4e ANNÉE N°31 4 JUILLET 1896
REVUE
ANGLO-ROMAINE RECUEIL HEBDOMADAIRE
Ta os Potrus, et su- Spirits Sanctus _po- per banc potram ædifcabo Ecclesiam suit_opiscopos re- gore Écolesiam Doi. Ace. xx. 38.
Marre. avr, 1849.
SOMMAIRE : —
A. Bounismon..... Nouvelles observations sur la question des ordres D PAT Ne Re a biir es 625 Cheonique. — Revue de la Presse, — Correspon- dance ... Documents... Leonis
su
PARIS
RÉDACTION ET ADMINISTRATION
A7, RUE CASSETTE
1896
UNIVERSITY OF MICHIGAN
PRIX DES ABONNEMENTS TARIF DES ANNONCES FRANCE A LA PAG Un ax... 20 fr. | La page. Six mois . 41 fr. | La 1/2 page. TROIS MOIS Gfr. | Le 4/4 page..
A LA LIGNE :
25 fr. | Sur 1/2 colonne: laligne.. fr.
43 fr.
Tfr.
Les annonces sont reçues
France... Ofr. 50 | aux bureaux de la Revue,
LE NUMÉRO } £rmancen.... 0fr. 60 | 17, rue Cassette, Paris. S'ADRESSER Pour ANGLETERRE, à MM. James Parker & C, 27, Broad Street, Oxford où 6, Southampton Street, Strand, Londres. . Pour ROME, à M. Spithôwer, piazza di Spagna, Rome.
Les opinions émises dans les articles signés n'engagent que la responsabilité des auteurs.
ALFRED MAME et FILS, Éditeurs LITURGIE ROMAINE
ÉDITIONS FRANÇAISES
En vente chez tous les libraires et chez les éditeurs, à Tours,
Misseus. — Bnéviatnes. — DiurNAUx, etc.
Textes revus et approuvés par la Sacrée Congrégation des Rites.
BREVIARUM ROMANUM, Nouvelle édition in-42, en 4 .vo- lumes, mesurant 18X10, imprimée en NOIR et ROUGE sur papier INDIEN, très mince, opaque et très solide (chaque volume ne pèse, relié, que 500 grammes et ne mesure que 2 centimètres d'épaisseur). Texte encadré d'un filet rouge. Chaque volume est orné d’une gravure sur acier.
VIENT DE PARAITRE
NOUVEAU BREVIAIRE
En deux volumes In-16, mesurant 46X10, tiré en noir et rouge sur papier indien teinté, spécialement fabriqué, très mince
et très solide sans être transparent. Chacun des volumes, d'environ 1700 pages, ne pèse, relié, que S&O grammes el ne mesure que 3 cent. d'épaisseur. Les caractères, gravés sur nos indications, sont nets, gras, très lisibles el très élégants, Ün encadrement rouge, de nombreuses Frises, des lettrines d'un goût sévère, ornent le texte sans le surchager. Prix broché. 17 fr. — Relié chagrin de... Æ1 à 55 francs.
RITUALE ROMANUM:.
Un volume in-16, mesurant 46X40. Edition avec chant, ornée d'un flet rouge et d'un grand nombre de vignettes. imprimée en noir el rouge. Broch., papier ordinaire.... 2 . indien... — Papier fr. SO 8 fr. 80 Un catalogue spécial des publications liturgiques, avec fouilles s} différentes éditions, est envoyé sur demande afranchic adressée à M et Fils, éditeurs. à Tours, ou à Paris, 18 rue des Saints-Pêres. NOUVELLES OBSERVATIONS
SUR
LA QUESTION DES ORDRES ANGLICANS
Tandis que la question de la validité des ordinations anglicanes est à l'étude à Rome, ceux qui ont pris part à la discussion par la publication de divers travaux se font un devuir de ne pas revenir à la charge et de se tenir dans une respectueuse attente, Je ne voudrais pas me départir de celle réserve; aussi bien ces lignes n'ont-elles d'autre but que d'attirer l'attention des lecteurs de la Revue sur deux travaux récents, d'allures très différentes, qui se rapportent à notre sujet. Le premier est un supplément au traité de MM. Denny et Lacey ‘; le second un article du R. P. Harent dans les Æfudes reli- gieuses *. Mon intention est d'en donner ici un résumé et une appré- ciation. La conclusion générale des articles que j'ai moi-même publiés sur la question des ordres anglicans, me semble être celle-ci : De toutes les objections que l'on a faites contre la validité des ordinations anglicanes, la seule véritablement importante est celle qui est basée sur l'insuffisance du rite; toutes les autres me semblent avoir reçu leur réponse. Les documents produits par M. Lacey confirment plei- nement celte conclusion. Ces objections, nos lecteurs se le rappellent, sont au nombre de quatre : 1° suivant ce que je viens de dire, l'insuffisance du rile; % Barlow, le consécrateur de Parker, n'aurait pas lui-même reçu la consécration épiscopale; 3° les ordinations anglicanes seraient nulles par suite du défaut de l'intention de ceux qui les conféraient; 4 la pratique et les décisions antérieures de l'Église romaine, y compris les documents émanés de Paul 1V, seraient un précédent qui enga- gerait la solution théorique et obligerait à conclure dans le sens de
1 Dissertationis apologelicæ de hierarchia anglicana Supplementum, auciore T. A. Lacur, Rome, ex typographie Pacis, Philippi Cuggiani, Vico della Paco, n. 35, 1896. In-8° do 48 p. 4 P.S. Harewr. La forme sacramentelle dans les ordinalions anglicanes. Etudes Religieuses, 43 juin 1896, p. 117-204. REVUX ANULO-ROMAINE. — 7. 11. — 40 626 REVUE ANGLO-ROMAINE
la nullité absolue des ordinations anglicanes. Certaines manières de présenter les difficultés engagent plusieurs de ces points ensemble Nous devons, sur chacun d'eux, présenter quelques observations Mais avant de les aborder en détail, il me semble utile de dire quel- ques mots d'une difficulté spéciale, basée sur le défaut probable du baptême chez un certain nombre d'anglicans.
Il est incontestable que, sous l'influence du protestantisme, l'Église d'Angleterre s'est laissé entrainerà de graves négligences relalive- ment à l'administration des sacrements. Le baptème, ce premier de lous les sacrements, condition nécessaire de la réception valide de tous les autres, aurait été administré bien des fois d'une manière qui laisse beaucoup à désirer. Non pas sans doute que les documents off ciels de l'Église anglicane et le Prayer-book aient cessé d'enseigner el d'imposer la véritable manière de conférer le baptème; mais un trop grand nombre de ministres l'auraient administré sans aucune alien- tion pour en assurer la valeur. Dans un arlicle dont j'ai réfuté les conclusions théologiques, M. Marshall a recueilli, d'après les auteur anglicans, nombre de citations et de faits d'où il résulle que l'on an'accordail au rite baptismal qu'une importance Lou à fail secon- daire !. Tantôt on se contenlait « de laisser lomber une ou deu gouttes sur le visage de l'enfant »; tantôt un évèque « baplisait qua- torze adultes en une seule fois en secouant en l'air, sur eux tous, ses doigts trempés dans l'eau » ; tantôt un minislre, « après avoir Lrempé le doigt dans l'eau des fonts, touchait à la ronde le front de chaque enfant, sans prononcer une parole »; tantôt il se bornait « à laucer du doigt une goutte d'eau vers les enfants, sans rien dire ». Tout récemment, un aimable correspondant me faisait remarquer que j* n'avais pas étudié, dans ma brochure, cet aspect de la question:il me demandait d'y consacrer un article spécial. C'est que la difficulté, pour importante qu'elle soit en pratique. v donne lieu à aucune discussion théologique. Un admet de part & d'autre, sans la moindre hésitation, que si le ministre de l’ordina- tion n'est pas validement baptisé, ou s'il n'a pas lui-même reçu h eonsécralion épiscopale d'un évêque validement baptisé, les ordins- tions conférées sont radicalement nulles el sans valeur, Dans chaque eas concret, on pourra, on devra peut-être se poser la question; il n'en est pas moins vrai que la validité des ordinalions n'est ici inté-
1 A. F. MarenaLs, The moral aspects of the question of anglican Orders äans l'American catholic quarterly Review, janvierA89; cf. Revue Anglo-Romaine, 2. 19. A avril, p. 60-14. NOUVELLES OBSERVATIONS SUR LA QUESTION DES ORDRES ANGLICANS 627 resse que d'une manière indirecte, en raison d'une condition de validité nécessaire, mais non intrinsèque à l'ordinalion elle-même. En d'autres termes, c'est une question de fai. Mais celle question de fait, il serait utile de l'étudier d'une manière générale, el je me permets d'attirer sur ce point l'attention des doctes collaborateurs de la Revue Anglo- Romaine. Elle devrait, ce me semble, se poser ainsi : Dans quelle mesure les négligences auxquelles je fisais allusion, dans l'administration du baptême, ont-elles été répandues, au cours des siècles passés, dans l'Église d'Angleterre ? Dans quelle mesure permettent-elles de se demander si la succession des pouvoirs spirituels transmis par l'ordinaion a été interrompue ans l'épiscopat anglican? A dire vrai, la probabilité de cette interruption me parait extrême- ment faible el moralement nulle; mais encore, puisque l'objection a été formulée, il est utile de ne pas la laisser sans réponse. Je ne sau- rais me faire une idée exacte de la proportion que peuvent avoir atteinte les baptêmes nuls conférés dans l'Église anglicane au cours des siècles passés; mais en admellant qu'elle ait élé assez élevée, il faudrait, pour l'interruption du saccrdoce, un tel concours de cir- constances extraordinaires qu'il est moralement impossible de le supposer. I faudrait qu'un nombre considérable de cleres n'aient p+ été baptisés; il faudrait que les évêques, en assez grand nombre, aient été choisis précisément parmi ces cleres non baplisés; il faudrait enfin que ces évêques non baptisés aient eu à faire beaucoup de aeres épiscopaux, spécialement qu'ils aient élé élevés sur les deux sièges métropolitains de Cantorbéry et d'York; il faudrait enfin que plusieurs archevèques aient été successivement ordonné: d'une mani e invalide par des évêques comprovinciaux non baptisés où sacrés eux-mêmes par des évêques non baplisés. Il y a là une telle accumulation de nullités que l'on peut hardiment soutenir qu'elle est impossible. Elle le sera d'autant plus que la proportion des baptèm. nuls sera plus faible, surtout parmi les cleres.
Passons
à la consécration de Barlow. On a longuement soutenu el
essayé de prouver qu'il n'avait jamais été sacré; eL comme il o lui-
même été le consécrateur de Parker, souche de tout l'épiscopat de
| l'Église anglicane, il n'aurait pu transmettre ce qu'il n'avait pas reçu, | ce qui entrainerait nécessairement la nullité de Loutes les ordinations anglicanes. Les preuves alléguées se réduisent à trois : on ne sail à À quel dimanche de l'année 1536 placer sa consécration, s'il l'avait reçue; on ne possède aucune pièce qui en fasse foi; enfin, dès les 628 REVUE ANGLO-ROMAINE premières années du xvi' siècle, on rencontre celte affirmation qu'il n'avait jamais été sacr Cette difficulté a été si souvent el si bien réfutée que je puis m'ab- stenir d'en parler à nouveau ‘; la meilleure solution est et sera lou- jours de montrer que l'invraisemblance de celte hypothèse la rend absolument inadmissible. Il faudrait admettre qu'un évêque aurait eu un intérêt quelconque, contrairement à ce qui se passe ordinai- rement, à relarder indéfiniment sa consécration ; il faudrait admelin que, malgré cela, il aurait exercé les fonctions épiscopales pendant plus de trente ans; il faudrait admettre que personne, dans les cèses qu'il a successivement administrés, n'ait réclamé contre celle iluation anormale, contre cette violation des lois les plus certaines: il faudrait admettre qu'aucun de ses contemporains, aucun de ss ennemis, n'en ail eu connaissance; enfin, il faudrait donner un raison plausible pour expliquer le choix d'un évêque non sac comme principal consécraleur de Parker. On répond ensuite aux rai- sons alléguées : que l'ignorance de la date du sacre n'est pas une preuve; que si les documents authentiques ne sont point parvents jusqu'à nous, cela ne peut constituer tout au plus qu'une preuve ni- galive; enfin, que des affirmations produites sans preuves, plus d° cinquante ans après le sacre de Parker, sont sans valeur auprès du silence contraire des contemporains. Mais est-il bien certain qu'on ne possède aucune pièce relative au sacre de Parker? Voici quel Supplementum de M. Lacey nous donne l'acte même du mandatus reium, c'est-à-dire la première des pièces émanées de l'autorité royale pour la confirmation et la consécration de l'élu. La publie- tion de cette pièce pourra ne pas faire cesser entièrement la contru- verse, car l'ordre de sacrer un évêque n'est pas une preuve absolu que le sacre ail eu lieu; cependant, elle modifiera les présomplions: car elle permettra de croire, en toule probabilité, que tout ce qui devait suivre s'est passé normalement, bien que les procès-verbaut du sacre ne soient pas arrivés jusqu'à nous. En vertu du statut 23 d'Henri VILL e. 20, lorsqu'une élection épis- copale avait élé nolifiée au roi, celui-ci devait «adresser au métropo- litain des lettres patentes, munies du grand sceau, lui mandant de confirmer l'élection, d'investir el de consacrer la personne élue en sa charge et dignité, el de lui donner ou d'employer à son égard toutes les bénédictions, cérémonies et autres choses requises ». Pour cela, le roi signait d'abord lui-même une pièce très courte, que l'on transmettait, dans les huit jours, au garde du sceau privé. Celui-i préparait un document plus étendu, avec toutes les clauses ordi- naires, et en faisait deux expéditions; la première demeurait dans
- Cf. De hierarchia, cap. 1, De Barlovi consecratione. NOUVELLES OBSERVATIONS SUR LA QUESTION DES ORDRES ANGLICANS 629
les archives du sceau privé, la seconde passait au grand chancelier, pour servir de base aux lettres patentes à expédier sous le grand sceau. Ces lettres patentes, pièce officielle définitive, étaient elles- mêmes en double expédition ; un exemplaire était conservé dans les archives de la chancellerie, l'autre remis à lapersonne qui devait en bénéficier, La même preuve résulte de l'une quelconque de ces cinq pièces, à savoir que le roi avait donné ordre de procéder à la consé- cration, ce qui permet de conclure, jusqu’à preuve du contraire, que la consécration a eu réellement lieu. C'est la première de ces cinq pièces qui nous a été conservée en ce qui concerne le sacre de Bar- low. Il est intéressant d'en donner le texte, tel qu'il est encore aux archives, Prioy Seuls Bundle, april 1836.
To the King our Sovereign Lord.
Pleaseth it your highness of vour most noble and abundant grace to
grant your gracious letters patent under your great seal in due form to be made according to the tenour ensuing.
Henry R.
Rex reverendissimo in Christo patri Thomæ Cantuar. archiepiscopo
totius Anglie primati salutem. Sciatis quod electioni nuper factæ in eccle- sia Cathedrali Meneven. per morem bonæ memoriæ dom. Richardi Ravelyns ultimi episcopi ibidem vacante de reverendo in Christo patre dom. Willelmo Barlow sacræ theologiæ professore tune episcopo Assaven. et Mon. de Bisham Sarum diwe. commendatorio perpetuo in cpiscopum loci illius et pastorem regium asseusum adhibuimus et favorem ot hoc vobis tenore præsentium significamus ut quod vestrum est in hac_ parte exequa- mini. In cuius etc. Teste, etc.
Le gardien du sceau privé devait nécessairement, au reçu de ces
lettres, rédiger les documents qui étaient de son ressort. Les paroles: « ut quod vestrum est in hac parte exequamini » devaient y être développées, comnie dans les autres pièces du même genre parvenues jusqu'à nous, dans les phrases suivanles:
Rogantes et in fide et dilectione quibus vos-tenemini firmiter vobis man-
dantes quatenus prefatum Willelmum Barlow episcopum Menevensem electum confirmare eteumdem Willelmum in Episcopum Menevensem consecrare ipsumque prout moris est episcopalibus insigniis investire cete- raque peragere quæ vestro in hac parte incumbent oflicio_pastorali iuxta formam statuti in ea parte cditi et provixi velitis diligenter eum effectu.
