus secundum canonicas sanctiones et religionum constitutiones cum omni studio et diligentia ad veram singularum religionum et ordinum reformationem intendant ita ut deinceps in singulis monasteriis iuxta proprias regulas et constitutiones debite regularis vigeat observantia et praecipue ut tria substantialia professionis vota omnino observentur.

Per praemissa autem haec sancta synodus non intendit iuribus quorumcumque quomodolibet derogare.

Sacrosancta generalis synodus Basileensis in spiritu sancto legitime congregata universalem ecclesiam repraesentans dilectos ecclesiae filios Nicolaum tituli sanctae crucis in Ierusalem presbyterum Iulianum sancti Angeli diaconum sanctae Romanae ecclesiae cardinales et venerabiles Ioannem archiepiscopum Tarentinum et Petrum episcopum Paduanum ac dilectum ecclesiae filium Ludovicum abbatem sanctae Iustinae Paduanae tantum admittit in praesidentes in hoc sacro concilio nomine vice et loco sanctissimi domini Eugenii papae iv cum infrascriptis conditionibus et clausulis plenissimum robur et effectum per omnia habituris videlicet sine omni iurisdictione coactiva salvo etiam modo procedendi in hoc sacro concilio hactenus observato praesertim qui continetur in ordinationibus huius sacri concilii quae incipiunt: primo sint quatuor deputationes sicut sunt inter quas omnes de concilio distribuantur aequaliter quantum fieri poterit et cetera Ordinat etiam quod praeter feriam sextam in qua ordinaria est congregatio generalis non possit fieri alia nisi fuerit conclusum prius per tres deputationes ad minus.

Et tunc intimetur ipsis praesidentibus vel alteri ex eis quod ponat schedulas.

Et si non fecerint unus ex promotoribus concilii vel unus ex deputationibus quicumque sit ponat schedulas.

Et omnes de concilio veniant ad congregationem.

Alias si non fuerit conclusum per tres deputationes nullus ad ipsam congregationem accedat.

Et quidquid ibi factum fuerit nullius sit roboris.

Et idem de sessione.

Item quod lectis in congregatione generali his quae conclusa sunt per deputationes primus inter praesidentes ibidem praesentes etiam aliis vel alio ex eis absentibus concludat iuxta ordinationes sacri concilii.

Quod si nolit ipse aut alius de praesidentibus ibidem praesidentibus facere tunc proximior praelatus subsequens in ordine considendi concludat.

Et ipso nolente alius successive faciat.

Et si forte nullus de praesidentibus veniat ad congregationem vel ad sessionem generalis concilii tunc primus praelatus ut praemittitur pro illo die faciat officium praesidentis.

Item quod omnia acta huius sacri concilii sicut hactenus est observatum fiant et expediantur sub nomine et bulla ipsius concilii.

Sacrosancta Basileensis generalis synodus in spiritu sancto legitime congregata universalem ecclesiam repraesentans ad perpetuam rei memoriam.

Ad magnam ecclesiae catholicae utilitatem pertinere dignoscitur ut ipsius auctoritas cui omnes subesse tenentur in sacro olim Constantiensi concilio declarata saepius manifestetur et ad omnium notitiam perducatur.

Et quemadmodum nonnulla concilia praecedentium synodorum salubres institutiones et declarationes renovare consueverunt ita et haec sancta synodus necessariam illam declarationem de generalium conciliorum auctoritate in dicto Constantiensi concilio promulgatam sub eodem qui sequitur tenore innovat: primo quod ... et item declarat ....

Sacrosancta Basileensis generalis synodus in spiritu sancto legitime congregata universalem ecclesiam repraesentans ad perpetuam rei memoriam.

Sicut pia mater pro filiorum salute semper anxia est nec unquam quiescit donec si qua inter ipsos dissensio sit sopita fuerit sic et multo amplius sancta mater ecclesia quae filios ad perpetuam vitam regenerat omni conatu laborare consuevit ut omnes qui christiano nomine censentur sublato omni dissidio eandem fidei unitatem sine qua salus esse non potest fraterna caritate custodiant.

Quamobrem huius sanctae synodi ab initio suae congregationis praecipua cura fuit illud recens Bohemorum antiquum que Graecorum dissidium prorsus extinguere et eos nobis cum in eodem fidei et caritatis vinculo perpetuo copulare.

Bohemos igitur viciniores primo deinde Graecos nostras litteras et oratores pro sancta unione facienda cum omni caritate ad hoc sacrum concilium vocavimus.

Et quamquam Bohemorum negotium multi ab initio non solum difficile sed pene impossibile aestimarent nostros que tanquam supervacuos et inutiles iudicarent labores attamen dominus noster Iesus christus cui nihil impossibile est sic salubriter rem ipsam usque ad hanc diem direxit ut multo amplius haec ipsa Bohemorum vocatio ecclesiae sanctae profuerit quam multi potentissimi exercitus qui saepe Bohemiam armata manu ingressi sunt.

Quae res eo ampliorem spem nobis praebet ut hanc Graecorum unionem cum omni fiducia et constantia prosequamur.

Quod quidem eo libentius aggredimur quo ipsos ad hanc unionem plurimum affectos conspicimus.

Ut primum enim serenissimus Graecorum imperator et patriarcha Constantinopolitanus per nostros requisiti sunt oratores mox tres insignes viros de his qui apud eos magnae videntur auctoritatis quorum primus ipsum imperatorem consanguinitate attinet ad hanc sanctam synodum destinarunt sufficienti ipsius imperatoris mandato cum bulla aurea et eius manu propria subscripta ac patriarchae litteris munitos qui tam in generali congregatione quam coram commissariis nostris ferventissimum imperatoris et patriarchae totius que ecclesiae orientalis ad hanc unionem desiderium exponentes nos mirum in modum ad tam sancti operis prosecutionem pulsant ac quotidie excitant duo inter alia firmiter constanter que asserentes unionem ipsam nisi in synodo universali in qua tam ecclesia occidentalis quam orientalis conveniat fieri nullatenus posse et in ea synodo si fiat ut infra conventum est omnino ipsam unionem secuturam.

His auditis summa nobis laetitia ac iucunditas nimirum accessit.

Quid enim catholicae ecclesiae felicius gloriosius que contingere unquam posset quam quod tot orientales populi qui numero hominum ab his qui nostrae fidei sunt non multum distare videntur in eadem nobis cum fidei unitate coniungantur. Quid utilius aut fructuosius ab exordio nascentis ecclesiae populus christianus vidit vel audivit quam quod tam diuturnum perniciosum que schisma penitus extirpetur.

Unde et aliam reipublicae christianae deo propitio utilitatem accrescere confidimus quoniam ex hac unione cum facta fuerit plurimos ex nefanda Mahumeti secta ad fidem catholicam converti sperandum est.

Quid igitur pro tam piis ac salutaribus rebus per christi fideles tentandum faciendum que non esset.

Quis catholicus pro tanto nominis christiani et orthodoxae fidei incremento non modo caducam huius mundi substantiam sed et corpus et animam exponere non deberet.

Quocirca omnem cogitatum nostrum iactantes in deum qui facit mirabilia magna solus venerabiles sanctae Romanae ecclesiae cardinales praesidentes sedis apostolicae patriarcham Antiochenum archiepiscopos episcopos abbates magistros que et doctores in numero competenti deputavimus ut una cum ipsis Graecorum ambaxiatoribus rem istam tractare et quo ordine ad executionem deducenda esset prospicere deberent.

Qui tam inter se quam cum ipsis oratoribus saepenumero convenientes habito inter se digesto consilio ad infrascripta cum ipsis devenerunt capitula quae postea secundum morem huius sacri concilii per sacras deputationes mature deliberata ac deinde per generalem congregationem conclusa firmata que solemniter extiterunt quorum tenor una cum mandato ipsius domini imperatoris sub bulla aurea sequitur et est talis.

Ambaxiatores serenissimi domini imperatoris Graecorum et domini patriarchae Constantinopolitani videlicet dominus Demetrius protonostiarius Paleologus Maetotides venerabilis Isidorus abbas monasterii sancti Demetrii et dominus Ioannes Dissipatus eiusdem imperatoris familiaris convenientes cum dominis deputatis sacri concilii primo exposuerunt quod si ecclesiae occidentali placeret ut haec synodus Constantinopoli celebraretur ecclesia orientalis propriis expensis ibidem conveniret nec oporteret ut ecclesia occidentalis praelatis orientalibus aliquas expensas hoc faceret.

Quinimmo ipse dominus imperator in quibus posset praelatis latinis Constantinopolim venturis subveniret.

Sin autem placeret ut praelati ecclesiae orientalis ad terras latinorum pro praedicta synodo accederent necessarium fore propter legitimas causas ut expensis ecclesiae occidentalis subvenirent.

Et cum dictis dominis deputatis videretur multis de causis hanc unionem commodius fieri posse in hac civitate Basileensi ubi actu concilium congregatum est saepe ac multum apud ipsos dominos oratores institerunt ut hic locus pro hac sancta unione eligeretur offerentes impensas ad hoc necessarias.

Sed ipsi oratoribus respondentibus quod cum eorum instructiones limitatae de certis locis per ipsos imperatorem et patriarcham eis datae sint non hunc locum eligere qui in ipsis instructionibus nominatus non esset nomine deputati sacri concilii cognoscentes sanctam ac perfectam ipsius concilii intentionem quae est ut pro honore dei et profectu fidei catholicae nullis parcatur laboribus et impensis iudicarunt non expedire ut propter locum dumtaxat tantum bonum negligeretur.

Acceptarunt igitur si placeat sacro concilio unum de locis inferius nominandis cum hoc quod sicut inferius est conventum mittantur aliqui vel aliquis ad ipsum dominum imperatorem patriarcham et alios quibus persuadeant per efficaces rationes ut in hanc civitatem Basileensem velint assentire.

Loca nominata sunt Calabria Ancona vel alia terra maritima Bononia Mediolanum vel alia civitas in Italia extra Italiam Buda in Hungaria Vienna in Austria et ad ultimum Sabaudia.

Convenerunt tamen dicti domini deputati cum ipsis dominis ambaxiatoribus in his quae sequuntur si sacro concilio placeant.

Primo dicti ambaxiatores promiserunt quod ad huiusmodi synodum convenient imperator Graecorum et patriarcha Constantinopolitanus et ceteri tres patriarchae et archiepiscopi et episcopi et alii ecclesiastici qui commode venire poterunt.

Similiter quod venient et ab omnibus regnis et dominiis quae subiiciuntur ecclesiis Graecorum cum plena potestate et mandato vallato iuramento et aliis clausulis opportunis tam ex parte saecularium dominorum quam praelatorum.

Item quod mittatur unus vel plures ambaxiatores ex parte sacri concilii cum octo millibus ducatorum pro facienda congregatione praelatorum ecclesiae orientalis ad Constantinopolim quae octo millia expedientur ab ipsis ambaxiatoribus sacri concilii prout ipsi domino imperatori aut ipsis ambaxiatoribus sacri concilii videbitur.

Ita tamen quod si dicti praelati nollent Constantinopolim venire vel postquam Constantinopolim venerint nollent ad synodum praedictam accedere tunc teneatur dictus imperator reddere dictis ambaxiatoribus sacri concilii quidquid pro ea re expenderint.

Item quod ecclesia occidentalis solvat expensas quatuor galearum grossarum quarum duae sint de Constantinopoli et duae aliunde pro conducendo dum tempus erit ad portum nostrum et reducendo Constantinopolim dominum imperatorem et patriarchas et praelatos ecclesiae orientalis cum suis usque ad numerum septingentarum personarum.

Quibus ipsa occidentalis ecclesia impensas faciet hoc modo quia pro expensis ipsius imperatoris et ipsarum septingentarum personarum a Constantinopoli usque ad portum nostrum ultimum dabit ipsi imperatori quindecim millia ducatorum.

A dicto autem ultimo portu usque ad locum dictae synodi et deinde quamdiu manebunt in synodo et usque ad reversionem ipsorum ad Constantinopolim faciet dicto imperatori cum dictis septingentis personis impensas honestas.

Item quod infra decem menses incipiendos a mense novembris proxime sequenti teneatur sacrum concilium mittere duas galeas grossas et duas subtiles versus Constantinopolim cum trecentis balistrariis.

Super quibus galeis erunt ambaxiatores sacri concilii et dominus Demetrius protonostiarius Palaeologus primus de ipsis ambaxiatoribus domini imperatoris.

Qui quidem ambaxiatores sacri concilii habebunt se cum quindecim millia ducatorum danda domino imperatori pro expensis suis et patriarcharum et praelatorum ac aliorum venientium usque ad numerum septingentarum personarum faciendis a Constantinopoli usque ad portum ultimum ad quem debebunt applicare ut supra.

Item praedicti ambaxiatores sacri concilii ituri cum praedictis galeis ordinabunt quod decem milia ducatorum erunt parata ad exponendum si necessarium fuerit pro custodia civitatis Constantinopolitanae propter periculum quod posset intervenire a Turcis civitati tempore absentiae dicti domini imperatoris quae pecuniae exponentur per aliquem a dictis ambaxiatoribus sacri concilii deputandum prout necessitas fuerit.

Item ordinabunt praedicti ambaxiatores sacri concilii et expensis duarum galearum subtilium et trecentorum balistariorum pro custodia civitatis Constantinopolitanae tempore absentiae domini imperatoris et quod gentes dictarum galearum et ipsi balistarii iurabunt in manibus imperatoris fideliter se habere.

Et capitanei eorum sint quos imperator instituerit.

Item quod praedicti ambaxiatores habeant expensas duarum galearum grossarum tot quot expendi consueverunt in armando tales galeas.

Item quod huiusmodi ambaxiatores sacri concilii ituri cum praedictis galeis Constantinopolim nominabunt domino imperatori portum ad quem ultimo debebit applicare et locum unum de praenominatis in quo esse debeat dicta universalis synodus.

Laborabunt tamen cum omni instantia ut civitas ista Basileensis eligatur prout sperandum est. Item quod hoc sacrum Basileense concilium interim stabit firmiter in Basilea nec dissolvetur legitimo impedimento cessante quo interveniente quod deus avertat pro continuatione sui iuxta dispositionem capituli frequens ad aliam civitatem se transferet.

Et in casu quod dominus imperator non contentaretur de isto loco tunc infra mensem postquam praefatus dominus imperator applicuerit ad dictum portum ultimum sacrum concilium se transferet ad unum de praedictis locis nominatis per ipsum sacrum concilium ut supra dictum est eligendum.

Item quod in omnem eventum praedicta omnia utrimque adimpleantur item quod praedicta omnia fient firmiori modo et cum maiori robore et securitate quo fieri possunt per sacrum concilium videlicet per decretum et sub bulla.

Item quod praedictis omnibus conclusis et concordatis ac ut praemittitur firmiter roboratis summus pontifex expressum praebeat assensum per suas patentes bullas.

Et quod praedicta omnia et singula intelligi debeant bona fide sine dolo et fraude et absque impedimento legitimo et manifesto.

His omnibus adimpletis dicunt supra dicti ambaxiatores Graecorum et promittunt quod omnino venient etiamsi bellum foret et instaret civitati et ob earum omnium rerum confirmationem tradent mandatum praefati imperatoris sub bulla aurea sacro concilio et pro praedicto imperatore ipsi et alii iurabunt scribendo et subscribendo propter firmam et veram fidem quod fieri debeat cum deo universalis sancta synodus si mors imperatoris non intervenerit aut impedimentum aliquod manifestum et verum quod fugi vitari que non possit.

Postremo petitum est ab ipsis ambaxiatoribus Graecorum ut exponerent quaedam nomina in eorum instructionibus contenta.

