Concilium Tridentinum — Sessio quinta

Celebrata die XVII mensis Iunii MDXLVI — Decretum super peccato originali ; Decretum de reformatione.

Texte latin établi d'après l'édition critique Canones et decreta sacrosancti oecumenici Concilii Tridentini sub Paulo III, Iulio III et Pio IV pontificibus maximis*, Internet Archive (canonesetdecreta00coun_0). OCR Tesseract du djvu original ; quelques irrégularités de transcription possibles (anatheina pour anathema, figraeutum pour figmentum, etc.) qui n'altèrent pas le sens du texte.*

SESSIO QUINTA,

CELEBRATA DIE XVII. MENSIS IUNII MDXLVI

DECRETUM DE PECCATO ORIGIN ALl Ut fides nostra catholica, sine qua impossibile est pla- cere Deo J), purgatis erroribus in sua sinceritate integra et iilibata permaneat, et ne populus Christianus omni vento doc- trinae circumferatur 2), quum serpens ille antiquus3), hu- 24mani generis perpetuus hostis, inter pluriraa mala, quibus ec- clesia Dei his nostris temporibus perturbatur, etiam de pec- cato originali eiusque remedio non solum nova, sed vetera etiam dissidia excitaverit: sacrosancta oecumenica et genera- lis Tridenlina synodus. in Spiritu sancto legitime congregata, praesidentibus in ea eisdem tribus apostolicae sedis legatis, iam ad revocandos errantes et nutantes confirmandos acce- dere volens, sacrarum scripturarum, et sanctorum Patrum, ac probatissimorum conciiiorum testimonia et ipsius ecclesiae iu- dicium et consensum secuta, haec de ipso peccato originali statuit, fatetur ac declarat:

Ses*. V. 1) Hebr XI. 6. -- 2) Ephes. IV. 14 . — 3) Gen. U.

1«

1. Si quis non confitetur, primum hominem Adam, quum mandatum Dei in paradiso fuisset transgressus, statim sancti- tatem et iustitiam, in qua constitutus fuerat, amisisse, incur- risseque per ofTensam praevaricationis huiusmodi iram et in- dignationem Dei, atque ideo mortem, quam antea illi commi- natus fuerat Deus *), et cum morte captivitatem sub eius po- testate, qui mortis deinde habuit imperium 2), hoc est diaboii, totumque Adam per illam praevaricationis offensam secun- dum corpus et animam in deterius commutatum fuisse: ana- thema sit.

2. Si quis Adae praevaricationem sibi soli, et non eius^s propagini asserit nocuisse, et acceptam a Deo sanctitatem et iustitiam, quam perdidit, sibi soli, et non nobis etiam eum perdidisse; aut inquinatum illum per inobedientiae peccatum mortem et poenas corporis tantum in omne genus humanum transfudisse, non autem et peccatum, quod mors est animae: analhema sit, quum contradicat Apostolo dicenli :i): Per unum horninem peccatum intravit in mundum, et per peccatum moj^s, et ita in omnes homines moi's pertransiit, in quo omnes peccaverunt.

3. Si quis hoc Adae peccatum, quod origine unum est, et propagatione, non imitatione, transfusum omnibus inest uni- cuique proprium, vel per humanae naturae vires, vel per aliud remedium asserit tolli, quain per meritum unius mediatoris Domini nostri Iesu Christi, qui nos Deo reconciliavit in san guine suo 4), factus nobis iustitia, sanctificatio et redemptio5), aut negat ipsum Christi Iesu meritum per baptismi sacramen- tum in forma ecclesiae rite collatum tam adultis quam parvulis applicari: anathema sit, quia non est aliud nomen sub coelo datum hominibus, in quo oporteat nos salvos fieri 6). Unde illa vox7): Ecce agnus Dei; ecce qui tollit peccata mundi; et illa 8): Quicunque baptizati estis, Ckristum induistis.

