Concilium Tridentinum — Sessio vicesima secunda
Quae est sexta sub Pio IV. Pont. Max., celebrata die XVII Septembris MDLXII — Doctrina de sacrificio missae (IX capita, IX canones) ; Decretum super petitione concessionis calicis ; Decretum de reformatione.
Texte latin établi d'après l'édition critique Canones et decreta sacrosancti oecumenici Concilii Tridentini sub Paulo III, Iulio III et Pio IV pontificibus maximis*, Internet Archive (canonesetdecreta00coun_0). OCR Tesseract du djvu original ; quelques irrégularités de transcription possibles (anatheina pour anathema, figraeutum pour figmentum, etc.) qui n'altèrent pas le sens du texte.*
DIE XVII. SEPTEMBR^S MDLXII
DOCTRINA DE SACRIFICIO MISSAE.
Sacrosancta oecumenica et generalis Tridentina synodus, in Spiritu sancto legitime congregata , praesideutibus in ea eisdem apostolicae sedis legatis, ut vetus, absoluta atque omni ex parte perfecta de magno eucharistiae mysterio in sancta catholica ecclesia fides atque doctrina retineatur, etin sua puritate propulsatis erroribus atque haeresibus conser- vetur, de ea , quatenus verum et singulare sacrificium est, Spiritus sancti illustratione edocta, haec, quae sequuntur, docet, declarat et fidelibus populis pracdicanda decernit.
SESSIO XXII. DE SACKIFIC. MISSAE. 11*
C. I. De institutione sacrosancti missae sacrificii. Quoniam sub priori testamento , teste Apostolo Paulo, propter Levitici sacerdotii imbecillitateni consummatio non erat, oportuit, Deo Patre misericordiarum ita ordinante, sa- cerdotem aliura secnndura ordinem Melchisedech ^) surgere, Dominum nostrum lesum Christum , qui posset omnes , quot- quot sanctificandi essent, consummare et ad perfectum addu- no cere. Is igitur Deus et Dominus noster, et si semel se ip- sum in ara crucis, morte intercedente, Deo Patri oblaturus erat, ut aeternam illic redemptionem operaretur, quia tamen per mortem sacerdotium eius exstinguendum non erat2), in coena novissima , qna nocte tradebatur, ut dilectae sponsae suae ecclesiae visibile , sicut hominum natura exigit , relin- queret sacrificium , quo cruentum illud serael in cruce per- agendum repraesentaretur , eiusque memoria in finem usque saeculi perraaneret3), atque illius salutaris virtus in remissio- nem eorum, quae a nobis quotidie committuntur, peccatorum applicaretur , sacerdotem secundum ordinem Melchisedech se in aeternum constitutum declarans 4) , corpus et sanguinem suum sub speciebus panis et vini Deo Patri obtulit, ac sub earundem rerum symbolis Apostolis , quos tunc novi testa- menti sacerdotes constituebat, ut sumerent, tradidit, et eis- dem , eorumque in sacerdotio successoribus , ut offerrent, praecepit per haec verba: Hoc facite in meam commemo- rationem 5), uti semper catholica ecclesia intellexit et docuit. Nam celebrato veteri pascha, quod in memoriam exitus de Aegypto multitudo filiorum Israel immolabat6), novum insti- tuit pascha se ipsum, ab ecclesia per sacerdotes sub signis visibilibus immolandum in memoriani transitus sui ex hoc mundo ad Patrem , quando per sui sanguinis effusionem nos redemit, eripuitque7) de potestate tenebrarum , et in regnum suum transtulit. Et haec quidem illa munda oblatio est, quae nulla indignitate aut malitia offerentium inquinari potest; quam Dominus per Malachiam 8) nomini suo, quod magnum futurum esset in gentibus, in omni loco mundam offerendam praedixit, et quam non obscure innuit Apostolus Paulus Co- rinthiis scribens9), quum dicit, non posse eos, qui partici- «i patione mensae daemoniorum polluti sint, mensae Domini
Sess. XXII. 1) Hebr VII. 11. — 2) Hebr. VII. 24. - 3) 1 Cor. XI 24. seqq. — 4) Psalm. CIX. 4. — 5) Lnc. XXII. 19. 1 Cor.,1. e. — 6) Exod. XIII. — 7) Coloss. I. 13. — 8) Malach. I. 11. — 9) 1 Cor. X. 20 teq.
us
SESSIO XXII. DE SACRIFIC. MiSSAE.
participes fieri , per mensam altarc utrobique intelligens. Haec denique illa est, quae per varias sacrificiorum ') na- turae et legis tempore similitudines figurabatur, utpote quae bona omnia per illa significata velut illorum omnium consum- niatio et perfectio complectitur.