M. Lacey faitremarqner que le roi ne donnait pas deux pièces dis-
tinctes, l'une pour confirmer l'élection, l'autre pour ordonner la con- sécration, mais une seule; c'est précisément celle qui nous a été conservée. À quand la découverte du procès-verbal du sacre de Bar= low? 630 REVUE ANGLO-ROMAINE
Revenons maintenant à la difficulté principale, celle du rite. Il est d'autant plus nécessaire de l'étudier à nouveau, qu'elle est impli- quée plus directement dans l'interprétation de la bulle et du bref de Paul IV au Cardinal Pole. M. Lacey donne de ces documents el dela décision pontificale, conçue en termes négatifs, une interprétation nouvelle qui, si elle est exacte, montre que le rite de l'ordinal angli- can était valide aux yeux du pape. Reprenons les choses d'un pen plus haut. Pour juger de la valeur des ordres anglicans, el en particulier de l'efficacité sacramentelle du rite de l'Ordinal, nous ne pouvons re- courir à d'autres règles, à d'autres critères, que ceux qui sap- pliquent à nos propres ordres. Mais ces règles sont loin d'avoir nne fermeté, une certitude théorique absolue ; il suffisait que la pratique fût assez déterminée pour écarter toute incertitude réelle à prop des ordinations conférées par nos évêques. On est donc réduit à & faire une opinion motivée sur les éléments essentiels de l'ordination, à choisir soi-même entre les diverses opinions des théologiens: el si l'on ne veut se prononcer, on devra rechercher dans l'Ordinal ar- glican l'existence des éléments tenus pour nécessaires dans chacune de ces opinions. Je me hâte d'ajouter que, parmi toutes ces opinions extrinsèquement probables, une seule jouit d’une indiscutable probs- bilité intrinsèque; c'est celle qui fait consister l'ordination dans l'in- posilion des mains, jointe à la prière spéciale pour les ordinands, soit, dans nos liturgies, le canon consécratoire. Il faut reconnaitre. cependant, que cette opinion n'était pas la plus répandue au xvr siècle; par suite, il n'est guère probable que les ordres anglicaos aient été examinés, à celte époque, d'après cette manière de voir: après avoir constaté les différences d'ensemble qui existent entr l'Ordinal et les Pontificaux catholiques d'Occident, on aura dù évi- demment se préoccuper des deux opinions principales, les autre n'élant que des fusions ou combinaisons diverses de ces deux plus importantes. Ces deux opinions exigeaient, l'une des formes impéra- tives, spécialement les paroles : Accipe Spirifum sanctum, l'autre. porrection des instruments. Les théologiens recouraient aux ewpli- cations les plus extraordinaires pour essayer de concilier et les upi- nions entre elles, et les rites occidentaux aÿec la pratique des Églises d'Orient. Pour l'épiscopat, la presque tolalité des théologiens regardait comme essentielle et suffisante l'imposition des mains jointe au seules paroles : « Accipe Spiritum sanctum ». Pour le presbytérat el le diaconat, il y a divergence: les uns tiennent pour la porrection NOUVELLES OBSERVATIONS SUR LA QUESTION DES URDRES ANGLICANS 634
des instruments, avec les paroles qui les accompagnent; les autres pour l'imposition des mains, jointe à d'autres paroles. La délermi- nation de ces dernières es! facile pour le diaconat, puisque l'évêque dit en imposant les mains aux diacres: « Accipe Spiritum sanctum ad robur » ; mais comme il ne prononce aucune parole en imposant les mains aux prêtres, il en résulte une véritable incertitude parmi les théologiens de celte époque. L'imposition des mains jointe aux paroles : « Accipe Spiritum sanclum; quorum remiseris pec- cata, » elc., esl placée dans le Pontifical romain à la fin de la céré- monie el après la messe; on ne pouvait guère songer à en faire un rite essentiel de l'ordination; mais celte opinion aurait été soutenable si cette cérémonie avait eu lieu au début de l'ordination presby- térale; or, c'est précisément le cas pour l'Ordinal anglican et pour le Pontifical de Mayence, d'après le concile provincial de cette ville, tenu en 13491; il semble bien que telle est l'opinion de ceux qui ont rédigé l'nsitutio ad Pielatem Christianam in Concilio provinriali promissa. La comparaison de l'Ordinal anglican avec ces opinions (héolo- giques permet de formuler les conclusions suivantes : Si l'épiscopat est conféré par les seules paroles : « Accipe Spiritum sanclum », avec l'imposition des mains, la consécration épiscopale d’après l'Ordinal est certainement valide; car, en admettant, ce qui semble nécessaire, que ces paroles doivent être déterminées de quelque manière à l'épiscopat, plutôt qu'à autre chose, cette déter- ation est fournie par l'Ordinal aussi bien que par les Pon- tificaux. Si le presbytérat est conféré par la porrection des instruments, c'est-à-dire du calice et de la patène, avec le pain et le vin, jointe à des paroles appropriées, la validité du presbylérat serait très probable, pour ne pas dire certaine, d'après l'Ordinal de 1530; l'ordi- nation serait nulle d'après celui de 1532, suivi depuis dans la pra- Lique, et d'où la porrection du calice a disparu. Si le presbyléral exige, en union morale avec l'imposilion des mains, une formule impérative, les théologiens catholiques seront Lrès embarrassés pour la trouver dans le Pontifical romain ; la seule qui exisle, en dehors de 1a porrection des instruments, est placée à la fin de l'ordination, qui est alors supposée faite. Mais ces mêmes paroles : « Accipe Spiritum sanctum; quorum remiseris peccala, » elc., transportées au début de l'ordination dans l'Ordinal comme dans le Pontifical de Mayence, deviennent alors une véritable forme impéralive. Et si les paroles : « Accipe Spiritum sanctum », déterminées par les ritesconcomitants, peuvent signifier et conférer l'épiscopat, il est difficile de leur
1 M. Lacev, Supplementum, p. 31 et suivantes ; Revue Anglo-Romaine, n. 29, 20 juin, p. 570. 632 REVUE ANGLO-ROMAINE refuser le pouvoir de signifier et de conférer le presbytérat moyennant des déterminations suffisantes, d'autant que le presby- térat et l'épiscopat ne sont que deux degrés d'un seul et mème sacerdoce. Quant au diaconat, s'il est conféré par la porrection du livre des Évangiles, accompagnée de paroles conformes, il est validement donné par l'Ordinal. S'il est conféré par l'imposition des mains avee les paroles : « Accipe Spiritum sanctum », seulesou suivies d'autres, mais déterminées par les cérémonies concomilantes, alors le diaconat de l'Ordinal anglican est nul, puisque ces paroles n} figurent pas.
{A suivre.) A. Bouninnos.
CHRONIQUE
L'Enoyolique « Satis cognitum» L'Eucyelique sur l'Unité
de l'Eglise a paru en la fête des apôtres Pierre et Paul. Nos lecteurs trouveront plus loin ce magistral document. Qu'ils nous permettent de les prier de lire le texte en son entier et de ne pas se contenter s présentés isolément. yclique est adressée ‘aux patriarches, primats, archevèques, évêques elautres ordinaires en communion avec le Siège apostolique. Elle expose avec une grande clarté et une grande richesse de cila- tions la doctrine de l'Eglise catholique sur les divines prérogatives de Pierre et de ses successeurs. C'est une réponse autorisée et digne à la lettre encyclique et synodale du patriarche de Constantinople, Anthyme, qui avait cru devoir répondre dans un esprit de contro- verse au touchant appel de Léon XIII. Elle constitue un magnifique développement de la doctrine proclamée au dernier Concile. Il n'esl pas question des ordinations anglicanes ni de rien qui se rapporte plus spécialement à l'Eglise d'Angleterre. Mais comme la difiiculté principale est la même pour l'Eglise anglicane et pour les Eglises d'Orient, tout le monde doit étudier avec le plus grand soin cette encyclique où se trouvent établies les prérogatives du Pape. Ce point capital de la constituti ne de l'Eglise a été le plus attaqué, il est le plus longuement traité; mais le pouvoir divin des évêques est aussi fermement défendu : « De même que l'autorité de Pierre est nécessairement permanente « et perpétuelle dans le Pontife romain, ainsi les évêques, en leur « qualité de successeurs des apôtres, sont les hériliers du pouvoir « ordinaire des apôtres, de telle sorte que l'ordre épiscopal fail « nécessairement partie de la con: lion intime de l'Église. Et « quoique l'autorité des évêques ne soit ni pleine, ni universelle, ni « souveraine, on ne doil pas cependant les regarder comme de les viraires des Pontifes romains, car ils possèdent une auto- « rité qui leur est propre, el ils portent eu loute vérité le nom de « prélats ordinaires des peuples qu'ils gouvernent. « Mais comme le successeur de Pierre est unique, Landis que ceux “ des apôtres sont très nombreux, il convient d'étudier quels liens, « d'après la constitution divine, unissent ces derniers au Pontife
romain. Et d'abord, l'union des évêques avec le successeur de « Pierre est d'une nécessité évidente el qui ne peut faire le moindre « doute; car, si ce lien se dénoue, le peuple chrétien lui-même n'est “ plus qu'une multitude qui se dissoul et se désagrège, et ne peut 634 REVUE ANGLO-ROMAINE « plus, en aucune façon, former un seul corps el un seul {nu- peau. »
« Le salut de l'Église dépend de la dignité du souverain prêtre: « si on n'attribue point à celui-ci une puissance à part el élevée au- « dessus de toute autre, il y aura dans l'Église autant de schismes « que de prêtres. » «_ Pour conserver l'unité de foi et de communion telle qu'il la fanl, « ni une primauté d'honneur, ni un pouvoir de direction ne sufiseal: « il faut une autorité véritable et en même temps souveraineà « laquelle o! toute la communauté. »
Les deux pouvoirs sont jure divino. A ce sujet, il n'est pas inutile de rappeler une déclaration de Lori Halifax au congrès de Norwich « Ce ne sont pas les prétentions constitutionnelles du Pape à k possession d'une primauté établie par Notre-Seigneur que rejettel'Ë- glise anglicane, mais l'extension de son pouvoir jusqu'à l'absorption des droits indépendants des évèques, réduits ainsi à n'être plus qu les représentants du Pape. Assurez-nous qu'il n'en est pas ai dans ce qui concerne la doctrine, dites-nous que la sépara- tion du Pape d'avec l'Episcopat — que certains ont pen définie par le concile du Vatican, en sorte que le Pape pour: rait agir sans l'épiscopat — dites-nous que cette doctrine ne fait pas partie intégrante des enseignements de l'Eglise romaine, ou bien n'est pas revendiquée comme une conséquence nécessaire de la pri- mauté conférée par le Christ, et alors vous aurez fait beaucoup pour l'établissement d’une doctrine que le cardinal Vaughan nous a dé- clarée nécessaire pour la réunion; et cela, d'un côlé, sans aucun compromis sur cet enseignement que le Pape est le chef de l'Eglise. en vertu d'un acte distinct de Notre-Seigneur Jésus-Christ, et de l'autre, sans aucun compromis des droits de l'épiscopat, droits dont l'origine n'est pas moins divine que ceux de la Papauté. Une sem- blable méthode peut ère adoptée dans les autres cas qui nous di- visent, mais ce serait trop long de les passer tous en revue ce suir. J'ai principalement touché l'un des points primordiaux, afin de montrer de quelle manière nous pouvons essayer d'aplanir les dif. ficullés qui nous séparent, » L'Encyclique excitera tous les esprits à l'élude loyale du grand problème de l'Union. Nous continuerons à en rechercher la solution toujours selon la pensée du cardinal Wiseman, par des erplications el non par des rétractations, par union et non par soumission. Bien convainei que c'est le seul moyen de ramener l'Angleterre à l'Unité parfaite de
l'Eglise, — F. P.
L'Encyclique et la Presse. — Le Times, dans son numéro du
30 juin, a publié une analyse de l'Encyclique. Cette analyse était pré cédée d'une lettre de Son Éminence le cardinal Vaughan, archevèqu de Westminster, Dans le même numéro se trouvait l'article dont nous donnons la traduction et qui commente l'analyse el la lellre. CBRONIQUE 635
LETTRE DE S. ÉÊM. LE CARDINAL VAUGIAN
A l'occasion de l'Encyclique sur l'Unité de l'Église, S. Ém. le car- dinal Vaughan a adressé au directeur du Times la lettre suivante : « Monsieur, — le Saint-Père vient de publier une Encyclique sur l'Unité Chrétienne. Bien qu'adressée aux évêques de l'Église, il peut être utile de faire remarquer que, de même que la lettre ad Anglos, elle concerne tous ceux qui en Angleterre prennent une part active au mouvement ayant pour but la réunion de la chrétienté. « On demande un commun terrain pour faire l'accord. Quelques uns de nos compatriotes pensent qu'on pourrait arriver à une réunion en corps sur la base d'une fédération amicale de communions indé- pendantes se donnant loutes le titre de chrétiennes. D'autres désirent voir des liens s'établir entre ce qu'ils appellent les branches ou obé- diences romaine, grecque et anglicane, à la condition cependant qu'elles resteront indépendantes les unes des autres. D'autres croient que la réunion en corps pent être réalisée par l'admission de toutes les doctrines enseignées par le Siège de Rome, sauf certaines excep- tions. D'autres encore considèrent l'Église du Christ comme une création invisible, unissant intérieurement tous les hommes de bien par les liens de la foi et de la charité, tandis qu'extérieurement ces liens sont cruellement rompus. Jusqu'à quel point ces théories et autres semblables sont admissibles pour les catholiques, c'est ce qu'on pourra conclure de cette Encyclique de Unitate. « Dans son ardent désir de promouvoir la réunion, le Saint-Père a invité l'année dernière tous ceux qui cherchent le royaume Dieu dans l'unité de la foi à adresser des prières à Dieu pour demander lumière et direction. Cette année il a fait faire un pas de plus à son projet en publiant un exposé, souverainement autorisé, de la base sur laquelle est possible la réunion avec l'Église catholique, qu'il s'agisse d' vidus ou de corps constitués. Avec une véritable et réelle charitéil a pleinement et clairement expliqué les fondements, appuyés sur la révélation et la raison, des termes ou conditions qu'il considère comme essentiels. Ils ne sont pas de nature à surprendre les catho- liques et les gens instruit. qui les connaissent généralement, Mais quelques-uns, peut-être un nombre considérable, ont éé dans cette étrange illusion qu'il était au pouvoir du Saint-Père de modifier les anciennes bases de communion, ou même d'en dispenser complète- ment dans le but de parvenir à cette fin si désirable et si bénie de la réunion de la chrétienté. « Quel que soit l'acceueil fait à cette très importante lettre de Unitate, tous admireront sa complète sincérité et sa paternelle charité. Sans aucun doute elle dissipera de vagues et nébuleuses théories, riches seulement de décevantes espérances, tandis que, par la grâce de 636 REVUE ANGLO-ROMAINE
Dieu, elle indiquera clairement le chemin à tous ceux qui jugent de leur devoir de le suivre. « Je suis, Monsieur, fidèlement votre
« HeRseRT, cardinal VAUGHA:
« Archbishop's House, 29 juin. »
LE TIMES.
L'Encyclique sur l'Unité chrétienne que le Pape vient d'adresser urbi el orbi mérite, quant à la forme et quant au ton, toute l'admira- tion qui lui est donnée par le cardinal Vaughan. À l'instar de la lettre 44 Anglos, qui parut il y « quinze mois, celte déclaration de la politique papale est empreinte d'un ton de dignité, de modération el de charité. Mais, plus encore que la dernière déclaration du Pontife romain, elle rend évident que sur aucun point, soit de doctrine, soit de discipline, il ne faut s'attendre à voir le Siège romain se relà- cher de ses prétentions pour satisfaire aux aspiralions vers ce que l'on désigne du nom de réunion parmi une certaine section de fidèles de l'Église d'Angleterre. Il est à remarquer que l'Encyclique ne traite pas direclement de la question de la validité des ordres anglicans, qui est encore à l'étude au Vatican. Mais pratiquement, elle fait perdre toute sérieuse importance à cette controverse. Le langage du Pape, dit le cardinal Vaughan, dissipera « ces théo- ries vagues el nébuleuses, riches seulement en désillusions. » Nous acquiesçons d'autant plus à celte opinion que nous considérions que la lettre adressée au peuple anglais n'offrait aucun encouragement à Lord Halifax et aux rêveurs de son parti. Son ton sympathique in- duisit en erreur cerlaines gens qui ne demandaient d'ailleurs que cela; mais comme on le fit remarquer dans ces colonnes, il n'y avail pas d'un bout à l'autre de la lettre un seul mot qui justifäl celte imputation que Rome était disposée à traiter la queslion de la réunion comme une question de négociation ou de compromis. C'eût, en effet, été de sa part un abandon de sa position historique, qui eût entrainé un affaiblissement de ses prétentions traditionnelles. I était impro- bable que Léon XIII, profondément versé comme it l'est daas la science théologique et profondément convaineu de l'autorité divine de sa charge, se départit de la conduile de ses prédécesseurs el por- tat dans des sphères plus élevées cet opportunisme où il est passé maitre. Il se borna à inviter, en avril 1895, tous ceux qui aspiraieat à la restauration de l'unité de la chrétienté à s'unir dans la prière pour la réalisation de ce grand dessein. Maintenant, après un suffisant intervalle de temps, il vient de publier, avec d'ardentes expressions et sous une forme solennelle, ce que le cardinal Vaughan appelle « une déclaration autorisée des bases sur lesquelles la réunion avec l'Église catholique — qu'il s'agisse d'individus ou de corps consli- tués — est possible. » Le Pape ne laisse pas la moindre ombre CHRONIQUE 637
d'exeuse pour leur illusion à ceux qui ont persisté à mal comprendre sa première lettre. Les conditions dans lesquelles seules la réunion est déclarée possible sont claires et simples. Ces conditions sont l'acceptation pleine et entière non seulement de la primauté, mais de la supériorité et de la domination absolue du Pontife romain sur lous ceux qui font profession d'appartenir à l'Église chrétienne, el par suite l'entière soumission du cœur et de l'esprit, de l'intelligence et de la conscience de la chrétienté aux décrets du siège papal. Ce n'élail pas moins que cela que nous nous sommes toujours attendu à voir revendiquer par Rome. Et beaucoup moins que cela serait encore infiniment plus que ce qu'une fraction considérable du peuple anglais serait disposé à accepter. L'argument offert par l'Encyclique est ou doit être tout à fait fami- lier à ceux qui ont quelque leinture théologique. La charitéet l'ama- bilié de Léon XIII font que ses asserlions sonl présentées sur un on Lout à fait différent de celles que fulminaient ses prédécesseurs. Mais il n'y a pas le moindre changement quant à la substance. Cette encyelique, comme le dit le cardinal Vaughan, ne surprendra donc ni les catholiques, ni les gens instruits, bien qu'il soit évident que quel- ques chauds partisans de la réunion avaient dû se persuader que l'on pouvait s'attendre à quelque chose d'entièrement différent. L'argument du Pape est un développement du texte qui est inscrit autour du dôme de Saint-Pierre de Rome : « Tu es Pierre et sur celte pierre je bâtirai mon Eglise. » Sur ces paroles on a élevé peu à peu un édifice de principes théologiques et une constitution ccclésias- tique que Léon XII, s'inspirant de la tradition romaine, interprète comme s’il établissait les litres indéniables d’une propriété. Une fois les prémisses adoptées, les conclusions s'en déduisent d'une manière istible; mais il est peu d'Anglais quisoient disposésà accepter ces s, lesquelles sont opposées aux déclarations formelles et au torisées de notre Église nationale. L'affirmation que le Christ eut l'in- tention d'établir une Église dont l'unité serait visible et permanente, formant «une seule sociélé, un seul royaume, un seul corps »; que la foi de l'Église est professée par une autorité suprême et immua- ble, excluant et supprimant toute divergence, même sur un seul point; qu'un magisterium a été divinement institué pour maintenir cette unité ‘de règle et d'enseignement; que les Pères sont unanimes à considérer comme hors de l'Église quiconque s'écarte même pour la moindre part de la doctrine élablie par cette autorité; que l'autorité en question repose dans le siège de Rome, parce que, comme l'Ency- clique l'expose d'une manière assez curieuse, « le Christ élait obligé de désigner un vice-gérant sur terre en la personne de saint Pierr que la charge conférée à saint Pierre entrainait la suprême juri tion sur toute l'Église; que ses successeurs sur le siège de Rome re- çoivent le même pouvoir,jure divino ; que les autres Apôtres étaient soumis à saint Pierre; que les évêques, successeurs des Apôtres, deviennent schismatiques lorsqu'ils se séparent du successeur de Pierre ou refusent de lui obéir : telles sont quelques-unes des propo- 638 REVUE ANGLO-NOMAINE
sitions qu'aflirme Léon XIII—sans d'ailleurs essayer de les prouver— et surlesquelles il établit ses revendicalions, si grosses de conséquen- ces. Nous n'avons pas l'intention de les discuter, mais nous pouvons dire que beaucoup d'entre elles ont été mises en question à des épo- ques différentes par de larges sections du peuple chrétien, que d'au- tres sont de vagues conclusions lirées d'aflirmalions douteuses. et qu'entin on y rencontre une remarquable absence de preuve évidente sur le point le plus critique : celui des prétendus rapports de saint Pierre avec le siège romain. Du moins, l'Église d'Angleterre a pris depuis longtemps une atli- tude bien tranchée sur toutes les questions très ouvertement exo sées dans l'Encyelique du Pape; et à cet égardl'Eglise d'Ecosse etles communautés proteslantes non-conformistes ne font absolument qu'un avec l'Église d'Angleterre. Dans les XYXZX articles il est dit en propres Lermes: « L'évêque de Rome n'a aucune juridiction dans ce royaume d'Angleterre. » Les pi entions du Saint-Siège à la suc- cession de saint Pierre sont niées par l'Église d'Angleterre ainsi d'ailleurs que celles qui veulent faire de l'Église dont le Pape est le chef reconnu, la véritable Église du Christ. Il faudra renoncer à ces déclarations comme à des erreurs pesli- lentielles avant qu'aucun individu appartenant à la communion anglicane puisse, dans les conditions posées par Léon XIII, étre reconnu comme appartenant à l'Église chrétienne. La réunion tant désirée ne peut s'effectuer que par l'entière ad- mission de ces prétentions papales que le peuple anglais refus d'admettre, il y a plus de trois siècles. Si les Anglais sont prêts à s'humilier ainsi, le Pape recevra leur soumission avec l'indulgence d’un père. Léon XIIL invite ces brebis qui ne sont pas de son trou- peau à écouter sa voix el à obéir à son appel de paternelle bienveil- lance. Nous ne savons pas s'il en est à qui cet appel paraitra raisonnable S'il en est ainsi, la voie est assez droite. Mais on ne saurait prétendre plus longtemps qu'une réconciliation avec l'Église de Rome n'en traine pas un abandon de l'Église d'Angleterre. Nous n'avons jamais eru qu'une fraction appréciable du clergé et encore moins des laïques aient autre chose qu'une très vague notion de ce que le mot réuni signifiait. Quand on aura compris qu'il veut dir soumission pure el simple à Rome, il ne sera pas besoin de discuter plus longtemps. Le caractère anglais a été bien plus profondément influencé par la Réforme que ne le croit une certaine école de cléri- caux enthousiastes. Le Protestantisme est un grand fait dans l'his toire anglaise et a laissé derrière lui, dans notre développement mo tellectuel et politique, des traces qui ne s'effaceront pas de ôt. L'esprit d'indépendance nationale et personnelle qui atteignit son summum aux xvr' el xvii' siècles avait exislé bien auparavant. La ion au Siège papal élait en horreur en Angleterre bien avant qu'Henri VII n'eût secoué le joug. Ce n’est pas là un heureux projtt que de proposer de la rétablir à la fin du xix' siècle. CHRONIQUE 639
LETTRE DE LORD HALIFAX
19, Eaton square, 4er juillet 1896.
