Concilium Tridentinum — Sessio decimaoctava

Quae est secunda sub Pio IV. Pont. Max., celebrata die XXVI Februarii MDLXII — Decretum de delectu librorum ; Salvus conductus concilio etc. ; Salvus conductus datus protestantibus.

Texte latin établi d'après l'édition critique Canones et decreta sacrosancti oecumenici Concilii Tridentini sub Paulo III, Iulio III et Pio IV pontificibus maximis*, Internet Archive (canonesetdecreta00coun_0). OCR Tesseract du djvu original ; quelques irrégularités de transcription possibles (anatheina pour anathema, figraeutum pour figmentum, etc.) qui n'altèrent pas le sens du texte.*

• SESSIO XVIII.

QUAE EST SECUNDA

SUB PIO IV. PONT. MAX,

CELEBRATA DIE XXVI. FEBRUARII MDLXII.

DECRETUM DE LIBRORUM DELECTU, ET OMNIBUS AD CONCILIUM FIDE PUBLICA INVITANDIS. Sacrosancta oecumenica et generalis Tridentina synodus, in Spiritu saucto legitime congregata, praesidentibus in ea

eisdem apostolicae sedis legatis, non humanis quidem viribus iisconfisa, sed Domini nostri Iesu Christi, qui os et sapientiam ecclesiae suae daturum se promisit !), ope et auxilio freta, illud praecipue cogitat, ut catholicae fidei doctrinam, multo- rum inter se dissidentium opinionibus pluribus locis inquiua- lam et obscuratam, in suam puritatem et splendorem aliquando restituat, et mores, qui a veteri instituto deflexerunt, ad me- liorem vitae rationem revocet, corque patrum ad filios 2) et cor filiorum ad patres convertat. Quum itaque omuiura pri- mum aniraadverterit, hoc tempore suspectorum ac pernicio- sorum librorum, quibus doctrina impura continetur et longe lateque diffunditur, numerum nimis excrevisse, quod quidem in causa fuit, ut multae censurae in variis provinciis et prae- sertim in alma urbe Ronia pio quodam zelo edilae fuerint, neque tamen huic tam magno ac pernicioso morbo salutarera ullam profuisse medicinam: censuit3), ut delecti ad hanc disquisitionem Patres de censuris librisque quid facto opus esset diligenter considerarent, atque etiam ad eandem san- ctam synodum suo tempore referrent, quo facilius ipsa possit varias et peregrinas doctrinas tanquam zizania4) a Christianae veritatis tritico separare, deque his commodius deliberare et statuere, quae ad scrupulum ex complurium animis eximendum et tollendas multarum querelarum causas raagis opportuna vi- debuntur. Haec autem omnia ad notitiam quorumcunque de- ducta esse vult, prout etiam praesenti decreto deducit, ut, si quis ad se pertinere aliquo raodo putaverit, quae vel de hoc librorum et censurarum negotio, vel de aliis, quae in hoc generali concilio tractanda praedixit, non dubitet a sancta synodo se benigne auditum iri.

Quoniam vero eadem sancta synodus ex corde optat, Deumque enixe rogat quae ad pacem 5) sunt ecclesiae, ut 149 universi communem matrem in terris agnoscentes, quae quos peperit 6) oblivisci non potest, unanimes uno ore 7) glorifice- mus Deum et Patrem Domini nostri Iesu Christi, per viscera misericordiae eiusdem Dei et Domini nostri omnes, qui nobis- cum communionem non habent, ad concordiam et reconcilia- tionem, et ut ad hanc sanctam synodum veuiant, invitat atque hortatur, utque caritatem, quod est vinculum perfectionis 8), amplectantur, pacemque Christi exsultantem in cordibus suis

SesBio XVIII. 1) Luc. XXI. 15. - 2) I.uc. I. 11. - 3) cf. infr. Sjss XXV. extr. de indice libr. - i) Matth. XIII. 30. - 5) Pmlm. CXXl. 6. - 6) lia. XLIX. 15. - 1) Rom. XV 6. — 8) Coloi. III. 14. seq.

prae se ferant, in quam vocati sunt in uno corpore. Hanc ergo non humanam, sed Spiritus sancti vocem audientes, ne obdurent corda sua1), sed in suo sensu non ambulantes 2), neque sibi placenles3), ad tam piam et salutarem matris suae admonitionein excitentur et convertantur. Omnibus enim caritatis officiis sancta synodus eos ut invitat, ita coniple- ctetur.