C. II. Sacrificinm missae est propitiatorium tam pro rivis quam pro defrinctis.
Et quoniam in divino hoc sacrificio, quod in missa per- agitur, idem ille Christus continetur, et incruente immo- latur, qui in ara crucis semel se ipsum cruente obtulit2), docet sancta synodus , sacrificium istud vere propitiatorium esse, per ipsumque fieri, ut, si cum vero corde et recta fide, cum metu et reverentia, contriti ac poenitentes ad Deum ac- cedamus, misericordiam consequamur , et gratiam inveniamus in auxilio opportuno. Huius quippe oblatione placatus Do- minus gratiam et donum poenitentiae concedens, crimina et peccata etiam ingentia dimittit. Una enim eademque est hostia , idem nunc offerens sacerdotum ministerio , qui se ipsum tunc in cruce obtulit, sola offerendi ratione diversa. Cuius quidem oblationis cruentae, inquam , fructus per hanc incruentam uberrime percipiuntur , lantum abest, ut illi per hanc quovis modo derogetur. Quare non solum pro fidelium vivorum peccatis , poenis , satisfactionibus et aliis necessita- tibus, sed et pro defunctis in Christo nondum ad plenum purgatis 3) rite iuxta Apostolorum traditionem offertur.
C. III. De missa ir/ Lnmirein srrnctnrtim.
Et quamvis in honorem et memoriam sanctorum non- nullas interdum missas ecclesia celebrare consueverit 4) , non tamen illis sacrificium offerri docet, sed Deo soli , qui illos coronavit; unde nec sacerdos dicere solet : Offero tibi sacri- ficium, Petre, vel Paule, sed Deo de illorum victoriis gratias agens, eornm patrocinia implorat, ut ipsi pro nobis interce- dere dignentur in coelis, quorum memoriam facimus in terris.
C. IV. De canone missar.
Et quum sancta sancte administrari conveniat , sitque hoc omnium sanctissimum sacrificium , ecclesia catholica , ut
Scss. XXII. 1) Gen. IV. 4. XII. 8. et ol. - 2) llehr. IX. 28. - 3) cf. infr. can. 3. et Sess. XXV. in pr. — 4) cf. infr. can. 5. et Sess. XXA'. de invnc sanct.
digne reverenterque offerretur ac perciperetur , sacrum ca- noneui multis ante saeculis instituit1), ita ab omni errore purum , ut nihil in eo contineatur , quod non maxime sancti- tatem ac pietatem quandam redoleat, mentesque offerentium in Deum erigat. Is enim constat cum ex ipsis Domini verbis, tum ex Apostolorum traditionibus, ac sanctorum quoque Pon- lificum piis institutionibus.
C. V. De missae caeremoniis et ritibus. 113 Quumque natura bominum ea sit , ut non facile queat sine admiuiculis exterioribus ad rerum divinarum meditatio- uem sustolli, propterea pia mater ecclesia ritus quosdam, ut scilicet quaedam submissa voce, alia vero elatiore in missa pronunciarenlur, instituit, caeremonias item adhibuit2), ut mysticas benedictiones , lumina , thymiamata , vestes , aliaque id genus multa ex apostolica disciplina et traditione, quo et maiestas tanti sacrificii commendaretur , et mentes fidelium per haec visibilia religionis et pietatis signa ad rerum altissi- marum , quae in hoc sacrificio latent, contemplationem ex- citarentur.
C. VI. De missa , in qua sohts sacerdos communicat.
Optaret quidem sacrosancta synodus, ut in singulis missis fideles adstantes non solum spirituali affectu , sed sacra- mentali etiam eucharistiae perceptione communicarent, quo ad eos sanctissimi buius sacrificii fructus uberior proveniret; nec tamen, si id non semper fiat, propterea missas illas , in quibus solus sacerdos sacramentaliter communicat, ut privatas et illicitas damnat, sed probat atque adeo commendat, siqui- dem illae quoque missae vere communes censeri debent ; partim, quod in eis populus spiritualiter communicet, partim vero, quod a publico ecclesiae ministro non pro se tanturu, r,i sed pro omnibus fidelibus, qui ad corpus Christi pertinent, celebrentur.