Mon cher Lord,
J'ai à remercier Votre Éminence de m'avoir envoyé le texle com- plet de la lettre du Pape. Je regrette que toute l'Encyclique n'ail pas été communiquée à la presse au lieu de certains extraits choisis, sépa- rès de leur contexte; mais la lettre que Votre Éminence a adressée au Times, démontre que l'effet qu'une telle publication, accompagnée des commentaires de Votre Éminence, devait vraisemblablement produire sur l'esprit public, était prévu et intentionnellement voulu; Votre Éminence, je n'en doute pas, est plus que satisfaile du résultat immédiat. J'espère que Votre Éminen. > ne fera pas d'objections à ce que je publie celte lettre. Je suis, ele.
HALIFAX.
A Son Éminence le cardinal Vaughan.
LE GUARDIAN
clique de Unitate, dont nous ne possédons jusqu'à présent
qu'un résumé, ne causera ni surprise ni découragement à ceux qui attendent avec patience la réunion des chréliens. Ils n'ont pas véeu dans le paradis chimérique où l'archidiaere de Londres et ses amis se sont plu à les placer. Ils ne sont pas imaginé que les plaies de l'Eglise puissent être pansées en autant de mois qu'elles ont duré de siècles. De même ils n'ont pas pensé que des différences aussi profondes el aussi prolongées que celles qui séparent l'Orient de l'Occident puissent être écartées en un moment; ni que les barrières qui forment une séparation entre l'Angleterre el Rome tomberont comme les murailles de Jéricho, au premier sun de la trompette. C'est pourquoi ils ne demandent pas la compassion, soil amicale soit ironique, qu'on leur Lémoigne de divers côtés. La décou- verte que Léon XII a foi dans la Papauté n'est pas pour eux un sujet de surprise. Les obstacles à la réunion sunt de deux espèces: moraux et intellectuels; et si jamais on les écarte, ce sera en procédant suivant cet ordre. Avant que les véritables el graves motifs qui empêchent les chrétiens de s'unir puissent être abordés avec un réel espoir d'aboutir, il faut que cette unité soit vraiment désirée. Faire naître ce désir, telle est l'œuvre de la génération présente. L'œuvre de la suivante sera peut-être de eréer l'accord entre les esprits. Si la nouvelle Encyclique ne facilite en rien cet accord, du moins elle ne le recule pas davantage. 640 REVUE ANGLO=ROMAINE
Correspondance. — A Monsieur le Directeur de la Revue Am Romaine, — Monsieur le Directeur, — l'explication que j'ai donnéedes paroles évangéliques: « Tu es Pierre, et sur celte pierre je bälini mon Église », a été gravement altérée dans une nole que publir là Revue Anglo-Romaine (21 juin 1896, p. 590).
J'ai dit que le Sauveur n'avait pas parlé des successeurs de Pierre parce que la perspective du discours ne s'étend pas au lointain ave- ir. Je n'ai pas dit que, pour Jésus, l'avenir ne se déchirai pas dans ses lointaines profondeurs. La question de la science du Chris! qu'un voudrait me faire résoudre implicitement en cet endroit, n'y est lou- chée en aucune façon. N'est-il pas vrai que Jésus parle, non de l'his toire future de son Église, mais de sa fondation et de sa constitulion essentielle? Il ne me serait jamais venu en pensée d'employer le terme d'Eyiv posthume, car je n'ignore pas que Notre-Scigneur a prédil sa résur- reclion en mème lemps que sa mort. Il annonçait, par conséquent. revivrait pour son Église. L'Église d'aujourd'hui n'est pi se posthume de Jés st, puisque le Christ,une fois ressi ne meurt plus. Mais Jésus, s'adressant à Pierre, pouvait fort bien parler de son Église future, de celle dont ses apôtres seraient le fon- dement et Simon la pierre angulaire. até simplement un fait de l'histoire évan, lique en di au point où nous conduit la confes ion de Pierre.
continuer son œuvre el réunir autour d'eux les âmes disposées à r- cevoir l'Évangile. Je n'ai pas prétendu que ce pelit groupe de di ciples constituât toute l'Eglise, mais que, dans l'intention du divin Maitre, il en formait le noyau. Ce que j'ai écrit n'a rien de nouveau et n'a pas, en lout cas. le moindre rapport avec l'opinion de Resch. Dans mon premier art sur le : Tu es Pelrus, l'hypothèse de ce critique est comballue +! rejelée. Elle sera examinée plus complètement dans la derniére qur- tie de mon étude, s'il m'est donné de pouvoir la terminer. L'honneur de la cause que j'ai entrepris de défendre m'a pari exiger cette reclification. Pour mon compte personnel, je suis pres habitué à voir mes opinions plus ou moins dénaturées par des trop pressés où malveillants qui s'en font les interprètes. Je me per: suade que le public sérieux n'y est pas trompé. Veuillez agréer, Monsieur le Directeur, l'expression de ma coin dération la plus distinguée. — A. Lois
JNIVERSITY OF MICHIGAN
ee
DOCUMENTS
SANCTISSIMI DOMINI NOSTRI
LEONIS
DIVINA PROVIDENTIA
PAPÆ XIIT
EPISTOLA ENCYCLICA
DE UNITATE ECCLESIÆ
VENERABILIBUS FRATRIBUS
ane
PATRIARCHIS, PRIMATIBUS, ARCHIEPISCOPIS, EPISCOPIS
ALIISQUE LOCOHUM ORDINARIIS
PACEM ET COMMUNIONEM CUM APOSTOLICA SEDE HABENTIBUS
LEO PP. XIII
2
VENERABILES FRATRES
SALUTEM ET APOSTOLICAM BENEDICTIONEM
dv ns
Satis coëxITux vobis est cogilationum et curarum Nostrarum par- a
lei non exiguan illuc esse conversam, ut ad ovile in potestate posi- lun summi pastoris animarum Jesu Christi revocare deviosconemur. lntento hac in re animo, non parum conducere salutari consilio pro- positoque arbitrati sumus, Ecclesiæ effigiemac velut lincamenta des- eribi :in quibus præcipua consideratione dignissima unifas est, quam inea, velut insigne veritatis invictæque virtutis, divinus auclor ad perpetuitatem impressit. Multum in intuentium animis nativa Eccle- siæ pulchritudo speciesque posse debe : neque abest a veri simi tudine, tolli ejus contemplatione posse inscienlian ; sanari opiniones falsas præjudicatasque, maxime apud eos qui non sua ipsorum culpa in errore versentur : quin imo excitari eliam in hominibus posse Ecclesiæ amorem utique similem caritati, qua Jesus Christus eam sibi sibi sponsam, divino cruore redemptam, optavit . « Chris- “tus dilexit Ecclesiam, el se ipsum tradidit pro en‘! » Reversu- 1 Ephes. v, 25. REVUE ANOLO-ROMAINE. — Te 1. — di 642 REVUE ANGLO-ROMAINE
ris ad amantissimam parentem, aut non probe cognitam adhuc, aut injuria desertam, si reditum stare oporleat non sanguine quidem, quo tamen pretio est Jesu Chrislo quæsila, sed labore aliquo moles- tiaque multo ad perpetiendum leviore, saltem perspicuum erit non vo- luntate humana id onus homini, sed jussu nutuque divino imposi- tum, ob eamque rem, opitulante gratia cælesti, facile veritalem experiendo intelligent divinæ ejus sententiæ : « Jugum enim meun suave est, et onus meum leve *, » Quamobrem spe maxima in Pate luminum reposita, unde omne datum optimum et omns donum perfacun descendit ?, ab eo scilicel, qui inerementum dat ? unus, enixe pelimus. ut Nobis vim persuadendi impertire benigne velit. Etsi Deus, quæecumque a naturis crealis efficiuntur, omnia ipse ef. ficere sua solius virtute potest, nihilominus lamen ad juvandos ho- mines ipsis uti hominibus, ex benigno providenliæ consilio, maluit et quemadmodum in rerum genere naturalium perfectionem debitan ita in üis, quæ modum naturæ transiliunt, sanctitalem homini at salutem non nisi hominum opera ministerioque impertire consueril Sed perspicum est, nihil inter homines communicari, nisi per exler- nas res quæ sensibus percipiantur, posse. Hac de caussa humanam naturam assumpsit Dei Filius, « qui cum in forma Dei esse. semet- «ipsum exinanivit, formam servi accipiens, in similitudinem homi- « num factus * » : atque ita, in terris agens, doctrinam suam suarun- que præcepta legum hominibus, colloquendo, tradidit. Cum divinum munus ejus perenne ac perpeluum esse oporlertl. idcirco nonnullos ille sibi adjunxit alumnos disciplinæ suæ, fecitque poteslalis suæ participes: cumque Spiritum verifatis in eos devocassel e cælo, præcepit, peragrarent orbem terrarum, quodque ips docuerat, quodque jusserat, id omne fideliter universitali gentium prædicarent: hoc quidem proposito, ut ejus et professione doctrine et obtemperatione legibus posset hominum genus sanctilatem in terris felicitatem adipisci in cælo sempilernam. — Hac ratione atque hoc principio Ecclesia genita : quæ quidem, si extremum illud quod vult, caussæque proximæ sanclitatem efficientes spectentur, profect est spiritualis: si vero eos consideres, quibus cohæret, resque ipss quæ ad spiritualia dona perducunt, erferna est necessarioque cons- picua. Docendi munus accepere Apostoli per cognoscenda visu audi- tuque signa : idque illi munus non aliler execuli quam dictis factisque. quæ utique sensus permoverent. Ita quidem illorum vox extrinsecus illapsa per aures, fidem ingeneravit in animis: « Fides ex auditn, « auditus autem per verbum Christi 5. » Ac fides ipsa, scilicet assensio primæ supremæque veritali, mente quidem per se com- prehenditur, sed tamen eminere foras evidenti professione debe « Corde enim creditur ad justitiam : ore autem confessio fit ad salu-
1 Matth. n, 30. 3 Ep. Jac. 1, 47. 8 I Corinth, m, 6. 4 Philippens. 1, 6-7.
Roman, x, 41.
LEONIS PP. XIII ENCYCLICA DE UNITATE BCCLESLE 643
« tem! ». Simili modo nihil est homini gratià cælesti, quæ gignit sanctitudinem, interius : sed externa sunt ordinaria ac præcipua parti cipandæ instrumenta graliæ: sacramenta dicimus, quæ ab homi bus ad id nominatim lectis, certorum ope rituum, administrantur. Jussit Jesus Christus Apostolis perpeluisque Apostolorum successo- ribus, gentes ut edocerent ac regerent: jussit gentibus, ut illorum et doctrinam acciperent el polestali obedienter subessent. Verum isthæc in christiana republica jurium atque officiorum vicissitudo non modo permanere, sed ne inchoari quidem potuisset nisi per interpretes ac nu s rerum sensus. — Quibus de caussis Ecclesiam * cum corpus, Lum etiam corpus Christi tam crebro sacræ litteræ nomi- nant:« Vos autem estis corpus Christi ?. » Propler eam rem quod corpus est, oculis cernitur Ecclesia : proplerea quod est Christi, vivum corpus est actuosum et vegetum, quia eam luetur ac sustentat, immissa virlute sue, Jesus Christus, in eum fere modum quo cohæ- rentes sibi palmiles alit ac fructuosos facit vilis. Quemadmodum autem in animantibus principium vitæ in oceullo est ac penitus abdi- tum, indicatur tamen alque ostenditur motu actuque membrorum, sic in Ecclesia supernaturalis principium vitæ perspicue ex iis, quæ ab ipsa aguntur, apparet. Ex quo consequitur, in magno eodemque pernicioso errore versari, qui ad arbitrium suum fingunt Ecclesiam atque informant quasi la- lentem minimeque conspicuam : ilem qui perinde habent alque ins- litutum quoddam humanum cum temperalione quadam disciplinæ tibusque externis, at sine perenni communicatione munerum gratiæ divinæ, sine rebus is, quæ hauslam a Deo vitam quotidiana atque aperta significatione testentur. Nimirum allerutram esse posse Jesu Christi Ecclesiam lam repugnat, quam solo corpore, vel anima sola constare hominem. Complexio copulatioque earum duarum velut par- lium prorsus est ad veram Ecclesiam necessaria, sic fere ul ad natu- ram humanam inlima animæ corporisque conjunctio. Non est Eccle- sia intermortuum quiddam, sed corpus Christi vila supernaturali præditum. Sieut Christus, caput et exemplar, non omnis est, si in eo vel humana dumtaxat spectetur natura visibilis, quod Photiniani ac Nestoriani faciunt; vel divina lantummodo natura invisibilis, quod solent Monophysitæ : sed unus est ex utraque et in utraque naturacum visibili tum invisibili; sic corpus ejus mysticum non vera Ecclesia est nisi propter eam rem, quod ejus partes conspicuæ vim vilamque du- cunt ex donis supernaturalibus rebusque ceteris, unde propria ipsa- rum ratio ac natura efllorescit. Cum autem Ecclesia sit gjusmodi vo- luntate et constitutione divina, permanere sine ulla intermissione debet usmodi in æternitate lemporum : ni permaneret, profeclo nec esset condita ad perennitatem, et finis ipse, quoilla contendit, loco- rum esset lemporumque certo spatio definitus : quod eum veritate utrumque pugnat. Istam igitur et visibilium el invisibilium conjunc- tionem rerum, quia neturalis atque insita in Ecclesia nutu divino
! Roman. x, 40. 2 1 Corinth. xn, 21. 644 REVUE ANGLO-ROMAINE
inest, lamdiu permanere necesse esl, quamdiu ipsa permansura Eccle- sia. Quare Chrysostomus: « ‘Ab Ecclesia ne abstineas : nihil enim « forlius Ecclesia. Spes Lua Ecclesia, salus tua Ecclesia, refugium tuum « Ecclesia. Cælo excelsior et terra latior est illa. Numquam senescil, « sed semper vigel. Quamobrem ejus firmitatem slabilitatemque de- « monstrans, Scriplura montem la vorat *. » Auguslinus vero: « Putant(gentiles) religionem nominis christiani ad certum tempus « in hoc sæculo victuram, el postea non futuram. Permanebil ergo « cum sole, quamdiu sol oritur et occidil; hoc est quamdiu Lempora « ista volvuntur, non deerit Ecclesia Dei, id est Christi corpus in « terris ?, » Idemquealibi : « Nutabit Ecclesia, sinutaverit fundamen- «“ tum: sed unde nutabit Christus?... Non nutante Chrislo, non io- « clinabiturin sæculum sæculi. Ubi sunt qui dicant, periisse de « mundo Ecclesiam, quando nec inclinari potest 3? His velut fundamentis utendum verilatem quærenti. Scilicel Eccle- siam instituit formavitque Christus Dominus : propterea natura illius cum quæritur cujusmodi sit, caput est nosse quid Christus voluerit quidque reapse effecerit. Ad hanc regulam exigenda maxime Ecclesiæ unitas est, de qua visum est, communis utilitalis caussà, nonnihil his litleris attingere. Profecto unam esse Jesu Chrisli germanam Ecclesiam, ex luculents ac multiplici sacrarum litterarum teslimonio, sic constat inter omnes. ut contradicere chistianus nemo ausit. Verum in dijudicanda statuen- daque nalura unitalis, mullos varius error de via defleclit. Ecclesie quidem non solum ortus sed lola constitutio ad rerum voluntate libera effectarum pertinet genus : quocirca ad id quod revera ges- tum est indicatio est omnis revocanda, exquirendumque non sane quo paclo una esse Ecclesia queut, sed quo unam esse is voluit, qui condidiL. Jamvero, si ad id respicitur quod gestum est Ecclesiam Jesus Chri tus non tale finxit formavitque, quæ communitates plures compler- teretur genere similes, sed dislinclas, neque iis vineulis alligatas. quæ Ecclesiam individuam atque unicam eficerent, eo plane modo. quo Credo unam.. Ecclesiam in symbolo fidei profitemur. « In unius « naturæ sortem cooptalur Ecclesia quæ esl una, quam conantur « hæreses in mullas discindere. Et essentia ergo et opinione, el « principio et excellentia unicam esse dicimus antiquam et cathol « cam Ecclesiam.... Ceterum Ecclesiæ quoque eminentia, sieul prin- « cipium constructions, esl ex unitate, omnia alia superans, el nibil « habens sibi simile vel æquale#. » Sane Jesus Christus de ædificiu ejusmodi mystico eum loqueretur, Ecclesiam non commemoral nisi unam, quam appellat suam: « Ædificabu Ecclesiam meam. » Qua- cumque, præter hanc, cogitetur alia, cum non sit per Jesum Christum condita, Ecclesia Christi vera esse non potest. Quod eminel etiam