Et primo quid intelligant per verbum synodus universalis: responderunt quod papa et patriarchae sint in dicto synodo per se vel procuratores suos similiter et alii praelati sint ibidem vere vel repraesentative promittentes ut supra quod dominus imperator Graecorum et patriarcha constantinopolitanus intererunt personaliter libera et inviolata hoc est quod unicuique liceat libere dicere iudicium suum sine cuiusdam impedimento vel violentia sine contentione hoc est sine contentione rixosa et contumeliosa non tamen excluduntur disputationes et collationes necessariae pacificae honestae et caritativae.

Apostolica et canonica haec omnia quomodo intelligi debeant et de modo procedendi in synodo remittunt se ad ea quae ipsa universalis synodus declarabit et ordinabit.

Item quod imperator Graecorum et eorum ecclesia habeat honores suos hoc est quos habebat tempore exorti praesentis schismatis salvis semper iuribus honoribus privilegiis et dignitatibus summi pontificis et Romanae ecclesiae et imperatoris Romanorum.

Et quod si qua dubitatio oriatur detur declarationi universalis concilii praefati.

Sequitur tenor mandati dicti imperatoris sub bulla aurea de graeco in latinum translati: quoniam missi fuerunt ... et littera domini patriarchae Constantinopolitani de graeco in latinum translata sub bulla plumbea et est talis: Ioseph dei gratia archiepiscopus Constantinopolitanus ....

Litteras reverentiae vestrae recipimus ....

Suprascripta igitur capitula et conventiones haec sancta synodus auctoritate universalis ecclesiae praesenti decreto approbat ratificat et confirmat statuit que ac decernit et pollicetur ea et eorum quodlibet servare et inconcussa tenere ut praemittitur.

Quae cum ad incrementum fidei orthodoxae utilitatem que ecclesiae catholicae et totius populi christiani pertinent omnibus fidem christi diligentibus grata plurimum et accepta esse debent.

Et quoniam ut praescriptum est ipsi Graeci propter nonnullas causas postulant ut sanctissimus dominus Eugenius papa iv dictis capitulis et conventionibus expresse consentiat ne propter hoc tantum bonum negligatur ipsum Eugenium haec sancta synodus cum omni caritate obsecrat et deprecatur ac per viscera misericordiae Iesu christi cum quanta potest instantia exorat ac requirit ut in favorem fidei et ecclesiasticae unitatis praefatis capitulis et conventionibus synodali decreto approbatis et ratificatis per suas litteras more Romanae curiae bullatas expressum assensum praebeat.

Sacrosancta generalis synodus Basileensis in spiritu sancto legitime congregata universalem ecclesiam repraesentans ad perpetuam rei memoriam.

Salvatoris nostri Iesu christi sequens vestigia haec sancta synodus illud gerit potissime in visceribus caritatis ut omnes evangelicam veritatem agnoscant et in ea postquam agnoverint fideliter perseverent.

Proinde ut Iudaei alii que infideles ad orthodoxam convertantur fidem qui que ad ipsam conversi fuerint in illa constanter permaneant his salubribus institutis providere decernens in primis statuit ut omnes dioecesani quosdam in litteris divinis bene eruditos aliquot vicibus annuatim deputent in locis ubi Iudaei aut alii infideles degunt ad praedicandum et explanandum taliter catholicae fidei veritatem ut ipsi infideles qui audiunt suos valeant errores recognoscere.

Ad quam praedicationem sub poenis tam commercii per fideles illis interdicendi quam aliis ad hoc opportunis ipsos infideles cuiuscumque sexus in annis discretionis constitutos accedere compellant.

Ipsi autem dioecesani ac praedicantes ita se erga illos propitios ac caritate plenos exhibeant ut non solum propalatione veritatis sed et aliis humanis officiis ipsos christo lucrifaciant.

Christianos autem cuiuscumque dignitatis aut status quomodolibet impedientes ne iudaei ad huiusmodi praedicationem conveniant aut arceantur notam fautoriae infidelitatis incurrere ipso facto decernit.

Ut autem haec praedicatio eo sit fructuosior quo praedicantes linguarum habuerint peritiam omnibus modis servari praecipimus constitutionem editam in concilio Viennensi de duobus docere debentibus in studiis ibidem expressis linguas Hebraicam Arabicam Graecam et Chaldaeam quae ut efficacius observetur rectores ipsorum studiorum inter alia quae in assumptione rectoratus iurant hoc etiam addi volumus operam se pro ipsius constitutionis observatione daturos.

In conciliis etiam illarum provinciarum in quibus huiusmodi studia constituta sunt omnino disponatur ut hi qui praedictas linguas docturi sunt stipendia debita percipere valeant.

Sacros insuper canones renovantes praecipimus tam dioecesanis quam potestatibus saecularibus ut modis omnibus prohibeant ne Iudaei aut alii infideles aut christianos aut christianas in familiares seu servientes aut filiorum suorum nutrices habeant ac ne christiani cum ipsis in eorum festivitatibus nuptiis et conviviis aut balneis seu nimia conversatione communicent aut medicos vel matrimoniorum proxenetas seu aliorum contractuum mediatores de publico constitutos assumant nec aliis publicis praeponant officiis aut ad gradus quoscumque scholasticos admittant nec eis locentur praedia vel alii redditus ecclesiastici.

Prohibeantur etiam libros ecclesiasticos calices cruces et alia ecclesiarum ornamenta sub poena perditionis rei emere aut pignori sub poena amissionis pecuniae mutuatae accipere.

Sub gravibus quoque poenis cogantur aliquem deferre habitum per quem a christianis evidenter discerni possint.

Quorum ut evitetur nimia conversatio in aliquibus civitatum et oppidorum locis a christianorum cohabitatione separatis habitare compellantur et ab ecclesiis longius quantum fieri potest.

Nec diebus dominicis et aliis solemnibus festivitatibus apothecas apertas tenere vel in publico laborare praesumant.

Si quis eorum ad fidem catholicam converti voluerit bona sua quaecumque habet mobilia et immobilia ei intacta illaesa que permaneant. Quod si huiusmodi bona ex usura aut illicito quaestu fuerint acquisita ac notae sint personae quibus foret de iure restitutio facienda quia non dimittitur peccatum nisi restituatur ablatum illis restitui omnino oportet.

His vero personis non extantibus quia talia per manus ecclesiae in pios essent usus convertenda haec sancta synodus vicem gerens universalis ecclesiae in favorem concedit suscepti baptismatis tanquam in pium usum apud ipsos remanere debere sub poena divini anathematis tam ecclesiasticis quam saecularibus interdicens ut nullam super his quovis quaesito colore molestiam inferant aut inferri patiantur sed magnum se fecisse lucrum existiment dum tales christo lucrati fuerint.

Et quoniam ut scriptum est qui habuerit substantiam mundi huius et viderit fratrem suum necessitatem habere et clauserit viscera sua ab eo quomodo caritas dei manet in ipso si ipsi conversionis tempore inopes aut indigentes fuerint per viscera misericordiae dei omnes tam ecclesiasticos quam saeculares haec sancta synodus exhortatur ut ipsis conversis manus porrigant adiutrices.

Ipsi quoque dioecesani non solum christianos ad subveniendum illis exhortentur sed tam de redditibus ecclesiarum prout poterunt quam de his quae ad pauperum usus per ipsos convertenda devolvuntur huiusmodi neophytos sustentare non negligant ipsos que a detractionibus contumeliis paterna affectione defendant.

Et quoniam per gratiam baptismi cives sanctorum et domestici dei efficiuntur longe que dignius sit regenerari spiritu quam nasci Carne hac edictali lege statuimus ut civitatum et locorum in quibus sacro baptismate regenerantur privilegiis libertatibus et immunitatibus gaudeant quae ratione duntaxat nativitatis et originis alii consequuntur.

Curent insuper sacerdotes baptizantes et hi qui de sacro fonte suscipiunt tam ante baptismum quam post illos in articulis fidei ac legis novae praeceptis catholicae que ecclesiae ritibus diligenter instruere.

Et tam ipsi quam dioecesani operam dent ne cum Iudaeis seu infidelibus saltem per longum tempus penitus conversentur ne sicut noviter contingit ab infirmitate curatis modica occasio ad pristinam perditionem recidivos efficiat.

Et quoniam experientia teste mutuam inter se neophytorum conversationem ipsos in fide nostra fragiliores reddere ac saluti ipsorum plurimum officere compertum est exhortatur haec sancta synodus locorum ordinarios ut quantum pro incremento fidei viderint expedire curent et studeant neophytos ipsos cum originariis christianis matrimonio copulare.

Prohibeatur et his neophytis sub gravibus poenis ne mortuos more Iudaeorum sepeliant aut sabbata alias que solemnitates et antiquae sectae ritus quoquo modo observent.

Sed et ecclesias et praedicationes nostras prout alii catholici frequentent et in omnibus se christianorum moribus conformes reddant.

Contemptores autem praedictorum per sacerdotes in quorum parochiis siti sunt aut alios ad quos de iure vel antiqua consuetudine de talibus inquirere spectat ac etiam per alios quoscumque dioecesanis seu inquisitoribus haereticae pravitatis deferantur et invocato si opus fuerit auxilio brachii saecularis per eos taliter puniantur quod et aliis transeat in exemplum.

De his omnibus in conciliis provincialibus et synodalibus diligens fiat inquisitio et tam citra episcopos et sacerdotes in praemissis negligentes quam ipsos neophytos et infideles praedictorum contemptores opportunum adhibeatur remedium.

Si quis autem cuiuscumque gradus vel praeeminentiae huiusmodi neophytos ne ad observationem ritus christiani seu alicuius praemissorum compellantur foveat atque defendat poenas contra fautores haereticorum promulgatas incurrat.

Neophyti vero si se corrigere post canonicam monitionem neglexerint quin ad vomitum iudaizantes redire comperti sint contra eos tanquam perfidos haereticos secundum sacrorum canonum instituta procedatur.

Si qua vero ipsis Iudaeis vel infidelibus indulta seu privilegia per quoscumque ecclesiasticos seu saeculares cuiuscumque status seu dignitatis etiamsi papalis vel imperialis existant concessa iam sint vel in futurum concedi contingat vergentia quoquo modo in detrimentum catholicae fidei nominis christiani seu quorumcumque praemissorum haec sancta synodus cassa et irrita esse decernit decretis et constitutionibus apostolicis ac synodalibus quae super praemissis condita sunt in suo robore duraturis.

Et ut huiusmodi sanctae constitutionis iugis memoria habeatur et ut ne quisquam ipsius ignorantiam praetendere possit iubet haec sancta synodus ut per singulas cathedrales et collegiatas ecclesias alia que pia loca in quibus uberior est fidelium concursus semel in anno ad minus infra divina promulgetur.

Sacrosancta Basileensis generalis synodus in spiritu sancto legitime congregata universalem ecclesiam repraesentans ad perpetuam rei memoriam.

Tanto sumus ad concedendum petentibus laudabili per nos ordinatione statuta et decreta sub forma authentica proniores quanto ex hoc statutis et decretis huiusmodi circa eorum observationem valeat fides certior adhiberi.

Hinc est quod nos tenores constitutionum inferius descriptarum per nos dudum editarum et in sessione publica per nos in maiori ecclesia Basileensi undecimo kalendas februarii anno domini millesimo quadringentesimo trigesimo quinto celebrata publicatarum et apud acta nostra de mandato nostro descriptarum ad dilectorum ecclesiae filiorum et cetera N. et N. qui tenores huiusmodi se in iudicio et extra asserunt indigere supplicationis instrumentum de actis ipsis extrahi et praesentibus annotari fecimus quae sequuntur in haec verba quicumque clericus cuiuscumque status conditionis religionis dignitatis etiamsi pontificalis vel alterius praeeminentiae existat qui post huius constitutionis notitiam quam habere praesumatur per duos menses post publicationem eiusdem in ecclesiis cathedralibus quam ipsi dioecesani omnino facere teneantur postquam eadem constitutio ad eorum notitiam pervenerit fuerit publicus concubinarius a perceptione fructuum omnium suorum beneficiorum trium mensium spatio sit ipso facto suspensus quos suus superior in fabricam vel aliam evidentem ecclesiarum utilitatem ex quibus hi fructus percipiuntur convertat nec non et huiusmodi publicum concubinarium ut primum talem esse innotuerit mox suus superior monere teneatur ut infra brevissimum terminum concubinam dimittat.

Quam si non dimiserit vel dimissam aut aliam publice resumpserit iubet haec sancta synodus ut ipsum suis omnibus beneficiis omnino privet.

Et nihilo minus hi publici concubinarii usquequo cum eis per suos superiores post ipsarum concubinarum dimissionem manifestam que vitae emendationem fuerit dispensatum ad susceptionem quorumcumque bonorum dignitatum beneficiorum vel officiorum sint inhabiles.

Qui si post dispensationem recidivo vomitu ad huiusmodi publicum concubinatum redierint sine spe alicuius dispensationis ad praedicta prorsus inhabiles existant.

Quod si hi ad quos talium correctio pertinet eos ut praedictum est punire neglexerint eorum superiores tam in ipsos de neglectu quam in illos pro concubinatu modis omnibus digna punitione animadvertant.

In conciliis etiam provincialibus et synodalibus adversus tales punire negligentes vel de hoc crimine diffamatos etiam per suspensionem a collatione beneficiorum vel alia condigna poena severiter procedatur.

Et si hi quorum destitutio ad summum pontificem spectat per concilia provincialia aut suos superiores propter publicum concubinatum reperiantur privatione digni statim cum processu inquisitionis ipsi summo pontifici deferantur.

Eadem diligentia et inquisitio in quibuscumque capitulis generalibus et provincialibus quoad suos servetur poenis aliis contra praedictos et alios non publicos concubinarios statutis in suo robore permansuris.

Publici autem intelligendi sunt non solum hi quorum concubinatus per sententiam aut confessionem in iure factam seu per rei evidentiam quae nulla possit tergiversatione celari notorius est sed qui mulierem de incontinentia suspectam et infamatam tenet et per suum superiorem admonitus ipsam cum effectu non dimittit.

Quia vero in quibusdam regionibus nonnulli iurisdictionem ecclesiasticam habentes pecuniarios quaestus a concubinariis percipere non erubescunt patiendo eos in tali foeditate sordescere sub poena maledictionis aeternae praecipit ne deinceps sub pacto compositione aut spe alicuius quaestus talia quovis modo tolerent aut dissimulent alioquin ultra praemissam negligentiae poenam duplum eius quod propterea acceperint restituere ad pios usus omnino teneantur et compellantur.

Ipsas autem concubinas seu mulieres suspectas praelati modis omnibus curent a suis subditis etiam per brachii saecularis auxilium si opus fuerit penitus arcere qui etiam ex tali concubinatu procreatos filios apud patres suos cohabitare non permittant.

Iubet insuper haec sancta synodus ut etiam in praedictis synodis et capitulis haec constitutio publicetur et quilibet suos subditos ad ipsarum concubinarum dimissionem moneat diligenter. Iniungat praeterea omnibus saecularibus viris etiamsi regali praefulgeant dignitate ne ullum qualecumque inferant impedimentum quocumque quaesito colore praelatis qui ratione sui officii adversus suos subditos pro huiusmodi concubinatu procedunt.

Et cum omne fornicationis crimen lege divina prohibitum sit et sub peccati mortalis poena necessario evitandum monet omnes laicos tam uxoratos quam solutos ut similiter a concubinatu abstineant.

Nimis enim reprehensibilis est qui uxorem habet et ad alienam mulierem accedit qui vero solutus est si continere nolit iuxta apostoli consilium uxorem ducat.

Pro huius autem divini observatione praecepti hi ad quos pertinet tam salutaribus monitis quam aliis canonicis remediis omni studio laborent.