C. VII. De aqua miscenda vino in calice offerendo.
Monet deinde sancta synodus, praeceptura esse ab eccle- sia sacerdotibus , ut aquam vino in calice offerendo misce- rent3), tum quod Chrislum Dominum ita fecisse credatur,
Seis. XXII. 1) cf. c. 1. D. c. XLVII. seqq. et c. 0. X. de celebr. misa. III. 41. (Innoc. 111.) — 2) cf. infr. can. 7. — 3) cf. c. 4. 5. D. II. de cons. (conr Cartli. III.) c. 7. ead. (conc. Brac. III.) cit. c. 6. X. de celebr. miss.
1SO SESSIO XXII. DE SACRIFIC. MISSAE.
tum etiam quia c latere eius aqua simul cum sanguine exierit l) ; quod sacramentum hac mixtione recolitur, et, quum aquae iu Apocalypsi beati Ioannis populi dicantur2), ipsius popnli fi- delis cum capite Christo unio repraesentatur.
C. VIII. Missa vulgari lingua non celebretur. Eius mysteria pn- pulo explicentur. Etsi missa magnam contineat populi fidelis eruditionem, non tamen expedire visum est Patribus , ut vulgari passim lingua celebraretur. Quamobrem , retento ubique cuiusque ecclesiae antiquo et a sancta Romana ecclesia omnium eccle- siarum matre et magistra probato ritu, ne oves Christi esu- riant, neve parvuli panem petant3), et non sit qui frangat 175 eis , mandat sancta synodus pastoribus 4) et singulis curam animarum gerentibus, ut frequenter inter missarum celebratio- nem vel per se vel per alios ex iis, quae in missa leguntur, aliquid exponant, atque inter cetera sanctissimi huius sacri- ficii mysterium aliquod declarent, diebus praesertim domi- nicis et festis.
C. IX. Prolegomenon canonum sequentium. Quia vero adversus veterem hanc in sacrosancto evan- gelio, Apostolorum traditionibus sanctorumque Patrum doctrina fundatam fidem hoc tempore mulli disseminati sunt errores, multaque a multis docentur et disputantur, sancta synodus, post multos gravesque his de rebus mature habitos tractatus, unanimi omnium consensu , quae huic purissimae fidei , sa- craeque doctrinae adversantur, damnare et a sancta ecclesia eliminare per snbiectos hos canones constituit
DE SACRIFICIO MISSAE.
Can. I. Si quis dixerit, in missa non ofFerri Deo verum et proprium sacrificium, aut quod offerri non sit aliud quam nobis Christum ad manducandum dari: anathema sit.
Can. II. Si quis dixerit, illis verbis5): Hoc facite in meam commemorationem, Christum non instituisse Apostolos sacerdotes 6) ; aut non ordinasse , ut ipsi aliique sacerdotes oiferrent corpus et sanguinem suum: anathema sit.
Sess. XXII. 1) Ioan. XIX. S4. - 2) Apoc. XVII. 1. et 15. - 3) Thren. IV. 4. - 4) cf Sess. V. .le ref. c. 2. Sess. XXIV. <le ref. c. 7. - 5) 1 Cor. XI. 25. - 6) cf. snpr. c. I.
SESSIO XXII. DE SACRIFIC. MISSAE. 1S1
Can. III. Si quis dixerit, missae sacrificium tantum esse 176 laudis et graliarura actionis, aut nudam commemorationem sacrificii in cruce peracti , uon autem propitiatorium *); vel soli prodesse sumenti; neque pro vivis et defunctis pro pec- catis , poenis , satisfactionibus et aliis necessitatibus offerri debere: anatbema sit.
Can. IV. Si quis dixerit, blaspbemiam irrogari sanctis- sirao Christi sacrificio in cruce peracto per missae sacrifi- cium, aut illi per hoc derogari: anatbema sit.
Can. V. Si qnis dixerit, iraposturam esse, missas cele- brare in honorem sanctorum 2) , et pro illorum intercessione apud Deum obtinenda, sicut ecclesia inteudit: anathema sit
Can. VI. Si quis dixerit, cauonem missae errores con- tinere3), ideoque abrogandum esse: anathema sit.