4. Si quis parvulos recentes ab uteris matrum baptizan- dos negat, etiamsi fuerint a baptizatis parentibus orti, aut di- cit in remissionem quidem peccatorum eos baptizari, sed ni- hil ex Adam trahere originalis peccati, quod regenerationis lavacro necesse sit expiari ad vitam aeternam consequendam, unde fit consequens, ut in eis forma baptismatis in remissio- nem peccatorum non vera, sed falsa intelligatur: anathema

Sess. V. 1) Gen. U. 17. III. 17. - 2) Hebr. II. 14. — 3) Rom. V. 12. — 4) Ephes. II. 13. Coloss. II. 13. 1 Tim. II. 5. seq. — 5) 1 Cor. I. 30. — 6) Act. IV. 12. - 7) loan. I. 29. - 8) Gal. III. 27.

2*

SO SESSIO V. DEPECC. ORIG.

sit, quoniam nou aliter intelligendum est id, quod dixit Apo- stolus1): Per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum rnors; et ita in omnes homincs mors per- transiit, in quo omnes peccaverunt, nisi quemadmodum ec- clesia catholica ubique diffusa semper intellexit. Propter hanc enim regulam lidei ex traditione Apostolorum etiam par- mli, qui nihil peccatorum in semetipsis adhuc committere po- tuerunt, ideo in remissionem peccatorum veraciter baptizan- lur2), ut in eis regeneratione niundetur quod generatione contraxerunt. Nisi enim quis renalus fuerit ex aqua et Spi- 26 ritu sancto, non polest introire in regnum Bei3).

5. Si quis per Iesu Christi Domini nostri gratiam, quae in baptismate confertur, reatum originalis peccati reinitti ne- gat, aut etiam asserit, non tolli totum id, quod veram et pro- priam peccati rationem habet, sed illud dicit tantum radi aut non imputari: anathema sit. In renatis enim nihil odit Deus. quia nihil est damnationis iis, qui vere consepulti sunt 4) cum Christo per baptisiua in mortem; qui non secundum carnem ambulant 5), sed, veterem hominem exuentes, et novum, qui secundum Deum creatus est, induentes 6), innocentes, imma- culati, puri, innoxii ac Deo dilecti effecti sunt, heredes qui- dem Dei, coheredes autem Christi, ita ut nihil prorsus eos ab ingressu coeli remoretur. Manere autem in baptizatis concupiscentiam vel fomitem, haec sancta synodus fatetur et sentit, quae quum ad agoneni relicta sit, nocere non consen- tientibus, sed viriliter per Christi Iesu gratiam repugnantibus uon valet; quiniiumo qui legitime certaverit coronabitur T). Hanc concupiscentiam, quam aliquando Apostolus peccatum appellat8), sancta synodus declarat ecclesiam calholicam nunquam inlellexisse peccatum appellari, quod vere et proprie in renatis peccatum sit, sed quia ex peccalo est et ad pecca- tum inclinat. Si quis autem contrarium senserit: analhema sit.

Declarat tainen haec ipsa sancta synodus, non esse suae intentionis, comprchendere in hoc decreto, ubi de peccato originali agitur, beatam et immaculatam Virginem Mariam, Dei genitricem, sed observandas esse constitutiones fel. rec. Sixti Papae IV. 9) sub poenis in eis constitutionibus conten- tis, quas inuovat.

Se»«. V. 1) Kom. V. 12. — 2) c. 136. 1). IV. <le coil». (Aug.) c. 153. ea.l. (conc. Carth. A. 418.) — 3) Ioan. III. 5.-4) Rom. VI. 4—5) ib. VIII. I. - 6) Coloss. III. 9. 10. Euli. IV. 24. Gal. III. 27. — 2 Tiin. II. 5.-8) Rom. VI. 12. VII. 8. — 9) c. 1. 2. Extrav. comui. III. 12. et infra inter coust. ex inr. ant. desumut. uer conc. Trid. inuovatas.

C A P l T I.

