Liber VI, Tractatus I — De Sacramentis in genere

Saint Alphonse-Marie de Liguori — Theologia Moralis

Édition Marietti, Augustae Taurinorum (Turin), 1891 — texte établi par P. Francisco Zacharia.

LIBER SEXTUS

DE SACRAMENTIS

Habebit hic liber tractatus sex: 1 . Agetur de sacramentis in genere. 2. De baptismo et confirmatione. 3. De eucharistia. 4. De poenitentia. 5. De extrema unctione et ordine. 6. De matrimoDio

TRACTi^TUS PRIMUS

DE SACRAMENTIS IN GENERE

CaP. I. Db ITAT0BA 8ACBAMENTI NOTAE LBGIS.

DnBinM I. Quid sit sacramcDtum.

4. Quomodo definiaiur sacramentum. Et quae requirantur ad essentiam sacramenti.

5. Alia communior definitio sacramentl.

6. An fuerint vera sacramenta sacrificia^ figurae, et sacramenta veteris legis.

7. Quid notandum de circumcisione.

8. Quae alia excludantur a ratione sacramenti.

9. Plura notanda circa sacramenta. Et quotupliciter sacramenta distinguantur.

10. An sacramenta causent gratiam physice^ vel

moraliler.

1 . « Resp. Est res sensibilis quae ex stabili institutione Christi vim habet sanctitatis, sive gratiae iustificantis efficiendae et per consequens significandae.

Unde resolves: » 1 . Ad essentiam sacraraenti requiri tria: \ . Ut sit signum stabile. 2. Ut significetveram sanctitatem.3. Ut eamdem efficiat ex opere operato, id est usu suo et applicatione, per propriam efficaciam, et non ex opere operantis, sive per actum aut dispositionem ministranlis, vel suscipientis : quae, etsi ad etfectum sacramenti requiratur, non tamen ut causa, sed ut conditio sine qua non. »

2. Magis mihi arridet communior definitio,quam tradunt alii de sacramento : Est signum sensibile^ sacrum^ permanens interioris gratiae, institutum a Cliristo ad nostram sanctificationem. El

(1) Scss. 13. c. 3.

'^2) De laciaua. tu geu. c. 5. dub. 1. u. 4.

haec definitio magis congruitTrident.* ubi sacramentum sic definitur: Symbo» lum rei sacrae, et invisibilis gratiae visibilis forma. Dicitur symbolum sive s«gnum^ quia hoc essentialiter pertinet ad sacramentum, ut sit signum nobis denotans gratiam sanctificantemanimam. Sensibile, id est sensibus patens. Sa^ crum, id est cum actu reHgioso. Permanens, quamdiu durat nostra religio. Interioris gratiae^ quia hoc est essentiale omni sacrameoto, gratiam significare. Institulum^ quia cum sacramentum sit signum arbitrarium, non posset sanctificationem efficere neque significare, nisi ex institutione divina. A Christo 1 . ad differentiara sacraraentalium, ut est usus aquae benedictae, panis benedicti etc, quae non a Deo, sed ab ecclesia instituta sunt, et vi orationum ecclesiae excitant pios motus m anima, quibus movetur Deus ad posteapeccata remittenda.Dicitur2.a^7/insio, quia licet Habert dicat sacraraenta tantum a Deo principaliter esse instituta, non autera a Chrislo ut horaine, nisi tanquara a causa raorali et instruraentali, cum solus Deus potuerit sacraraentis vira sanctificandi tribuere ; attamen melius dicunt Salra.^et Viva*^ cum aliis, quod Christus etiam qua ho« mo instituit sacraraenta potestate excellentiae^ ipsi collata ratione unionis cura Verbo; et huius sententiae est etiara d. Th, ^ qui ait: Instituere novum sacramentum pertinet ad potestatem ex» cellentiae quae competit soli Christo. Dicitur deraum ad nostram sanetificationem^ hoc etiam pertiuet ad essentiani sacramenti, ut definivit Trid.

3. « 2. A definitione talis sacramenti excludi 1. sacrificia tara novae quam veteris legis: quia haec oon sunt insti(3) EoJ. tit. q. 1. a. 4. n. i.

(4) S p. q. 72. a. 1. ad i. (5) Seu. 7 can. G.