1 Hom. De capto Eutropio, n. 6.
2 In Psabn. LXXI, n. 8
2 Enarratio in Psal. CII, sermo 1, ne
4 Cuexsns ALexanominus, Stromatum lib, VIL, cap. xvn.
LEONIS PP, XIII ENCYCLICA DE UNITATE ECCLESIÆ 645
magis, si divini auctoris propositum consideretur. Quid enim in con- dita condendave Ecclesia peliit, quid voluit Christus Dominus? Hoc scilicet; munus idem, idemque mandatum in eam continuandum transmiltere, quod ipse acceperat a Patre. Id plane statuerat faciendum, idque re effecit. « Sicul misit me Pater, et ego mitlo « vos', Sicut tu me misisti in mundum, et ego misi eos in mun- « dum®. » Jamvero Christi muneris est vindicare ab interitu ad salutem quod perierat, hoc est non aliquot gentes aut civitates, sed omnino hominum, nullo locorum temporumve discrimine, universum genus : venit « Filius hominis.... ut salvetur mundus per ipsum. Nec « enim aliud nomen est sub cælo datum hominibus, in quo oporteal « nos salvos fierit. » Itaque partam per Jesum Christum salutem, simulque beneficia omnia que inde proficiscuntur, lae fundere in omnes homines atque ad omnes propagare ætates debet Ecclesia. Quociren ex voluntate auctoris sui unicam in omnibus lerris, in per- peluitate temporum, esse necesse est. Plane plus una ut csso posset, excedere terris el genus hominum fingere novum alque inauditum oporteret. Hoc ipsum de Ecclesia una, quotquol essent ubique et quovis tempore morales complexura, vidit ac præsignificavit Isaias, cum, ftura prospicienti, objecta species montis est, celsitudinis exsupe- rantin. conspieui, qui imaginem Zomus Domini, videlicet Fcclesiæ, expressam gerebat: « Et eritin novissimis diebus præparatus mons « domus Domini in verlice montium %. » At qui unus isle mons est, in vertice montium locatus : una domus Domini, ad quam omnes gentes vivendi normam petituræ aliquando confluerent : « Et fluent « ad eam omnes gentes... el dicent : venite et ascendamus ad mon- «tem Domini, et ad domum Dei Jacob, et docebit nos vias suss, et « ambulabimus in semitis ejus *. » Quem locum cum Optatus Milevi- tanus attingeret, « Scriptum est, inquit, in Isaia prophela : ex Sion « prodiet lex, et verbum Domini de Hierusalem. Non ergo in illo « monte Sion Isaias aspicit vallem, sed in monte sancto, qui est Ec- « clesia, qui per omnem orbem romanum caput tulit sub toto cælo. « Est ergo spiritalis Sion Ecclesia, in qua a Deo Patre rex consti “ tutus est Christus, quæ est in tolo orbe terrarum, in quo est «una Ecclesia catholica’. » Augustinus vero: « Quid tam mani- «feslum quam mons? Sed sunt et montes ignoti, quia in una «parte terrarum positi sunl... Ille autem mons non sic, quia « implevit universam faciem terræ : et de illo dicitur; paratus « in cacumine montium ®. » Illud accedit, quod Ecclesiam Filius Dei mysticum corpus suum decrevit fore, quocum ipse velut caput con-
1 Joan. xx, A.
Joan. xvn, 48.
3 Joan. m, {7. 4 Act.nv, 12. $ Isaias. 1, 2, 646 REVUE ANGLO-ROMAINE jungeretur, ad similitudinem corporis humani quod suscepit : cui quidem naturali conglutinatione inhæret naturale caput. Sieul igitur mortale corpus sibi sumpsit unicum, quod oblulit ad crucialus et necem, ut liberationis humanæ prelium exsolveret, sic pariter unum habet corpus mysticum, in quo et cujus ipsius operà facit sanctilatis salutisque æternæ homines compotes : « Ipsum (Chrislum) dedit (Deus « caput supra omnem Ecclesiam, quæ est corpus ipsius !. » Dispersa membra aque sejuncta non possunt eodem cum capite, unum simul effectura corpus, cohærere. Atqui Paulus: « Omnia aulem, inquit. « membra corporis cum sint mulla, unum tamen corpus sunt : ila el « Christus ?, » Propterea corpus islud mysticum compaclum ail esse et connexum. « Caput Christus : ex quo totum corpus compactum, el «connexum per omnem juneluram subministrationis, secundum « operationem in mensuram uniuscujusque membri *. » Quamobrem dispersa a membris celeris si qua membra vagantur, cum eodem atque unico capite cunglutinata esse nequeunt : « Unus Deus esl, el « Christus unus, el una Ecclesia ejus et fides una et plebs una in «solidam corporis unitatem concordiæ glutino copulata. Scindi unitas « non potes, nec corpus unum discidio compaginis separari!, » Que melius Ecclesiam effingat unicam, similitudinem animati corporis informat, eujus non aliter victura membra sun, nisi colligata cum eapite, vim ad se vilalem ex capite ipso traducant : sejuncla, neces est emori : « Non potest (Ecclesia)... divulsis laceralione visceribus «in frustra discerpi. Quidquid a matrice discesserit, seorsum vivers « et spirare non poteril ®. » Mortuum vero corpus quid habet cum vivo similitudinis ? « Nemo enim unquam carnem suam odio habuil: « sed nutril, et fovet eam, sicut et Christus Ecclesiam : quia membra « sumus corporis ejus, de carne ejus et de ossibus ejus €. » Aliud igitur simile Christo incohetur caput, alius Christus, si præler eam. quæ corpus ejus est, fingi Ecclesiam alteram libeal. « Videte quil « eaveatis, videle quid observetis, videte quid timealis. Conlingit, «ut in corpore humano, imo de corpure aliquod præcidatur mem- « brum, manus, digitus, pes : numquid præcisum sequitur anima” « Cum in corpore esset, vivebal : præcisum amittil vitam. Sicet homo « christianus catholieus est, dum in corpore vivit : præcisus, hære- « ticus factus est: membrum ampulatum non sequilur spiritus *. Est igitur Ecclesia Christi unica et perpetua : quicumque seorsum eant, aberrant a voluntate et præscriptione Christi Domini, relictoque salutis itinere, ad interitum digrediuntur. « Quisquis ab Ecclesia « segregatus adulleræ jungitur, a promissis Ecclesiæ separatur, nec « perveniet ad Christi præmia qui reliquit Ecclesiam Christi. Hauc
1 Ephes, 1, 22-23. 2 1 Corinth, xt, 12, 5 Ephes. 1v, 15-46.
4 8. Cvrmawus, De cath. Ecel. Unitate, n. 23. 2 Ip. loc. cit.
Ephes. v, 29-30.
7 8. Avousrmus, sermo CCLXVII, n. 4. LEONIS PP. XIII ENCYCLICA DE UNITATE ECCLESLE 647
« unitatem qui non tenet, non tenet Dei legem, non tenet Patris et « Filii fidem, vitam non tenet et salutem ‘. » At vero qui unicam condidit, is idem condidit unam : videlicet ejusmodi, ut quotquot in ipsa futuri essent, arclissimis vinculis s0- ciati tenerentur, ita prorsus ut unam gentem, unum regnum, corpus unum efficerent : « Unum corpus, et unus spiritus, sicut vocati estis « in una spe vocationis vestræ ?. » Voluntatem hac de re suam Jesus Chrislus sanxit, propinqua jam morle, augusteque consecravit, ita Patrem adprecalus : « Non pro eis rogo tantum, sed et pro eis, « qui credituri sunt per verbum eorum in me. ut et ipsi in nobis « unum sint.. ut sint consummati in unum *. » Imo tam intime nexam jussit esse in sectatoribus suis unitatem lamque perfectam, ut conjunctionem eum Patre suam ratione aliqua imitaretur ,: « Rogo. ut omnes unum sint, sicut tu, Paler, in me, et ego in tet. Tantæ aulem inter homines actam absolutæ concordiæ necessarium fundamentum est convenientia conjunctioque mentium : ex quo conspiralio voluntatum atque agendorum similitudo naturà gignitur. Quamobrem, pro sui divinitate consilii, wnitatem fidet in Ecclesiasua jussit esse : que quidem virtus primum est in vineulis iis quæ homi- nem jungunt Deo, et inde nomen fideles accepimus « Unus Dominus, « una fides, unum baptisma * : » videlicet sicut unus Dominus, et baptisma unum, la omaium christianorum, qui ubique sunt, unam esse fidem oportet. Itaque Paulus Apostolus christianos, ut idem sentiant omnes, effugiantque opinionum dissidia non rogat tantum, sed flagitatac plane obsegrat : « Obsecro autem vos, fraires, per « nomen Domini nostri Jesu Christi: ut idipsum dicatis omnes, et « non sint in vobis schismata : sitis autem perfecti in eodem sensu, « et in eadem sententia €, » Quæ loca sane non indigent interprete : satis enim per se loquuntur ipsa. Ceteroqui unam esse fidem debere qui se profitentur chrislianos, vulgo assentiuntur. Illud potius maximi momenti ac prorsus necessarium, in quo multi errore falluntur, internoscere que sit istius species et forma unilatis. Quod ipsum, ut supra fecimus in caussa simili, non opinatione aut conjectura est, sed scientia rei geslæ judicandum: quærendo scilicet statuen- doque qualem in fide unitatem Jesus Christus esse præceperit. Jesu Christi doctrine cælestis, lametsi magnam parlem consignata litteris aflatu divino, colligare tamen mentes, permissa hominum igenio, ipsa mon poterat. Erat enim proclive factu ut in varias inci- deret atque inter se differentes interprelaliones : idque non modo propler ipsius vim ac mysteria doctrinæ, sed etiam propler humani varielalem, et perturbationemin studia contraria abeuntium cupiditatum. Ex differentia interpretandi dissimilitudines sentiendi necessitate nascuntur: hinc controversiæ, dissidia, contentiones,
1 8. Cvrmaxus, De Cath. cel. Unitate, n. 6. 2 Ephes. 1v, 4. 3 Joan. xvn, 20-24-23. 4 1b, 24, « Ephes. iv, 5. 6 1 Corinth. 1, 40. 648 REVUE ANGLO-ROMAINE qualia incumbere in Ecclesiam ipsa vidil proxima originibus ælas. De hæreticis illud seribit Irenæus. « Scripturas quidem confientar, « interpretationes vero convertunt !. » Alque Augustinus: « Neque « enim natæ sunt hæreses el quedam dogmata perversitatis illa- « queantia animas et in profundum præcipitantia, nisi dum scri- « pturæ bonæ intelliguntur non bene ?, » Ad conjugandas igitur mentes, ad eficiendam tuendamque concordiam sententiarum, ut ut extarentdivinæ litteræ omninoerat alio quodam principio opus. Idesigit divina sapientia: neque enim Deus unam esse fidem velle potuit,nisi conservandæ unitatisrationem quamdam idoneam providissel: quodet sacrælitteræ perspicue, utmoxdicturisumus, significant. Certeinfioita Dei potentia nulli est vincta vel adstricla rei, omniaque sibi habet obnoxie, velut instrumenta parentia. De isto igitur principioexterno, dispiciendum, quodnam ex omnibus, quæ essent in potestate sua, Christus optarit. Quam ob rem oporlet christiani nominis revocare cogitatione primordia. Divinis testala litteris, eademque vulgo cugnita commemuramus. Jesus Christus divinitatem divinamque legationem suam miraculo- rum virtute comprobat : erudire verbo multitudinem ad cælestia in sistit, omninoque jubet ut sibi fides docenti adjungatur, hinc præ- ïis, illine pœnis propositis sempiternis: « Si non facio opera Patris « mei, nolite credere mihi®. Si opera non fecissem in eis, quæ nemo « alius fecit, peccatum non haberent!. Si autem facio (opera), et si « mihi non vultis credere, operibus credite“ ». Quæcumque præci- pit, eâdem omnia aucloritate præcipit : in exigendo mentis assensu nihil excipit, nihil secernit. Éorum igitur qui Jesum au: adipisci salutem vellent, officium fuit non modo doctrinam ejus acti- pere universe, sed lola mente assentiri singulis rebus, quas ipse tradidisset: illud enim repugnat, fidem vel una in re non adhiberi Deo. Maturo in cælum reditu, qua ipse potestate missus a Patre fuerat, edem mittit Aposlolos, quos spargere ac disseminare jubet doctri- nam suam : « Data est mihi omnis potestas in cælo et in terra. Euntes « ergo docete omnes genes. Docentes eos servare omnia, quæcum- « que mandavi vobis5, » Salvos fore, qui Apostolis paruissent. qui « non paruissent, interituros : « Qui crediderit et baptizatus fuerit, sal- « vus erit; qui vero non crediderit, condemnabitur”. » Cumque illud sit providentiæ Dei maxime congruens, ut muneri præsertim magno atque excellenti præficiat neminem, quin pariter suppeditet unde liceat rite defungi, idcirco Jesus Christus missurum se ad discipulos sues Spiritum veritatis pollicitus est, eumque in ipsis perpeluo mansu- rum : « Si autem abiero, mittam eum (Paraclitum) ad vos... Cum « autem venerit ille Spiritus veritatis, docebit vos omnem verila-
Lib. IN, cap. xt, n.
In Evang. Joan. trart, xvui, cap, Vs n. {.
Joan. x, 31.
Joan. xv, 24.
Joan. x, 38.
Matth, xxvin, 48-19-20. ‘
F Mare, vi, 46. LEONIS PP. XIII ENCYCLICA DE UNITATE ECCLESIE 649
a lem!. El ego rogabo Patrem, et alium Paraclitum dabit vobis, ut « maneal vobiscum in æternum, Spirilum veritatis?.. Ille testimo « nium perhibebit-de me : et vos testimonium perhibebitis?. » Hinc doctrinam Apostolorum religiose accipi sancleque servari perinde imperat ac suam : « Qui vos audit, me audit : qui vos spernit, me « spernit*. » Quamobrem legati Apostoli a Jesu Christo sunt non secus ac ipse legatus a Patre : « Sicut misit me Pater, et ego mitto 4 vos : » propterea quemadmodum dicto audientes Christo esse Apostolos ac discipulos oportuit, ita pariter fidem adhibere Apostolis debuerant, quoscumque ipsi ex mandalo divino docuissent. Ergo Apostolorum vel unum repudiare doctrinæ præceptum plane non plus licuit, quam de ipsius Christi doctrina rejecisse quicquai $ane Apostolorum vox, illapso in eos Spiritu sancto, quam latissime insonuit. Quacumque vestigium posuissent, perhibent se ab ipso Jesu legatos. « Per quem (Jesum Christum) accepimus graliam, el « apostolatum ad obediendum lidei in omnibus gentibus pro nomine « ejus : » divinamque corum legationem passim Deus per prodigia in aperlo ponit « Illi autem profecti prædicaverunt ubique, Domino « cooperante, et sermonem confirmante, sequentibus signis ?. » Quem vero sermonem? eum ulique, qui id omne comprehenderet, quod ipsi ex magistro didicissent : palam enim aperteque lestantur, nihil se eorum posse, qui viderant quæque audierant, non loqui. Sed, quod alio loco diximus, non erat ejusmodi munus apostolicum, ut aut cum personis Apostolorum interire posset, aut cum lempore labi, quippe quod et publicum esset et saluti generis humani institu- tum. Apostolis enim mandavit Jesus Christus ut prædicarent « evan- « gelium omni creaturæ, » el « portarent nomen ipsius coram gent « bus etregibus, » et « ut sibitestes essent usque ad ultimum terræ. » Atque in tanti perfunctione muneris adfore se pollicitus eis est, idque non ad aliquot vel annos vel ætates, sed in omne lempus, usgue ad consummationen sæculi. Quam ad rem Hieronymus : « Qui usque ad « consummationem sæculi cum discipulis se futurum esse promitlit los ostendit semper esse victuros et se numquamn a credentibus « recessurumF. » Quæ quidem omnia in solis Apostolis, suprema necessitati ex humana conditione obnoxiis, qui vera esse pouissent? Erat igitur provisum divinitus ut magisterium a Jesu Chrislo insli- tutum non üsdem finibus, quibus vila Apostolorum, lerminarelur, sed esset perpetuo mansurum. Propagatum revera ac velut in manus de manu traditum videmus. Nam consecravere episcopos Aposloli, quique sibi proxime succederent in miniserio verbi, singillatim desi gnavere. — Neque hoc lantum :illud quoque sanxere in surcesso-