Insuper eadem sancta synodus decrevit, fidem publicam in congregatione generali concedi posse, et eandem vim ha- bituram, eiusdenique roboris et momenti futuram, ac si in publica sessione data et decreta fuisset.

Indictio futurae sessionis.

Eadem sacrosancta Tridentina synodus, in Spiritu sancto legitime congregata, praesidentibus in ea eisdem apostolicae sedis legatis, statuit et decernit, proximam futuram sessionem habendam et celebrandam esse feria quinta post sacratissimum festum Ascensionis Domini, quae erit die XIV. mensis Maii.

8ALVUS COHTDIJCTIJS

CONCESSUS

GERMANICAE NATIONI

1N CONGKEG.V TIONE GENERALI DIE IV.MARTIl MDLXU.

Sacrosancta oecumenica et generalis Tridentina synodus, in Spiritu sancto legitime congregala, praesidentibus in ea eisdem apostolicae sedis legatis, universis fidem facit, quod omnibus et singulis sacerdotibus, electoribus, priucipibus, ducibus, marchionibus, comitibus, baronibus, nobilibus, mili- taribus, popularibus et aliis quibuscunque viris, cuiuscunque status et conditionis aut qualitatis exsistant, Germanicae pro- vinciae et nationis civitatibus, ac aliis locis eiusdem, et omni- bus aliis ecclesiasticis et saecularibus, praesertim Augustanae confessionis, personis, qui aut quae una cum ipsis ad hoc generale Tridentinum concilium venient aut mittentur, ac profecturi sunt aut hucusque venerunt, quocunque nomine censeantur aut valeant nuncupari, tenore praesentium publi- cam fidem et plenissimam verissimamque securitatem, quam salvum conductum appellant, libere ad hanc civitatem Tridenti-

Seis. XVIII. 1) Psalm. XCIV. 8. Hebr. III. 8. - Eph. IV. 11. - 3) Roni.

lO* SESSIO XVIII. SALV. CONDUCT. CONC. ETC.

nam veniendi, ibidemque nianendi, standi, morandi, propo- nendi, loquendi, una cum ipsa synodo de quibuscunque ne- gotiis tractandi, examinandi, discuticndi, et omnia, quae- cunque ipsis libuerit, ac articulos quoslibet tam scripto quam verbo libere offerendi, propalandi, eosque scripturis sacris, et beatorum Patrum verbis, sententiis et rationibus declarandi, adstruendi et persuadendi, et, si opus fuerit, etiam ad obiecta concilii generalis respondendi et cum iis, qui a concilio de- lecti fuerint, disputandi, aut caritative absque omni impedi-

151 mento conferendi, opprobriis, conviciis ac contumeliis penitus semotis; et signanter, quod causae controversae secundum sacram scripturam et Apostolorum traditiones, probata con- cilia et catbolicae ecclesiae consensum et sanctoruin Patrum auctoritates in praedicto concilio Tridentino tractentur; illo etiam addito, ut religionis praetextu aut delictorum circa eam commissorum aut committendorum minime puniantur, impertitur ac omnino concedit; sic etiam, ut propter illorum praesentiam neque iu itinere aut quocunque locorum eundo, manendo aut redeundo, nec in ipsa civitate Tridentina a di- vinis ofliciis quovis modo cessetur; et ut his peractis vel non peractis, quandocunque ipsis libuerit, aut maiorum suorum mandato et assensu ad propria reverti optabunt, aut aliquis eorum optabit, mox absque ulla renitentia et occasione aut mora, salvis rebus eorum et suorum pariter honore et perso- nis vice versa, possint iuxta beneplacilum libere et secure redire, de scientia tamen ab eadem synodo deputandoruni, ut lunc opportune eorum securitati absque dolo et fraude provideatur. Vult etiam sancta synodus in hac publica fide salvoque conductu omnes quascunque clausulas includi el contineri ac pro inclusis haberi, quae pro plena, efficaci et sufficienti securitate in eundo, stando et redeundo necessariae et opportunae fuerint. Illud etiam ad maiorem securitatem et pacis ac conciliatiouis bonum exprimens, quod, si quis- piam, aut illorum aliqui, sive in itinere Tridentum veniendo, sive ibidem morando aut redeundo, aliquod enorme, quod absit, egerint aut commiserint, quo posset huius fidei publi- cae et assecurationis beneficium eis concessum annullari aut cassari, vult et concedit, ut in huiusmodi facinore deprehensi ab ipsis duntaxat, et non ab aliis, condigna animadversione, cum emenda sulficienti, per partem ipsius synodi merito ap-

152 probanda et laudanda, mox puniantur; illorum assecurationis forma, conditionibus et modis omnino manentibus illibatis.

