Concilium Tridentinum — Sessio septima

Celebrata die III mensis Martii MDXLVII — De sacramentis in genere, de baptismo, de confirmatione (canones) ; Decretum de reformatione.

Texte latin établi d'après l'édition critique Canones et decreta sacrosancti oecumenici Concilii Tridentini sub Paulo III, Iulio III et Pio IV pontificibus maximis*, Internet Archive (canonesetdecreta00coun_0). OCR Tesseract du djvu original ; quelques irrégularités de transcription possibles (anatheina pour anathema, figraeutum pour figmentum, etc.) qui n'altèrent pas le sens du texte.*

SESSIO SEPTIMA,

CELEBRATA DIE 111. MENSIS MARTII MDXLVII.

DECRETUM DE SACRAMENTIS. Prooemium.

Ad consummationem salutaris de iustificatione doetrinae, quae in praecedenti proxima sessione uno omnium Patrum consensu promulgata fuit, consentaneum visum cst de sanctis- 60simis ecclesiae sacramentis ageie, per quae omnis vera iusti- tia vel incipit, vel coepta augetur, vel amissa reparatur. Pro- pterea sacrosancta oecumenica et generalis Tridentina syn- odus, in Spiritu sancto legitime congregata, praesidentibus in ea eisdem apostolicae sedis legatis, ad errores eliiuinandos, et exstirpandas haereses, quae circa sanctissima ipsa sacra- menta liac nostra tempestate tum de damnatis olim a Patribus nostris haeresibus suscitatae, tum etiam de novo adinventae sunt, quae catholicae ecclesiae puritati et animarum saluti magnopere officiunt, sanctarum scripturarum doctrinae, apo- stolicis traditionibus atque aliorum conciliorum et Patrum consensui inhaerendo, bos praesentes canones statuendos et decernendos censuit, reliquos, qui supersunt, ad coepti operis perfectionem deinceps divino Spiritu adiuvante edilura.

DE SACRAMENTIS IN GENERE. Can. I. Si quis dixerit, sacramenta novae legis non fuisse omnia a Iesu Christo1) Domino nostro instituta; aut esse plura vel pauciora quam septem, videlicet: baptismum, confirmationem, eucharistiam 2) , poenilentiam, extremam un- ctiouem, ordinem et matrimonium; aut etiam aliquod horum septem non esse vere et proprie sacramentum: anathema sit.

Sess. VII. 1) conc. Flor. in decr. Eugen. IV. ad Armenos. — 2) c. 9. X de aaeret. V. 7. (Luc. III.)

Can. II. Si quis dixerit, ea ipsa novae Iegis sacramenta a sacramentis antiquae legis non differre, nisi quia ceremoniae sunt aliae, et alii ritus externi: anathema sit.

Can. III. Si quis dixerit, haec septem sacramenta ita°i esse inter se paria, ut nulla ratione aliud sit alio dignius: anathema sit.

Can. IV. Si quis dixerit, sacramenta novae legis non esse ad salutem necessaria, sed superflua, et sine eis ant eorum voto per solam fidem homines a Deo gratiam iustifica- tionis adipisci1), licet omnia singulis necessaria non sint: anathema sit.

Can. V. Si quis dixerit, haec sacramenta propter solam fidem nutriendam instituta fuisse: anathema sit.

Can. VI. Si quis dixerit, sacramenta novae legis non continere gratiam2), quam significant, aut gratiam ipsam non ponentibus obicem non conferre, quasi signa tantum externa sint acceptae per fidem graliae vel iustitiae, et notae quaedam Christianae professionis, quibus apud homines discernuntur fideles ab infidelibus: anathema sit.

Can. VII. Si quis dixerit, non dari gratiam per huius- modi sacramenta semper et omnibus, quantum est ex parte Dei, etiam si rite ea suscipiant, sed aliquando et aliquibus: anathema sit.

Can. VIII. Si quis dixerit, per ipsa novae Iegis sacra- menta ex opere operato non conferri gratiam , sed solam 62 fidem divinae promissionis ad gratiam consequendam sufficere : anathema sit

Can. IX. Si quis dixerit, in tribus sacramentis 3), ba- ptismo scilicet, confirmatione, et ordine, non impriini chara- cterem in anima, hoc est, signum quoddain spirituale et inde- lebile, unde ea iterari non possunt: anathema sit.

Can. X. Si quis dixerit, Christianos omnes in verbo4) et omnibus sacramentis administrandis habere potestatem: anathema sit.