Ad vitandum scandala et multa pericula subveniendum que conscientiis timoratis statuit etiam quod nemo deinceps a communione alicuius in sacramentorum administratione vel receptione aut aliis quibuscumque divinis vel extra praetextu cuiuscumque sententiae aut censurae ecclesiasticae seu suspensionis aut prohibitionis ab homine vel a iure generaliter promulgatae teneatur abstinere vel aliquem vitare aut interdictum ecclesiasticum observare nisi sententia prohibitio suspensio vel censura huiusmodi fuerit in vel contra personam collegium universitatem ecclesiam aut locum certum aut certam a iudice publicata vel denuntiata specialiter aut expresse aut si aliquem ita notorie excommunicationis sententiam constiterit incidisse quod nulla possit tergiversatione celari aut aliquo modo iuris suffragio excusari.

Nam a communione illius abstineri vult iuxta canonicas sanctiones.

Per hoc tamen huiusmodi excommunicatos suspensos interdictos seu prohibitos non intendit in aliquo relevare nec eis quomodolibet suffragari.

Quoniam ex indiscreta interdictorum promulgatione multa consueverunt scandala evenire statuit haec sancta synodus quod nulla civitas oppidum castrum villa aut locus ecclesiastico supponi possint interdicto nisi ex causa seu culpa ipsorum locorum aut domini seu rectorum vel officialium.

Propter culpam autem seu causam alterius cuiuscumque privatae personae huiusmodi loca interdici nequaquam possint auctoritate quacumque ordinaria vel delegata nisi talis persona prius fuerit excommunicata ac denuntiata seu in ecclesia publicata ac domini seu rectores vel officiales ipsorum locorum auctoritate iudicis requisiti huiusmodi personam excommunicatam infra biduum inde cum effectu non eiecerint aut ad satisfaciendum compulerint qua etiam post biduum eiecta recedente vel satisfaciente mox divina resumi possint.

Quod etiam in pendentibus locum habeat.

Ut lites citius terminentur super eodem gravamine aut super eadem interlocutoria vim diffinitivae non habente nullatenus liceat secundo appellare.

Quod que ante diffinitivam frivole vel iniuste appellans ultra condemnationem expensarum damnorum et interesse in quindecim florenis auri de camera parti appellatae per appellationis iudicem condemnetur.

Sacrosancta Basileensis generalis synodus in spiritu sancto legitime congregata universalem ecclesiam repraesentans ad perpetuam rei memoriam.

In nomine spiritus sancti paracleti statuit haec sancta synodus quod tam in curia Romana quam alibi pro seu in confirmatione electionum admissione postulationum praesentationum provisione collatione dispositione electione postulatione praesentatione etiam a laicis facienda institutione installatione et investitura de ecclesiis etiam cathedralibus et metropolitanis monasteriis dignitatibus beneficiis officiis que ecclesiasticis quibuscumque nec non ordinibus sacris et benedictione ac pallio de cetero nihil penitus ante vel post exigatur ratione litterarum bullae sigilli annatarum communium et minutorum servitiorum primorum fructuum deportuum aut sub quocumque alio titulo colore vel nomine praetextu cuiusvis consuetudinis privilegii vel statuti aut alia quavis causa vel occasione directe vel indirecte solum scriptoribus abbreviatoribus que et registratoribus litterarum seu minutarum pro ipsorum labore competenti salario solvendo.

Huic autem sacro canoni si quis exigendo dando vel promittendo contraire praesumpserit poenam incurrat adversus simoniacos inflictam et ipsis dignitatibus ac beneficiis taliter obtentis nullum ius ac titulum acquirat.

Obligationes quoque promissiones et censurae ac mandata et quidquid in praeiudicium decreti huius saluberrimi fieri continget nullas obtinere vires atque irrita censeantur.

Etsi quod absit Romanus pontifex qui prae ceteris universalium conciliorum exequi et custodire canones debet adversus hanc sanctionem aliquid faciendo ecclesiam scandalizet generali concilio deferatur.

Ceteri vero pro modo culpae iuxta canonicas sanctiones per suos superiores digna ultione puniantur.

Quicumque non violentus sed habens coloratum titulum pacifice et sine lite praelaturam dignitatem beneficium vel officium triennio proximo hactenus possedit vel in futurum possidebit non possit postea in petitorio vel possessorio a quoquam etiam ratione iuris noviter impetrati molestari excepto hostilitatis casu vel alterius legitimi impedimenti de quo protestari et iuxta concilium Viennense illud intimare teneatur.

Lis autem hoc casu quoad futuras controversias intelligatur si ad executionem citationis iuris que sui in iudicio exhibitionem ac terminorum omnium observationem processum fuerit.

Ordinarii autem diligenter inquirant ne quis sine titulo beneficium possideat.

Quod si talem quandocumque repererint declarent ius illi non competere vel huic si sibi videatur nisi sit intrusus seu violentus aut alias indignus vel alteri idoneo provideant.

Si quis principem saeculi rogaturus habitu honesto gestu decenti prolatione non praecipiti sed distincta attenta quoque mente se ipsum ac verba studet componere quanto diligentius in sacro loco omnipotentem oraturus deum haec omnino facere curare debet.

Statuit igitur sancta synodus ut in cunctis cathedralibus ac collegiatis ecclesiis horis debitis signis congrua pulsatione praemissis laudes divinae per singulas horas non cursim ac festinanter sed affatim ac tractim et cum pausa decenti praesertim in medio cuiuslibet versiculi psalmorum debitam faciendo inter solemne ac feriale officium differentiam reverenter ab omnibus persolvantur.

Horas canonicas dicturi cum tunica talari ac superpelliciis mundis ultra medias tibias longis vel cappis iuxta temporum ac regionum diversitatem ecclesias ingrediantur non caputia sed almucias vel birreta tenentes in capite.

Qui cum in choro fuerint gravitatem servent quam et locus et officium exigunt non insimul aut cum aliis confabulantes seu colloquentes aut litteras seu scripturas alias legentes.

Et cum psallendi gratia ibidem conveniant iuncta ac clausa labia tenere non debent sed omnes praesertim qui maiori funguntur honore in psalmis hymnis et canticis deo alacriter modulentur.

Cum dicitur gloria patri et filio et spiritui sancto omnes consurgant.

Cum nominatur gloriosum illud nomen Iesus in quo omne genu flectitur caelestium terrestrium et infernorum omnes caput inclinent.

Nemo ibidem dum horae in communi publice cantantur legat vel dicat privatim officium nam non solum obsequium quo obnoxius est choro subtrahit sed alios psallentes perturbat. Super his debite observandis aliis que ad divini officii prosecutionem ac chori disciplinam spectantibus decanus vel cui onus incumbit diligenter invigilet hinc inde ne quid inordinate fiat circumspiciens.

Horum autem transgressores illius horae in qua circa praedicta excesserint vel alia maiori prout transgressionis gravitas exigit plectentur poena.

Qui in matutinis ante finem psalmi venite exultemus in aliis horis ante finem primi psalmi in missa ante ultimum kyrie eleison usque in finem divino officio non interfuerit nisi forte necessitate cogente ac petita et obtenta a praesidente chori licentia discedere oporteat pro illa hora absens censeatur salvis ecclesiarum consuetudinibus si quae forte circa hoc arctiores existant.

Idem in his observetur qui a principio usque in finem in processionibus non permanserint.

Pro cuius executione deputetur aliquis onus habens notandi personas singulas statuto tempore non convenientes iuramento adstrictus agere fideliter et nulli parcere.

Iubet etiam haec sancta synodus quod in illis ecclesiis in quibus singulis horis certae distributiones statutae non sunt omnino etiam de grossis fructibus si opus sit deputentur ut iuxta mensuram laboris plus minus ve quisque capiat emolumenti tollens prorsus abusum illum quo in una duntaxat hora praesens totius diei distributiones usurpat et illum quo praepositi vel decani aut alii officiales ex hoc solum quod officiales sunt licet actualiter pro utilitate ecclesiae non absint quotidianas distributiones praecipiant.

Quoscumque etiam alibi beneficiatos seu in sacris constitutos cum ad horas canonicas teneantur admonet haec sancta synodus si orationes suas deo acceptas fore cupiunt ut non in gutture vel inter dentes seu deglutiendo aut syncopando dictiones nec colloquia vel risus intermiscendo sed sive soli sive associati diurnum nocturnum que officium reverenter verbis que distinctis peragant ac tali in loco unde a devotione non retrahantur ad quam se disponere et praeparare debent iuxta id quod scriptum est: ante orationem praepara animam tuam ne sis quasi qui tentat deum.

Quicumque in ecclesia beneficiatus praesertim de maioribus divinorum tempore per ecclesiam vel foris circa ipsam deambulando aut cum aliis colloquendo vagari visus fuerit non solum illius horae sed totius diei praesentiam ipso facto amittat.

Qui si semel correctus non destiterit per mensem distributionibus careat vel graviori si pertinacia exegerit poenae subiaceat ita ut tandem desistere cogatur.

Prohibeatur etiam ne divina officia tumultuosi quorumcumque per ecclesiam discursus impediant aut perturbent.

Regulares qui in conventualibus ecclesiis circa praedicta excesserint gravi poena superioris arbitrio castigentur.

Ut cuncta in domo dei ordinate procedant et quilibet sciat quod sibi agendum imminet statuatur tabella aliqua continue pendens in choro in qua quid per unumquemque ex canonicis vel aliis beneficiatis in singulis horis per hebdomadam aut maius tempus legendum cantandum ve sit scribatur.

Qui autem secundum quod ibi descriptum fuerit facere per se vel alium neglexerit pro qualibet hora distributiones unius diei amittat.

Abusum aliquarum ecclesiarum in quibus credo in unum deum quod est symbolum et confessio fidei nostrae non complete usque ad finem cantatur aut praefatio seu oratio dominica omittitur vel in ecclesiis cantilenae saeculares voce admiscentur seu missa etiam privata sine ministro aut per secretas orationes ita submissa voce dicitur quod a circumstantibus audiri non potest abolentes statuimus ut qui in his transgressor inventus fuerit a suo superiore debite castigetur.

Abusum etiam illum cultui divino manifeste derogantem quo nonnulli ecclesiarum canonici contrahentes debita sic se creditoribus obligant ut nisi statuto tempore satisfaciant a divinis cessetur officiis abolentes et obligationem huiusmodi etiamsi iureiurando firmata sit irritam decernentes statuimus ut qui talem illicitum contractum fecerint trium mensium fructus ipsi ecclesiae applicandos ipso facto amittant.

Et quamdiu divina non resumpserint nullos ex ipsa ecclesia proventus percipiant.

Prohibet haec sancta synodus ut tempore missae maioris praesertim solemnibus diebus capitula seu actus capitulares aut alii tractatus per canonicos non celebrentur nisi forte urgens et evidens ingrueret necessitas.

Qui vero ad talem horam capitulum indixerit a distributionibus quotidianis per hebdomadam sit suspensus neque ipsi canonici pro hora illa distributiones ipsas lucrentur.

Turpem etiam illum abusum in quibusdam frequentatum ecclesiis quo certis anni celebritatibus nonnullis cum mitra baculo ac vestibus pontificalibus more episcoporum benedicunt alii ut reges ac duces induti quod festum fatuorum vel innocentum seu puerorum in quibusdam regionibus nuncupatur alii larvales et theatrales iocos alii choreas et tripudia marium ac mulierum facientes homines ad spectacula et cachinnationes movent alii comessationes et convivia ibidem praeparant haec sancta synodus detestans statuit et iubet tam ordinariis quam ecclesiarum decanis et rectoribus sub poena suspensionis omnium proventuum ecclesiasticorum trium mensium spatio ne haec aut similia ludibria neque etiam mercantias seu negotiationes nundinarum in ecclesia quae domus orationis esse debet ac etiam coemeterio exerceri amplius permittant transgressores que per censuram ecclesiasticam alia que iuris remedia punire non negligant.

Omnes autem consuetudines statuta ac privilegia quae his non concordant circa haec decretis nisi forte maiores adiicerent poenas irritas esse haec sancta synodus decernit.

Sacrosancta generalis synodus Basileensis in spiritu sancto legitime congregata universalem ecclesiam repraesentans ad perpetuam rei memoriam.

Cum inter cetera pietatis opera ad conservandam fidei catholicae veritatem extirpandos que errores et haereses haec sancta synodus potissime convenerit nostrae sollicitudinis praecipuum studium est illico ut pullulare aliquid noverimus quod fidei christianae puritatem offendere et splendorem luminis in mentibus fidelium quomodolibet obnubilare possit penitus rescindere agrum que dominicum a noxiis zizaniis et vepribus cum omni diligentia expurgare.

Proinde libellum quemdam editum a magistro Augustino vulgariter dicto de Roma archiepiscopo Nazareno cuius primus tractatus de sacramento unitatis Iesu christi et ecclesiae sive de christo integro intitulatur Secundus de christo capite et eius inclito principatu alius de charitate christi circa electos et eius infinito amore tanquam non sanam et erroneam in fide doctrinam continentem cum suis defensoriis damnat et reprobat.

Et potissime scandalosam illam assertionem erroneam in fide in ipso libello contentam quam piae fidelium aures sine horrore audire non possunt videlicet christus quotidie peccat et ex quo fuit christus quotidie peccavit quamvis de capite ecclesiae christo Iesu salvatore nostro dicat se non intelligere sed ad membra sua quae cum christo capite unum esse christum asseruit intelligentiam eius esse referendam dicat.

Nec non et propositiones istas et eis in sententia similes quas in articulos damnatos in sacro Constantiensi concilio incidere declarat videlicet non omnes fideles iustificati sunt membra christi sed soli electi finaliter in perpetuum regnaturi cum christo.

Secundum ineffabilem praescientiam dei sumuntur membra christi ex quibus constat ecclesia quae tamen non constat nisi ex eis qui secundum propositum electionis vocati sunt.

Non sufficit christo uniri vinculo charitatis ut aliqui efficiantur membra christi sed requiritur alia unio.

Has etiam quae sequuntur humana natura in christo vere est christus.

Humana natura in christo est persona christi.

Ratio suppositalis determinans humanam naturam in christo non realiter distinguitur ab ipsa natura determinata. Natura humana in christo procul dubio est persona verbi et verbum in christo natura assumpta est realiter persona assumens.

Natura humana assumpta a verbo ex unione personali est veraciter deus naturalis et proprius.

Christus secundum voluntatem creatam tantum diligit naturam humanam unitam personae verbi quantum diligit naturam divinam.

Sicut duae personae in divinis sunt aequaliter diligibiles ita duae naturae in christo humana et divina sunt aequaliter diligibiles propter personam communem.

Anima christi videt deum tam clare et intense quantum clare et intense deus videt se ipsum.

Quas quidem propositiones et alias ex eadem radice procedentes in praedicto libello contentas tanquam erroneas in fide damnat et reprobat haec sancta synodus.

Ne igitur per huiusmodi doctrinam in errorem quempiam fidelium prolabi contingat districte praecipit ne quisquam praefati libelli doctrinam et praesertim suprascriptas propositiones ut praemittitur damnatas et reprobatas ac etiam eius tractatus defensorios docere praedicare defendere aut approbare praesumat.

Eos autem qui secus egerint tanquam haereticos et alias animadversione canonica puniendos decernit.

In nullo autem per haec derogare intendit dictis aut scriptis sanctorum doctorum in praenominatis materiis loquentium quinimmo ea recipit et amplectitur iuxta eorum veram intelligentiam per eos aut alios catholicos doctores in theologica schola communiter expositam et declaratam.

Nec per hanc sententiam personae praefati auctoris praeiudicare intendit haec eadem sancta synodus quia etsi debite vocatus fuerit causas tamen absentiae allegavit et in aliquibus suis scriptis et alias doctrinam suam determinationi ecclesiae submisit.

Ceterum haec sancta synodus mandat et praecipit omnibus archiepiscopis episcopis cancellariis universitatum et inquisitoribus haereticae pravitatis ad quorum spectat officium quatenus diligentiam solertem adhibeant et provideant ne aliquis dictos librum et libellos defensorios habeat aut praesumat penes se conservare aut tenere immo ipsos praedictis assignare habeat ut de illis faciant prout iura disponunt alias contra tales canonica animadversione procedatur.