Can. VII. Si quis dixerit *), caereraonias, vestes et ex- terna signa, quibus in missarum celebratione ecclesia catho- lica utitur, irritabula impietatis esse raagis quam oflicia pie- tatis: anathema sit.
Can. VIII. Si quis dixerit, missas, in quibus solus sa- cerdos sacramentaliter communicat 5), illicitas esse ideoque iti abrogandas: anathema sit.
Can. IX. Si quis dixerit, ecclesiae Romanae ritum, quo submissa voce pars canonis et verba consecrationis profe- runtur, daranandum esse6): aut lingua tantura vulgari missam celebrari debere; aut aquam non miscendam esse vino in calice offerendo7), eo quod sit contra Christi institutionera: anathema sit.
DECRETUM DE OBSERVANDIS ET EVITANDIS IN CE- LEBR ATIONE MISSAE. Quanta cura adhibenda sit, ut sacrosanctum missae sa- crificium omui religionis cultu ac veneratione celebretur, qui- vis facile existimare poterit, qui cogitarit, malcdiclum in sa- cris literis 8) eum vocari , qui facit opus Dei negligenter. Quod si necessario fatemur, nullum aliud opus adeo sanctum ac divinum a Christi fidelibus tractari posse, quam boc ipsura Iremendum mysterium, quo vivifica illa hostia, qua Deo Patri reconciliati sumus, in altari per sacerdotes quotidie immo- latur: satis etiam apparet, omnera operam et diligentiam in
Sess. XXII. 1) snpr. c. 2. — 2) snpr. c. 3. — 3) supr. c. 4. — 4) supr. c. 6. — 5) supr. c 6. — 6) »upr. c. 8. — 7) supr. c. 7. — 8) ler. XLVIIl. 10.
laa sessio xxn. de sacrific. miss/ve.
eo puncndam esse , ut quanta raaxima fieri potest interiori cordis inunditia et puritate *), atque exteriori devotionis ac pietatis specie peragatur. Quum igitur mulla iam sive tem- porum vitio, sive hominum incuria et improbitate irrepsisse viJeantur, quae a tanti sacrificii dignitute aliena sunt, ut ei debitus honor et cultus ad Dei gloriam et fidelis populi aedi- ficationem restituatur, decernit sancta synodus, ut ordinarii Iocorum episcopi ea omnia prohibere atque e medio tollere sedulo curent ac teneantur, quae vel avaritia, idolorum ser- 178 vitus 2), vel irreverentia, quae ab impietate vix seiuncta esse potest, vel superstitio, verae pietatis falsa imitatrix, induxit.
Atque ut multa paucis comprehendantur, in primis, quod ad avaritiam pertinet, cuiusvis generis mercedum conditioncs, pacta, et quicquid pro roissis novis celehrandis datur, nec non importuuas atque illiberales eleemosynarum cxactiones potius quam postulationes, aliaque huiusmodi, quae a simoniaca labe vel certe a turpi quaestu non longe absunt, omnino prohibeant.
Deinde, ut irreverentia vitetur, singuli in suis dioece- sibus interdicant, ne cui vago et ignoto sacerdoti missas ce- lebrare liceat. Neminem praeterea, qui publice et notorie criminosus sit, aut sancto altari ministrare, aut sacris inter- esse permittant; neve patiantur privatis in domibus3), atque omnino extra ecclesiam, et ad divinum tanlum cultum dedi- cata oratoria, ab eisdem ordinariis designanda et visitanda, sanctum hoc sacrificium a saecularibus aut regularibus quibus- cunque peragi, ac nisi prius qui intersint decenter composito corporis habitu declaraverint, se mente etiam ac devoto cor- dis affectu , non solum corpore, adesse. Ab ecclesiis vero musicas eas, ubi sive organo sive cantu lascivum ant impu- rum aliquid miscetur, item saeculares omnes actiones, vana atque adeo profana colloquia, deambulationes, strepitus, cla- mores arceant, ut domus Dei vere domus orationis 4) esse videatur ac dici possit.