De instituenda lectione sacrae scripturae et liberalium artium. Eadem sacrosancta synodus, piis sumniorum Pontificum et probatorum conciliorum l) constitutionibus inhaerens, eas- que amplectens, et illis adiiciens, ne coelestis ille sacrorum librorum tbesaurus, quem Spiritus sanctus summa liberalitate hominibus tradidit, neglectus iaceat: statuit et decrevit, quod in illis ecclesiis, in quibus praebenda, aut praestimonium seu aliud quovis nomine nuncupatum stipendium pro lectoribus sacrae theologiae deputatum reperitur, episcopi, archiepi- scopi, primates et alii locorum ordinarii eos, qui praebendam, aul praestimonium seu stipendium huiusmodi obtinent, ad ipsius sacrae scripturae expositionem et interpretationem per se ipsos, si idonei fuerint, alioquin per idoneum substitutum ab ipsis episcopis, archiepiscopis, primatibus et aliis locorum ordinariis eligendum, etiam per subtractionem fructuum co- gant et compellant. De cetero vero praebenda, praestimo- nium aut stipendium huiusmodi non nisi personis idoneis, et quae per se ipsas id munus explicare possint, conferantur, et aliter facta provisio nulla sit et invalida. Iu ecclesiis autem metropolitanis vel cathedralibus, si civitas insignis vel popu- losa, ac etiam in collegiatis exsistentibus in aliquo insigni oppido, etiam nullius dioecesis, si ibi clerus numerosus fuerit, ubi nulla praebenda, aut praestiiuonium seu stipendium huius- modi deputatum reperitur, praebenda quomodocunque, prae- terquam ex causa resignationis, primo vacatura, cui aliud28 onus incompatibile iniunctum non sit, ad eum usum ipso facto perpetuo constituta et deputata iutelligatur. Et quatenus in ipsis ecclesiis nulla vel non sufficieus praebenda foret 2), metropolitanus vel episcopus ipse per assignationem fructuum alicuius simplicis beneficii, eiusdern tamen debitis supportatis oneribus, vel per contributionem beneficiatorum suae civitatis et dioecesis, vel alias, prout commodius fieri poterit, de ca- pituli cousilio ita provideat, ut ipsa sacrae scripturae lectio haheatur, ita tamen, ut quaecunque aliae lectiones, vel con- suetudine vel quavis alia ratioue institutae, propter id minime praetermittantur. Ecclesiae vero, quarum annui proventus

Sess. V. 1) cf. c. 12. D. XXXVII. (conc. Eug. 11.) c. 4. X. de ma?istris V. 5. (codc. Lat. IV.) c. 5. ib. (Honor. III.) - infr.Sess. XXIII. de ref. c. 18. -2) infr. Sess. XXIII. de ref. c. 15.

SESSIOV. DEREFORM.