Sacrosancta generalis synodus Basileensis in spiritu sancto legitime congregata universalem ecclesiam repraesentans ad perpetuam rei memoriam.

Quoniam salus populi pastor bonus merito hanc sanctam synodum quantum pro humanae legis fieri potest industria Niti decet ut Romanus pontifex qui gregis dominici primus et summus est pastor talis fiat talis que perseveret qui cunctarum animarum saluti ac totius christiani orbis utilitati provideat et tanto officio digne satisfaciat proinde constitutiones tam sacrorum conciliorum quam summorum pontificum super Romani electione pontificis editas innovans haec sancta synodus et eis quaedam salubria adiiciens statuit ut quotiescumque sedem apostolicam vacare contigerit sanctae Romanae ecclesiae cardinales praesentes in loco quo summi pontificis electio celebranda est decima die postquam sedes vacaverit omnes in cappellam aliquam vel locum prope conclave conveniant.

Inde praecedente cruce bini cum devotione cantando veni creator spiritus incedentes locum conclavis ingrediantur quo non nisi duos familiares necessarios quilibet introducat.

Ceremoniarum autem gratia duo clerici quorum saltem unus sit notarius etiam admitti possint.

Camerarius vero cum his quibus conclavis custodia commissa fuerit curet ne quis praeter praedictos conclave ingrediatur.

Ipse autem post ingressum cardinalium clausis foribus cum deputatis intret et singulorum cardinalium cellas diligenter perquirat.

Exceptis que infirmorum aut debilium medicinalibus si qua ibidem victualia vel confectiones reperiantur amoveat.

Exiens inde claudens que conclavis ostium custodiam solicite observet ac singulis diebus cibaria quae cardinalibus deferuntur accurate perquirat nec introferri permittat nisi quod pro moderata refectione necessarium videatur decretis huius sacri concilii quae promulgantur in quarta et septima sessionibus in suo robore firmiter permansuris.

Sequenti die cardinales omnes coram his qui in conclavi fuerint audita missa de sancto spiritu sacram sumant eucharistiam.

Et antequam scrutinium inchoent antepositis sanctis evangeliis iurent super hac forma ego N. talis cardinalis iuro et promitto omnipotenti deo patri et filio et spiritui sancto ac beato Petro apostolorum principi eum eligere in pontificem quem credam ecclesiae universali in spiritualibus et temporalibus utilem et tantae dignitati idoneum nec illi vocem dare quem verisimiliter scivero promissione aut datione alicuius rei temporalis seu prece per se vel alium interposita aut alias qualitercumque directe vel indirecte pro se electionem procurare electo que in pontificem non prius obedientiam facere quam iuret iuxta formam decreti sacri Basileensis concilii ita me deus adiuvet cui in die tremendi iudicii redditurus sum de hoc iuramento et cunctis operibus meis rationem.

Post haec quilibet eorum schedulam dabit in qua ultra tres non nominet inter quos si ultra unum nominaverit aliquis sit extra cardinalium collegium.

Neque una die nisi unum fiat scrutinium et immediate post missam.

Lectis schedulis nisi duarum partium in unum vota concurrant mox comburantur.

Ante autem sex completa scrutinia accessus ad quemquam fieri non possit.

Recogitent eo tempore cardinales et attenta mente considerent quantum sibi ipsis meritum vel demeritum quantum que populo christiano fructum vel praeiudicium bonum vel malum eligendo pontificem facturi sunt.

In nulla profecto re magis domini nostri Iesu christi gratiam vel iram assequi possunt quam cum de vicario eius suis praeficiendo ovibus agitur quas ita dilexit ut pro ipsis et mori et crucis tormentum pati dignatus fuerit.

Decernit sancta synodus ut electus in papam electioni de se factae per infra scripti modi expressionem consentire teneatur.

Quam expressionem si praesens in curia per cardinales vel extra per eorum aliquem vel alium ab ipsis ad hoc habentem mandatum in praesentia notarii et decem saltem personarum fieri convenit qui praesentata sibi electione requisitus infra diem naturalem ab hora requisitionis si non fecerit electio sua pro infecta habeatur et ad aliam in nomine domini cardinales procedere teneantur.

Expresso autem ut praedicitur huiusmodi consensu cardinales eidem ut summo pontifici mox obedientiam debitam exhibeant. Postquam vero per cardinales obedientia praestita fuerit nulli de eius pontificatu ambigere fas sit.

In nomine sanctae et individuae trinitatis patris et filii et spiritus sancti.

Ego N. electus in papam omnipotenti deo cuius ecclesiam suo praesidio regendam suscipio et beato Petro apostolorum principi corde et ore confiteor et profiteor quamdiu in hac fragili vita constitutus fuero me firmiter credere et tenere fidem catholicam secundum traditionem apostolorum generalium conciliorum et aliorum sanctorum patrum maxime autem sanctorum octo conciliorum universalium videlicet primi Nicaeni secundi Constantinopolitani tertii Ephesini primi et quarti Calchedonensis quinti et sexti item Constantinopolitani septimi Nicaeni octavi quoque Constantinopolitani nec non Lateranensis Lugdunensis Viennensis Constantiensis et Basileensis generalium etiam conciliorum et illam fidem usque ad unum apicem immutilatam servare et usque ad animam et sanguinem defendere et praedicare ritum que pariter sacramentorum ecclesiasticorum ecclesiae traditum omnimode prosequi et observare.

Polliceor etiam fideliter laborare pro tuitione fidei catholicae et extirpatione haeresum et errorum reformatione morum ac pace in populo christiano.

Iuro etiam prosequi celebrationem conciliorum generalium et confirmationem electionum iuxta decreta sacri Basileensis concilii.

Hanc autem professionem mea manu subscripsi et tibi omnipotenti deo cui in die tremendi iudicii redditurus sum de hoc et omnibus operibus meis rationem pura mente super altare offero quam in primo publico consistorio solemniter repetam.

Ne lapsu temporis haec tam salubris institutio de memoria summi pontificis elabatur singulis annis die quo anniversarium celebratur electionis vel coronationis suae intra missarum solemnia primus cardinalis qui ibidem affuerit publice et alta voce coram summo pontifice legat sic sanctissime pater attendat sanctitas tua et diligenter consideret promissionem hanc quam die electionis tuae deo fecisti.

Postea eam legens in fine dicat curet igitur sanctitas tua pro honore dei et salute animae tuae et utilitate universalis ecclesiae praedicta omnia pro viribus observare bona fide sine dolo et fraude.

Recogites etiam cuius vicem geras in terris illius videlicet qui animam suam pro ovibus suis posuit qui ter antequam oves suas beato Petro committeret petiit an ipsum diligeret qui que sicut iustus iudex et quem nullum latet secretum rationem exiget a te de omnibus usque ad minimum quadrantem.

Memineris quid beatus Petrus alii que sibi succedentes pontifices fecerunt qui nihil aliud cogitabant nisi honorem dei propagationem fidei publicum ecclesiae bonum salutem que et utilitatem filiorum suorum et tandem imitantes magistrum et dominum animas suas pro sibi commendatis ovibus exponere non dubitarunt.

Noli tibi aut tuis thesaurizare in terris ubi tinea et aerugo demolitur ubi fures et latrones effodiunt sed thesauriza tibi in caelis.

Non sis acceptor personarum nec sanguinis nec patriae aut nationis.

Omnes filii dei sunt et tuae curae ac custodiae pariter commissi.

Dicas exemplo christi: qui fecerit voluntatem patris mei qui est in caelis ille meus frater soror et mater est.

In distribuendis dignitatibus et beneficiis non Carnem non munera non quid aliud temporale sed solum deum et virtutes atque hominum merita tibi proponas.

In corrigendis excessibus ecclesiasticam exerce disciplinam memor quam gratiam Phinees quam ve poenam Heli alter iniurias dei ulciscendo alter dissimulando meruerunt.

Pauperes autem ac miserabiles personas defende iuva et sustenta.

Ad omnes autem paternam habe charitatem.

Post expleta coronationis solemnia ac singulis annis post electionis anniversarium cum fratribus suis octo saltem continuis diebus summus pontifex vigili cura pertractet exequi quod tam solemniter deo pollicitus est.

In primis igitur perscrutetur in qua orbis parte christiana religio vexetur a Turcis Saracenis Tartaris at aliis infidelibus in qua regione viget haeresis schisma vel quaelibet superstitionis species in quibus provinciis mores et divinorum observantia mandatorum recta que vivendi norma tam in statu ecclesiastico quam saeculari dilabuntur ubi etiam libertas ecclesiastica conculcatur inter quos reges principes que et populos vigeant odia vel bella vel bellorum metus et ubique sicut pius pater cum fratribus suis remediis opportunis diligenter providere studeat.

His universalibus expeditis negotiis ad ea quae proximiora sunt manum apponens mox domum familiam et curiam Romanam ubi et prout necessarium fuerit exemplariter componere veraciter que reformare incipiat ut ab eius oculata reformatione quae ceterarum est ecclesiarum caput inferiores ecclesiae morum hauriant puritatem nec aliquibus calumniandi ac maledicentiae praestetur occasio et tam circa magnos quam parvos inquirens vigilantissime et inquiri faciens quidquid emendatione dignum reperit corrigere nullatenus differat aut dissimulet sciens duplex esse peccatum unum quod ibi perpetratur aliud longe gravius quod inde sequitur.

Quidquid enim ibidem igitur facile trahitur in exemplum.

Unde fit ut languescente capite reliquum postea corpus morbus invadat.

Pontificalis domus ac curia tanquam speculum mundum esse debet in quo omnes prospicientes ad eius exemplum se componant et vivant.

Proinde ab ea poenitus dissipet et evellat quidquid simoniacae labis quidquid concubinariae sordis quidquid denique vel deum offendere vel homines scandalizare potest.

Curet ne officiales perperam officia sua administrent ne quemquam gravent nec per concussionem aut illicite quidquam extorqueant et ut hi qui officialibus praepositi sunt ipsorum excessus inultos non patiantur.

Neminem permittant vestibus et coloribus per sacros canones prohibitis uti clerum Romanum qui sibi principaliter et immediate subiectus est principaliter in omni ecclesiastica honestate instruat monens non in vestimentorum pompis et nitore beneplacitum dei sed in humilitate docentia mentis puritate simplicitate cordis in morum castimonia et reliquarum virtutum ornatu quae habentem deo et hominibus commendant sed reformet et praesertim ut cultus divinus in ecclesiis urbis cum ea qua decet veneratione et disciplina observetur.

Populum quoque urbis quae peculiaris eius est parochia doceat instruat et in via salutis dirigat.

Imperet cardinalibus ut titulos ac parochias suas prout eorum incumbit officio visitent et reforment.

Praelatum aliquem magnae scientiae probatae que et exemplaris vitae in urbe vicarium constituat qui vice sua cleri et populi episcopalem curam gerat de quo an oneri suo diligenter incumbat saepe perquirat. Post haec cum eisdem fratribus de temporalitate ecclesiae Romanae bene salubriter que regenda accurate cogitans provideat ut provinciae civitates oppida castra terrae ipsi ecclesiae subiectae iuste ac pacifice gubernentur tali quidem moderamine ut inter regimen ecclesiasticorum ac saecularium principum sic distet sicut inter patrem et dominum.

Non quaestui sed protectioni ac tutelae intendat et paterna charitate cunctos fovens non tam subditos quam filios existimet.

Et quoniam spiritualem temporalem que ipsorum curam habet invigilet omnes partialitates ac seditiones inde amovere praesertim guelforum et gibellinorum et quaecumque his similia perniciosa nomina animas corpora que pariter perimentia omnem det operam poenis spiritualibus et temporalibus quibuscumque potest modis sublatis inde cunctis dissensionum fomentis eos unanimes ad defensionem ecclesiae conservare.

Ad regendum provincias ac civitates principales destinet cardinales vel praelatos integrae et incorruptae famae quos non inhiare pecuniis sed iustitiae ac paci subditorum intendere verisimile sit quorum legatio biennio aut ad plus triennio elapso expiret.

Et quia dignum est ut quilibet suae villicationis rationem reddat deputetur expleta legatione aliquis vel aliqui insignes viri qui suae administrationis rationem nec non querelas ac petitiones provincialium audiant et iustitiam exhibeant et quod ipsi commode facere nequeunt papae deferant qui omnino gesta eorum scire studeat et si quid illicite perpetrasse ipsos constiterit nullatenus inultum dimittat ut et successores sui quae non licent suo exemplo facere formident.

Et ne officiales manus forsitan ad illicita apponant competens salarium unde vivere honeste possint eis constituatur.

Saepe etiam summus pontifex inquirat quomodo tam legati gubernatores et commissarii quam Romanae ecclesiae vicarii ac feudatarii subditos regant et an novis gabellis et exactionibus gravent.

Quidquid autem austeritatis seu iniusti oneris super cervices subditorum fieri cognoverit nequaquam toleret.

Pati enim impium est ut hi quos papa per se paterne regeret per alios tyrannice tractentur.

Statuta et constitutiones antiquas quibus provinciae ac terrae salubriter regi consueverunt inviolata servari faciat.

Quod si quae postea irrationabiliter vel ad aemulationem seu partialiter edita sint causa cognita retractentur et reformentur.

Infra annum ab electionis die Romanus pontifex ad se oratores seu procuratores provinciarum ac principalium civitatum ecclesiae Romanae accersat et ostendens erga eos paternae charitatis affectum ab ipsis de statu et conditione patriarum et quemadmodum praedecessoris sui tempore recti sunt num etiam aliquo iniusto graventur onere et quid pro salubri ipsorum regimine faciendum sit perscrutetur et tandem in omnibus utilitati et indemnitati ipsorum ac bono publico provisionis remedia tanquam filiis adhibeat.

Hoc idem saltem de biennio in biennium repetere non pigeat.

Inter cetera quae feudatarii capitanei gubernatores senator castellani alii que praecipui officiales urbis et terrarum ecclesiae iurare solent hoc etiam adiiciatur ut in eorum institutione iurent quod sede vacante ad mandatum cardinalium civitates terras loca arces et castra ac gentes nomine Romanae ecclesiae tenebunt ac tradent libere et sine contradictione.

Ne summus pontifex carnalitatis trahi videatur affectu magis quam iudicio rationis atque ut scandalis obvietur quae experientia teste saepe secuta sunt nullum de cetero consanguineum vel affinem usque ad tertium gradum inclusive ducem marchionem comitem feudatarium emphyteutam vicarium gubernatorem officialem castellanum alicuius provinciae civitatis oppidi castri fortalitii aut loci Romanae ecclesiae nec super his iurisdictionem seu potestatem aliquam habere nec capitaneum seu conductorem gentium armorum faciat aut esse permittat.

Ipsi quoque cardinales summo pontifici secus agere volenti nequaquam assentiant quod que succedens pontifex aliter facta prorsus retractet ac revocet.

Iuxta Nicolai papae iv constitutionem statuit sancta synodus ut ad sanctae Romanae ecclesiae cardinales omnium fructuum reddituum proventuum mulctarum condemnationum ac censuum de quibuscumque terris et locis Romanae ecclesiae subiectis provenientium medietas pertineat institutio que et destitutio omnium rectorum gubernatorum que et custodum quocumque nomine censeantur qui praeerunt dictis terris et locis ac etiam dictorum fructuum collectorum de consilio et consensu ipsorum cardinalium fieri debeat.

Ipsos igitur cardinales admonet sancta synodus ut terras et subditos Romanae ecclesiae ab iniuriis et oppressionibus protegant de pace que ac salute et bono ipsorum regimine cogitantes apud summum pontificem et ubi opus fuerit ipsos omni favore promoveant.