1 Joan. x, 7-43.
Joun. x1v, 16-17
Joan. xv, 2
4 Luc. x, 46, 5 Joan. xx, 21.
Rom. 1,
3 Mare, xv1, 20. S An Matth. lib. IV, cap. xxvi, v. 20: . 630 REVUE ANGLO-ROMAINE ribus suis, ut et ipsi viros idoneos adlegerent, quos, eadem auclo- rilate auclos, eidem præficerent docendi officio et muneri : «Tu « ergo, fili mi, confortare in gratia, quæ est in Christo Jesu : et que « audisti a me per multos testes, hic commenda fidelibus homini- « bus, qui idonei erunt et alios docere!. » Qua de causa sicut Chris tus a Deo, et Apostoli a Christo, sic episcopi el quotquol Apostolis successere, missi ab Apostolis sunt : « Apostoli nobis Evangeli præ- « dicatores facti sunt a Domino Jesu Christo, Jesus Chrislus missus « est a Deo. Christus igitur a Deo, el Apostoli a Christo, et faclum « est utrumque ordinatim ex voluntate Dei. Per regiones igitur et « urbes verbum prædicantes, primilias earum spiritu cum probassent, « constituerunt episcopos el diaconos eorum qui credituri erant. « Constituerunt prædictos, et deinceps ordinationem dederunt, ul « quum illi decessissent, ministerium eorum alii viri prabali exci- « perent*, » Permanere igitur necesse est ex una parte conslans atque immulabile munus docendi omnia, quæ Christus docuerat: ex altera constans atque immutabile officium accipiendi profitendique omnem illorum doctrinam. Quod præclare Cyprianus iis verbis illus- trat : « Neque enim Dominus noster Jesus Christus, cum in Evan- « gelio suo testarelur inimicos suos esse eos, qui secum non essenl, « aliquam speciem hæreseus designavit : sed omnes omnino qui « secum non essent el secum non colligentes, gregem suum sparge- « rent, adversarios esse ostendit, dicens : Qui non est mecum adver- ; et qui non mecum colligit, spargit?. » His Ecclesia præceptis instituta, sui memoroflicii, nihil egit studio el contentione majore, quam ut integritatem fidei omni ex parle {ue- relur. Hinc perduellium habere loco et procul amandare a se, qui de quolibet doctrinæ suæ capite non secum una sentirent. Ariani, Mon- tanistæ, Novatiani, Quartadecumani, Eutychiani certe doctrinam ca- tholicam non penitus omnem, sed partem aliquam deseruerant: hæ- relicos tamen declaratos, ejectosque ex Ecclesiæ sinu quis ignoral fuisse? Similique judicio damnati, quotquot pravorum dogmatum auctores variis temporibus postea conseculi sunt. « Nihil periculosius « his hærelicis esse polest, qui cum integre per omnia decurrant, « uno tamen verbo, ac si veneni gulta, meram illam ac simplicem « fidem Dominicæ et exinde apostolicæ traditionis inficiunt !. : Idem semper Ecclesiæ mos, idque sanctorum Patrum consentiente judicio : qui scilicet communionis catholicæ expertem et ab Ecclesia extorrem habere consueverunt, quicumque à doctrina, authentico magisterio proposita, vel minimum discessisset. Epiphanius, Augus- tinus, Theodoretus hæreseon sui quisque temporis magnum reten- suere numerum, Alia Augustinus animadverlit posse genera inva- lescere, quorum vel uni si quis assentialur, hoc ipso ab unilale ca- tholica sejungitur: « Non omnis, qui ista inumeratas videlicel bæ-
LIL Tim. 1, 4-2. #8. Cueurxs Row. Epiel. 1 ad Corinth. capp. xt, xunv. 3 Epist. LXIX, ad Magnum, n. 1. “ Auctor Tractatus de Fide Orlhodora contra Arianos. LEONIS PP. XIII ENCYCLICA DE UNITATE ECCLESIE 651
reses) non credit, consequenter debet se christianum catholicum
jam putare vel dicere. Possunt enim et hæreses ali, quæ in hoc
opere nostro commemoratæ non sunt, vel esse vel fieri, quarum
aliquam quisquis tenuerit, christianus catholieus non eril !. »
Istam tutandæ unitati, de qua dicimus, institutam divinitus ratio- nem urget bealus Paulus in epistola ad Ephesios; ubi primum monet, animorum concordiam magno studio conservandam : « sol- « licili servare unitatem spiritus in vinculo pacis ? » : cumque con cordes animi caritate esse omni ex parte non possint, nisi mentes de fide consentiant, unam apud omnes vull esse fidem : Unus Dominus, unafides: ac tam perfecte quidem unam, ut errandi discrimen omne prohibeat : « Ut jam non simus parvuli fluctuantes, et circumfera- « mur omni vento doctrinæ in nequitia hominum, in astulia ad cir- « cumventionem erroris ». Idque non ad tempus servari docet opor- tere, sed « donec occurramus omnes in unitatem fidei... in mensuram « ætatis plenitudinis Christi ». Sed ejusmodi unitatis ubinam Jesus Christus posuit principium inchoandæ, præsidium custodiendæ? In eo videlicet, quod « Ipse dedit quosdam quidem Apostolos. alios « autem pastores, et doctores, ad consummationem sanctorum in « opus ministerii, in ædificationem corporis Christi ». Quare vel inde ab ultima vetustate hanc ipsam regulam doclores Patresque el sequi consueverunt et uno ore defendere. Origenes : « Quolies « autem (hæretici) canonicas proferunt scripturas, in quibus omnis « christianus consentit et credit, videntur dicere : ecce in domibus « verbum est veritatis. Sed nos illis credere non debemus, nec exire « a prima et ecclesiastica traditione, nec aliter credere, nisi quemad- « modum per successionem Ecclesiæ Dei tradiderunt nobis ? ». Ire- næus : « Agnitio vera est Apostolorum doctrina... secundum suc- « cessiones episcoporum.. quæ pervenit usque ad nos custoditione « sine fictione scripturarum tractatio plenissima #, » Tertullianus vero : « Constat proinde, omnen doctrinam, quæ cum illis Ecclesii « apostolicis matricibus et originalibus fidei conspiret, verilati de- putandam, sine dubio tenentem quod Ecclesiæ ab Apostolis, Apos- toli a Christo, Christusa Deo accepit.... Communicamus cum Eccle- sis apostolicis, quod nulli doctrina diversa : hoc est testimonium « veritatis ». Atque Hilarius : « Significat (Christus e navi docens) «_ eos, qui extra Écelesiam positi sunt, nullam divini sermonis ca- pere posse intelligentiam. Navis enim Ecclesiæ typum præfert. intra quam verbum vitæ positum et prædicatum hi qui extra sunt et arenæ modo steriles atque inutiles adjacent, intelligere non possunt 6. » Rufinus Gregorium Nazianzenum laudat et Basilium, quod « solis divinæ scripturæ voluminibus operam dabant, earumque
1 De Hæresious, n. 88.
3 1, Bet seqq.
5 Vetus Interpretatio Commentariorum in Malth.. n. 46.
4 Contra Hæreses, lib. IV, cap. xxxiu, n. 8.
© De Præscrip. cap. xt.
6 Comment. in Matth. x, n, 1.
652 REVUE ANGLO-ROMAINE
« intelligentism non ex proprie præsumptione, sed ex majorum « scriptis et auctoritate sequebantur, quos et ipsos ex aposlolica « successione intelligendi regulam suscepisse constabat !.» Quamobrem, id quodex iis, que dicta sunt, apparel, instituit Jesus Christus in Ecclesia vivum, aufhentium, idemque perenne magislerium, quod suapte potestateauxit,spiritu veritatis instruxit, miraculisconfir- ejusque præcepta doctrinææqueaccipi ac sua voluit gravissime- peravit. — Quotiesigitur hujus verbo magisterii edicitur,traditæ tus doctrinæ complexu hoc contineri vel illud, id quisque debet certo credere, verumesse :si falsum esse ullo modo posset, illud consequatur, quodaperterepugnat, errorisin homine ipsum esse auelo- rem Deum :« Domine, sierrorest, a Le decepti sumus®. » ILa omni amola dubitandi caussä, ullamne ex iis veritalibus polest cuiquam fas essere- spuere, quin se det hoc ipso præcipitem in aperlam hæresim? quin, sejunctus ab Ecclesia, doctrinam christisnam una complexione repu- diet universam? Ea quippe est natura fidei, ut nihil tam repugnet quam ista credere, illa rejicere. Fidem enim Ecclesia profitetur esse « virtutem supernaturalem, qua, Dei adjuvante et aspirante gralia, « ab eo revelata vera esse credimus, non propter intrinsecam rerum « veritatem naturalirationis lumine perspectam, sed propter auctori- « tatem ipsius Dei revelantis, qui nec falli nec fallere potest® ». Si quid igitur traditum a Deo liqueat fuisse, nec lamen creditur, nihil | omnino fide divina creditur. Quod enim Jacobus Apostolus dedelicte judicat in genere morum, idem de opinionis errore in genere tidei judicandum : « Quicumque... offendat.... in uno, factus est omniu « reust : » imo de opinionis errore, multo magis. Omnis enim lata lex minus proprie de eo dicilur qui unum peccavit, proplersa quod majestatem Dei legum latoris sprevisse, non nisi interprelanda voluntate, videri potest. Contra is, qui verilatibus divinitus aceep- tis, vel uno in capite dissentiat, verissime fidem exuit funditus. quippe qui Deum, quatenus summa veritas est e proprium molirum fidei, recusat vereri : « In multis mecum, in paucis non mecum: « sed in his paucis, in quibus non mecum, non eis prosunt mulla, iu «quibus mecumÿ. » Ac sane merilo; qui enim sumunt de doctrins christiana, quod malunt, ii judicio suo nituntur, non fide : iidemque minime «in captivitatem redigentes omnem intellectum in obse- «quium Christif » sibimetipsis verius oblemperant, quam Deo : « Qui « in Evangelio quod vultis, creditis; quod vullis non creditis, vobis « potius quam Evangelio creditis'. » Quocirca nihil Patres in Concilio Vaticano condidere novi, sd institutum divinum, veterem atque constantem Ecclesiæ doctrinam, ipsamque fidei naturam sequuti sunt. cum illud decrevere : « Fide
1 Hist. Bcel. lib. M, cap. 1x. 4 Ricanous pe S. Vicrone, De Trin.. li api
3 Conc. Val, sess. ii, rap. tit. 4 u,10.
S. Avouernus, in Paal. LIF,
n. 49.
II Coriath, x, 5. ô
F8. Avcueriaus, lib, XVII, Contra Faustum Manichæum, cap. m. LEUNIS PP. XII ENCYOLICA DE UNITATE ECCLESLÆ 653
ivina et catholica ea omnia credenda sunt, quæ in verbo Dei scripto « vel tradito continentur, et ab Ecclesia sive solemni judicio, sive « ordinario et universali magisterio tamquam divinitus revelata pro- « ponuntur !. » Ilaque cum appareat, omnino in Ecclesia sua velle beum unitatem fidei, compertumque sit cujusmodi eam esse, et quo prineipio tuendan ipse jusserit, liceat Nobis, quotquot sunt qui non animum induxerint aures veritati claudere, üis Augusini verbis affari : « Cum igitur tantum auxilium Dei, tantum profectum fructumque « videamus, dubitabimus nos ejus Ecclesiæ condere gremio, quæ « usque ad confessionem generis humani ab apostolica Sede per « successiones episcoporum, frustra hærelicis circumlatrantibus, et « partim plebis ipsius judicio, partim Conciliorum gravilate, parim « eliam miraculorum majestate damnalis, culmen auctoritatis obti- « nuit? Cui nolle primas dare, vel summeæ profecto impietatis es, vel « præcipitis arroganliæ.... Et si unaquasque disciplina, quamquam et facilis, ut percipi possit, duetorem aul magistrum requiril : « quid temerariæ superbiæ plenius, quam divinorum sacramentorum « librés et ab interpretibus suis nolle cognoscere, et incognitos velle « damnarc *? » Hoc igilur sine ulla dubitatione est officium Ecclesiæ, chrislia- nam doclrinam tueri eamque propagare integram atque incorrup- Lam. Sed nequaquam in islo sunt omnia : imo ne finis quidem, cujus caussa est Ecelesia instituta, oMficio islo concluditur. Quandoquidem, ut Jesus Christus pro salule humani generis se ipse devovit, atque huc, que docuisset queque præcepissel, omnia retulit, sic jussit Ecclesiam quærere in veritate doctrinæ, quo homines cum sanclos efficeret, um salvos. — Verum tanti magnitudinem atque excellen- liam propositi consequi sola fides nullo modo potest : adhiberi ne- cesse est cum Dei cultum justum ae pium, qui maxime sacrificio di no et sacramentorum communicatione continelur, tum etiam sanclitatem legum ac disciplinæ. — sta igilur omnia inesse in Eccle- sia oportel, quippe qui Servaloris munia in ævum persequilur: religionem, quam in ea velut incoporarille voluit, mortalium generi omni ex parte absolutam sola præstat : itemque ea, quæ ex ordinario providentiæ consilio sunt instrumenta salutis, solu suppeditat. AL vero quo modo doctrina cælestis nunquam fuit privatorum bilrio ingeniove permissa, sed principio a Jesu tradita, deinceps seperalim, de quo dictum est, commendala magisterio : sic eliam non singulis e populo christiano, verum delectis quibusdam data divinitus facullas est perfciendi atque administrandi divina mys- Leria, unû cum regendi gubernandique potestate. Neque enim ad Apostolos legilimosque evrum successores ea pertinent a J Christo dicta : « Euntes in mundum universum, prædicate Evange- «lium.... baptizantes eos... Hoc facite in meam commemorationem .. « Quorum remiserilis peccala, remittuntur eis. » Similique ralione non nisi Apostolis, quique eis jure successissent, mandavil ut pusce-
* Sess. it, cap. nn.
+ Le Utilitale credendi, eap. xvu, n. 35.
654 REVUE ANGLO-ROMAINE rent, hoc est cum poteslate regerent universitatem chrislianorum, quos hoc ipso eis subesse debere atque vblemperare est consequens. Quæ quidem officia apostoliei muneris omnia generatim Pauli sen- {entia complectitur : « Sic nos exislimet homo ul ministros Chrisli, et « dispensalores mysteriorum Dei !. » Quapropter mortales Jesus Chrislus, quotquot essent, et quotquol essent futuri, universos advocavit, ut ducem se eumdemque serva- Lorem sequerentur, non tantum seorsum singuli, sed etiam conso- ciali atque invicem re animisque juncti, ut ex multitudine populus existeret jure sociatus; fidei, finis, rerum ad finem idonearum communione unus, uni eidemque subjectus potestati. Quo ipse facto principia naturæ, quæ in hominibus socielatem sponte gignunt, perfectionem naturæ consentaneam adepturis, omnia in Ecclesia posuit, nimirum ut in ea, quotquot filii Dei esse adoptione volunl. perfectionem dignitati suæ congruentem assequi el relinere ad salutem possent. Ecclesia igitur, id quod alias attigimus, dux homi- nibus est ad cælestia, eidemque hoc est munus assignatum a Deo ut de üis, quæ religionem attingunt, videat ipsa et statuat, et rem chris- tianam libere expediteque judicio suo administret. Quocirea Eccle- siam aut non recte norunt aut inique criminantur qui eam insimu- lant, velle se in civitatum raliones inferre, au in jura potentalus invadere. Imo Deus perfecit, ut Ecclesia esset omnium societalum longe præstantissima :. nam quod petit ipsa (amquam finem, tanto nobilius est quam quod ceteræ petunt societates, quanto naturà gratia divina, rebusque caducis immorlalia sunt præstabiliora bona. — Ergo Ecclesia societas est ortu divina : fine, rebusque fini proxime admoventibus, supernaturalis : quod vero coalescit hominibus, umant communilas est. Ideoque in sacris litteris passim videmus vocabulis socielatis perfectæ nuncupatam. Nominalur enim non modo Dom Dei, Civitas supra montem posita, quo convenire gentes omnes necesse est : sed eliam Ovile, cui præsit pastor unus, et quo recipere se oves Christi omnes debent : imo Reynum quod suscitavit Deus quodque stabit in seternum: denique Corpus Christi, mysticum illud quidem, sed tamen vivum apteque compositum, multisque conflatum membris; que membra non eumdem actum habent : copulata vero inter se, guber- nante ac moderante capite, continentur. Jamvero nulla Womioum cogitari potest vera ac perfecta socielas, quin potestale aliqua summa regatur. Debet igitur Jesus Christus magistratum Ecclesiæ maximum præfecisse, cui obediens ac subjecta omnis esset christianorum mul- litudo. Qua de caussa sicut ad unilatem Ecclesiæ, quatenus esl cælus fidelium, necessario unitas fidei requiritur, ita ad ipsius uni- talem, quatenus est divinitus constituta socielas, requiritur jure divino_unias regiminis, quæ unitatem communionis efficit et complec- r : « Écelesiæ autem unitas in duobus attenditur : scilicet in con- « nexione membrorum Erclesiæ ad invicem seu communicatione, et « iterum in ordine omnium membrorum Ecclesiæ ad unum caput »
1 1 Corinth. 1v, 1.
3 8. Tuows, D, Ile, qe xxux, a 4, LEONIS PP. XIII ENCYCLICA DE UNITATE ECCLESLE 655
— Ex quo intelligi licet, excidere homines ab Ecclesiæ unilate non minus schismate, quam hæresi : « Inter hæresim et schisma hoc esse « arbitrantur, quod hæresis perversum dogma habeat : schisma « propter episcopalem dissentionen ab Ecclesia separetur !. » Qui: buseum illa Jounnis Chrysostomi in eamdem rem sentenlia con- cordat: « Dico et protestor, Ecclesiam scindere non minus esse «malum, quam incidere in hæresim *. » Quamobrem si nulla potest esse honesla hæresis, pari ratione schisma nullum est, quod possit jure facum videri : « Non est quicquam gravius sacrilegio schis- « matis.... præcidendæ unitatis nulla est justa necessitas 3. » Quæ vero et cujusmodi summa isla potestas sil, cui christianos parere oporlet universos, non aliler nisi comperta cognitaque volun- late Christi statuendum. Certe in æternum rex Chrislus est, itemque moderari in ælernum tuerique regnum suum e cælo non visus per- severat: sed quia conspicuum illud esse voluit, designare debuit qui Kereret in lerris vices suas, postea quam ipse ad cælestia rediisset: « Si quis autem dicat quod unum caput et unus pastor est Christus, « qui est unus unius Ecclesiæ sponsus, non suflicienter respondel. « Manifestum est enim, quod ecclesiaslica sacramenta ipse Christus « perficit: ipse enim est qui baplizat, ipse est qui peccata remittit, « ipse est verus sacerdos, qui se obtulit in ara crucis, et cujus vi « tute corpus ejus in allari quolidie consecratur; et lamen quia « corporaliter non eum omnibus fidelibus præsentialiter erat futu- « rus, elegit ministros, per quos prædicta fidelibus dispensaret, ut « supra (cap. 74) dictum est. Eadem igitur ratione, quia præsentiam « corporalem erat Ecclesiæ subtracturus, oportuit ut alicui commit- « teret qui loco sui universalis Ecclesiæ gereret curam. Hinc est « quod Petro dixit ante ascensionem: Pasce oves meas !. » Jesus Christus igitur summum rectorem Ecclesiæ Petrum dedit, idemque sanxit ut ejusmodi magistratus saluti communi ad perennitatem institutus, ad successores hereditate transferretur, in quibus Petrus ipse essel aucloritate perpetua superstes. Sane insigne illud pro- missum beato Petro fecit, præterea nemini : « Tu es Pelrus, et super « hanc petram wdificabo Ecclesiam meam 5. » — « Ad Petrum locu- «lus est Dominus: ad unum, ideo ut unitatem fundaret ex uno ‘. » — « Nulla siquidem oratione præmissa.. tam patrem ejus, quam « ipsum nomine appellat (beatus es Simon Bar lon), et Simonem « eum non jam vocari palltur, eum sibi pro sua potestate jam tum ut « suum vindicans, sed congrua similitudine Petrum a petra vocari « placuit, puta super quem fundaturus erat suam Ecclesiam ?. » Quo ex oraculo liquet, Dei voluntate jussuque Ecclesiam in beato Petro,velutædes in fundamento consistere. Atqui fundamenti propria
1 8. Hinoxvaus, Commentar. in Epis. ad Titum, cap. ut, v. 40-11.