tenues fuerint, et ubi tam exigua est cleri et populi multitudo, ut theologiae lectio in eis commode haberi non possit, sal- tem magistrum habeant *) ab episcopo cum consilio capituli eligendum, qui clericos aliosque scholares pauperes gramma- ticam gratis doceat, ut deinceps ad ipsa sacrae scripturae studia annuente Deo transire possint. ldeoque illi magistro grammatices vel alicuius simplicis beneficii fructus, quos tam- diu percipiat, quamdiu in docendo perstiterit, assignentur (dum tamen beneficium ipsum suo debito non fraudetur obse- quio), vel ex capitulari vel episcopali mensa condigna aliqua merces persolvatur, vel alias episcopus ipse aliquam rationem iueat suae ecclesiae et dioecesi accommodam, ne pia haec, utilis atque fructuosa provisio quovis quaesito colore negliga- tur. In monasteriis quoque monachorum, ubi commode fieri queat, etiam lectio sacrae scripturae habeatur. Qua in re si abbates negligentes fuerint, episcopi locorum, in hoc ut sedis 29 apostolicae delegati, eos ad id opportunis remediis compel- lant. In conventibus vero aliorum regularium, in quibus stu- dia commode vigere possunt, sacrae scripturae lectio simili- ter habeatur, quae lectio a capitulis generalibus vel provin- cialibus assignetur dignioribus magistris. In gymnasiis etiam publicis, ubi tam honorifica et ceterorum omnium maxime ne- cessaria Iectio hactenus instituta non fuerit, religiosissimorura principum ac rerumpublicarum pietate et caritate ad catholi- cae fidei defensionem et incrcmentum, sanaeque doctrinae conservationem et propagationem instituatur, et, ubi instituta foret, et negligeretur, restituatur. Et, ne sub specie pietatis impietas disseminetur, statuit eadem sancta synodus, nemi- nem ad huiusmodi lectionis officium tam publice quam priva- tim admittendum esse, qui prius ab episcopo loci de vita, mo- ribus et scientia examinatus et approbatus non fuerit; quod tamen de Iectoribus in claustris monachorum non intelligatur. Docentes vero ipsam sacram scripturam, dum publice in scho- lis docuerint, et scholares, qui in ipsis scholis student, privi- legiis omnibus de perceptione fructuum, praebendarum et be- neficiorum suorum in absentia a iure communi concessis plene gaudeant et fruantur 2).

Srss. V. 1) cf. c. 1. X. <le mairistr. V. 5. (conc. Lat. III.) et lnc. citt. pag. autec. u. 1. — 2) c. 5. X. <le magistr. V. 5. (Honor. III.)

C A V V T II.

IJe vcrbi Dei concionatoribus et guacsloribns eleemosynariis. Quia vero Christianae reipublicae non minus necessaria est praedicatio evangelii l) quam Iectio, et hoc est praeci- puum episcoporum munus 2) : statuit et decrevit eadem sancta 30 synodus, omnes episcopos, archiepiscopos, primates et omnes alios ecclesiarum praelatos teneri per se ipsos, si Iegitime im- pediti non fuerint, ad praedicandum sauctum Iesu Christi evangelium. Si vero contigerit episcopos et alios praedictos legitimo detineri impedimento, iuxta formam generalis conci- lii 3) viros idoneos assumere teneantur ad huiusmodi praedi- cationis officium salubriter exsequendum. Si quis autem hoc adimplere contempserit, districtae subiaceat ultioni. Archi- presbyteri quoque, plebani, et quicunque parochiales vel alias curam animarum habeutes ecclesias quocunque modo obtinent, per se, vel alios idoneos, si legitime impediti fuerint, diebus saltem domiuicis 4) et festis solemnibus plebes sibi commissas pro sua et earum capacitate pascaut salutaribus verbis; do- cendo quae scire omnibus necessarium est ad salutem, an- nunciandoque eis cum brevitate et facilitate sermonis vitia, quae eos declinare, et virtutes, quas sectari oporteat, ut poe- nam aeternam evadere, et coelestem gloriam consequi valeant. Id vero si quis eorum praestare negligat, etiam si ab episcopi iurisdictione quavis ratione exemptum se esse praetenderet, etiam si ecclesiae quovis modo exemplae dicerentur, aut ali- cui monasterio, etiam extra dioecesim exsislenti, forsan an- nexae vel unitae, modo re ipsa in dioecesi sint, provida pa- storalis episcoporum sollicitudo non desit, ne illud impleatur: Parvuli petierunt panem, et non erat qui frangeret eis 5). Itaque ubi ab episcopo moniti trium mensium spatio muneri suo defuerint, per censuras ecclesiasticas seu alias ad ipsius episcopi arbitrium cogantur, ita ut etiam, si ei sic expedire visum fuerit, ex beneficiorum fructibus alteri, qui id praestet, honesta aliqua merces persolvatur, donec principalis ipse re- sipiscens officium suum impleat.