Etsi de omnibus Romanae ecclesiae terris magna cura summo pontifici ac cardinalibus esse debeat ad urbem tamen Romanam mentis intuitum sedulo convertere et ad ipsam tanquam peculiarem filiam et principalem eorum parochiam in qua beatorum Petri et Pauli ac innumerabilium christi martyrum et sanctorum sacra corpora requiescunt ubi sedes est Romani pontificis unde et ipse ac Romanum denominatur imperium et ad quam omnes christicolae devotionis causa confluere solent singularem quamdam charitatem et praecipuum affectum gerere tenentur ut in pace tranquillitate ac iustitia gubernetur in suis que ecclesiis moenibus viis et securitate stratarum detrimentum non patiatur.

Quocirca statuit haec sancta synodus ut de quibuscumque ipsius urbis redditibus et proventibus aliqua competens portio ad conservationem ecclesiarum moenium viarum pontium securitatis que itinerum ipsius urbis et districtus per aliquos viros probatae famae de consilio cardinalium eligendos re ipsa exponatur.

Sicut servum servorum dei summus pontifex se profitetur ita opere comprobet et dum ad ipsum tanquam communem patrem undique homines confugiant adire se ab omnibus facile permittat.

Unam ergo saltem in hebdomada diem pro publica statuat audientia in qua omnes praesertim pauperes et oppressos patienter et benigne audiat et quantum cum deo potest exaudiat cunctis que sicut pater filiis prout cuique opus fuerit iuxta vires consilio et auxilio provideat benigne.

Et si corporali necessitate impeditus fuerit alicui vel cardinali vel alteri insigni viro omnia sibi relaturo committat omnibus que curiae officialibus iubeat praesertim vicecancellario poenitentiario et camerario ut ipsos pauperes cito gratis que expediant memor apostolicae charitatis qua Petrus et Paulus invicem dexteras dederunt ut pauperum memores essent.

Diebus vero dominicis et festivis ad missam exeat publicam post quam aliquando temporis spatio indigentibus audientiam praebeat.

Singulis hebdomadis vel saltem in mense bis consistoria publica teneat in quibus negotia ecclesiarum cathedralium ac monasteriorum seu principum ac universitatum alia que magni ponderis audiat.

Lites autem et causas minores remittat ad vicecancellarium.

Ipse autem quanto amplius potest litigiis ac minoribus negotiis se eximat ut maioribus intendat liberius.

Quoniam sanctae Romanae ecclesiae cardinales pars corporis Romani pontificis esse censentur reipublicae admodum expediens est ut iuxta vetustum morem gravia et ardua negotia de ipsorum consilio directione causa quoque mature cognita deinceps fiant praesertim causarum fidei decisiones sanctorum canonizationes erectiones seu suppressiones divisiones subiectiones uniones ecclesiarum cathedralium et monasteriorum promotiones cardinalium confirmationes ac provisiones de ecclesiis cathedralibus et monasteriis privationes que et translationes abbatum episcoporum et superiorum leges seu constitutiones legationes de latere seu vicariorum ac nuntiorum auctoritate legatorum de latere fungentium commissiones novae religionis institutio exemptiones novae ecclesiis monasteriis seu cappellis aut ipsarum iam factarum revocationes salvo decreto sacri Constantiensis concilii de praelatis non transferendis invitis.

Cum summo pontifici sanctae Romanae ecclesiae cardinales in dirigenda christiana republica collaterales assistant necesse est ut tales instituantur qui sicut nomine ita re ipsa cardines sint super quos ostia universalis versentur et sustententur ecclesiae.

Statuit igitur sancta synodus ut deinceps eorum numerus adeo sit moderatus quod nec sit gravis ecclesiae quae nunc ob temporum malitiam plerisque gravibus affligitur incommodis nec superflua numerositate vilescat. Qui de omnibus christianitatis regionibus quantum commode fieri poterit assumantur ut notitia rerum in ecclesia emergentium facilius haberi et super his maturius deliberari possit sic tamen quod numerum viginti quatuor inter hos qui nunc sunt et assumendos non excedant ita quod de una natione ultra tertiam partem respectu cardinalium pro tempore existentium ac de una civitate et dioecesi ultra unum inde oriundum et de ea natione quae nunc ultra tertiam partem habet usque ad ipsius tertiae partis reductionem esse nequeant.

Sint viri in scientia moribus que ac rerum experientia excellentes non minores triginta annis magistri doctores seu licentiati cum rigore examinis in iure divino vel humano.

Sit saltem tertia vel quarta pars de magistris aut licentiatis in sacra scriptura.

Inter hos autem viginti quatuor esse aliqui poterunt admodum pauci filii fratres aut nepotes regum seu magnorum principum in quibus cum circumspectione et maturitate morum competens litteratura sufficiat.

Non fiant cardinales nepotes ex fratre vel sorore Romani pontificis aut alicuius cardinalis viventis non illegitime nati non corpore vitiati nec alicuius criminis aut infamiae nota respersi.

Praedicto autem numero viginti quatuor pro magna ecclesiae necessitate vel utilitate duo alii in quibus vitae sanctitas vel eximiae virtutes refulgeant quamquam memoratos gradus non habeant ac de Graecis cum Romanae ecclesiae uniti fuerint insignes aliqui viri adiici poterunt.

Non fiat cardinalium electio solum per auricularia vota sed illi solum assumi possint in quos facto vero scrutinio ac publicato maiorem partem cardinalium per subscriptionem manus propriae constiterit collegialiter consensisse.

Desuper etiam apostolicae litterae cum subscriptione cardinalium conficiantur decreto huius sacri concilii in quarta sessione solemniter publicato quod incipit: item cum multiplicatio cardinalium et cetera in suo robore inviolabiliter permansuro.

Cum recipient cardinales suae dignitatis insignia quorum significatio est ut pro bono universalis ecclesiae sanguinem proprium si opus sit non vereantur effundere iurabunt in publico consistorio si sint in curia si vero absentes in manibus alicuius episcopi et publice cui per litteras apostolicas in quibus forma iuramenti inserta sit commissum fuerit in hunc modum.

Ego N. nuper assumptus in sanctae Romanae ecclesiae cardinalem ab hac hora in antea ero fidelis beato Petro universali que et Romanae ecclesiae ac summo pontifici eius que successoribus canonice intrantibus laborabo fideliter pro defensione fidei catholicae extirpatione que haeresum et errorum ac schismatum reformatione morum ac pace in populo christiano.

In alienationibus rerum et bonorum ecclesiae Romanae aut aliarum ecclesiarum et beneficiorum quorumcumque non consentiam nisi in casibus a iure permissis et pro alienatis ab ecclesia Romana recuperandis pro posse operam dabo.

Non consulam quidquam summo pontifici nec subscribam me nisi secundum deum et conscientiam meam.

Quae mihi per sedem apostolicam commissa fuerint fideliter exequar.

Cultum divinum in ecclesia tituli mei et eius bona conservabo sic me deus adiuvet.

Pro conservandis cardinalium titulis quorum aliqui tam in divino cultu quam aedificiis nimium proh dolor in opprobrium sedis apostolicae et ipsorum cardinalium collapsi sunt statuit haec sancta synodus ut de redditibus seu proventibus terrarum Romanae ecclesiae quorum medietas iuxta constitutionem Nicolai papae ad cardinales ut praedictum est pertineat decima pars eius quod spectat ad quemlibet cardinalium proprio titulo singulis annis applicetur.

Et nihilo minus vel in vita vel in morte quilibet cardinalis tantum proprio titulo relinquat unde communiter una persona sustentari possit.

Quod si non fecerit tam pro hoc quam pro dicta decima parte bona omnia ipsius cardinalis obligata sint usque ad debitam satisfactionem.

Et ad executionem huius oneramus primum cardinalem illius ordinis de quo ille defunctus erat.

Visitet per se quilibet cardinalis praesens in curia absens vero per vicarium idoneum singulis annis titulum suum clericos que et populum ecclesiarum subiectarum et cum diligentia inquirat et salubriter provideat super cultu divino bonis que ipsarum ecclesiarum ac vita et moribus clericorum et parochianorum de quibus cum suae sint oves in districto dei iudicio rationem redditurus est.

Et tam quoad tempus visitandi quam quoad alia servet quae instituta sunt in decreto nostro de conciliis synodalibus.

Etsi quemlibet cardinalium tam ipsa dignitas quam propria perurgeat pollicitatio pro memoratis sanctis laborare operibus nihilo minus ut eo efficacius res fiant quo singulis quasi peculiariter distribuuntur episcopi cardinales indagare curent quae regiones haeresibus erroribus superstitionibus novis aut veteribus infectae sint presbyteri ubi mores et divinorum mandatorum observantia ac ecclesiastica disciplina deficiant diaconi qui reges et principes seu populi bellis agitentur vel agitari timeantur et tanquam apes argumentosae tam apud summum pontificem quam inter se ipsos diligenter ac accurate negotia haec sancta promoveant operam dantes ut ubi necessarium fuerit salubri remedio provideatur.

Ipse autem summus pontifex tanquam communis omnium pater et pastor non solum rogatus ac solicitatus sed proprio motu ubique investigari faciat et quam potest omnibus filiorum morbis salutarem conferat medicinam.

Si quando papam quod absit negligentem aut remissum seu agentem quae statum illius non decent ipsi cardinales inspexerint filiali reverentia et charitate tanquam patrem obsecrent ut officio pastorali honori que ac debito suo satisfaciat.

Et primo quidem aliquis vel aliqui de per se deinde si se non corrigat omnes collegialiter accersitis quibusdam notabilibus praelatis praedicentes quod si non abstinuerit proximo generali concilio deferant nec pro salute ipsius summi pontificis et bono publico eius odium vel quidquam aliud timeant dum tamen reverenter et charitative id agant.

Multo magis si quem ex cardinalibus aliquid perperam seu reprehensione dignum facientem papa cognoverit paterna semper charitate et iuxta doctrinam evangelicam corrigat ut sic alter in alterum pater in filios et filii in patrem charitatis opera exercentes ecclesiam exemplari ac salubri moderamine gubernent.

Praelatos et quoscumque alios insignes praesertim viros ad curiam Romanam proficiscentes cardinales benigne et honorifice tam publice quam private pertractent et apud summum pontificem eorum negotia gratis ac liberaliter recommissa faciant.

Et cum ei qui communis est omnium pater cardinales assistant personarum acceptatores fieri vel advocatos valde indecens est.

Propterea interdicit haec sancta synodus ut tanquam iudices collaterales partialitatem nullam accipiant etiamsi de terra partiali originem ducant.

Nec sint principum aut communitatum seu aliorum contra quemquam cum pretio vel sine partiales protectores aut defensores sed exuti omnem passionem in sedandis concordia vel iustitia litibus papae assistant.

Principum autem et quorumcumque praesertim pauperum ac religiosorum gratis et sine ullo quaestu promovere iusta negotia tanquam charitatis opus persuadet sancta synodus et commendat. Cum affabilitate et benignitate servent cardinales gravitatem ac modestiam quae huic congruunt dignitati pietatem autem quae secundum apostolum ad omnia utilis est servent ad omnes.

Affines suos praesertim bene meritos ac pauperes quamquam negligere non debeant non tamen ipsos opum aut beneficiorum multitudine accumulent ut alii inde scandalum patiantur.

Caveant ne bona ab ecclesiis profecta ultra quam necessitatis ratio postulat in Carnem et sanguinem effundant.

Cum tales sic ambulare in magnis pontifex inspexerit arguat atque obviet ut decet neque enim culpae erit expers si iuxta officium suum corrigenda non corrigat.

Familia mensa suppellex rerum et equorum tam papae quam cardinalium nec numerositate nec statu aut pompis neque aliquo excessu reprehensibilis sit.

Ita domum et quae in domo sunt moderate componat ut alii non scandalum sed frugalitatis capere exemplum possint.

Tam summus pontifex et cardinales quam ceteri episcopi constitutionem beati Gregorii in generali synodo editam servare studeant cuius tenor hic est quam haec sancta synodus innovat cum pastoris vita exemplo debeat esse discipulis plerumque clerici qualis in secreto sit vita sui pontificis nesciunt quam tamen saeculares pueri sciunt de qua re praesenti decreto statuimus ut quidam ex clericis vel etiam ex monachis electi in ministerio cubiculo pontificali obsequantur ut is qui in loco regiminis est tales habeat testes qui veram eius in secreto conversationem videant et ex sedula visione exemplum profectus sumant.

Paschalis etiam papae verba advertant dicentis: episcopi lectioni et orationi vacent et semper presbyteros et diaconos aut alios boni testimonii clericos habeant ut secundum apostolum et sanctorum patrum instituta possint irreprehensibiles inveniri.

Non expedit reipublicae ut cardinalibus quos rebus arduis universalis ecclesiae intentos fore oportet aliae causae quam electionum ecclesiarum cathedralium aut monasteriorum vel principum aut universitatum seu similes per papam aut cancellariam delegentur.

Minores igitur litigiosae causae in auditorio rotae quod ad hoc institutum est committantur.

Neque papa neque cardinales familiares suos quasi munera accepturos ad confirmatos vel provisos praelatos de cetero mittant ne quod per se facere non decet per alios fieri patiantur.

Quod aliquando factum est ut pro anulo in assignatione tituli cardinalibus tradito post mortem eius aliqua pecuniae summa vel res alia de bonis suis arripiatur de cetero non fiat cum labores eorum pro republica impensi exequias si pauperes forent potius de publico mereantur.

Licet dudum haec sancta synodus abolita per eam generali omnium ecclesiarum et dignitatum electivarum reservatione provide decreverit ut praedictis ecclesiis et dignitatibus per canonicas electiones et confirmationes provideri deberet volens etiam speciales seu particulares ipsarum ecclesiarum et dignitatum electivarum prohibere reservationes per quas libera in eisdem eligendi et confirmandi facultas impediri posset quod que adversus hoc decretum Romanus pontifex nihil attentaret nisi ex magna rationabili et evidenti causa in litteris apostolicis nominatim exprimenda quia tamen contra ipsius decreti mentem non pauca sine huiusmodi causa gesta sunt unde gravia hactenus successerunt et graviora in dies timentur scandala cupiens haec sacrosancta synodus his obviare nolens que ut ipsius decreti mens quae fuit omne obstaculum a canonicis electionibus et confirmationibus tollere suo frustretur effectu statuit ut electiones in dictis ecclesiis sine impedimento aut obstaculo omnino fiant quae causa cognita iuxta iuris communis et dicti nostri decreti dispositionem confirmentur.

Veruntamen si forte aliquando contingat electionem aliquam etiam alias canonicam fieri quae in perturbationem ecclesiae aut patriae vel boni publici vergere timeatur summus pontifex cum ad ipsum confirmatio delata fuerit si talem urgentissimam causam adesse manifeste cognoverit ea prius mature discussa ac parte plene defensa accedente postea Romanae ecclesiae cardinalium aut maioris partis subscriptione huiusmodi causam veram sufficientem que fore attestantium reiecta tali electione ad capitulum vel conventum remittat ut vel infra tempus iuris vel aliud iuxta loci distantiam ad aliam ex qua evenire talia non formidentur electionem procedant.

Et quia multiplices ecclesiarum et beneficiorum hactenus factae per summos pontifices reservationes non parum ecclesiis onerosae extiterunt ipsas omnes tam generales quam speciales sive particulares de quibuscumque ecclesiis et beneficiis quibus tam per electionem quam collationem aut aliam dispositionem provideri solet sive per extravagantes ad regimen et execrabilis sive per regulas cancellariae aut alias apostolicas constitutiones introductas haec sancta synodus abolet statuens ut de cetero nequaquam fiant reservationibus in corpore iuris expresse clausis et his quas in terris Romanae ecclesiae ratione directi seu utilis dominii mediate vel immediate subiectis fieri contigerit duntaxat exceptis.