Postremo, ne superstitionis locus aliquis detur, edicto »79 et poeuis propositis caveant, ne sacerdotes aliis, quam debitis horis celebrent, neve ritus alios aut alias caeremonias etpre- ces in missarum celebratione adhibeant, praeter eas, quae ab ecclesia probatae ac frequenti et Iaudabili usu receptae fue- rint. Quarundam vero missarum et candelarum certum nu-
Sess. XXII. 1) cf. Sess. XIII. e. 7. de sacr. euch. — 2) c. Epli. V. 5. - 3) cf. e. 12. U. 1. de cons. (conc. Moff.) c. 34. ead. (conc. Trull.) et al. - 4) Isa. LVI. 7. Matth. XXI. 13.
merura, qui magis a superstilioso cultu, quam a vera religione inventus est, oninino ab ecclesia removeant, doceantque po- pulum, quis sit, et a quo potissimum proveniat sanctissimi huius sacrificii tam pretiosus ac coelestis fructus. Moneant etiam eundem populum , ut frequenter ad suas ') parochias, saltem diebus domiuicis et maioribus festis, accedant. Haec igitur omnia, quae summatim enumerata sunt, omnibus loco- rum ordinariis ita proponuntur , ut non solum ea ipsa , sed quaecunque alia huc pertinere visa fuerint, ipsi pro data sibi a sacrosancta synodo potestate , ac etiam ut delegati sedis apostolicae prohibeant, mandent, corrigant, statuant, atque ad ea inviolate servanda censuris ecclesiasticis aliisque poenis, quae illorum arbitrio constituentur, fidelem populum compel- lant; non obstantibus privilegiis, exemptionibus , appellatio- nibus ac consuetudinibus quibuscunque.
DECKETUM DE REFORMATIONE. Eadem sacrosancta oecumenica et generalis Tridentina synodns , in Spirilu sancto legitime congregata , praesiden- tibus in ea eisdem apostolicae sedis legatis , ut reformationis negotium prosequatur, haec in praesenti sessione statuenda censuit.
C. I. Decreta de vila et honestate clericorum innovantur. Nihil est, quod alios magis ad pietatem et Dei cultum assidue instruat, quam eorum vita et exemplum 2), qui se di- vino ministerio dedicarunt. Quum enim a rebus saeculi in altiorem sublati locum conspiciantur , in eos tanquam in spe- culum reliqui oculos coniiciunt, ex iisque sumunt quod imi- tentur. Quapropter sic decet omnino clericos in sortem Do- mini vocatos 3) vitam moresque suos omnes componere *), ut habitu , gestu , incessu , sermone aliisqne omnibus rebus nil nisi grave, moderatum ac religione plenum prae se ferant; levia etiam delicta, quae in ipsis maxima essent, effugiant, ut eorum actiones cunctis alferant venerationem. Quum igitur, quo maiore in ecclesia Dei et utilitate et ornamento haec sunt, ita etiam diligentius sint observanda, statuit sancta syn- odus, ut quae alias a summis Pontificibiis et a sacris con- ciliis dc clericorum vita, honestate , cultu doctrinaque reti-
Sess. XXII. 1) cf. c. 35. D. I. de cnns. (conc. Agatb.) c. 4. 5. C. IX. un. 2. et. c. 2. X. de paroch. III. 2'J. (conc. Nannet.) — 2) cf. infr. Sess. XXV. de ref. c. 1. — 3) cf. c. 1. D. XXI. (lsid.) — 4) cf. tot. tit. de vita et hon. cler. apud Greg., in Vlto et in Clem. (III. 1.) Sess. XXV. de ref. in pr.
1»* SESSIO XXII. DE REFORMAT.
nenda , ac simul de luxu , coroessationibus, choreis, aleis, In- sibus, ac quibuscunque crirainibus, nec non saecularibus ne- goliis fugiendis copiose ac salubriter sancita fuerunt, eadem in posterum iisdem poenis, vel maioribus arbitrio ordinarii imponendis observentur; nec appellatio exsecutionem hanc, quae ad morum correctionem pertinet, suspcndat. Si qua
181 vero ex his in desuetudinem abiisse compererint, ea quam primum in usum revocari et ab omnibus accurate custodiri studeant ; non obstantibus consuetudinibus quibuscunque , ne subditorum neglectae emendationis ipsi condignas Deo vindice poenas persolvant.