Can. XI. Si quis dixerit, in ministris5), dum sacramenta conficiunt et conferunt, non requiri intentionem saltem fa- ciendi quod facit ecclesia: anathema sit.

Can. XII. Si quis dixerit, ministrum in peccato mortali exsistentem, modo omnia essentialia, quae ad sacramentum

Sess. VII. 1) cf. supra Sess. VI. de iustif. c. 7. et can. 9. — 2) conc. Flor. in decr. Eugen. IV. ad Armenos — 3) cf. infr. Sess. XXIII. can. 4. ex cit. decr. ad Armen. — 4) cf. Sess. XIV. de poen. c. 6. de sacr. nnct. c. 3. — 5) conc. Flor. in decr. Eugen.

conficiendum aut conferendum pertinent, servaverit, non con- ficere aut conferre sacramentum : anathema sit.

Can. XIII. Si quis dixerit, receptos et approbatos ec- clesiae catholicae ritus in solemni sacramentorum administra- tione adhiberi consuetos aut contemni, aut sine peccato a esministris pro libito omitti, aut in novos alios per quemcunque ecclesiarum pastorem mutari posse: anathema sit.

DE BAPTISMO.

Can. I. Si quis dixerit, baptismum Ioannis habuisse eandem vim cum baptismo Christi1): anathema sit.

Can. II. Si quis dixerit, aquam veram et naturalem non esse de necessitate baptismi2), atque ideo verba illa Domini nostri Iesu Christi3): Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu sariclo , ad metaphoram aliquam detorserit: ana- thema sit.

Can. III. Si quis dixerit, in ecclesia Romana, quae omnium ecclesiarum mater est4) et magistra, non esse veram de baptismi sacramento doctrinam: anathema sit.

Can. IV. Si quis dixerit, baptismum5), qui etiam datur ab haereticis in nomine Patris, et Filii et Spiritus sancti, cum intentione faciendi quod facit ecclesia, non esse verum ba- ptismum: anathema sit.

Can. V. Si quis dixerit, baptismum liberum esse6), hoc est, non necessarium ad salutem: anathema sit. 64 Can. VI. Si quis dixerit, baptizatum non posse, etiam si velit, gratiam amittere, quantumcunque peccet, nisi nolit credere: anathema sit.

Can. VII. Si quis dixerit, baptizatos per baptismum ipsum solius tautum fidei debitores fieri, non autem universae legis Christi servandae: anathema sit.

Can. VIII. Si quis dixerit, baptizatos liberos esse ab omnibus sanctae ecclesiae praeceptis, quae vel scripta vel tradita sunt, ita ut ea observare non teneantur, nisi se sua sponte illis submittere voluerint: anathema sit.

Can. IX. Si quis dixerit, ita revocandos esse homines ad baptismi suscepti meinoriam, ut vota omnia, quae post ba- ptismum fiunt, vi promissionis in baptismo ipso iam factae ir-

Se»«. VII. 1) cf. c. 39. D. IV. de cons. (Aug.) c. 149. ib. (Aug.) — 2) cf ». 5. X. de bapt. III. 45. (Innoc. III.) — 3) Ioan. III. 5. — 4) cf. c. 9 X de baer. V. 7. (Luc. III.J - 5) cf. c. 97. seq. C. I. qu. 1. (Aug.) - 6) Ioan. III. 5. — c. 142. D. IV. de cons. (Aug.)

rita esse intelligant, quasi per ea et fidei, quam professi sunt, detrahatur, et ipsi baptisino: anathema sit.

Can. X. Si quis dixerit, peccata omnia, quae post ba- ptismum fiunt, sola recordatione et fide suscepti baptismi vel dimitti, vel venialia fieri: anathema sit.

Can. XI. Si quis dixerit, verum et rite collatum baptis- mum iterandum esse illi, qui apud infideles fidem Chrisli ne- gaverit, quum ad poenitentiam convertitur: anathema sit.

Can. XII. Si quis dixerit, neminem esse baptizandum, 65 nisi ea aetate, qua Christus baptizatus est, vel in ipso mortis articulo: anathema sit.

Can. XIII. Si quis dixerit, parvulos1) eo, quod actum credendi non habent, suscepto baptismo inter fideles compu- tandos non esse, ac propterea, quum ad annos discretionis pervenerint, esse rebaptizandos; aut praestare omitti eorum baptisma, quam eos non actu proprio credentes baptizari in sola fide ecclesiae: anathema sit.