Licet in apostolicis vel aliis litteris quibuscumque aliquem dignitati beneficio aut iuri cuicumque renuntiasse aut privatum esse seu aliquid egisse per quod ius proprium auferatur narratum sit huiusmodi litterae in his non praeiudicent etiamsi super ipsis gratia vel intentio narrantis fundetur nisi per testes aut alia legitima constiterit documenta.

Sacrosancta generalis synodus Basileensis in spiritu sancto legitime congregata universalem ecclesiam repraesentans ad perpetuam rei memoriam.

Quia ambaxiatores nostri ad Constantinopolim transmissi vice et nomine eiusdem sanctae synodi serenissimo imperatori Romanorum et reverendissimo domino patriarchae Constantinopolitano propter nonnullas causas promiserunt capitula alias in hac sancta synodo super modo universalis et oecumenici et utriusque ecclesiae concilii celebrandi hinc et inde conclusa et firmata dare et cum effectu exhibere sub consueta huius sanctae synodi bulla plumbea data praesenti et sub tenore de verbo ad verbum subsequenti nolens haec sancta synodus omittere aliquid eorum quae pro unione ecclesiarum christi fieri possunt dictam suorum ambaxiatorum promissionem praesenti decreto acceptat approbat ratificat et confirmat et praefata capitula de verbo ad verbum prout per praefatos ambaxiatores promissum est praesentibus inserit sub tenore qui sequitur.

Sacrosancta generalis synodus Basileensis in spiritu sancto legitime congregata universalem ecclesiam repraesentans ad perpetuam rei memoriam cum inter cetera toti populo christiano necessaria opera propter quae hoc praesens sanctum concilium extitit congregatum unio occidentalis et orientalis ecclesiarum christi praecipuum et maximum sit merito pro hac perficienda ab initio suae congregationis omni conatu laboravit.

Etenim quamprimum potuit ad serenissimum imperatorem Graecorum et reverendissimum patriarcham Constantinopolitanum cum litteris suos transmisit ambaxiatores ad ipsos cum omni charitate et instantia exhortandum quatenus et ipsi cum plena potestate mitterent aliquos qui nobis cum tractarent de modo dictam sanctam unionem consequendi qui mox ut requisiti fuerunt tres insignes viros de his qui apud eos magnae videntur auctoritatis quorum primus ipsum imperatorem consanguinitate attinet ad hanc sanctam synodum destinarunt sufficienti ipsius imperatoris mandato cum bulla aurea et eius propria manu subscripto ac patriarchae litteris munitos qui tam in generali congregatione quam coram commissariis nostris ferventissimum ipsius imperatoris et patriarchae totius que ecclesiae orientalis ad hanc unionem desiderium exponentes nos mirum in modum ad tam sancti operis prosecutionem pulsant ac quotidie excitant duo inter alia firmiter constanter que asserentes unionem ipsam nisi in synodo universali in qua tam ecclesia occidentalis quam orientalis conveniat fieri nullatenus posse et in ea synodo si fiat ut infra conventum est ipsam unionem secuturam sperari.

His auditis summa nobis laetitia et iucunditas nimirum accessit.

Quamobrem omnem cogitatum nostrum iactantes in deum qui facit mirabilia magna solus venerabiles sanctae Romanae ecclesiae cardinales praesidentes sedis apostolicae patriarcham Antiochenum archiepiscopos episcopos abbates magistros que et doctores in numero competenti deputavimus ut una cum ipsis Graecorum ambaxiatoribus rem istam tractare et quo ordine ad executionem deducenda esset prospicere deberent qui tam inter se quam cum ipsis ambaxiatoribus saepe numero convenientes habito inter se maturo et digesto consilio ad infra scripta cum ipsis devenerunt capitula quae postea secundum morem huius sacri concilii per sacras deputationes mature deliberata ac deinde per generalem congregationem conclusa firmata que solemniter extiterunt quorum tenor una cum mandato ipsius domini imperatoris sub bulla aurea sequitur et est talis: ambaxiatores serenissimi domini imperatoris et cetera ut in decreto concilii superius inserto latius continetur.

Et quia tempus superius expressum infra quod praedicta debebant adimpleri effluxit non propter defectum alicuius partium sed quia ita contigit variis intervenientibus tractatibus haec sancta synodus tempus per praefatos serenissimum imperatorem Graecorum et reverendissimum patriarcham Constantinopolitanum parte ex una et ambaxiatores huius sacrae synodi parte ex altera statutum et firmatum quod est a mense maio immediate sequenti ad annum ita quod per totum mensem maii ad annum sequentem utraque partium sit parata ad exequendum supradicta quantum ad quamlibet partium attinet acceptat et promittit se impleturam quantum ad ipsam pertinet infra dictum tempus quidquid in supradictis capitulis continetur.

Sacrosancta generalis synodus Basileensis in spiritu sancto legitime congregata universalem ecclesiam repraesentans.

Quia auctore deo in regione nostra occidentali et obedientiae ecclesiae Romanae est universalis et oecumenica synodus celebranda in qua iuxta concordata in hac sancta synodo et in Constantinopoli denuo ratificata tam occidentalis quam orientalis ecclesia conveniet ut cunctis erga eandem ecclesiam orientalem nostrae intentionis sinceritas pateat et omnis suspicio quae circa securitatem ac libertatem venientium oriri posset de medio auferatur tenore praesentis decreti haec sancta synodus Basileensis nomine et vice totius ecclesiae occidentalis et omnium de eadem ecclesia cuiuscumque status etiamsi papali imperiali regali pontificali vel quacumque alia inferiori spirituali vel saeculari praefulgeant dignitate potestate vel officio decernit dat et concedit serenissimo imperatori Graecorum reverendissimis patriarchis Constantinopolitano Alexandrino Antiocheno et Ierosolymitano ceteris que usque ad numerum septingentarum personarum etiamsi imperiali regali archiepiscopali et cuiuscumque alterius status dignitatis aut conditionis fuerint ad praedictum universale et oecumenicum concilium in regione occidentali ut praemittitur celebrandum venientibus aut venturis plenum et liberum salvum conductum omnes que praedictos et quemlibet ipsorum tam in personis quam in honoribus et rebus quibuscumque ipsorum nominibus regnis provinciis dominiis territoriis communitatibus civitatibus castris oppidis et villis et omnibus locis obedientiae nostrae ecclesiae occidentalis per quae sive eundo sive stando sive etiam redeundo transituri sunt aut eos transire contigerit in suam tutam securam que salviguardiam recepit et recipit per praesentes promittens et concedens omnibus et singulis ex ipsis hoc praesenti edicto synodali tutam et liberam facultatem accedendi et veniendi in et ad civitatem seu locum in qua vel in quo erit dictum sacrosanctum universale concilium celebrandum ibi que standi morandi residendi habitandi cum omnibus immunitatibus libertatibus et securitatibus quibus illi qui erunt de obedientia ecclesiae romanae habitabunt disputandi etiam et ratiocinandi et iura et auctoritates allegandi et omnia alia libere et sine cuiuscumque impedimento dicendi faciendi et tractandi quae pro unione ecclesiarum christi eis expedire videbitur et opportunum.

Inde etiam semel et pluries et toties quoties eis et cuilibet eorum videbitur et placebit simul et separatim et cum eorum bonis rebus et pecuniis et sine pro libitu recedendi et redeundi tute libere et impune omni impedimento reali et personali cessante penitus que remoto etiamsi talis unio quod absit non sequeretur nec effectum haberet quo casu et in omnem alium eventum praefati serenissimus imperator domini patriarchae et alii supra nominati nostris duntaxat expensis et galeis absque aliqua dilatione temporis omni que remoto impedimento cum eisdem honoribus benevolentia et amicitia quibus ad praefatum universale celebrandum concilium deducentur etiam in et ad Constantinopolim reducentur sive unio sequatur in dicta celebranda synodo oecumenica sive non.

Non obstantibus in praedictis vel aliquo praedictorum quibuscumque differentiis discordiis et dissensionibus ad praesens vigentibus et quae in futurum oriri et vigere possent inter dictas ecclesias occidentalem et orientalem seu inter ipsam ecclesiam Romanam et ei subiectos et aggregatos praefatum serenissimum imperatorem et alios ecclesiae Constantinopolitanae aggregatos et non obstantibus aliquibus sententiis decretis condemnationibus iuribus et decretalibus quomodocumque et qualitercumque factis et prolatis seu faciendis et etiam non obstantibus aliquibus criminibus excessibus culpis et delictis si quae per praedictos vel alterum eorum quomodocumque et qualitercumque commissa et perpetrata forent et generaliter non obstantibus quibuscumque aliis etiam talia forent de quibus necessarium esset specialem in praesentibus facere mentionem.

Et si contingat aliquem vel aliquos ex nostris eis vel alicui ipsorum iniuriari quod absit vel aliquam molestiam inferre in persona honore rebus et aliis quibuscumque taliter excedens iudicabitur per nos aut nostros usque ad condignam et rationabilem satisfactionem parti laesae.

Et e converso si aliquis ipsorum alicui ex nostris aliquam ut praemittitur iniuriam inferat iudicabitur per eos usque ad condignam et rationabilem satisfactionem ei qui iniuriam passus est secundum morem et consuetudinem utriusque partis.

De aliis autem criminibus excessibus et culpis quibuscumque quaelibet partium cognoscet et iudicabit de suis. Hortatur autem haec sacrosancta synodus universos christi fideles et nihilo minus auctoritate universos christi fideles et nihilo minus auctoritate universalis ecclesiae in virtute spiritus sancti et sanctae obedientiae mandat et praecipit omnibus et singulis praelatis regibus ducibus principibus officialibus communitatibus et aliis singularibus personis cuiusvis status conditionis et dignitatis existant nostrae occidentali ecclesiae aggregatis quatenus praedicta omnia et singula inviolabiliter observent et quantum in eis est observari faciant dictos que serenissimum imperatorem patriarchas et alios omnes et singulos antedictos ad dictum sacrum celebrandum concilium accedentes et inde recedentes simul et divisim favorabiliter et reverenter honorent et tractent ac honorari et tractari faciant.

Si qua vero dubitatio circa dictum salvum conductum et contenta in eo oriri contigerit stabitur declarationi praefatae universalis synodi celebrandae.

Vult autem haec sancta synodus praesentem salvum conductum valere et in suo robore permanere quousque ad ultimum dicti serenissimus imperator patriarchae et alii supradicti cum suis nobilibus et famulis usque ad numerum ut praemittitur septingentarum personarum aliis que rebus et bonis sint reversi in et ad civitatem Constantinopolitanam.

Si quis autem contra praedicta aut aliquod ipsorum aliquid facere quoquo modo tentaverit indignationem omnipotentis dei et dictae sanctae synodi se noverit incursurum.

Sacrosancta generalis synodus Basileensis in spiritu sancto legitime congregata universalem ecclesiam repraesentans ad perpetuam rei memoriam.

Nuper haec sacrosancta synodus inter varias solicitudines quibus inscrutabilis divinae altitudinis providentia eam invocatione sui spiritus paracleti ad excolendum dominici gregis agrum adunari operari que dignata est internae mentis oculos more agricolae pervigilis revolvens et attente prospiciens quam deflenda diutine occidentalis et orientalis ecclesiarum in eiusdem fidei professione divisio in dei perstitit et duravit ecclesia de clementissima eius bonitate apud quem nihil est impossibile qui que digne postulantibus affluenter dat et large spem suscipiens et fiduciam ad procurandam inter ipsas ecclesias catholicae fidei unitatem suae diligentiae curas tanto accuratius non parcendo laboribus vel impensae adhibere decrevit quanto ex hoc ad omnipotentis dei laudem et gloriam uberiorem animarum salutem maius que ipsius fidei incrementum provenire cognovit.

Cupiens que propterea suffragante spiritus sancti gratia tam saluberrimum unionis negotium aggredi et amplecti ad illud serenissimum Romanorum imperatorem et venerabilem patriarcham constantinopolitanum ceteros que praelatos et alium Graecorum populum per diversos oratores et litteras duxit invitandos pariter et exhortandos.

Qui quidem imperator et patriarcha et alii Graeci volente et eorum corda altissimo inflammante exhortationes huiusmodi alacribus animis suscipientes ipsum que unionis negotium aggredi sinceris affectibus perhibentes suos solemnes oratores et nuntios sufficienti mandato bulla aurea et propriae manus subscriptione imperatoris bulla que plumbea patriarchae praedictorum munito suffultos ferventissimum eorundem ad hanc fidei unitatem zelum devotissime explicantes ad eandem sacrosanctam synodum duxerunt destinandos cum quibus ipsa sancta synodus diversis tractatibus et deliberationibus praeviis pro executione et consummatione felici tam salutaris operis nonnulla decreta et capitula ad hoc summopere necessaria et utilia superius inserta et dudum in certa sessione ipsius sanctae synodi in maiori ecclesia Basileensi celebrata publicata animo concordi conclusit.

Volens que deinde haec sancta synodus decreta et capitulata huiusmodi viis et modis omnibus necessariis et opportunis prosequi ac iuxta illa ad electionem loci pro futuro oecumenico concilio in quo imperator et patriarcha praedicti alii que Graeci convenire possent et deberent celebrando mature procedere habitis que super his et aliis hanc piam rem concernentibus in diversis ipsius sanctae synodi deputationibus multiplicibus propositionibus et tractatibus illis que cum votorum suppositorum eorundem scrutinio diligenti recensitis demum in generali congregatione ad hoc in maiori ecclesia praedicta ut moris est indicta et iterum votis singulorum in eadem scrutatis reperto que duplo maiorem partem et multo plus vota sua direxisse in Basileam Avinionem vel Sabaudiam invocata spiritus sancti gratia post missarum solemnia conclusum fuit et conventum quod apud imperatorem patriarcham et alios Graecos praedictos diligens et debita fieret instantia cum allegationibus et expositionibus plurimarum rationum quae ad id allegari et adduci possent ut ex diversis bonis respectibus civitatem Basileensem acceptarent pro dicto oecumenico concilio ibidem celebrando quam si eos omnino recusare contingeret extunc civitas Avinionensis locus esset ipsius oecumenici concilii ibidem celebrandi.

Si tamen illud in eadem celebrari non posset ex tunc in Sabaudia concilium celebraretur antedictum.

Ut igitur praemissa omnia et singula debitum et votivum sortiantur effectum cum omni solemnitate alias in hoc sacro Basileensi concilio in rebus arduis expediendis adhiberi solita patribus in maiori ecclesia Basileensi post missarum solemnia considentibus haec sancta synodus decernit vult statuit ordinat et declarat futurum oecumenicum concilium in Basileensi aut illa recusata in Avinionensi civitatibus alioquin in Sabaudia iuxta conclusionem supradictam debitis et conventis temporibus debere celebrari.

Quod que imperator et patriarcha et alii Graeci praedicti iuxta capitulata et decretata huiusmodi nec non omnes et singuli alii cuiuscumque gradus status dignitatis vel praeeminentiae existant qui generalibus conciliis de iure vel consuetudine interesse debent etiamsi pontificali dignitate praefulgeant ad illud debeant et teneantur maxime pro consummatione tam salutaris operis accedere et etiam convenire.

Et hanc praemissam nominationem et electionem vult statuit et decernit haec sancta synodus ut sit firma inconcussa et inviolabilis quacumque alia modificatione ordinatione dispositione nominatione seu electione per ipsum sacrum concilium seu alium vel alios quacumque auctoritate etiam papali fungentes in contrarium facta seu factis minime valitura seu valituris quam seu quas haec sancta synodus ex certa scientia ex nunc irritat cassat revocat et annullat seu cassa nulla et irrita nuntiat et pro infectis illam seu illas habere vult et praesentibus habet quatenus in totum vel in partem praemissae electioni obviant vel repugnant.

Supplet etiam haec sancta synodus ex certa scientia omnem defectum si quis in praemissis vel aliquo praemissorum forsitan intervenerit.