C. II. Quinam ad cathcdrales ecclesias assumendi.
Quicunque posthac ad ecclesias cathedrales erit assu- mendus, is non solum natalibus, aetate *), moribus et vita ac aliis, quae a sacris canonibus requiriintur, plene sit praeditus, verum etiam in sacro ordine antea saltem sex mensium spatio constitutus. Quarum rerum instructio , si eius notitia nulla aut recens in curia fuerit, a sedis apostolicae legatis scu nunciis provinciarum , aut eius ordinario , eoque deficiente a vicinioribus ordinariis sumatur. Scientia vero praeter haec eiusmodi polleat, ut muneris sibi iniungendi necessitati possit satisfacere. Ideoque antea in universitate studiorum magister, sive doctor aut licentiatus in sacra theologia vel iure cano- nico merito sit promotus, aut puhlico alicuius acadeniiae testi- monio idoneus ad alios docendos ostendatur. Quod si re- gularis fuerit, a superioribus suae religionis similem fidem habeat. Praedicti autem omnes, unde instructio seu testifi- catio erit sumenda, haec fideliter et gratis referre teneantur; alioquin eoruin couscientias graviter oneratas esse scient, ac Deum et superiores suos habebunt ultores.
182 C. III. Statuendae distrihutiones qunlidianae e.r tertia parte quorum- cungue fructuum ; portio absentium quihus redat ; certi casus excepti.
Episcopi, etiam tanquam delegati apostolici, ex fructibus et proventibus quibuscunque omnium dignitatum, personatuum et officiorum , in ecclesiis cathedralibus vel collegiatis ex- sistentium, tertiam partem in distributiones 2), eorum arbitrio assignandas, dividere possint, ut scilicet, qui eas obtinent, si personaliter competens sibi servitium iuxta formam ab eisdem
Sess. XXII. 1) c. 5. D. U. (conc. Tol. IV.) c. 7. X. cte elect. I 6. (conc. Lat. III. 19.) c. 19. ib. (Innoc. III.) Sess. VII de ref. c. 1. Sess. XXIV. de ref e. 1. et 12. - 2) cf. Sess. XXI. de ref. c. 3.
episcopis praescribendam quolibet die statuto non impleverint, illius diei distributionem amittant, nec eius quoquo modo do- minium acquirant, sed fabricae ecclesiae, quatenus indigeat, aut alteri pio loco arbitrio ordinarii applicetur. Crescente vero contumacia contra eos iuxta sacrorum canonum con- stituliones procedant1). Quod si alicui ex praedictis digni- tatibus in ecclesiis cathedralibus vel collegiatis de iure seu consuetudine iurisdictio, administratio vel officium non com- petat, sed extra civitatem in dioecesi cura animarum immi- neat, cui is, qui dignitatem obtinet, incumbere voluerit: tunc pro teinpore, quo in curata ecclesia resederit ac ministra- verit, tanquam praesens sit ac divinis intersit, in ecclesiis eathedralibus ac collegiatis habeatur. Haec in iis tantum ec- clesiis constituta intelligantur, in quibus nulla est consuetudo vel statutum, ut dictae dignitates non servientes aliquid amit- tant, quod ad tertiam partem dictorum fructuum et proven- tuum adscendat; non obstantibus consuetudinibus, etiam imme- 183 morabilibus, exemptionibus et constitutionibus, etiam iura- mcnto et quavis auctoritate firmatis.
C. IV. In ecclcsia catliedrali vel collegiata sacro ordine non initiati vocem in capitulo non habeant. Qualitates et onera obtinentium beneficia tn illis. Quicunque in cathedrali vel collegiata, saeculari vel re- gulari ecclesia, divinis mancipatus officiis, in subdiaconatus ordine saltem constitutus non sit, vocem in huiusmodi eccle- siis in capitulo non habeat, etiamsi hoc sibi ab aliis Hbere fuerit concessum. Ii vero, qui dignitates, personatus, officia, praebendas, portiones ac quaelibet alia beneficia in dictis ecclesiis obtinent, aut in posterum obtinebunt, quibus onera varia sunt annexa, videlicet, ut alii missas, alii evangelium, alii epistolas dicant seu cantent, quocunque ii privilegio, ex- emptione, praerogativa, generis nobilitate sint insigniti, te- neantur iusto impedimento cessante infra annum ordines sus- cipere requisitos; alioquin poenas incurrant iuxta constitutio- nem concilii Viennensis2), quae incipit: Vt ii, qui, quam praesenti decreto innovat. Cogantque episcopi eos diebus statutis dictos ordines per se ipsos exercere3), ac cetera omnia officia, quae debent, in cultu divino praestare, sub eis dem et aliis etiam gravioribus poenis, arbitrio eorum impo-
Ses». XXII. 1) cf. Sess.XXI. c. cit. et loc. pag. m.alleg. n. 4. - 2)C1<H1I. c. 2. de aet. et qual. et ord. praef. 1. 6. et infr. inter const. ex ant. inre de*uinpt. perconc. Trid. innovatas. — 3) cf. Sess. XXIV. de ref. c. 12.