Can. XIV. Si quis dixerit, huiusmodi parvulos baptiza- tos, quum adoleverint, interrogandos esse, an ratum habere velint quod patrini eorum nomine, dum baptizarentur, polliciti sunt; et, ubi se nolle responderint, suo esse arbitrio relin- quendos; nec alia interim poena ad Christianam vitam cogen- dos, nisi ut ab eucharistiae aliorumque sacrameutorum per- ceptione arceantur, donec resipiscant: anathema sit.

DE CONFIRM ATIONE.

Can. I. Si quis dixerit, confirmationem baptizatorum otiosam ceremoniam esse 2), et non potius verum et proprium sacramentum; aut olim nihil aliud fuisse quam catechesim quandam, qua adolescentiae proximi fidei suae rationem co- ram ecclesia exponebant: anathema sit.

Can. II. Si quis dixerit, iniurios esse Spiritui sanct0 66 eos, qui sacro confirmationis chrismati virtutem aliquam tri- buunt: anathema sit.

Can. III. Si quis dixerit, sanctae confirmationis ordi- narium ministrum non esse solum episcopnm3), sed quemvis simplicem sacerdotem: anathema sit.

S e . ». VII. 1) cf. 139. D. IV. de cons. (Aug.) - 2) cf. c. 126, «ad. (conc. Aram.) — 3) cf. infr. Sess. XXIII. de ord. c. 4.

Eadem sacrosancta synodus, eisdera praesidenlibus et legatis, inceptum residentiae et reforniationis negotium1) ad Dei laudera et Christianae religionis increraentum prosequi intendens, ut sequitur statuendum censuit, salva semper in omnibus sedis apostolicae auctoritate.

C. I. Quis capa.r regiminis ecclesiarutn cathedralium.

Ad cathedralium ecclesiarum regimen nullus2), nisi ex legitimo matrimonio natus, et aetate matura, gravitate morum literarumque scieutia, iuxta constitutionem Alexandri tertii3), quae incipit: Quum in cunctis, in concilio Lateranensi pro- mulgatam, praeditus assumatur.

67 C. II. Tenentes plures calhedrales ecclesias iubentur omnes ercepla una dimitlere certo modo et tempore.

Nemo, quacunque etiam dignitate, gradu aut praeemi- nentia praefulgens, plures metropolitanas seu cathedrales ec- clesias in titulura sive commendam, aut alio quovis nomine contra sacrorum canonum instituta4) recipere et simul retinere praesumat, quum valde felix sit ille censendus, cui unam ec- clesiam bene ac fructuose et cum animarum sibi commissa- rum salute regere contigerit. Qui autera plures ecclesias contra praesentis decreti tenorem nunc detinent, una, quam maluerint, retenta, reliquas infra sex menses, si ad liberam sedis apostolicae dispositionem pertineant, alias infra annum dimittere teneantur: alioquin ecclesiae ipsae, ultimo obtenta duntaxat excepta, eo ipso vacare censeantur.

C. III. Habi/ibus duntaxat personis beneficia conferantur.

Inferiora beneficia ecclesiastica, praesertim curam ani- marum habentia, personis dignis et habilibus, et quae in loco residere ac per se ipsos curam ipsam exercere valeanl, iuxta constitutionem Alexandri III. in Lateranensi, quae incipit: Quia nonnulli5), et aliam Gregorii X. in generali Lugdunensi Bsconcilio, quae incipit: Licet canon6), editam conferantur. Aliter autem facta collatio sive provisio omnino irritetur, et

S e s s. VII. 1) cf. supra Sess. VI. de ref. c. 2. - 2) cf. infr. Sess. XXII. de tef. c. 2. — 3) c. 7. X. de elect. I. 0. et infr. inter const. ex ant. iure de- sumpt. per conc. Trid. innovatas. — 4) c. 2. D. LXX. (conc. Plac.) c. 3. C. X. qu. 3. (conc. Tol. XVI.) c. 1. C. XXI. qu. 1. (conc. Nic. II.) ead. c. 2. (conc. Chalced.) c 7. X. de elect. I. 6. (Innoc. III.) c. 5. et 13. X. de praeb. III. 5. (Alex. III.) c. 28. ib. (Innoc. III.) c. 32. de praeb. in Vlto III. 4. (Bonif. VIII.) — 5) c. 3. X. de cler. non res. III. 4. et infr. I, c. — 6) c. 14. de elect. in Vlto I. 6. etinfr. I.c.