Et insuper cum res tam ardua plurimum in dei ecclesia fructum allatura sine gravibus expensarum sarcinis consummari et Graeci praedicti adduci adducti que sustentari non valeant dignum que et debitum existat ut pro consummatione tam felicis operis christi fideles universi maxime ecclesiasticae personae de commissi sibi patrimonii domini nostri Iesu christi substantiis liberali dispensatione ministrent haec sancta synodus universis et singulis ecclesiasticis personis exemptis et non exemptis sub quacumque verborum forma etiam ordinis sancti Ioannis Ierosolymitani cuiuscumque status dignitatis gradus ordinis vel conditionis existant etiamsi cardinalatus vel pontificali praefulgeant dignitate generalem omnium et singulorum suorum ecclesiasticorum fructuum et proventuum quotidianis distributionibus duntaxat exceptis decimam de suis ecclesiis monasteriis dignitatibus et officiis ceteris que ecclesiasticis beneficiis in sua generali congregatione iam impositam et conclusam persolvendam et exigendam decernit statuit et declarat imponendam eam que imponit per praesentes.

Praeterea dicta sancta synodus decernit vult ordinat et declarat quod venerabiles Ioannes Lubicensis Ludovicus Visensis Delphinus Parmensis Ludovicus Lausanensis episcopi ipsius sacrosanctae synodi oratores ad conducendum Graecos ad locum oecumenici concilii eorum que maior pars tunc praesens portum latinum locis supra electis et nominatis aptiorem et propinquiorem ad quem dicti Graeci ultimo debeant applicare eligendi et nominandi plenam habeant potestatem illam que eisdem concedit per praesentes iuxta formam aliarum litterarum eis superinde datarum.

Postremo eadem sancta synodus vult ordinat et decernit quod pro praemissorum et ex eis dependentium debita et votiva executione dictorum que syndicorum et concilii securitate pleniori ad omnem eorum aut suorum procuratorum vel nuntiorum petitionem et instantiam eis quaevis aliae litterae opportunae utiles et necessariae sub bulla eiusdem sanctae synodi per ipsius cancellariam in forma debita et honesta concedantur conficiantur et etiam expediantur.

Sacrosancta generalis synodus Basileensis in spiritu sancto legitime congregata universalem ecclesiam repraesentans ad perpetuam rei memoriam.

Haec sacrosancta synodus inter suae congregationis exordia ut ea pro quibus generalium conciliorum celebratio dignoscitur instituta spiritus sancti assistente gratia opere complerentur summam diligentiam ad continuandam inter populos occidentales et orientales unionem adhibuit ut sicut ex longo dissidio dei ecclesia innumeras perpessa est calamitates ita ex fraterna unione maximum assequeretur profectum proinde Constantinopolim ad hoc sanctum promovendum opus oratores transmisit quibus una cum solemnibus ambaxiatoribus serenissimi imperatoris Romanorum et venerabilis patriarchae Constantinopolitani huc redeuntibus habitis super hoc multis tractatibus matura que deliberatione tandem certa capitula inter hoc sacrum concilium et ipsos ambaxiatores concordata et per decretum et publica sessione firmata extiterunt.

In quibus eadem sancta synodus ex tam sancto negotio ad destinandum Constantinopolim oratores suos cum quibusdam pecuniarum summis et duabus galeis grossis duabus que subtilibus et trecentis balistariis infra certum tempus ac per eosdem unum de locis in decreto comprehensis pro oecumenico concilio nominandum in quo imperator et patriarcha cum septingentis personis pro hac sancta unione complenda nobis cum convenirent obligare se voluit.

Cum autem tempus ista exequendi in foribus instet cupiens haec sancta synodus suis penitus pollicitationibus satisfacere et tam pium negotium quo hoc tempore salubrius excogitari nequit totis viribus ad optatum finem perducere ad hanc in suis disputationibus et deinde in generali congregatione conclusionem devenit ut videlicet civitas Florentina aut Utinum in patria Fori Iulii ponenda in manu concilii seu quicumque alius locus tutus in decreto comprehensus summo pontifici et Graecis accomodus pro oecumenico concilio eligatur ille videlicet de praedictis qui citius paraverit et expedierit galeas pecunias et alia necessaria datis etiam securitatibus necessariis.

Portus autem sit Venetiae Ravenna aut Ariminum ille videlicet ex iis quem imperator et patriarcha Constantinopolitanus maluerint.

Item ne clerus gravaretur incassum decima nec decretaretur nec exigeretur usquequo Graeci ad unum de praedictis applicuerint portum.

Quod que per totum tempus in decreto comprehensum in hac civitate sacrum remaneat concilium et ut legati ac praesidentes apostolicae sedis vocatis patribus de quibus eis visum esset oratores ad conducendum Graecos et praemissa exequenda eligant qui omnem instantiam pro hac civitate Basileensi facere debeant.

Ut igitur semper divina gratia assistente praemissa omnia et singula debitum sortiantur effectum in hac publica et solemni sessione haec sancta synodus praefatam conclusionem vult statuit declarat esse firmam atque validam tenendam que et exequendam cassans irritans et annullans cassum que irritum et nullum esse decernens quidquid a quoquam et etiam quibuscumque factum vel actum sit vel in futurum fieret vel attentaretur adversus praedicta seu dependentia ab eis vel quod eorum executionem posset quomodolibet impedire volens ut ad praedictorum executionem praedicti apostolici legati ac praesidentes quascumque literas opportunas sub bulla concilii in forma debita conficiant et alia quaecumque huic sancto negotio necessaria vel accomoda expediant.

Bulla Cantate Domino — Concile de Florence (4 février 1442)

Source officielle : vatican.va

IT  - LA

EUGENIUS IV

CANTATE DOMINO*

BULLA UNIONIS COPTORUM AETHIOPUMQUE

4 februarii 1442 (1441 stilo Florent.)

CONC. (OECUM. XVII) FLORENTINUM

26 Febr. 1439 - Aug. 1445

SESSIO XI

Eugenius episcopus, servus servorum Dei, ad perpetuam rei memoriam.

Cantate Domino, *quoniam magnifice feci; annuntiate hoc in universa terra; exulta et lauda, habitatio Syon, quoniam magnus in medio tui sanctus Israhel *(Is 12,5-6). Cantare profecto et exultare in Domino decet ecclesiam Dei pro hac grandi magnificentia et gloria nominis sui, quam hodierna die clementissimus deus operari dignatus est. Toto siquidem corde laudare et benedicere salvatorem nostrum nos convenit, qui sanctam ecclesiam suam novis quotidie accumulat incrementis. Quanquam autem in populum christianum sua beneficia omni tempore multa ac magna sint, que luce clarius suam erga nos immensam caritatem ostendunt, si tamen accurate inspicimus, que et quanta his diebus novissimis divina clementia facere dignatus est, iudicare certe poterimus hoc nostro tempore plura ac maiora quam a multis retroactis etatibus sue caritatis munera extitisse. Ecce enim nondum exacto triennio in hac sancta ycumenica synodo saluberrimam trium magnarum nationum unionem dominus noster Ihesus Christus sua infatigabili pietate ad commune perenne que totius christianitatis gaudium tam copiose effecit. Unde actum est, ut totus fere oriens, qui gloriosum Christi nomen adorat, ac non parva septentrionis portio post longa dissidia cum sancta Romana ecclesia in eodem fidei ac caritatis vinculo iam convenerint. Primo etenim Greci et hi, qui subsunt quatuor patriarchalibus sedibus multas gentes nationes que et ydiomata continentibus, deinde Armeni, multorum populorum gens, hodie vero Iacobini, magni etiam per Egiptum populi, sancte sedi apostolice uniti sunt.

Et cum nihil salvatori nostro Domino Ihesu Christo gratius sit, quam mutua inter homines caritas, nihilque nomini suo gloriosius atque ecclesie utilius esse possit quam ut christiani omni inter se sublato dissidio in eadem simul fidei puritate conveniant, merito nos omnes et cantare pre gaudio et iubilare in Domino debemus, quos, ut tantam christiane fidei magnificentiam diebus nostris videremus, divina miseratio dignos effecit. Summa igitur cum alacritate annuntiamus magnalia hec in universa christianorum terra, ut sicut nos pro gloria Dei et exaltatione ecclesie gaudio inenarrabili repleti sumus, ita et alios tante letitie participes faciamus, ut omnes uno ore magnificemus et glorificemus Deum (Rm 15,6) et sue maiestati, prout dignum est, magnas quotidianas que gratias agamus pro tot tantis que mirabilibus beneficiis, hac etate ecclesie sue sancte collatis. Et quoniam, qui opus Dei diligenter exercet, non modo meritum ac retributionem in celis expectat, sed et apud homines amplam gloriam laudem que meretur, venerabilem fratrem nostrum Iohannem Iacobinorum patriarcham, huius sancte unionis cupidissimum, a nobis et tota ecclesia merito laudandum et extollendum ac communi omnium christianorum favore cum tota sua gente dignum iudicamus. Is enim a nobis per nostrum oratorem (Albertus de Sarteano o.f.m.) ac litteras excitatus ut ad nos et hanc sanctam synodum legationem mitteret et se ac suam gentem in eadem cum ecclesia Romana fide uniret dilectum filium Andream natione Egiptium, abbatem monasterii sancti Antonii apud Egiptum, in quo et habitasse et mortuus esse sanctus ipse Antonius perhibetur, religione et moribus non mediocriter institutum, ad nos et ipsam synodum destinavit, cui devotionis zelo accensus imposuit atque commisit, ut fidei doctrinam, quam sancta Romana ecclesia tenet et predicat, nomine ipsius patriarche et suorum Iacobinorum reverenter susciperet, deferendam postea per eum ad ipsum patriarcham et Iacobinos, ut et ipsi eandem agnoscerent ratam que haberent et in suis regionibus predicarent.

Nos igitur, quibus voce Domini commissum est pascere oves Christi (Cf. Io 21,17), ipsum Andream abbatem per nonnullos huius sacri concilii insignes viros super articulis fidei et sacramentis ecclesie et quibusque ad salutem spectantibus diligenter examinari fecimus, et tandem, quantum visum est fore necessarium, exposita eidem abbati sancte Romane ecclesie fide catholica et per ipsum humiliter acceptata, hanc, que sequitur, veram necessariamque doctrinam hodie in hac solenni sessione sacro approbante ycumenico concilio Florentino in nomine Domini tradidimus.

Im primis igitur sacrosancta Romana Ecclesia, Domini et Salvatoris nostri voce fundata, firmiter credit, profitetur et predicat unum verum Deum, omnipotentem, incommutabilem et eternum; Patrem et Filium et Spiritum sanctum; unum in essentia, trinum in personis, Patrem ingenitum, Filium ex patre genitum, Spiritum sanctum ex Patre et Filio procedentem, Patrem non esse Filium aut Spiritum sanctum, Filium non esse Patrem aut Spiritum sanctum, Spiritum sanctum non esse Patrem aut Filium, sed Pater tantum Pater est, Filius tantum Filius est, Spiritus sanctus tantum Spiritus sanctus est. Solus Pater de substantia sua genuit Filium. Solus Filius de solo Patre est genitus. Solus Spiritus sanctus simul de Patre procedit et Filio, he tres persone sunt unus Deus, non tres dii, quia trium est una substantia, una essentia, una natura, una divinitas, una immensitas, una eternitas, omniaque sunt unum, ubi non obviat relationis oppositio. Propter hanc unitatem Pater est totus in Filio, totus in Spiritu sancto, Filius est totus in Patre, totus in Spiritu sancto, Spiritus sanctus est totus in Patre, totus in Filio. Nullus alium aut precedit eternitate aut excedit magnitudine aut superat potestate. Eternum quippe et sine initio est, quod Filius de Patre extitit, et eternum ac sine initio est, quod Spiritus sanctus de Patre Filio que procedit. Pater, quicquid est aut habet, non habet ab alio, sed ex se, et est principium sine principio. Filius, quicquid est aut habet, habet a Patre, et est principium de principio. Spiritus sanctus, quicquid est aut habet, habet a Patre simul et Filio. Sed Pater et Filius non duo principia Spiritus sancti, sed unum principium, sicut Pater et Filius et Spiritus sanctus non tria principia creature, sed unum principium.

Quoscunque ergo adversa et contraria sentientes damnat, reprobat et anathematizat et a Christi corpore, quod est ecclesia, alienos esse denuntiat. Hinc damnat Sabellium personas confundentem et ipsarum distinctionem realem penitus auferentem, damnat arrianos, eunomianos, macedonianos, solum Patrem verum Deum esse dicentes, Filium autem et Spiritum sanctum in creaturarum ordine collocantes. Damnat et quoscunque alios, gradus seu inequalitatem in trinitate facientes.

Firmissime credit, profitetur et predicat unum verum Deum Patrem et Filium et Spiritum sanctum esse omnium visibilium et invisibilium creatorem, qui quando voluit, bonitate sua universas tam spiritales quam corporales condidit creaturas, bonas quidem, quia a summo bono facte, sunt sed mutabiles, quia de nihilo facte sunt, nullam que mali asserit esse naturam, quia omnis natura, in quantum natura est, bona est.

Unum atque eundem Deum veteris ac novi testamenti hoc est legis et prophetarum atque evangelii profitetur auctorem, quoniam eodem Spiritu sancto inspirante utriusque testamenti sancti locuti sunt, quorum libros suscipit et veneratur qui titulis sequentibus continentur. Quinque Moysi id est Genesi, Exodo, Levitico, Numeris, Deuteronomio; Iosue, Iudicum, Ruth, Quatuor Regum, Duobus Paralipomenon, Esdra, Neemia, Tobia, Iudith, Hester, Iob, Psalmis, David, Parabolis, Ecclesiaste, Canticis Canticorum, Sapientia, Ecclesiastico, Isaya, Ieremia, Baruch, Ezechiele, Daniele, Duodecim Prophetis Minoribus id est Osee, Iohele, Amos, Abdia, Iona, Michea, Naum, Abachuc, Sophonia, Ageo, Zacharia, Malachia; Duobus Machabeorum, Quatuor Evangeliis, Mathei, Marci, Luce, Iohannis; Quatuordecim Epistolis Pauli, Ad Romanos, Duabus ad Corinthios, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philipenses, Duabus ad Thesalonicenses, ad Colocenses, Duabus ad Thimotheum, ad Titum, ad Philemonem, ad Hebreos; Petri Duabus; Tribus Iohannis; Una Iacobi Una Iude; Actibus Apostolorum, et Apocalipsi Iohannis.

Propterea Manichaeorum anathematizat insaniam, qui duo prima principia posuerunt, unum visibilium, aliud invisibilium, et alium novi testamenti Deum, alium veteris esse dixerunt. 

Firmiter credit, profitetur et predicat unam ex Trinitate personam, verum Deum Dei Filium ex Patre genitum, patri consubstantialem et coeternum, in plenitudine temporis, quam divini consilii inscrutabilis altitudo disposuit, propter salutem humani generis, veram hominis integram que naturam ex immaculato utero Marie virginis assumpsisse et sibi in unitatem persone copulasse tanta unitate, ut, quicquid ibi Dei est, non sit ab homine separatum, et quicquid est hominis non sit a deitate divisum sit que unus et idem indivisus utraque natura in suis proprietatibus permanente deus et homo Dei Filius et hominis Filius, equalis patri secundum divinitatem minor Patre secundum humanitatem (Symbolum Athanasianum), immortalis et eternus ex natura divinitatis, passibilis et temporalis ex conditione assumpte humanitatis.