1S«
ncndis. Nec aliis in posterum fiat provisio, nisi iis, qui iam aetatem et ceteras habilitates integre habere dignoscantur; aliter irrita sit provisio.
184 C. V. Dispensationes extra curiant episcopo cdmmittantur et ab eo
examinentur.
Dispensationes, quacunque auctoritate concedendae, si extra Romanani curiam committendae erunt, committantur or- dinariis illorum, qui eas impetraverint; eae vero, quae gratiose concedentur, suum non sortiantur effectum, nisi prius ab eis- dem, tanquam delegatis apostolicis, summarie tantum et ex- traiudicialiter cognoscatur, expressas preces subreptionis vel obreptionis vitio non subiacere.
C. VI. Circumspecte commutandae ullitnae voluntates. In commutationibus ultimarum voluntatum, quae non nisi ex iusta et necessaria causa fieri debent1), episcopi, tanquam delegati sedis apostolicae, summarie et extraiudicialiter cog- noscant, nihil in precibus tacita veritate vel suggesta falsitate fuisse narratum, priusquam commutationes praedictae exse- cutioni demandentur.
C. VII. Innovatur cap. Romana de appef/alionibus in Sexto. Legati et nuncii apostolici, patriarchae ac primatcs et metropolitani, in appellationibus ad eos interpositis in quibus- vis causis, tam in admittendis appellationibus quam in conce-
185 dendis inhibitionibus post appellationem servare teneantur formam et tenorem sacrarum constitutionum, et praesertim Innocentii IV.2), quae incipit: Romana; quacunque consue- tudine, etiam immemorabili, aut stylo vel privilegio in con- trarium non obstantibus. Aliter inhibitiones et. processus et inde secuta quaecunque sint ipso iure nulla.
C. VIII. Episcopi pias omnium dispositiones exsequanlur ; quaecun- que pia loca visitent, dummodo non sub immediata regum protectione sint. Episcopi3), etiam tanquam sedis apostolicae delegati, in casibus a iure concessis omnium piarum dispositionum tam in ultima voluntate quam inter vivos sint exseeutores; habeant ius visitandi hospitalia, collegia quaecunque, ac confrater- nitates laicorum, etiam quas scholas sive quocunque alio
Sesn. XXII 1) cf. Sess. XXV. de ref. c. 4. - 2) c. 3. de app. in Vlto II. 15. et infrnl. c. — 3) cf.Clem.c.2. <le relig. doni. 111. 11. (Clem V.)
13»
noniine vocant, (non tamen quae sub regum immediata pro- tectione sunt, sine eorum licentia,) eleemosynas montis pie- tatis sive caritatis, et pia Ioca omnia, quomodocunque nun- cupentur, etiamsi praedictorum locorum cura ad Iaicos per- tineat, atque eadem pia loca exemptionis privilegio sint mu- nita; ac omnia, quae ad Dei cultum aut animarum salutem seu pauperes sustentandos instituta sunt, ipsi ex officio suo iuxta sacrorum canonum statuta cognoscant l) et exsequantur, non obstantibus quacunque consuetudine, etiam immemorabili, privilegio aut statuto.
C. IX. Administratores quorumcunque piorum loeorum reddant 186 rationem ordinario , nisi aliter in fundatione sit cautum. Administratores tam ecclesiaslici quam laici fabricae cuiusvis ecclesiae, etiam cathedralis, hospitalis 2), confrater- nitatis, eleemosynae montis pietatis et quorumcunque piorum locorum3), singulis annis teneantur reddere rationeni admi- nistrationis ordinario; consuetudinibus et privilegiis quibus- cunque in contrarium sublatis, nisi secus forte in institutione et ordinatione talis ecclesiae seu fabricae expresse cautum esset. Quod si ex consuetudine aut privilegio, aut ex con- stitutione aliqua loci aliis ad id deputatis ratio reddenda esset, tunc cum iis adhibeatur etiam ordinarius, et aliter factae liberationes dictis administratoribus minime suffragentur.