SESSIO VII. DE REFORMAT. 4S

ordinarius collator poenas constitutionis concilii generalis, quae incipit: Grave nimis^), se noverit incursuruni.

C. IV. Plurium beneficiorum retentor contra canones iis privalur. Quicunque de cetero plura curata aut alias incompati- bilia beneficia ecclesiastica 2) sive per viam unionis ad vilam, seu commendae perpetuae, aut alio quocunque nomine et ti- tulo contra formam sacrorum canonum et praesertim consti- tutionis Innocentii III., quae incipit: De mulla3), recipere ac simul retinere praesumpserit, beneficiis ipsis iuxta ipsius coustitutionis dispositionem ipso iure, etiam praesentis cano- nis vigore, privatus exsistat.

C. V. Plura beneficia curala obtinentes ordinario suas dispensationes exhibeant, qui de vicario ecc/esiis provideat, congrua portione fructuum assignata.

Ordinarii locorum quoscunque plura curata aut alias in- compatibilia beneficia ecclesiastica obtinentes dispensationes suas exhibere districte compellant, et alias procedant iuxta constitutionem Gregorii X. in generali Lugdunensi concilio editam, quae incipit: Ordinariii) , quam eadem sancta syn-69 odus innovandam censet et innovat; addens insuper, quod ipsi ordinarii etiam per idoneorum vicariorum deputationem , et congruae portionis frucluum assignationem omnino provideant, ut animarum cura nullateuus negligatur, et beneficia ipsa de- bitis obsequiis minime defraudentur; appellationibus, privile- giis et exemptionibus quibuscunque, etiam cum iudicum spe- cialium deputatione, el illorum inhibitionibus in praemissis nemini suffragantibus.

C. VI. Quae beneficiorum uniones validae censeantur. Uniones perpetuae5), a quadraginta annis citra factae, examinari ab ordinariis tanquam a sede apostolica delegatis possint, et quae per subreptionem vel per obreptionem obtentae fuerint, irritae declarentur. Illae vero, quae a dicto tempore citra concessae nondum in toto vel in parte sortitae sunt effectum, et quae deinceps ad cuiusvis instantiam fient, nisi eas ex legiti- mis aut alias rationabilibus causis, coram loci ordinario, vo- catis quorum interest, verificandis, factas fuisse constiterit, per subreptionem obtentae praesumantur, ac propterea, nisi

Sess. VIF. 1) c. 29. X. ile prae!.. III. 5. (ennc. Lat. IV.) et infr. I. c. — 2) cf. infr. Sesa. XXIV. de ref. c. 17. — 3) c. 28. X. de piaeb. III. 5. etinfr. 1. c. — 4) c. 3. de off. ord. in Vlto I. 16. et infr. 1. c. — cf. Sess. VI. de ref. c. 1 extr. et infr c. 7. — 5) cf. Sess. XIV. de rcf. c. 9. Sess. XXIV de ref. c. 13 Sess. XXV. de ref. c. 9.

48 SESSIOVILDE REFORMAT.

aliter a sede apostolica declaratum fuerit, viribus oraniuo careant.

C. VII. Beneficia ecclesiastica unita visitentur ; per vicarios elium perpetuos cura animarum exerceatur ; quorum depulatio fiat cum por- tione assignanda, eliam super re cerla.

Beneficia ecclesiastica curata1), quae cathedralibus, col- 7o legiatis, seu aliis ecclesiis vel monasteriis, beneficiis, seu col- legiis aut piis locis quibuscunque perpetuo unita et annexa reperiuntur, ab ordinariis locorum annis singulis visitentur, qui sollicite providere procurenl2), ut per idoneos vicarios, etiam perpetuos, nisi ipsis ordinariis pro bono ecclesiarum regimine aliter expedire videbitur, ab eis cum tertiae partis fructuum, aut maiori vel minori, arbitrio ipsorum ordinariorum, portione, etiam super certa re assignanda, ibidem deputandos animarum cura laudabiliter exerceatur; appellationibus, privi- legiis , exemptionibus , eliam cum iudicum deputatione , et itlorum inhibitionibus quibuscunque in praemissis minime suf- fragantibus.

C. VIII. Ecclesiae reparentur. Cura animarum sollicite habeatur. Locorum ordinarii ecclesias quascunque quomodolibet exemptas auctoritate apostolica singulis annis visitare tenean- tur3), et opportunis iuris remediis providere, ut quae repa- ratione indigent reparentur, et cura animarum, si qua illis immineat, aliisque debitis obsequiis minime defraudentur; ap- pellationibus, privilegiis, consuetudinibus, etiam ab immemo- rabili tempore praescriptis, iudicum deputationibus et illorum inhibitionibus penitus exclusis.