Si quae vero parochiales ecclesiae reperiantur subiectae 31 monasteriis in nulla dioecesi exsistentibus, si abbates et re- gulares praelati in praedictis negligentes fuerint, a metropo-

Sess. V. 1) cf. Sess. XXIV. de ref. c. 4.-2) c. 6. D. LXXXVIII. (conc. Carth. IV. seu Statt. eccl. ant.) — 3) c. 15. X. de off. iud. ord. I. 31. (conc. Lat. IV.) et infr. inter const. ex antiqu. iure desumut. uer conc. Trid. innovAUs — *) cf. Sess. XXIV. de ref. c. 4 5) Ierem. Thren. IV. 4.

litanis, in quorum provinciis dioeceses ipsae sitae sunt, tan- quam quoad hoc sedis apostolicae delegatis compellantur; ne- que huius decreti exsecutionem consuetudo, vel exemptio, aut appellatio, aut reclamatio sive recursus impedire valeat, quo- usque desuper a competenti iudice, qui summarie et sola fa- cti veritate inspecta procedat, cognitum et decisum fuerit. Regulares vero cuiuscunque ordinis, nisi a suis superioribus de vita, moribus et scientia examinati et approbati fuerint, ac de eorum licentia, etiam in ecclesiis suorum ordinum prae- dicare non possint, cum qua licentia personaliter se coraru episcopis praesentare, et ab eis benedictionem petere tenean- tur, antequam praedicare incipiant. In ecclesiis vero, quae suorum ordinum non sunt, ullra licentiam suorum superiorum etiam episcopi licentiam habere teneantur, sine qua in ipsis ecclesiis non suorum ordinum nullo modo praedicare pos- sint '). Ipsam autem licentiam gratis episcopi concedant. Si vero, quod absit, praedicator errores aut scandala disse- minaverit in populum, etiamsi in monasterio sui vel alterius ordinis praedicet, episcopus ei praedicationem interdicat. Quod si haereses praedicaverit, contra eum secundum iuris dispositionem aut loci consuetudinem procedat, etiamsi prae- dicator ipse generali vel speciali privilegio exemptum se esse praetenderet; quo casu episcopus auctoritate apostolica et tanquam sedis apostolicae delegatus procedat. Curent autem episcopi, ne quis praedicator vel ex falsis informationibus, vel alias calumniose vexetur, iustamve de eis conquerendi occasionem habeat. Caveant praeterea episcopi, ne aliquem 32vel eorum, qui, quum sint nomine regulares, extra clauslra tamen et obedientiam religionum suarum vivunt, vel presby- terorum saecularium, nisi ipsis noti sint, et moribus atque do- ctrina probati, etiam quorumlibet privilegiorutn praetextu in sua civitate vel dioecesi praedicare permittant, donec ab ipsis episcopis super ea re sancta sedes apostolica consulatur, a qua privilegia huiusmodi nisi tacita veritate et expresso men- dacio ab indignis extorqueri verisimile non est. Quaestores vcro eleemosynarii 2), qui etiam quaestuarii vulgo dicuntur, cuiuscunque conditionis exsistant, nullo modo nec per se nec per alium praedicare pracsumant, et contrafacientes ab epi-

Sess. V. 1) c. 13. §. 6. X. de haer. V. 7. (conc. Lat. IV.) cf. infr. Ses<. XXIV. <le ref. e. 4. - 2)"c. 14. X. <Ie poen. et reni. V. 38. fconc. Lat. IV.) c. 11. §, 2. <le haer. in Vlto V. 2. (Clem. IV.) c. 2. <le poen. et rem. in Clem. V. % (Clem. V.)

S E S S I 0 VI. DEIUSTIFICAT. 85

scopis et ordinariis locorum, privilegiis quibuscunque non ob- stantibus, opportunis remediis omnino arceantur.

Iudictio futurae scssionis.

ltem haec sacrosancta synodus statuit et decernit, pri- mani futuram sessionem tenendam et celebrandam esse die lovis, feria quinta post festum 15. Iacobi Apostoli.

Prorogata deinde fuit sessio ad diem XIII. mensis Ia- nuarii, MDXLVII.