C. X. Notarii episcoporum examini et iudicio subiaceant. Quum ex notariorum imperitia plurima damna et uiul- tarum occasio litium oriatur, possit episcopus quoscunque notarios, etiamsi apostolica, imperiali aut regia auctoritate creati fuerint, etiam tanquam delegatus sedis apostolicae, exa- minatione adhibita eorum sufficientiam scrutari, illisque non idoneis repertis, aut quandocunque in officio delinquentibus, m officii eius in negotiis, litibus et causis ecclesiasticis ac spiri- tualibus exercendi usum perpetuo aut ad tempus prohibere. Neque eorum appellatio interdictionem ordinarii suspendat,
C. XI. Bunorum cuiuscunque ecclesiae aut pii loci occupatores puniuntur.
Si quem clericorum vel Iaicorum, quacunque is digni- tate, etiam imperiali aut regali, praefulgeat, in tantum malo-
Sess. XXII. 1) cf. c. 3. (Greg. I.) c. 6. (conc. Mog.) c. 17. 19. (Greg. IX.) X. de test. et ult. vol. III. 26. — 2) cf. Sess. VII. de ref. c. 15. — 3) cf. Clem. clt. pag. antec. not. 3. Sess. XXV. c.8. de ref.
138 SESSIOXXII. SUPERPEHT.CONC.CALICIS.
rum omnium radix cupiditas1) occupaverit, ut alicuius eecle- siae, seu cuiusvis saecularis vel regularis beneficii, montium pietatis, aliorumque piorum locorum iurisdictiones, bona, cen- sus ac iura, etiam feudalia et emphyteutica, fructus, emolu- menta, seu quascunque obventiones, quae in ministrorum et pauperum necessitates converti debent, per se vel alios vi vel timore incusso, seu etiam per supposilas personas clericorum aut laicorum, seu quacunque arte aut quocunque quaesito colore in proprios usus convertere, illosque usurpare prae- sumpserit, seu impedire, ne ab iis, ad quos iure pertinent, percipiantur, is anathemati tamdiu subiaceat, quamdiu iuris- dictiones, bona, res, iura, fructus et reditus, quos occupaverit, vel qui ad eum quomodocunque, etiam ex donatione suppo- sitae personae, pervenerint, ecclesiae eiusque administratori sive beneficiato integre restituerit, ac deinde a Romano Pou- tifice absolutionem obtinuerit. Quod si eiusdem ecclesiae patronus fuerit, etiani iure patronatus ultra praedictas poenas 188 eo ipso privatus exsistal. Clericus vero, qui nefandae fraudis et usurpationis huiusmodi fabricator seu consentiens fuerit, eisdem poenis subiaceat, nec non quibuscunque beneficiis pri- vatus sit, et ad quaecunque alia beneficia inhabilis efficiatur, et a suorum ordinum exsecutione etiam post integram satis- factionem et absolutionem sui ordinarii arhitrio suspendatur.
DECRETUM SUPER PETITIONE CONCESSIONIS CALICIS.
Insuper, quum eadem sacrosancta synodus superiori ses- sione duos articulos alias propositos 2), et tum nondum dis- cussos, videlicet: an rationes, quibus sancta catholica ecclesia adducta fuit, ut communicaret laicos atque etiam non cele- brantes sacerdotes sub una panis specie, ita sint retinendae, ut nulla rationc calicis usus cuiquam sit permittendus; et: an, si honestis et Christianae caritati consentaneis rationibus con- cedendus alicui vel nationi vel regno calicis usus videatur, sub aliquibus conditionibus concedendus sit, et quaenam illae sint, in aliud tempus, oblata sibi occasione, examinandos at- que definiendos reservaverit; nunc, eorum, pro quibus petitur, saluti optime consultum volens, decrevit, integrum negotium ad sanctissimum dominum nostrum esse referendum, prout praesenti decreto refert, qui pro sua singulari prudentia id
Seas. XXII. 1) l Tim. VI. 10. — 2) cr. Sesa. Xlll. iu tlecr. prorog. el Sess. XXI. post. cau. 4.
efficiat, quod utile reipublicae Christianae, et salutare peten- tibus usum calicis fore iudicaverit.
Indictio futurae sessionis.
Insuper eadem sacrosancta Tridentina synodus diem fu- turae sessionis ad feriam quintam post octavam festivitatis omnium sanctorum, quae erit dies XII. mensis Novembris, 189 indicit, et in ea decernetur de sacramento ordinis, et de sa- cramento matrimonii etc.
Prorogata fuit sessio usque ad diem XV. lulii MDLXIII.