CAJk>. . DE NATURA SAOB

!uta ad gratiam ex opere operato confcrendam (etsi nihilominus sacrificium Rovae legis sic eam impetret ei pro quo offertur, non ut sacramentum, usu suo et applicatione, sed per modura impetrationis),sed ad cultumDeo praestandum. Concin.<. 2. Figuras et sacramenta veterislegis, v.gr. circumcisionem, transitum maris rubri , agnum paschalem, varias item purificationes et consecrationes sacerdotum; tum quia a Ghristo non sunt instituta; tum quia veram sanctitatem non efficiebant. Ac licet circumcisio aliquando suslulerit peccatum originale per veram gratiam, id fecit vel ex opere operantis in adultis, vel non ex opere operato simpliciter et rigorose, tum quia non contulit graliam, utcausaphysica vel ut causa moralis, quia nondum erat exhibita passio Christi et meritum ex quo gratia pendebat, sed tantum ex speciali prtvilegio; tum quia non contulit gratiam formaliter, qua circumcisio et ex sua institutione, sed quatenus erat profesgio fidei, neque vi applicationis, et usus sui; alioquin enim omni non ponenti obicem, et quidem praeter omne meritum contulisset, quod est falsum. Vide Fill. 2. »

4. Sed quaeritur \ . An circumcisio fuerit verum sacramentum. Resp. affirmative ex communi, tum quia circumcisio per seoperabatur sanctitatem non internam, sed externam, sive legalem; tum quia fideles consecrabantur ad veri Dei cultum. Ita d. Thom. Hab. etc.

Quaeritur 2. An circumcisio de se peccatum tollat. Resp. negative cum Habert qui dicit quod tunc fideles adulti non mundabantur a peccato originali sive actuali, nisi formatam caritatem habebant; parvuli autem mundabantur a peccato originali per actum fidei ministrantis seu offerentis, ul docet s. Thom. 3. Quatenus (ut ait) haec fides respiciebat Christum venturum.

5 « 3. Ea quae dicuntur sacramen(I) D. 60. a. 22. (2) Tr. 1. el S. q. 8. c. 8. (3) P. 3. (]. 70. a. 4. (4) Segs. 7. c. 1. (S) 5. p. q. 7i). a. 3. (6) Q. 72. 7. ad 2.

M. NOVAE LEGIS DUB. I. 6i

talia, V. gr. benedictio abbatis, consecratio virginis; quia praecise ex usu suo et opere operato gratiam non conferunt: uti nec actus virtulum, praeterquam quod hi sensibiles non sint. 4. Lotionem pedum apostolorum; insufflationem Christi in apostolos, per quam Spiritum sanctum illis dedit. Item verba Christi ad Magdalenam et paralyticum, remittuntur tibi peccata, quia non fuerunt signa instituta stabiliter ad gratiam conferendam. 5. Martyrium, ob eamdem causam: esto enim ex opere operato gratiam conferat, non tamen est specialiter ad hoc institutum. Vide scholasticos. »

6. Plura hic adnotanda sunt: et notandum 1 . Certum est et de fide sacramenta esse septem, et omnia a Christo instituta, ut definivit concilium Trid.*. Et horumalia dicuntur sacramenta mor' tuorum^ ut baptismus et poeniteutia, quae causant primam gratiam, et ideo etiam a peccatore suscipi possunt. Alia vivorum^ ut sunt eucharistia et alia reliqua. Hoc tamen non obstante, etiam sacramenta vivorum aliquando primam gratiam conferre possunt, scilicet cum quis putans se non esse in statu peccati mortalis, vel existimans se contritum accedit cum altritione ad sacramentum, ut expresse docet s. Thom. 5 qui ait (de eucharistia ): Potest tamen /wc sacramentum operari remissionem peccati....etiam perceptum ab eo qui est in peccato mortali^ cuius conscientiam et affectum non habet; forte enim primo non fuit suffici6nter contritus^ sed devote et reverenter accedens consequetur per hoc sacramentum gratiam caritatis, quae contritionem perficiet et remissio^ nem peccati. Et idem confirmat alibi 6. Et idem communiterdocent dd. de aliis sacramentis, ut Gonet ' Conc» Ronc.9. et Salm.^o cum Suar. Pell. Bonac. Bec. Riccli. et aliis (contra Vasq. Lugo Vill. etc.) Ratio quia iuTrid.i < dicitur: Si quis dixerH sacramenta novae legis. . .gratiam non ponentibus obicem^ non conferre...

(7) Man. t. 6. pag. 45. sen p. 3. tr. 2. c. 4.

(8) T. K. p. 82. n. 29. (9) Tr. 2. q. 3. (10) Da Mcr. tD gon. e. 5. p. 2.n. 12. (11) Ses8.7. cau.G.

ttnathema sit. Nota verbum ponentibus obicem; ergo qui accedit ad sacramentum vivorum cum attritione, quae excludit peccati afFectum tam actualem quam habitualem, iam obicem non ponit, et ideo^gratiam recipit, modo habeat votum poenitentiae. Id confirmatur exemplo extremae unctionis, qua infirrao, ut ait s. lacobus, Si in peccatis sit remittentur ei; id est (ut sentit d. Th. ' ) datur robur adversus defectus relictos ex peccatis praeteritis: Sed quia ( deinde addit s. doctor) hoc robur gratia facit^ quae secum non compatitur peccatujtif ideo ex consequentiy si invenit peccatum aliquod vel mortale vel veniale^ quoad culpam, tollit ipsum, dummodo non ponatur obex ex parte reeipientis.