Pariformiter etiam vult, ut, si quisquam vel aliqui ex ipsa synodo, sive in itinere, aut manendo aut redeundo aliquod enorme, quod absit, egerint aut commiserint, quo posset huius fidei publicae et assecurationis beneficium violari aut quoquo inodo tolli, iu huiusmodi facinore deprehensi ab ipsa synodo duntaxat, et non ab aliis, condigna animadversione et emenda suflicienti, per partem dominorum Germanorum Augustanae coufessionis, tunc hic praesentiuni, merito Iaudanda et ap- probanda, mox puniantur, praesenti assecurationis forma, conditionibus et modis omnino manentibus illibalis. Vult praelerea ipsa synodus, quod liceat ipsis ambasciatoribus omnibus et singulis toties, quotiescunque opportunum fuerit seu necessarium, ad auram capiendam exire de civitate Tri- dentina, et reverti ad eandem, nec non nuncium vel nuncios suos ad quaecunque Ioca pro suis necessariis negotiis ordi- nandis libere mittere seu destinare, ac ipsos missos seu de- stinatos, seu missum et destinatum suscipere toties, quoties eis videbitur expedire; ita quod aliqui vel aliquis per depu- tandos concilii socientur, qui eorum securitati provideant vel provideat. Qui quidem salvus conductus et securitates stare ac durare debeant et a tempore, et per tempus, quo in ipsius syuodi et suorum tuitionis curam ipsos suscipi contigerit et usque ad Tridentum perduci, ac toto tempore mansionis eoruni ibidein, et rursum post sufficientem audientiani habitam, spatio vigiuti dierum praemisso, quum ipsi petierint aut concilium habita huiusmodi audientia ipsis recessum indixerit, a Tridento usque in quem quisque elegerit sibi Iocuni tutuni Deo favente restituet, dolo et fraude prorsus exclusis. Quae quidem omnia pro universis et singulis Christi fidelibus, pro oninibus princi- pibus tam ecclesiasticis quam saecularibus quibuscunque, atque omnibus aliis ecclesiasticis et saecularibus personis, cuius- cunque status et conditionis exsistant, aut quocunque nomine censeantur, inviolabiliter observanda esse promittit et bona fide spoudet. Insuper omni fraude et dolo exclusis vera et 153 bona fide promittit, ipsam synodum nullam vel manifeste vel occulte occasionem quaesituram, aut aliqua auctoritate, poteu- tia, iure vel statuto, privilegio legum vel canonum, aut quo- rumcunque conciliorum, praesertim Constantiensis et Senensis, quacunque forma verborum expressa, in aliquod huius fidei publicae et plenissimae assecurationis, ac publicae et liberae audientiae, ipsis per ipsam synodum concessae, praeiudicium quovis modo usuram, aut quemquani uti permissuram, quibus

lOe SESSIO XIX. OE PROROGAT. SESS.

in hac parte pro hac vice derogat. Quod si sancta synodtis, aut aliquis ex ea vel suis, cuiuscunque conditionis vel status aut praeeniinentiae exsistens, praescriptae assecurationis et salvi conductus formam et modum in quocunque puncto vel clausula violaverit, quod lameu avertere dignetur Omnipotens, et sufficiens emenda non fuerit raox subsecuta, ipsorum arbi- trio merito approbanda et laudanda, habeant ipsau» synodum et habere poterunt incidisse in omnes poeuas, quas iure di- vino et huniano aut cousuetudine huitisinodi salvorum condu- cluum violatores incurrere possunt, absque omui excusatione aut quavis in hac parte contradictione.

Extensio ad alias uationes.

Eadera sacrosaucta synodus, in Spiritu sancto legitime congregata, praesidentibus iu ea eisdera apostolicae sedis de latere legatis, omnibus et singulis aliis, qui nobiscum in iis, quae sunt fidei, communionem non habent, ex quibuscunque regnis, nationibus, provinciis, civitatibus ac locis, in quibus publice et impune praedicatur vel docetur sive creditur con- trarium eius, quod sancta Romana sentit ecclesia, dat fidem 154 publicara sive salvum conductura sub eadem forma et eisdem verbis, quibus datur Germanis.