2 Hom. XI, in Epist. ad Ephes..n. 5.
3 8. Aucusrints, Contra Épistolam Parmeniani, lib. II, cap. xt, 0. 25,
48. Taowas, Contra Gentiles, lib. IV, cap. Lxxv
5 Matth, xv, 18.
“8. Pacunus, ad Sempronium, epist. II, n. 11.
F8. Cruive Auexaxontus, In Eoang. Joan. lib. II, in cap. 1, v. 42.
ol 656 REVUE ANGLO-HOMAINE
natura el vis est, ut colwrentes efficiat ædes variorum coagmenta- tione membrorum, itemque ut operi sit necessarium vinculum inco- lumitatis ac firmitudinis : quo sublato, omnis ædificatio collabitur. lgitur Petri est sustinere Ecclesiam luerique non solubili compage connexam ac firmam. Tantum vero explere munus qui possi potestate jubendi, vetandi, judicandi, quæ vere proprieque j dictio dicitur ? Profecto non nisi potestale jurisdictionis slant civilates resque publicæ. Principatus honoris ac perlenuis illa consulendi mo- nendique facullas, quam directionem vocant, nulli hominum societali admodum prodesse neque ad unitatem neque ad firmitudinem queunt. Atque hanc, de qua loquimur, potestatem illa declarant el confirmant : « Et portæ inferi non prævalebunt adversus eam. *
- « Quant autem eam? an enim petram supra quam Christus « ædificat Ecclesiam? An Ecclesiam? Ambigua quippe locutio «est: an quasi unam eamdenique rem, pelram et Ecclesiam ? Hoc « ego verum esse existimo, nec enim adversus pelram, super quam « Christus Ecclesiam ædificat, nec adversus Ecclesiam portæ inferi « prævalebunt ?, » Cujus divinæ sententiæ ea vis est:_quameumque
visi invisique hostes vim, quascumque artes adhibuerint, numquam fore ut fulla Petro Ecclesia succumbat, aut quoquo modo deficial: « Ecclesia vero tamquam Christi ædificium, qui sapienter ædificavit « domum suam supra petram », portarum inferi capax non est, « prævalentium quidem adversus quemcumque hominem, qui extra « petram et Ecclesiam fuerit, sed invalidarum adversus illam ?. » Ergo Ecclesiam suam Deus idcirco commendavit Pelro, ut perpetuo incolumem tutor invictus conservaret. Eum igitur auxil potestale debila : quia societati hominum re el cum effectu luendæ, jus im- perii in eo qui luetur est necessarium. Illud præterea Jesus ad- nexuit: « ELtibi dubo claves regni cælorum. » Plane loqui de Ecclesia pergit, quam paullo ante nuncuparat suem, quamque ipsam velle se in Petro dixit, tamquam in fundamento, statuere. Expressam non modo ædifiii, sed eliam reyni imaginem gerit Ecclesia: celeroqui insigne usitalum imperii claves esse, nemo nesci. Quapropler clatss regni cælorum cum Jesus dare Pelro pollicetur, potestatem et jus in Ecclesiam pollicetur daturum : « Filius vero et Patris et sui ipsius « cognilionem per totum orbem il i (Petro) disseminare commisil, « ac morlali homini omnem in cælo potestatem dedit, dum claves « illi tradidit, qui Ecclesiam per totum orbem terrarum extendit, el « cælis firmiorem monstravit * ». Concinunt cetera : « Quodeumque « ligaveris super lerram, erit ligatum et in cælis, et quodcumque « sulveris super terram, erit solutum et in cælis. » Ligandi solven- dique translata locutio jus ferendarum legum, item judicandi vindi- candique designat potestatem. Quæ quidem poteslas tantæ ampli tudinis virtutisque dicitur fore, ut quælibet decreta ejus rala sit habi- turus Deus. Itaque summa est planeque sui juris, quippe que
es, Comment. in Matl . XU, n. 44.
3 S. Joaxxes Cuavsusrouus, Hom. LIV, in Maith., n. 3.
LEONIS PP. XII ENCYCLICA DE UNITATE ECCLESLE 637
aullam habet in Lerris superiorem gradu, Ecclesiamque lolam et que sunt Ecclesiæ commissa, universa complectitur. Promissum exsolvilur, quo tempore Chrislus Dominus, post anas- lasim suam, cum ter a Petro, num se diligeret plus quam ceteri, quesisset, præcipientis in modum ei, « Pasce, ail, agnos meos... « pasce oves meas !. » Nimirum quotquot essent in ovili suo futuri, omnes illi velut pastori commillit : « Dominus non dubiat, qui inter- « rogal, non ut discerel, sed ut doceret, quem elevandus in cælum « amoris sui nobis velut vicarium relinquebat... Et ideo quia solus « profitetur ex omnibus, omnibus antefertur... perfecliores ut perfec- « lior gubernaret ?. » Illa vero sunt pastoris oficia el partes, gregise præbere ducem, eumdemque sospitare salubrilate pabulorum, pro- hibendo pericula, cavendo insidias, lutando a vi: brevi, regendo gubernando. Cum igitur Petrus est gregi christianorum pastor impo- Silus, poteslatem accepit gubernandi omnes homines, quorum saluti Jesus Christus profuso sanguine prospexerat : « Cur sanguinem ef- « fudit? Ut has emeret oves, quas Petro et successoribus ejus « tradidit ?. »
Quoniamque immutabilis communione fidei christianos omnes
oporlet esse invicem conjunctos, idcirco suarum virtute precum Christus Dominus impetravit Petro, ut in gerenda polestate num- quam fide laberelur: « Ego autem rogavi pro le, ut non deficiat « fides Lu. » Eidem præterea mandavit ut, quoties tempora postula- rent, ipse impertiret fratribus suis lumen animi et robur :« Confirma « fratres tuos 5. » Quem igitur fundamentum Ecclesiæ designarat, eumdem esse vull columen fidei : « Cui propria auctoritale regnum « dabat, hujus fidem firmare non poterat, quem cum petram dicit, « firmamentum Ecclesiæ indicavit ‘? » Hinc ipse Jesus certa quædam nomina, magnarum indicia rerum, quæ « sibi polestate sunt propria « voluit esse Petro secum parlicipatione communia” » nimirum ul ex communione litulorum appareret communio poteslalis. Ita ipse, qui « lapis est angularis, in quo omnis ædificatio constructa crescit in « Lemplum sanctum in Domino ® », Petrum velutlapidem statuit, quo fulta esse Ecclesia deberet. « Cum audisset Petra es præconio nobi- « litatus est. Quamquam autem pelra est, non ut Christus petra, sed ut Petrus petra. Christus enim essentialiter petra inconcussa Petrus vero per petram. Nam Jesus dignitates suas largitur, nec exhauritur. Sacerdos est, facil sacerdotes.. petra est, petram facit ?. » Rex idem Ecclesiæ, « qui habet clavem David: qui aperit et nemo claudit: claudit et nemo aperit ‘ », tradilis Petro clavibus, principem chris- 1 Joan xxr. 46-17.
3 8, Joaxxes CirrYsostouus, De Sacerdolio, lib. II.
3 S. Ausnroaus, E: n Evang. secundum Lucain, li X, nn. 475.476.
4 Luc. su, 3%.
vb.
6 S. Ausnosivs, De Fide, lib. IV, n. 56.
7 8. Leo M. Sermo IV, cap. 2,
8 Ephes. n, A.
» Hom. de Pænitentia, n. & in appendice opp. S. Basiuit.
10 Apoc. in, 7.
REVUE ANOLO-ROMAINE. — T. 11. — 42
658 REVUE ANGLO-ROMAINE
lianæ reipublicæ declaravit. Parier paslor maximus, qui se ips paslorem bonum nuncupal !, « agnis atque ovibus euis pasloren
tomus: « Eximius erat inter Apostolos, et os discipulorum et cœus «illius eaput... Simul ostendens ei, oportere deinceps lidere, quasi « abolita negatione, fratrum ei præfecturam committit..... Dicit autem: « Si amas me, fratribus præeslo *. » Demum qui confirmat « in onni «_opere et sermone bono ? » mandavit Petro ut « confirmarel fratres « suos ». Jure igitur Leo magnus : « De loto mundo unus Pets « eligitur, qui et universarum gentium vocalioni el omnibus Apostolis « eunctisque Ecclesiæ patribus præponatur: ulquamvis in populo Dei « mulli sacerdoles sint mullique pastores, omnes;lamen proprie regat « Petrus, quos principaliter regit el Christus #. » ILemque Gregorius Magnus ad Imperatorem Mauritium Augustum : « Cunctis evangelium « scientibus liquet, quod voce dominica sancto et omnium Apos- « tolorum Petro principi apostolo totius Ecclesiæ cura commissa es. « Ecce claves regni cæleslis accepit, potestas ei ligandi ac solvend « tribuitur, et cura ei totius Ecclesiæ et principatus committitur. » Ejusmodi autem principalum, quoniam conslitulione ipsa tempe- rationeque Ecclesiæ, velut pars præcipua, continelur, videlicel ut principium unitatis ac fundamentum incolumitatis perpelwe, nequa- quam cum beato Pelro interire, sed recidere in ejus suecessores ex alioin alium oportuit: « Manet ergo dispositio veritalis, el beatus « Petrusin accepta fortitudine petræ perseverans, suscepla Eccle « gubernacula non reliquit 6. » Quare Pontifices, qui Petroin epis- copatu romano succedunt, supremam Ecclesiæ potestatem obtinent jure divino. « Definimus, sanctam Apostolicam Sedem et Romanum « Pontificem in universum orbem Lenere primatum, et ipsum Ponti- ficem Romanum successorem esse beali Petri, principis Aposl- lorum, et verum Christi vicarium lotiusque Ecclesiæ caput, el omnium chrislianorum patrem ac doctorem existere, el ips beato Petro pascendi, regendi ac gubernandi universalem Eccle- siam a Domino nostro Jesu Christo plenam potestatem traditam esse; quemadmodum etiam in gestis œcumenicorum conciliorum et in sacris canonibus continetur *. » Similiter concilium Later nense IV : « Romana Ecclesia. disponente Domino, super omues « alias ordinariæ potestatis obtinet :principatum, utpote mater uni- « versorum Christ lidelium et magistra. » Antecesseral consensus anliquitatis, quæ episcopos romanos sine ulla dubitatione sic sem- per observavit et coluit ut beali Petri legitimos successores. Quem vero lateat quot in eamdem rem extent et quam luculenta sanctoruni
4 Joan. x, 11. 3 Hom. LXXXVIIL, in Joan, n. 1. 3 IT Thessalon. 1, 46. 4 Sermo IV, cap. n, 2 Epistolarum, lb. V, epist. 8 $. Leo M. Sermo 1 tte 7 Conciliun Florentinum, D mil
LEONIS PP. XIIL ENCYCLICA DE UNITATE ECCLESLE 639
patrum testimonia
? [lud valde præclarum Irenæi qui cum de Ecclesia
Romana dissereret, « ad hanc enim, inquit, Ecclesiam propter polio-
« rem principalitalem necesse esl omnem convenire Ecclesiam.!
Ac Cyprianus itidem de Ecclesia romana affirmat, eam esse « Ecclesiæ
« catholicæ radicem et matricem
*, Petri Cathedram sus Ecclesiam
Pelri appellat quippe quam insidet Petri successor : Ecclesian prin-
« principalem, unde unitas sacerdotalis exorta est
? ». Calhedram
cipalem ob principatum Petro ipsi est legitimis successoribus colla-
tum : unde unitas exorta, quia in chrisliana republica caussa efi-
ciens unilalis es Ecclesia romana. Quare Hieronymus iis verbis Dama-
sum affatur : « Cum suecessore piscatoris ct discipulo crucis loquor..
« Beatitudini tuæ, id est Cathedræ Petri communione consocior.
« Super illam petram ædificatam Ecclesiam scio *. » Sollemne ill
est, catholicum hominem ex conjunclione eum romana Pelri sede
internoscere : « Si quis Cathedræ Petri jungitur, meus est ®. » Neque
absimilli ratione Augustinus, palam teslalus, « in Romana Ecclesia
« semper Apostolicæ cathedræ viguisse principatum ‘ », negat esse
catholicum, quieumque a fide romana dissentiat : « Non ‘crederis
« veram fidem tenere catholicam, qui fidem non doces esse servan-
« dam Romana ». llem Cyprianus : « Communicare cum Cornelio,
« hoc est cum catholica Ecclesia communicare 8. » Similiter Maximus
Abbas hanc veræ fidei veræque communionis nolam esse docet,
subesse Pontifici romano : « Ilaque si vult hæreticus non esse nequé
« audire, non isti aut illi satisfaciat.... Festinet pro omnibus sedi
romanæ satisfacere. Hac enim salisfacta, communiler ubique
omnes pium hune eLorthodoxum prædicabunt. Nam frustra soluni-
modo loquitur, qui mihi similes suadendos pulat, el non salis
facit et implorat sanctissimæ romanorum Ecclesiæ bealissimum
« Papam, id est Apostolicam Sedem. » Cujus rei caussam ralio-
nemque in eo affirmat residere, quod « ab ipso incarnalo Dei Verbo,
sed et omnibus sanclis synodis, secundum sacros canones et ter-
« minos, universarum quæ in loto terrarum orbe sunt sanctarum
« Dei Ecclesiarum in omnibus et per omnia percepit et habel impe-
« rium, auctorilatem el polestatem ligandi et solvendi. Cum hoc
«_enim ligat et solvit, eliam in cælo Verbum, quod cælestibus virtu-
tibus principalur ?, » Quod igitur eral in fide christiana, quod non
una gens, aut una ælas, sed ætales omnes, el Üriens pariler atque
Occidens agnoscere atque observare consueveral, id meminit, nullo
cntradicente, ad Ephesinam Synodum Philippus presbyter, a Pon-
tifice legatus : « Nulli dubium est, imo sæculis omnibus notum, quod
! Contra Hwreses,lib. LI, cap. ut, n.
XLVIU, ad Cornelium, n. 3.
. LIX, ad eumd., n. 14.
14 Epist. XV, ad Damasum,n. 2. | Epist. XVI, ad Damasum, 0. 2. # Epist. XLID, n, 7. 7 Sermo CXX, n. # Epist. LV, n.1 ? Defloratioez Epistola ad Pelrum Illustrem. 660 RÉVUE ANGLO-ROMAINE
« sanctus beatissimusque Petrus, Apostolorum princeps et caput, « fideique columna et Ecclesiæ catholicæ fundamentum, a Domino « nostro Jesu Christo, salvatore humani gencris ac redemptore. « claves regni accepit, solvendique ac ligandi peccata polestas ipsi « data est, qui ad hoc usque tempus et semper in suis successoribus « vivil et judicium exercet ‘. » Eademque de re in omnium cogni- tione versatur Concilii Chalcedonensis sententia : Perus per Leonem.... loquutus est ® : cui vox Concilii Constantinopolitani Ill resonat, tanquam imago : « Summus nobiscum concertabat Aposto- « lorum princeps : illius enim imitatorem et Sedis successorem « habuimus fautorem... charta et atramentum videbatur, et per « Agathonem Petrus loquebatur ®. » In formula catholicæ profes- sionis ab Hormisda conceptis verbis, ineunte sæculo secto, proposia, eui tum Justinianus Imperator, tum Epiphanius, Joannes, et Menna Patriarchæ subscripserunt, illud est magna vi sententiarum decla- ratum : « Quia non potest Domini nostri Jesu Christi prælermitti « sententia dicentis : Tues Petrus, et super hanc petram ædifieabo Ecck- « siam meam... hæc, quæ dictasunt, rerum probantur effectibus, quia « in Sede Apostolica citra maculam semper esL_catholica servata « religio 4. » Nolumus quidem persequi singula : libet tamen formu- lam fidei meminisse, quem Michael Pakeologus in Concilio Lugdu- nensi Il professus est : « Ipsa quoque sancla romana Ecclesia sum mum et plenum primatum et principatum super universam Eccle- « sim catholicam oblinet, quem se ab ipso Domino in bealo Petro, « Apostolorum principe sive verlice, cujus romanus Pontifex es « successor, cum polestatis plenitudine recepisse veraciter et hu liter recognoscit. Et sicut præ celeris tenetur fidei veritatem defen- « dere, sic el si æ de fide subortæ fuerint quæstiones, suo debent judicio defin Si Pelri ejusque successorum plena ac summa potestas est. ea la- men esse ne putetur sola. Nam qui Petrum Ecclesiæ fundamentum posuit, idem « elegit duodecim.. quos et apostolos nominavit ‘ ». Quo modo Potri auctorilatem inromano Pontifice perpetuam perma- nere necesse est, sie Episcopi, quod succedunt Apostolis, horum potestatem ordinäriam hereditate capiunt; ita ut intimam Ecclesiæ constitulionem ordo episcoporum necessario attingat. Quamquam vero neque plenam neque universalem üi, neque summam obnent auctoritatem, non lamen vicarë romanorum pontificum putandi, quia potestatem gerunt sibi propriam, verissimeque populorum, quos re- gunt, antistiles ordinarä dicuntur. Verum quia successor Petri unus est, Apostolorum permulti. consentaneum est perspicere quæ sint istorum cum illo, divina cons- titutione, necessitudines. — Ac primo quidem conjunetionis episco-
1 Actio I. 2 Actio I. 5 Actio XVIII. 4 Post Epistolam XX VI, ad omnes Episc. Hispan., n. 4.
Actio IV.
Luc, vi 13.