C. IX. Munus consecrationis non differendum. u Ad maiores ccclesias promoti munus consecrationis infra tempus a iure statutum suscipiant *) , et prorogationes ultra sex menses concessae nulli suffragentur.

C. X. Sede vacante capitula nulli dent reverendas , nisi arctato ucca- sione obtinendi aul oblenti benejicii ; eariae contravenienlium poenae

Non liceat capitulis ecclesiarum sede vacante infra annuni a die vacationis ordinandi licentiam, aut literas dimissorias seu reverendas, ut aliqui vocant, tam ex iuris communis dispo- sitione 5), quam etiam cuiusvis privilegii aut consuetudinis vj-

Sen. VII. l)cf.Sess. XIV c. 9. - 2) cf. supr. c. 5. et infr. Sess. XXV. de ref. c. lfi. — 3) cf c. 10. C. X. uu. 1. lconc. Tarrac.) c. 11. ead. (conc. Tol. IV.) c. 12. ead. (conc. Urac. II.) - infr. Sess. XXI. de ref. c. 8. Sess. XXIV. de ref. c. B. — 4) c. 2. D. I.XXV. (cnnc. Chalc.) c. 1. D. C. (conc. Kav.) - 5) c. 3. de temp. ord. in Vlto I. 9. (Bonif. VIII.) — cf. infr. Sess. XXIII. de ref. c. 10.

SESSiO VII. DE REFORMAT.

gore alicui, qui bencfieii ecclesiastici recepti sive recipiendi occasione arctatus non fuerit, concedere. Si secus fiat, ca- pitulum contraveniens ecclesiastico subiaceat interdicto, et sic ordinati, si in minoribus ordinibus constituti fuerint, nullo privilegio clericali, praesertim in criminalibus, gaudeant. In maioribus vero ab exsecutione ordinum ad beneplacitum fu- turi praelati sint ipso iure suspensi.

C. XI. Facultates de promovendo sine iusta causa nemini suffragentur.

Facultates de promovendo a quocunque non suffragentur, nisi habentibus legitimam causam, ob quam a propriis episco- pis ordinari non possint, in literis exprimendam; et tunc non ordinentur, nisi ab episcopo1) in sua dioecesi residente, aut72 pro eo pontificalia exercente, et diligenti praevio examine.

C. XII. Facultas dc non promovendo annum non excedat. Facultates de non promovendo, praeterquam in casibus a iure expressis2) concessae, ad annum tantum suffragentur.

C. XIII. A quocunque praesentali non instituantur sine praeoio exa- mine ordinarii et approbatione, certis exceptis. Praesentati seu electi vel nominati a quibusvis ecclesia- sticis personis, etiam sedis apostolicae nunciis, ad quaevis ecclesiastica beneficia non instituantur, nec confirmenlur 3), ueque admittantur, etiam praetextu cuiusvis privilegii, seu consuetudinis etiam ab immemorabili tempore praescriptae, nisi fuerint prius a locorum ordinariis examinati et idonei reperti. Et nullus appellationis remedio se tueri possit, quo minus examen subire teneatur. Praesentatis tamen4), electis seu nominatis ab universitatibus seu collegiis generalium stu- diorum exceptis.

C. XIV. Quaenam causae civiles ab episcopis csgnosci possinl. 73 In exemptorum causis constitutio Innocentii IV., quae incipit: folenles5), in generali concilio Lugdunensi edita, servetur, quam eadem sacrosancta synodus innovandam cen- suit et innovat, addendo insuper, quod in civilibus causis mercedum et miserabilium personarum clerici saeculares aut regulares, extra monasterium degentes, quomodolibet exempti, etiam si certum iudicem a sede apostolica deputatum in par-

Sess. VII. 1) cf. Sess. VI. de ref. c. 5. Sess. XIV. de ref. c. 2. - 2) c. 14. 34. de elect. in Vlto I. 6. (Bonif. VIII.) — 3) cf. Sess. XXV. de ref. c. 9. — 4) cf. Sess. XXIV. de ref. c. 18. — 5) c. 1. de privil. in Vlto V. 7. et infr. inter const. ex ant. iure desiimpt. per conc. Trid. innovatas. cf. Sess. XIV. de ref. c.6.