Firmiter credit, profitetur et predicat Dei Filium in assumpta humanitate ex virgine vere natum, vere passum, vere mortuum et sepultum, vere ex mortuis resurrexisse, in celum ascendisse, sedereque ad dexteram Patris, et venturum in fine seculorum ad vivos mortuos que iudicandos. Anathematizat autem, execratur et damnat omnem heresim contraria sapientem. Et primum damnat Ebionem, Cherintum, Marcionem, Paulum Samosatenum, Fotinum omnes que similiter blasfemantes, qui percipere non valentes unionem personalem humanitatis ad Verbum, Ihesum christum dominum nostrum, verum Deum esse negaverunt, ipsum purum hominem confitentes, qui divine gratie participatione maiore quam sanctioris vite merito suscepisset, divinus homo diceretur. Anathematizat etiam Maniceum cum sectatoribus suis, qui Dei Filium non verum corpus, sed fantasticum sumpsisse somniantes, humanitatis in Christo veritatem penitus sustulerunt, necnon Valentinum asserentem Dei Filium nihil de virgine matre cepisse, sed corpus celeste sumpsisse atque ita transisse per uterum virginis, sicut per aqueductum defluens aqua transcurrit. Arrium etiam, qui asserens corpus ex virgine assumptum anima caruisse voluit loco anime fuisse deitatem. Apollinarem quoque, qui intelligens, si anima corpus informans negetur, in Christo humanitatem veram ibidem non fuisse, solam posuit animam sensitivam, sed deitatem verbi vicem rationalis anime tenuisse. Anathematizat etiam Theodorum Mopsuestenum atque Nestorium asserentes humanitatem Dei Filio unitam esse per gratiam, et ob id duas in Christo esse personas, sicut duas fatentur esse naturas, cum intelligere non valerent unionem humanitatis ad verbum ypostaticam extitisse, et propterea negarent verbi subsistentiam accepisse. Nam secundum hanc blasfemiam non verbum Caro factum est, sed verbum per gratiam habitavit in carne, hoc est, non Dei Filius homo factus est, sed magis Dei Filius habitavit in homine. Anathematizat etiam, execratur et damnat Euticem archimandritam, qui cum intelligeret iuxta Nestorii blasfemiam veritatem incarnationis excludi et propterea oportere, quod ita Dei verbo unita esset humanitas, ut deitatis et humanitatis una esset eademque persona, ac etiam capere non posset stante pluralitate naturarum unitatem persone, sicut deitatis et humanitatis in Christo unam posuit esse personam, ita unam asseruit esse naturam, volens ante unionem dualitatem fuisse naturarum, sed in unam naturam in assumptione transisse, maxima blasfemia et impietate concedens aut humanitatem in deitatem aut deitatem in humanitatem esse conversam. Anathematizat etiam, execratur et damnat Macharium Anthiocenum omnes que similia sapientes, qui, licet vere de naturarum dualitate et persone unitate sentiret, tamen circa Christi operationes enormiter oberravit, dicens in Christo utriusque nature unam fuisse operationem unamque voluntatem. Hos omnes cum heresibus suis anathematizat sacrosanta Romana ecclesia affirmans in Christo duas esse voluntates duas que operationes.

Firmiter credit, profitetur et docet neminem unquam ex viro femina que conceptum a dyaboli dominatu fuisse liberatum, nisi per fidem mediatoris Dei et hominum Ihesu Christi (Cf. I Tm 2,5) domini nostri, qui sine peccato conceptus natus et mortuus humani generis hostem, peccata nostra delendo, solus sua morte prostravit, et regni celestis introitum, quod primus homo peccato proprio cum omni successione perdiderat, reseravit, quem aliquando venturum omnia veteris testamenti sacra sacrificia, sacramenta, ceremonie presignarunt.

Firmiter credit, profitetur et docet legalia veteris testamenti seu mosaice legis, que dividuntur in ceremonias, sacra sacrificia, sacramenta, quia significandi alicuius futuri gratia fuerant instituta, licet divino cultui illa etate congruerent, significato per illa domino nostro Ihesu Christo adveniente cessasse, et novi testamenti sacramenta cepisse. Quemcunque etiam post passionem in legalibus spem ponentem et illis velut ad salutem necessariis se suadente, quasi Christi fides sine illis salvare non posset, peccasse mortaliter. Non tamen negat a Christi passione usque ad promulgatum evangelium illa potuisse servari, duntamen minime ad salutem necessaria crederentur. Sed post promulgatum evangelium sine interitu salutis eterne asserit non posse servari.

Omnes ergo post illud tempus circumcisionis et sabbati reliquorum que legalium observatores alienos a Christi fide denuntiat et salutis eterne minime posse esse participes, nisi aliquando ab his erroribus resipiscant. Omnibus igitur, qui christiano nomine gloriantur, precipit omnino, quocunque tempore vel ante vel post baptismum a circumcisione cessandum, quoniam sive quis in ea spem ponat sive non, sine interitu salutis eterne observari omnino non potest. Circa pueros vero propter periculum mortis, quod potest sepe contingere, cum ipsis non possit alio remedio subveniri nisi per sacramentum baptismi, per quod eripiuntur a dyaboli dominatu et in Dei filios adoptantur, admonet non esse per quadraginta aut octuaginta dies seu aliud tempus iuxta quorundam observantiam sacrum baptisma differendum, sed quamprimum commode fieri potest, debere conferri, ita tamen, quod mortis imminente periculo, mox sine ulla dilatione baptizentur, etiam per laicum vel mulierem, in forma ecclesie, si desit sacerdos, quemadmodum in decreto Armenorum plenius continetur.

Firmiter credit, profitetur et predicat omnem creaturam Dei bonam nihil que reiiciendum quod cum gratiarum actione percipitur (1 Tm 4,4), quia iuxta verbum Domini non quod intrat in os coinquinat hominem (Mt 15,11), illamque mosaice legis ciborum mundorum et immundorum differentiam ad cerimonialia asserit pertinere, que surgente evangelio transierunt et efficacia esse desierunt. Illam etiam apostolorum prohibitionem, ab immolatis simulacrorum et sanguine et suffocato (At 15, 29), dicit, illi tempori congruisse, quo ex Iudeis atque gentili bus, qui antea diversis ceremoniis moribusque vivebant, una surgebat ecclesia, ut cum Iudeis etiam gentiles aliquid communiter observarent et in unum Dei cultum fidem que conveniendi preberetur occasio, et dissensionis materia tolleretur, cum Iudeis propter antiquam consuetudinem sanguis et suffocatum abhominabilia viderentur, et esu immolaticii poterant arbitrari gentiles ad ydolatriam redituros. Ubi autem eo usque propagata est christiana religio, ut nullus in ea Iudeus carnalis appareat, sed omnes ad ecclesiam transeuntes in eosdem ritus evangelii ceremonias que conveniant, credentes omnia munda mundis (Tt 1,15), illius apostolice prohibitionis causa cessante etiam cessavit effectus. Nullam itaque cibi naturam condemnandam esse denuntiat, quem societas admittit humana, nec inter animalia discernendum per quemcunque sive virum sive mulierem, et quocunque genere mortis intereant, quamvis pro salute corporis, pro virtutis exercitio pro regulari et ecclesiastica disciplina possint et debeant multa non negata dimitti; quia iuxta apostolum omnia licent sed non omnia expediunt (1 Cor 6,12; 10,22).

Firmiter credit, profitetur et predicat nullos extra ecclesiam catholicam existentes, non solum paganos, sed nec iudeos aut hereticos atque scismaticos eterne vite fieri posse participes, sed in ignem eternum ituros, qui paratus est dyabolo et angelis eius (Mt 25, 41), nisi ante finem vite eidem fuerint aggregati, tantum que valere ecclesiastici corporis unitatem, ut solis in ea manentibus ad salutem ecclesiastica sacramenta proficiant et ieiunia, elemosine ac cetera pietatis officia et exercitia militie christiane premia eterna parturiant, neminem que quantascunque elemosinas fecerit, et si pro Christi nomine sanguinem effuderit, posse salvari, nisi in catholice ecclesie gremio et unitate permanserit.

Amplectitur autem, approbat et suscipit sanctam Nicenam synodum trecentorum decem et octo patrum temporibus beatissimi Silvestri predecessoris nostri et magni Constantini piissimi principis congregatam, in qua impia heresis arriana cum suo auctore damnata est, et diffinitum est Filium Dei patri esse consubstantialem et coeternum.

Amplectitur etiam, approbat et suscipit sanctam Constantinopolitanam synodum centum quinquaginta patrum, beatissimi Damasi predecessoris nostri et Theodosii senioris tempore convocatam, que impium Macedonii anathematizavit errorem, qui Spiritum sanctum non Deum, sed creaturam asserebat. Quos damnant, damnat, quod approbant, approbat, et per omnia vult ibidem diffinita illesa et inviolata subsistere.

Amplectitur etiam, approbat et suscipit sanctam primam Ephesinam synodum ducentorum patrum, que tertia est in ordine universalium synodorum, sub beatissimo Celestino predecessore nostro et Theodosio iuniore convocatam, in qua impii Nestorii est damnata blasfemia, diffinitum que est Domini nostri Ihesu Christi veri Dei et veri hominis unam esse personam, et beatam Mariam semper virginem non solum christotochon, sed etiam theotochum, hoc est non tantum hominis, sed Dei genitricem ab omni ecclesia predicandam.

Damnat autem, anathematizat et respuit impiam Secundam Ephesinam synodum, sub beatissimo Leone predecessore nostro et prefato principe congregatam, in qua Dioscorus Alexandrinus antistes, Euticis heresiarche defensor et sancti Flaviani Constantinopolitani pontificis impius persecutor, execrandam illam synodum ad approbationem euticiane impietatis arte et minis attraxit.

Amplectitur etiam, approbat et suscipit sanctam Calcedonensem synodum, quartam in ordine universalium synodorum, sexcentorum et triginta patrum temporibus prefati beatissimi Leonis predecessoris nostri et Martiani principis celebratam, in qua heresis euticiana cum suo auctore Eutice et Dioscoro defensore damnata est, et diffinitum est dominum nostrum Ihesum Christum esse verum Deum et verum nomine, et in una eadem que persona divinam humanam que naturas integras, inviolatas, incorruptas, inconfusas, distinctas, que mansisse humanitate agente, que hominis sunt, et deitate, que Dei. Quos damnat, damnatos habet; quos approbat, approbatos.

Amplectitur etiam approbat et suscipit sanctam quintam synodum Secundo apud Constantinopolim, tempore beatissimi Vigilii predecessoris nostri et Iustiniani principis celebratam, in qua sacri Calcedonensis concilii diffinitio de duabus naturis et una persona Christi renovata est, multique Origenis errores suorum que sequacium, presertim de demonum aliorum que damnatorum penitentia et liberazione, reprobati atque damnati sunt. 

Amplectitur etiam, approbat et suscipit sanctam tertiam Constantinopolitanam synodum centum quinquaginta patrum, que sexta est in ordine universalium synodorum, temporibus beatissimi Agathonis predecessoris nostri et Constantini iv huius nominis principis congregatam in qua Macharii Anthioceni et sectatorum heresis condemnata est, et diffinitum est in Domino nostro Ihesu Christo duas esse perfectas integras que naturas et duas operationes, duas etiam voluntates, licet esset una eadem que persona, cui utriusque nature competerent actiones, deitate agente, que Dei sunt, et humanitate, que hominis sunt.

Amplectitur etiam, approbat et suscipit omnes alias universales synodos auctoritate Romani pontificis legitime congregatas ac celebratas et confirmatas, et presertim hanc sanctam Florentinam, in qua inter alia Grecorum atque Armenorum sanctissima unio consummata est, et multe circa utramque unionem saluberrime diffinitiones edite sunt, prout in decretis desuper promulgatis plene continetur, quorum tenor in hunc modum sequitur.

Laetentur celi ....

Exultate deo ....

Verum quia in suprascripto decreto Armenorum non est explicata forma verbo rum, quibus in consecratione corporis et sanguinis Domini sacrosancta Romana ecclesia, apostolorum Petri et Pauli doctrina et auctoritate firmata semper uti consuevit, illam presentibus duximus inserendam. In consecratione corporis Domini hac utitur forma verborum: Hoc est enim corpus meum. Sanguinis vero: Hic est enim calix sanguinis mei, novi et eterni testamenti, misterium fidei, qui pro vobis et pro multis effundetur in remissionem peccatorum& (Mt 26,28; Mc 14,18; Lc 22,10; 1 Cor 11,25).

Panis vero triticeus, in quo sacramentum conficitur, an eo die an antea decoctus sit, nihil omnino refert; dummodo enim panis substantia maneat, nullatenus dubitandum est, quin post predicta verba consecrationis corporis a sacerdote cum intentione conficiendi prolata, mox in verum Christi corpus transubstantietur. 

Quoniam nonnullos asseritur quartas nuptias tanquam condemnatas respuere, ne peccatum, ubi non est, esse putetur, cum secundum apostolum mortuo viro mulier sit ab eius lege soluta, et nubendi, cui vult, in Domino habeat facultatem (Rm 7,3; 1 Cor 7,39), nec distinguat, mortuo primo, secundo vel tertio, declaramus non solum secundas ac tertias, sed et quartas atque ulteriores, si aliquod canonicum impedimentum non oste, licite contrahi posse. Commendatiores tamen dicimus, si ulterius a coniugio abstinentes in castitate permanserint, quia sicut virginitatem viduitati, ita nuptiis castam viduitatem laude ac merito preferendam esse censemus.

His omnibus explicatis prefatus Andreas abbas nomine dicti patriarche ac proprio et omnium iacobinorum hoc saluberrimum synodale decretum cum omnibus suis capitulis, declarationibus diffinitionibus, traditionibus, preceptis et statutis, omnemque doctrinam in ipso descriptam necnon quicquid tenet et docet sancta sedes apostolica et Romana ecclesia, cum omni devotione et reverentia suscipit et acceptat. Illos quoque doctores et sanctos patres, quos ecclesia Romana approbat, ipse reverenter suscipit; quascunque vero personas et quicquid ipsa Romana ecclesia reprobat et damnat; ipse pro reprobatis et damnatis habet, profitens tanquam vere obedientie Filius nomine, quo supra, ipsius sedis apostolice ordinationibus et iussionibus fideliter et semper obtemperare.

Lecto solemniter in praesenti synodo hoc decreto latino sermone, mox in arabico, praefatus Andreas abbas, ipsorum Iacobinorum decretum publice ibidem perlegit, atque infrascripta verba in scriptis arabice subiunxit, quae incontinenti recitata sunt: beatissime pater…

[…]

Datum Florentiae in pubblica sessione synodali, solemniter in ecclesia domus S. Mariae Novellae, apud quam nunc residemus, celebrata, anno Incarnationis dominicae MCCCCXLI, pridie nonas februarii, pontificatus nostri anno X.

Dat. Die 4 februarii 1441, pont. anno X.

*L. Tomassetti et Collegii adlecti Romae virorum s. theologiae et ss. canonum peritorum Bullarium Romanum (Tomi XXIV), Bullarum diplomatum et privilegiorum sanctorum romanorum pontificum Taurinensis editio: collectione novissima plurium brevium, epistolarum, decretorum actorumque S. Sedis a s. Leone Magno usque ad praensens, Augustae Taurinorum: Seb. Franco, H. Fory et Henrico Dalmazzo editoribus: [poi] A. Vecco et sociis, 1857-1872, Tomo V, 1860, pp. 58-65.

G. Alberigo, G.L. Dossetti, P.-P. Joannou, C. Leonardi, P. Prodi, H. Jedin (a cura di), Conciliorum Oecumenicorum Decreta, edizione bilingue, Centro editoriale dehoniano, Bologna, 2013, pp. 567-583.

H. Denzinger, Enchiridion symbolorum definitionum et declarationum de rebus fidei et morum, 43^(a) ediz. bilingue, a c. di Peter Hünermann, Centro editoriale dehoniano, Bologna, 2012, pp. 592-603.

Copyright © Dicasterium pro Communicatione

Sancta Sedes

Sancta Sedes