LEONIS PP. XIIL ENCYCLICA DE UNITATE ECCLESI# 661
porum cum eo qui Petro succedit, non obeura est neque dubia neces- silas: hoc enim soluto nexu, solvitur ac diffuit multitudo ipsa christianorum, ita plane ut nullo pacto queat unum corpus conflare unumque gregem : « Ecclesiæ salus in summi sacerdolis dignitate « pendet, cui si non exsors quædam el ab omnibus eminens detur « potestas, Lol in Ecclesia eflicientur schismata, quot sacerdoles ! ». Idcirco ad id præstat advertere animum : nihil esse Apostolis scorsum a Petro collatum; plura seorsum ab Apostolis ac separalim Petro, Joannes Chrysostomus in Christi edisserenda sententia (Joan. XXI,15) cum percontatus esset, « Cur, prætermissis, de his Christus « Pelrum alloquitur »? omaino respondet : « Eximius erat inter « Apostolos, et os discipulorum, et cœætus illius caput*?, » Hic enim unus designatus a Christo est fundamentum Ecclesiæ : ipsi ligandi copia solrendique permissa, eidemique pasrendi data potestas uni. Contra quidquid auctoritatis ac muneris accepere Apostoli, conjunete cum Petro accepere: « Divina dignalio si quid eum eo commune celeris « voluit esse principibus, nunquam nisi per ipsum dedit, quidquid « aliïs non negavit”. Ut cum mulla solus acceperit, nihil in quem- « quam sine ipsius parlicipatione transierit* ». Ex quo plane intelli- gitur, excidere episcopos jure ac potestale regendi, si a Pelro ejusve successoribus scientes secesserint. Nam a fundamento, quo tolum debet ædificium nili, secessione divelluntur; ilaque exclusi ædjficio ipso sunt : ob eamdemique caussam ab œvili sejuneli,cui dux est pastor maximus, reynoque extorres, cujus uni Petro datæ divinilus clave: Quibus rebus rursus noscimus in conslituenda christiana republica cælestem descriptionem mentemque divinam. Videlicet eum Ecele- siam divinus auctor fide et regimine et communione unam esse decrevisset, Petrum cjusque successores delegit in quibus principium foret ac velut centrum unitatis. Quare Cyprianus: « Probatio est ad « fidem facilis compendio veritalis. Loquitur Dominus ad Petrum « Ego tibi dico, inquit, Quia lu es Petrus... Super unum wdificat Eccle- « slam, Et quamvis Apostolis omnibus post resurreclionem suam « parem potestatem tribuat, et dicat : sicut misit me Pater... tamen « ut unitalem manifeslaret, unitalis ejusdem criginem ab uno inci- « pientem sua auctoritate disposuit5. » Atque Optatus Milevitanus: Negare non poles, scire Le in urbe Roma Petro primo Cathedram episcopalem esse collatam, in qua sederit omnium Apostolorum “ caput Petrus, unde et Cephas appellatus est : in qua una Cathedra unitas ab omnibus servaretur; ne ceteri Apostoli singulas sibi quisque defenderent, ut jam schismaticus el peccalor esset, qui « contra singularem Cathedran alteram collocaret © ». Unde est illa ipsius Cypriani sentenlia, cum hæresim tum schisma ex eo ortum habere gignique, quod debita supremæ potestali obedientia abjicitur :
3 S. Hirnosvaus, Dialog. contra Luciferianos, n. 9.
Hom. LXXXVII, in Joa
it Eccl., n. 4.
6 De Schism. Donal, lib. IL.
662 REVUE ANGLO-ROMAINE
« Neque enim aliunde hæreses obortæ sunt aut nala sunt schismala, « quam inde quod sacerdoti Dei non oblemperatur,nec unus in Eccle- « sia ad tempus sacerdos et ad Lempus judex vice Chrisli cogi- « latur! ». Nemo igitur, nisi eum Petro cohæreal, parlicipare auclo-
ritatem potest, cum absurdum sit opinari, qui extra Ecclesiam est, eum in Ecclesia præesse. Quare Optalus Milevitanus reprehendebat hoc nomine Donatistas: « Contra quas portas (inferi) claves salutares « accepisse legimus Petrum, principem scilicet nostrum, cui a « Christo dictum est: libi dabo claves regni cælorum, el portæ inferi « non vincent cas. Unde est ergo, quod claves regni cælorum vobis « usurpare contenditis, qui contra cathedram Petri... militatis #? » Sed Episcoporum ordo tunc rite, ut Christus jussit colligatus euni Petro putandus, si Petro subsit eique pareat : secus in multitudinem confusam ac perturbatam necessario delabitur. Fidei et communionis unilate rite conservandæ, non gerere honoris caussà priores pares. non euram agere satis est; sed omnino auctorilate est opus vera eademque summa, eui oblemperet tola communitas. Quid enim Dei Filius spectavit, eum claves regni cælorum wi pollicitus est Petro? Summum fastigium polestatis nomine clavium eo loco designari, usus biblirus el Palrum consentientes sententiæ dubitari non sinun! Neque secus interpretari fas est, quæ vel Petro separatim tribut sun, vel Apostolis conjunctim eum Petro. Si ligandi, solvendi, pas- cendique facultas hoc parit in episcopis, successoribus Apostolorum, ut populum quisque sum vera cum potestale regat, certe idem pa- rere eadem facullas in eo debet, cui pascendi agnos et oves assigna- tum est, Deo auctore, munus : « Non solum pastorem (Petrum. «sed pastorum paslorem (Christus) constituit : pascil gi « Petrus agnos, pascit et oves, pascil filios, pascit el matres: regil « subditos, regitet prælatos quia præter agnos et oves in Ecclesia « nihil est.» Hinc illæ de bealo Petro singulares velerum lo- eutiones, quæ in summo dignitatis potestatisque gradu locatum lu- culente prædicant. Appellant passim « principem cœtus discipulorur « sanclorum Apostolorum principem: chori illius coryphæum :0$ « Apostolorum omnium : caput illius familiæ : orbis Lotius prepo- « situm : inter Apostolos primum : Ecclesiæ columen ». Que omnia concludere Bernardus üis verbis videtur ad Eugenium Papan : « Quis es ? Sacerdos magnus, summus pontifex. Tu princeps episco- « porum, tu hæres Apostolorum.. Tu es, cui claves traditæ, cuioves « creditæ sunt. Sunt quidem et alii cæli janitores et gregum pas- tores; sed tu tanto gloriosius, quanto et differentius utrumque præ ceteris nomen hereditasli. Habent illi sibi assignatos greges, sin- guli singulos, übi universi crediti, uni unus, nec modo ovium, sed et pastorum, Lu unus omnium pastor. Unde id probem quæris. EX « verbo Domini. Cui enim, non dico episcoporum, sed eliam Apos « tolorum, sie absolute et indiscrele lotæ commissæ sunt oves? Si
1 Epist, XII, ad Cornelium, n. 5.
2 Lib. IL, n. 4, 5.
+ Bnusoxis Er. Sxresis Comment. in Joai part. III, cap. xx, n.
LEONIS PP. XIII ENCYCLICA DE UNITATE ECCLESIE 663
« me amas, Petre, pasce oves meas. Quas? illius vel illius populos « civitatis aut regionis, aut certi regni? Oves meas, inquit : cui non « planum, non designasse aliquas, sed assignasse omnes? Nihi «_excipitur, ubi distinguitur nihil !. » Illud vero abhorret a veritate, el aperte repugnat constilutioni divinæ, jurisdictioni romanorum Pontificum episcopos subesse sin- gulos, jus esse; universos, jus non esse. Hæc enim omnis est caussa ralioque fundamenti, ut unitatem stabilitatemque toti potins ædificio, quam partibus ojus singulis tueatur. Quod est in caussa, de qua loqui- mur, multo verius, quia Christus Dominus fundamenti virtute con- fieri voluit. ut portæ inferi non prævaleant adversus Ecclesiam. Quod promissum divinum constat inter omnes de Ecclesia universa intelligi oportere, non de singulis ejus partibus, quippe quæ utique vinci inferorum impelu possunt, nonnullisque earum, ut vincerentur, singillatim evenil. Rursus, qui gregi præpositus est universo, eum non modo in oves dispersas, sed prorsus in multitudinem insimul congregatarum habere imperium necesse est. Num regat agatque poslorem suum universitas ovium? Num successores Apostolorum, Simul conjuncti, fundamentum sint, quo Petri successor, adipiscendi lirmamenti caussà, innitatur? Profecto cujus in potestate sunt claves
regni, ei jus atque auctorilas est non tantum in provincias singu- lares, sed in universas simul : et quo modo episcopi in regione quis- que sua non solum privato cuique, sed etiam communitati vera cum potestale præsunt, ila Pontifices romani, quorum polestas christia- nam rempublicam totam complectitur, omnes ejus partes, cliam unà collectas, subjectas atque obedientes habent potestati suæ. Christus Dominus, quod jam dictum satis, Petro ejusque successoribus tri- buit ut essent vicarii sui, atque eamdem in Ecclesia perpetuo gererent potestatem, quam ipsemet gesserat in vita morlali. Num Apostolo- rum collegium magistro suo præstilisse auctoritate dicatur ?
Hanc vero, de qua dicimus, in ipsum episcoporum collegium po-
lestatem,quam saoræ litteræ tam aperte enuntiant,agnoscere ac Les- lari nullo tempore Ecclesia destitit. Illa sunt in hoc gencre effata Conciliorum : « Romanum pontificem de omnium Ecclesiarum præ- «sulibus judicasse legimus : de co_ vero quemquam judicasse, non « legimus ?. » Cujus rei ea ratio redditur, quod « auctoritate Sedis «Apostolicæ major non est*. » Quare de Conciliorum decretis Gela- sius : « Sicut id quod primaSedes non probaverat, constare non po- «tuil, sic quod illa censuit judicandum, Ecclesia tota suscepit ‘. » Sane Conciliorum consulla et decreta, rala habere vel infirmare sem- pêr romanorum Pontificum fuit. Conciliabuli Ephesini acla rescidit Leo magnus : Ariminensis, rejecit Damasus: Conslantinopolitani,
| De Consideratione, lib. II, cap. vur.
# Hapints IL, in AUocutione III ad Synodum Romanam an. 869. Cf. Ac-
tionem VII, Concilii Constantinopotitani IV. 5 Niœrats in epist. LXXNVI, 44 Michael. Imperat. : « Patet profecto Sedis Apostoliex, eujus auctoritate major non est, judicium a nemine fore retractandum, peque cuiquam de ejus liceat judicare judicio. » # Epist. XXVI, ad Episcopos Dardaniæ, n. 5 664 REVUE ANGLO-ROMAINE
Hadrianus [; canonem vero xxvit Concilii Chalcedonensis, quod as- sensu el auctoritate caruit Sedis Apostolicæ, velut incassum quiddam conslatjacuisse. Recte igitur in Concilio Lateranensi V Leo statuit « Solumromanum Pontificem, pro lempore existentem, tamquam au- «etoritalem super omnia concilia habentem, tam Conciliorum indi- «cendorum, transferendorum ac dissolvendorum plenum jus ae po- « Lestatem habere, nedum ex sacræ Scripluræ teslimonio diclisque « Patrum ac aliorum romanorum Pontificum sacrérumque canonum « decretis, sed propria etiam eorumdem Conciliorum confessione ma «nifesle constat. » Sane claves regni cælorum uni credilas Petro. item ligandi solvendique polestatem Apostolis una cum Petro colla- tam, sacre litteræ testantur : al vero sammam poteslatem sine Petro el contra Pelrum unde Apostoli acceperint, nusquam esl_ testatum. Pre fecto a Jesu Christo nullo pacto accepere. — Quibus de caussis, Con- lii Vaticani decreto, quod est de vi et ratione primatus Romani Pontificis, non opinio est invecta nova, sed velus el conslans omnium sæculorum asserla fides ". Neque vero polestati geminæ eosdem subesse, confusionem habet administrationis. Tale quicquam suspicari, primum sapientia Dei prohibemur, eujus consilio es temperatio_islhæe regiminis consli- tuta. Ilud præterea animadvertendum, Lum rerum ordinem mutw que necessiludines perturbari, si bini magistratus in_ populo eodem gradu, neutro alleri obnoxio. Sed_romani pontificis potes summa est, universalis, planeque sui juris; episcoporum vero rertis circumscripla finibus, nec plane sui juris : « Inconveniens est, qued « duo æqualiter super eumdem gregem constituantur. Sed quod dus « quorum unus alio principalior est, super camdem plebem consli- «luantur, non esL inconveniens ; et secundum hocsuper eamdem ple- « bem immediale sunt et Sacerdos parochialis et Episcopus et Papa. Romani aulem Pontifices, officii sui memores, maxime omnium con- servari volunt quidquid est in Ecclesia divinilus constitutum : prop lerca quemadmodum potestatem suam ea qua par esl cura vigilan- tiâque luentur, ila el dedere et dabunt constanter operam ul sua Episcopis auctoritas salva sit. 1mo quidquid Episcopis tribuitur ho- noris, quiquid obsequii, id omne sibimetipsis tributum deputant « Meus honor est honor universalis Ecclesiæ. Meus honor est fra- < trum meorum solidus vigor. Tune ego vere honoratus sum, cum sin- « gulis quibusque honor debitus non negatur®.» His quæ dicta sunt, Ecclesiæ quidem imaginem atque formam ex divin conslitutione fideliter expressimus. Plura persecuti de unitate sumus; cujusmodi hane esse, et quo conservandam principio divi- nus auctor voluerit, satis explicavimus. Quotquot divino_munen beneticioque contigil, ut in sinu Ecclesiæ catholicæ lamquam ex ea nati vivant, eos vocem Nostram apostolicam audituros, non est eur
4 Sess. IV, cap. un. 38. Tiowas in IV. Sent. dist. } VII, a. 4, ad qu f, ad 3. 3 8. Gurcons M. Ep jolarum lb. VIII, epist. XXX, ad Eulogium. LEONIS PP. XIII ENCYCLICA DE UNITATE ECCLESLE 663
dubitemus : « Oves meæ vocem meam audiunl'. » Aïque hinc facile sumpserintquo et erudiantur plenius, et voluntate propensiore cum pastoribus quisque suis el_per eum cum pastore summo cohæreant, ut tulius que ant intra ovile unicum permanere, fructuumque ex eo salularium majorem ubertatem capere. Verum aspicientibus Nobis « in auctorem fidei et consummalorem «€ Jesum? » cujus caria poteslate, tamelsi impares dignitali et muneri, fungimur, caritate ejus inflammatur animus; illudque de se a Christo die tum, de Nobismetipsis non sine caussa usurpamus : « Alias oves « habeo, quæ non sunt ex hoc ovili : eLillas oportet me « adducere, «et vocem meam audient 3. » Nos igitur audire et carilati Nostræ paternæ obsequi ne recusent, quotquot sunt, qui impietatem tam. late fusam oderunt, et Jesum Christum Filium Dei eumdemque servatorem generis humani agnoscunl el fatentur, sed tamen vagan- tur ab ejus Sponsa longius. Qui Christum sumunt, lotum sumant necesse est : « Totus Christus caput et corpus est: caput unigenitus < Filius Dei, corpus ejus Ecclesia : sponsus et sponsa, duo in earne « una. Quicumque de ipso capite a Scripluris sanctis dissentiunt, « eliamsi in ompnibus locis inveniantur in quibus Ecclesia desi « gnata est, nonsunt in Ecclesia. Et rursus, quicumque de ipso « capite Seripluris sanclis consentiunt, et unilati Ecelesiæ non « communicant, non sunt in Ecclesiaf. » Ac pari studio ad eos provo- lat animus Noster, quos impielatis non funditns corrupit pestilens afflatus, quique hoc sallem expetunt, sibi palris ésse loco Deum verum, lerræ cælique opificem. Hi quidem apud $e reputent as plane intelligant, numerari se in filiis Dei nequaquam posse, nisi fratrem sibi Jesum Christum simulque Ecclesiam matrem adsciverint. Om- nes_igitur peramanter, sumpta ex Augustino ipso senteulia, com- pellamus :« Amemus Dominum Deum nostrum, amemus Ecclesiam <ejus: illum sicut patrem, islam sieut matrem. Nemo dicat: ad « idola quidem vado. arreplitios eLsortilegos consulo, sed lamen Dei Ecclesiam non relinquo : catholieus sum. Tenens matrem, offen- « disti patrem. Alius item dicit : absit a me, non consulo sortilegum, < non quære arreplitium, non quæro divinationes sacrilegas, non eo « ad adoranda dæmonia, non servio lapidibus: sed lamen in parte « Donati sum. Quid tibi prodest non offensus pater, qui offensam « vindicat matrem? Quid prodest si Dominum confiteris, Deum « honoras, ipsum prædicas, Filium ejus agnoscis, sedentem ad Pa- u tris dexteram confiteris, el blasphemas Ecclesiam ejus ?. Si habe- « res aliquem patronum, eui quotidie obsequereris; si unum crimen « de ejus conjuge diceres, num quid domum ejus intrares? Tenete « ergo, carissimi. tenete omnes unanimiter Deum patrem et matrem « Ecclesiamÿ. »
1 Joan x, 2. 3 Hebr. xü, 2. 3 Joan x, 46. 48. Aucusnxus, Contra Donalislas Epislola, sive De Unit. Ecel., cap. iv, n. 1. $ Enarratio in Psal. LXX XVIII, sermo U, n. 666 REVUE ANGLO-ROMAINE
Plurimum misericordi Deo confisi, qui maxime potes animos hominum permovere, et unde vult, el quo vull, impellere, benigni- tati ejus universos, quos in oratione spectavimus, vehementer com- mendamus. Cælestium vero donorum auspicem et benevolentiæ nos- ræ Lestem vobis, Venerabiles Fratres. Clero populoque vestro Apostoli- cam benedictionem peramanter in Domino impertimus.
Datum Romæ apud sanctum Petrum die xxx funii, an. MDCCGLXX NV, Pontificatus Nostri decimo nono.
LEO PP. XII.
SS. D. N. LEONIS PAPÆ XII
EPISTOLA ENCYGLICA
DE CIVITATUM CONSTITUTIONE CHRISTIANA
Venerabilibus Fralribus Patriarchis, Primatibus, Archiepiscopis el Epis- ropis catholici orbis universis gratiam el communionem cum Aposlolica Kede habentibus.
LEO PP. XIII
Venerabiles Fratres,
Salutem et apostolicam Benedictionem.
IuwonraLe Der miserentis opus, quod est Ecclesia, quamquam per se el nalura sua salutem spectat animorum adipiscendamque in colis felicilatem, lamen in ipso cliam rerum mortalium genere lot ac tantas ultro paril utilitates, ut plures majoresve non posset, si in primis el maxime essel ad Luendam hujus vitæ,quæ in Lerris agi prosperilatem institutum. Revera quacumque Ecclesia vestigium posuil, conlinuo rerum faciem immutavit, popularesque mores sicul virtutibus antea ignotis ila et nova urbanitale imbuit; quam quolquot accepere populi. mansuetudine, æquitale, rerum geslarum gloria excelluerunt. —-Sed vetus tamen illa est alque antiqua viluperalio, quod Ecclesiam aiunt esse cum rationibus reipublicæ dissidentem, nec quicquam posse ad ea vel commoda vel ornamenta conferre, quæ suo jure suaque sponte omnis bene constitula civitas appetit. Sub ipsis Écclesiæ pri- mordiis non dissimili opinionis iniquitale agitari christianos, et in LÉONIS PAPE XIII ENCYCLICA DE CIVITATUM CONSTITUTIONE CHRISTIANA 667
vdium invidiamque vocari solilos hac eliam de causa accepimus, quod hostes imperii dicerentur; quo lempore malorum culpam, quibus essel perculsa respublica, vulgo libebat in christianum con ferre nomen, cum revera ultor scelerum Deus pœnas a sontibus justas exigerel. Ejus atrocitas calumniæ non sine causa ingenium armavit stilumque acuit Auguslini: qui præsertim in Civitats Dei virtutem chrislianæ sapientiæ, qua parte necessitudinem habet cum republica, tanto in lumine collocavit, ut non tam pro christianis sui temporis dixisse causam, quam de criminibus falsis perpetuum triumphum egisse videatur. Similium tamen querelarum atque insimuletionum funesta libido non quievit, ac permullis sane placuit civilem vivendi discipline aliunde petere, quam ex doctrinis quas Ecclesia catholica probat. Immo postremo hoc Lempore novum, ut appellant, jus, quod inquiunt esse velut quoddam adulti jam sæculi incrementum, progrediente libertate partum, valere ac dominari passim cœpit. — Sed quan- tumvis multa multi periclitati sual, constat, repertam nunquam esse præstantiorem constituendæ temperandæque civitatisrationem, quam quæ ab evangelica doctrina sponte efllorescit. Maximi igitur mo menti atque admodum muneri Nostro apostolico consentaneum esse arbitramur, novas de re publica opiniones cum doctrina christiana conferre: quo modo erroris dubitationisque causas ereptum iri, emergente veritate, confidimus, ita ut videre quisque facile queat summa illa præcepta vivendi, quæ sequi el quibus parerc debeat. Non est magni negolii statuere qualem sit speciem formamque habitura civitas, gubernante, christiana philosophia rempublicam. — Insitum homini natura est, ut in civili societate vival; is enim necessarium vilæ cultum et paratum, itemque ingenii atque animi perfectionem cum in solitudine adipisci non possit, pro visum divi- itus est ut ad conjunctionem congregationemque, hominum nasce- retur cum domesticam, tum etiam civilem, quæ suppeditare vitæ auf- fcientiam perfectam sola potest. Quoniam vero non potest socielas ulla consistere, nisi, si aliquis omnibus præsit, efficaci similique movens singulos ad commune propositum impulsione, effcitur, civili homi- num communitati necessariam esse auctorilatem, qua regatur : qu'æ, non secus ac socielas, a natura proplereaque a Deo ipso oriatur auc- tore. Ex quo illud consequitur potestatem publicam per se ipsam non esse nisi a Deo. Solus enim Deus est verissimus maximusque rerum dominus cui subesse etservire omnia, quæcumque sunt, necesse est ita ut quicumque jus imperandi habent non id aliunde accipiant, nisi abillo summo omnium principe Deo. Non est polestas nisia Deo". — Jus autem imperii per se non est cum ulla reipublicæ forma neces- sario copulatum : aliam sibi vel aliam assumere recte potest, modo utilitatis bonique communis reapse eflicientem. Sed in quolibet ge- nere reipublicæ omnino principes debent summum mundi guberna- 1orem Deum intueri eumque sibimetipisis in administranda civitate
3 Rom, XII, 1.
668 REVUE ANGLO-ROMAINE tanquam exemplum legemque proponere. Deus enim, jeu in rebus. quæ sunt quæque cernuntur, causas genuit secundarias, in quibus perspici aliqua ratione pesset natura actioque divina, queque a eum finem, quo hæe rerum spectat universilas conducerent: ila in societate civili voluil esse principatum, quem qui gereren, ii ima- ginem quamdam divinæ in genus humanum potestatis divineque providentiæ referrent. Debet igitur imperium justum esse, neque herile sed quasi paternum, quia Dei justissima in homines poleslas est et cum paterna bonilale conjuneta: gerendum vero est ad utili- talem civium, quia qui præsunt cæteris, hae una de causa præsunt: ut civitatis ulilitatem tueantur. Neque ullo pacto commiltendum. unius ut, vel paucorum commode serviat civilis auctoritas, eum ail commune omnium bonum conslituta sit. Quod si, qui præsunl. delabantur in dominatum injustum, si importunitate superhiave peccaverint, si male populo consuluerint, sciant sibi ralionem aliquando Deo esse reddendam, idque tanlo severius, quanto vel saneliore in munere versali sint, vel gradum dignilatis alliorem obtinuerint. Potentes polenter lormenta palientur'. — Ma sane n1 latem imperii reverentia civium honesta et libens comitabitur. Elenim cum semel in animum induxerint, pollere, qui imperant. auctoritate a Deo data, illa quidem officia justa ac debila ess sentient, diclo audientes esse principibus, eisdemque obsequium ac fidem prastare cum quadam similitudine pietatis, quæ liberorum est erga parentes : Omnis anima polestatibus sublimioribus subdila sit — Spernere quippe potestatem legitimam, quavis eam in person consliterit, non magis licet, quam divinæ voluntati resistere: cui si qui resistant, in interitum ruunt voluntarium. Qui resistit_ polestrti. Dei ordinationt resistit; qui autemresistunt, ipsi sibi damnationem acgri- runt®, Quapropter obedientiam abjicere, et, per vim mullitudini-. rem ad seditionem vocare esl crimen majestalis neque hamanæ lan- tum sed etiam divinæ. Hac ralione constitutam civilatem, perspicuum est, omnino deber- plurimis maximisque officiis, quæ ipsum jungunt Deo, religion publica satisfacere. — Natura el ralio, qua jubet vel singulos sancte religioseque Deum colere, quod in ejus potestate sumus, et quad al: eo profecti, ad eumdem reverti debemus, eadem lege adstringit civilem communitatem. Homines enim communi socielate conjuncti nihilo sunt minus in Dei potestate, quam singuli; neque minorem quam singuli, gratiam Deo societas debel, quo auctore coaluit. eujus nutu conservatur, eujus beneficio innumerabilem bonorum, quibus affluit, copiam accepit. Quapropter sicut nemini licet sua adversus Deum oflicia negligere, olliciumque est maximum amplecli el anim et moribus religionem, nec quam quisque maluerit, sed quam Deus jusseril, quamque cerlis minimeque dubitandis indiciis unam ex omnibus veram esse constiteril : eodem modo civitales non possunl.
1 Sap. VI. 7.
Rom. XII, 1
S IbidV,. 2 LEONIS PAPÆ XIII ENCYCLICA DE CIVITATUM CONSTITUTIONE CBRISTIANA 669
citra scelus,'gerere se tanquam si Deusomnino non essel, aut curam religionis velut alienam nihilque profuturam abjicere, aut asciscere de pluribus generibus indifferenter quod libeat; omninoque debent eum in colendo numine morem usurpare modumque, quo coli se Deus ipse demonstravit velle. Sanctum igitur oportet apud principes esse Dei nomen; ponen- dumque in præcipuis illorum officiis religionem gratia complecti, benevolentia tueri, auctoritate nutuque legum tegere, nec quippiam instituere aut decernere, quod sit ejus incolumitati contrarium. Id et civibus debent, quibus præsunt. Nali enim susceptique omnes homines sumus ad summum quoddam el ultimum bonorum, quo sunt omnia consilia referenda, extra hanc fragilitatem brevita- temque vitæ in cœlis collocatum. Quoniam autem hinc pendet homi num undique expleta ac perfecta felicitas, idcirco assequi eum, qui commemoratus est, finem lanti interesl singulorum, ut pluris inte- : resse non possit. Civilem igitur socielatem, communi utilitati natam, in tuenda prosperitate reipublicæ necesse est sic consulere civibus, ut obtinendo adipiscendoque summo illi atque incommutabili bono quod sponte appetunt non modo nihil importet unquam incommodi, sed omnes, quascumque possit opportunilates afferat. Quarum præ- cipua est, ut delur opera religioni sancle inviolateque servandæ, eujus officia hominem Deo conjungunt. Vera autem religio quæ sit, non diffculter videt qui judi dens sincerumque adhibueril; argumentis enim permullis atque illustribus, veritate nimirum valiciniorum, prodigiorum frequentia, celerrima fidei vel per medios hosles ac maxima impedimenta propagatione, martyrum Lestimonio, aliisque similibus liquet, eam esse unice veram, quam Jesus Chrislus et instituit ipsemet et Ecclesiæ suæ Luendam propagandamque demandavit. Nam unigenitus Dei filius societatem in terris constiluit, quæ. Ecclesia dicitur, cui excelsum divinumque munus in ‘omnes swculo- rum ælales continuandum transmisit, quod Ipse a Patre acceperat. Sicut misit me Paler et ego mitto vos *. Ecce ego vobiscum sum omnibus disbus usque ad consummationem sæculi *. Igitur, sicut Jesus Christus in terras venit ut homines vilam habeant et abundantius habeant *, eodem modo Ecclesia propositum habet, tanquam finem, salutem animorum sempiternam : ob eamque rem talis est natura sua, ut porrigat sese ad totius complexum gentis humanæ, nullis nec locorum nec lemporum limitibus circumscripta. Prædicate Evangelium omni creaturæ . Tam ingenti hominum mullitudini Deus ipse magistratus assigna- vit, qui cum potestate præessent: unumque omnium principem, el maximum certissimumque veritalis magistrum esse voluil, cui claves regni cœlorum commisit. Tibi dabo claves regni cœælorum Ÿ.— Pasce 1 Joann., XX, 21. XXVHI, 20. X, 10. “Marc. XVI, 15. © Mautb., XVI, 49. 670 REVUE ANGLO-ROMAINE
agnos... pasce oves * :— ego rogavi pro le, ut non deficiat fides tua *. Wac socielas, quamvis ex hominibus conslet non secus ac civilis commu- nilas, lamen propler finem sibi constilutum, atque instrumenta. quibus ad finem contendit, supernaturalis est el spiritualis; atque idcirco distinguitur ac differt a socielate civili; el, quod plurimum interest societas est genere et jure perfecta, cum adjumenta ad inco- lumilatem actionemque suam necessaria, volunlate benelicioque conditoris sui omnia in se el per se ipsa possideal. Sicut finis. que tendit Ecclesia, longe nobilissimus est, ita ejus potestas est omnium præstanlissima, neque imperio civili potest haberi inferior. aut eidem esse ullo modo vbnoxia. — Revera Jesus Chrislus Apostulis suis libera mandata dedit in sacra, adjuncta tum ferendarum legum veri nominis facultate, tum gemina, quæ hinc consequitur, judicandi puniendique potestate. « Data est mihi omnés potestas in ctelo elin lerra: « euntes ergo docele omnes gentes... docentes eos serure omnia quireunque « mandavi vobis *.» Et alibi : « Si non audierit eos dic Ecclest:e *. » Alque iterum: « Zn promptu habentes ulcisri omnem inobedientiam *. » Rursus: « Durius agam secundum poteslalem, quam Dominus dedit mihi in ædifra- « tionem et non in destructionem®. » Ilaque dux hominibus esse ad cœlestia non civitas, sed Fcelesia debet: eidemque hoc est munus assignatum a Deco, ut, de 1is, quæ religionem atlingunt, videal ipsa et slatuat: ut doceat omnes gentes; ut chrisliani nominis, fines quoad potest, late proferat; brevi ut rem christianam libere expedi Leque judicio suo administret. Hanc vero auctorilatem in se ipsa absolulam planeque sui juris, quæ ab assentatrice principum philosophia jamdiu oppugnalur. Ecclesia sibi asserere ilemque publice exercere nunquam desiil.pri- mis omnium pro ea propugnantibus Apostolis, qui cum disseminare Evangelium a principibus synagogæ prohiberentur, constanter res- pondebant : Obedire oportet Deo magis quam hominibus®. Kamdem sancli Ecclesiæ Patres rationum momentis tueri pro opportunitate studue- run: romanique Pontifices invicla animi constantia adversus oppu- gnatores vindicare numquam prætermiserunt. Quin etiam et opinione et re eamdem probarunt ipsi viri principes rerumque publicaru gubernalores, ut qui paciscendo, transigendis negoliis, mittendis vicissimque accipiendis legatis, atque aliorum mutatione ofliciorum, agere cum Écclesia lamquam cum suprema potestate legitima con- sueverunt. — Neque profeclo sine singulari providentis Dei cons factum esse censendum est, ul hæc ipsa poleslas principatu civili. velut optima libertatis suæ tutela muniretur. laque Deus humani generis procurationem inter duas poeslates partilus est, scilicet ecclesiasticam et civilem, alteram quidem
1 Joan., XXI, 16-17.
Lue., XVII, 32.
5 Mauh., XX VIII, 18, 19, 20. 4 Mauh., XVIII, 17. 5 II Cor, X, 6. Slbid., XI, 10. 7 Act, 29. LEONIS PAPÆ XUL ENCYCLICA DE CIVITATUM CONSTITUTIONE CURISTIANA 671
divinis alleram humanis rebus præposilam. Utraque est in suo genere maxima: habel utraque cerlos, quibus contineantur, ter- minos, eosque sua cujusque naturà causâque proxima definitos; unde aliquis velut orbis cireumseribitur, in quo sua cujusque actio jure proprio versetur. Sed quia utriusque imperium est in eosdem, cum usuvenire possil, ul res una atque eadem, quamquam aliter atque aliter, sed lamen eadem res ad utriusque jus judiciumque pertineat, debet providentissimus Deus, a quo sunt ambæ conslilutæ, utriusque itinera recle atque ordine composuisse. Que aulem sunt à Deo ordinatæ sunt *. Quod ni ita essel, funestarum sæpe contentionum concertationumque causæ nascerentur; nec raro sollicitus animi, velut in via ancipili hærere homo deberel, anxius quid facto opus esset, contraria jubentibus binis polestatibus, quarum recusare impe- rium, salvo oflicio, non potest. Alqui maxime istud repugnat de sapientia cogitare et bonitate Dei, qui vel in rebus physicis, quam- quan sunt longe inferioris ordinis, lamen naturales vires causasque invicem conciliavit moderata ratione el quodam velut concentu mirabili, la ut null earum impedial cetcras, cunctæque simul illud, quo mundus speclat, convenienter aptissimeque conspirent. Itaque inter utramque polestalem quædam intercedat necesse est ordinala colligatio : quidem conjunelioni non immerito compa- ratur, per quam anima el corpus in homine copulantur. Qualis autem et quanta ea sit, aliter judicari non potesl, nisi respiciendo, uti diximus, ad utriusque naturam, habendaque ratione excellentiæ et nobilitatis causarum; eum alleri proxime maximeque propositum sit rerum mortalium curare commoda, alteri cæleslia ne sempiterna bona comparare. — Quidquid igitur estin reb 5 quoquo modo sacrum, quidquid ad salulem animorum cultumve Dei pertinet, e tale illud sit natura sus, sive rursus tale intelligatur propter ausam ad quam refertur, id est omne in polestate arbitrioque Ecclesiæ : cætera vero, qu civile et politicum genus complectitur, rectum est civili auctoritati esse subjecta, cum Jesus Christus jusserit, qu Gsaris sint, reddi Cæsari, quæ Dei, Dev. — Incidunt autem quandoque lempora, eum alius quoque concordiæ modus ad tranquillam libertatem valet nimirum si qui principes rerum publi- varum et Pontifex romanus de re aliqua separata in idem placitum consenserint. Quibus Ecclesia lemporibus maternæ pielalis eximia documenta pribet, cum facilitatis indulgentiæque tantum adhibere soleat, quantum maxime potest. Ejusmodi est, quem summalim auigimus, civilis hominum socie- tatis christiana temperatio, et hæc non temere neque ad libidinem ficla, sed ex maximis ducta verissimisque principiis, quæ ipsa natu- rali ratione confirmantur. Talis autem conformatio reipublicæ nihil habel, quod possit aut minus videri dignum amplitudine principum, aut parum decorum : tantumque abest, ut jura majestatis imminuat, ut potius stabiliora atque augustiora facial. Immo, si altius consideretur, habet illa
1 Rom, XIII, 4. 672 REVUE ANGLO-ROMAINE
conformalio perfectionem quamdam magnam, qua carent cæleri rerum publicarum modi, ex eaque fructus essent sane excellentes el varii consecuturi, si modo suum partes singulæ gradum lenerent, atque illud integre eflicerent, cui unaquæque præposita est, officium el munus. — Revera in ea, quam ante diximus, constilutione reipu- blicæ, sunt quidem divina atque humana convenienti ordine partita: incolumia civium jura, eademque divinarum, naturalium, humana- runique legum patrocinio defensa : officiorum singulorum cum sapienter constiluta descriplio, lum opportune sai euslodia. Singuli homines in hoc ad sempiternam illam civitatem dubio laboriosoque eurriculo sibi sciunt præsto esse, quos luto sequantur ad ingrediendum duces, ad perveniendum adjutores : parilerque intelligunt, sibi alios esse ad securitatem, ad fortunas, ad commoda cælera, quibus communis hæc vita constat, vel parienda vel conser- vanda datos. Societas domestica am, quam par est, firmitudinem adipiscitur ex unius atque ui sanctitate conjugii : jura officiaque inter conjuges sapienti justilia et æquilate reguntur : debitum conser- vatur mulieri decus : auctoritas viri ad exemplum est auctorilatis Dei conformata : lemperata patria poteslas convenienter dignilati uxoris prolisque: denique liberorum tuitioni, inslitu- tioni optime consulitur. — In genere rerum politico et civili, leges spectant commune bonum, neque voluntate judicioque fallaci mul- titudinis, sed veritate justitiaque diriguntur : auctoritas principum saaclitudinem quamdam induit humana majorem, contineturque ne declinet a justitia, neu modum in imperando transiliat : obe- dientia civium habet honestatem dignitatemque comitem, quia non est hominis ad hominem servitus, sed obtemperatio.volunlati Dei, regnum per homines exercentis. Quo cognilo ac persuaso, omnino ad justiliam pertinere illa inlelliguntur, vereri majestatem prin pum, subesse constanter et fideliter potestati publicæ, nihil sedi- liose facere, sanclam servare disciplinam civitatis. — Simililer ponitur in officiis caritas mutua, benignilas, liberalitas: non dis- Lrahitur in contrarias parles, pugnantibus inler se præceplis, civis idem et chrislianus : denique amplissima bona, quibus morlalem quoque hominum vilam christiana religio sua sponte explet communitati socielatique civili omnia quæruntur : ita ut illud appareat verissime diclum, « pendet a religione, qua Deus colitur, « rei publiæ status : multaque inter hunc et illam cognatio €
1 Sacr. lmp. ad Cyrillum Alerand. ot Episcopos metrop. — Cfr Labbeun, Gollect. Gone. t. Il.
(4 suivre.)
Le Directeur-Gérant : FERNAND PoRtaL.
PARIS, — IPRIMERIE F, LEVÉ, RUE CASSETTE, 17,