Notandum 2. Alia sacramenta dicuntur transeuntia ^dWdi characteristica^ seu characterem imprimentia, ut baptismus, confirmatio etordo; character enim est signum spirituale, per quod homo distinguitur ab aliis. Notandum 3. Alia sacramenta sunt necessaria necessitate medii ad sdutem, saltem in voto implicito, ut baptismus et poenitentia; alia vero tantum necessitate praecepti. An autemsacramentum eucharistiae sit necessariura necessitate medii saltem in voto: Vide de Eucharistia infra num. 492. Notandum 4. Sacramenta dicuntur formata^ quando in suscipiente obtinent efiFectum suura; informia autem, quando sunt quidem valida, sed sine suo effectu, nempe si quis suscipit baptismumsine doloredeactualibus mortalibus, recedente aulem obice gratiae, sacramentum statira gratiam causat. Hoc certum est de baptismo, ut docent corarauniter s. Th. 2 Scotus 3 ex d. Aug. * qui docet: Quod ante datum est, valere incipit^ cum illa fictio veraci confessione recesserit. Cont. Tourn. ^ Salmant. ^ et alii passim contra Vasquez. Uatio quia baptismus est medium necessarium ad delendura peccatura ori(1) 5. q. 50. a. 1. (2) 3. p. q. G9. a. 10. (5) Dist. 4. q. 5. n. 4, et 8. (4) L. 1. de bapt.c.l2. '3) De sacram. in gcuere c. 2. art. 5. secl. 3. (C) De sacraai. iu geucre e. p. 5. n. S3. Y) L. c. coucl. 1. (8) L. c. n. G7. C<ai Ibid.

SACRAMENTIS IN GENERE

ginale, sed cum non possit amplius recipi, neque actualiter ueque in voto, quia votum tendit ad id quod potest recipi, ergo necesse est, ut ablato obice reviviscat. Id probabiliter extendunt Cont. Tourn. 'item Palud. Sylv. apud Salm. 8 ad sacraraenta confirraationis et ordinis, quae iterari nequeunt, et ideo suscipientes aliter carerent gratia sacramentali tara necessaria confirmatis ad fidera profitendara, et ordinatis ad sua munia digne exercenda. Idera probabiliter extenditCont. Touru.^ad raatrimoniura et ad extremam unctionem cura s. Th. et s. Bonav. Et idera dicunt Suar. Vill. Lugo Con. de poenitentia negant vero de eucharistia contra Cai. Gonzal. Petr. Sot. etc. qtiorum sententiam etiam probabilem vocant Salm.ii.

Nolandum 5. Sacraraenta, ultra gratiam sanctificantem animam, conferunl etiam gratiam sacramentalera, scilicet auxilia ad obtiuendum finem, ad quem quodlibet sacramentum fuit iustitutum, uts. Th.i2.Notandura 6. Sacraraentaoperantur ex opere operato^ vi operis externi eliciti, id est virtute coniunctionis formae cum materia et applicationis utriusque ad suscipientem ex Dei institutione; quare actus ex opere operantiSySiYQ suscipientis sacramentum, licetcausent augmentum gratiae,si homo est in gratia, non tamen causant gratiam, quae a sacraraento confertur; ideo hi actus requiruntur tantum, ut dispositiones ad efi"ectum sacramenti recipiendum. S. Th. i3.

7. Quaestio magna agitatur inter dd. an sacraraeuta causent gratiam instrumentaliter physice vel moraliter. Cont. Tour. cum Vasq.et Lugo tenent causare moraliter, id est, quia movent Deura ad gratiara physice causandam. Ratio quia gratia de se petit produci efficienter a solo Deo, quin opus sit hic miraculum addere, scilicet quod Deus conferat sacramentis de se gratiam cau(10) Ad autem detur sacramenlum poeuitenliae vulidum et iufuraic, idcst siue grulia. Alii ueguiit; sed communiter ct verius alii aQirinaut. Ilom. Ap. Exaiiv ordiuaud. u. 4. (11) Ibid. n. G8.

(12) 3. p. p. 02. a. 2. (13) 3. p. q. G2.

(14) De sacrain. c. 3. bcct. o. cuucl. 2. cl 3.

CAP. I. DE NATURA 9ACR

sare. Salmant. tamen* cum Suar. Val. Pell. etc. tenent causare instrumenlaliter physice: ita ut causae illae naturales per potentiam obedientialem eleventur ad effectum supernaturalem,et probant ex illo: Nisi quis renatus fuerit ex aqua etc. Hoc enim magis decet sacramenta. Utraque sententia est satis probabilis. Consule scholasticos si plura qaaeris de hac quaestione, cum ipsa nostri non sit instituti.

Dcsicu II. Quid circa materiam et forti.am sacraraeutorum sei^vandum.

8. QuoHipliciter sumatur sacramentum.

9. Quae coniunctio requiratur inter formam et mnteriam.

A 0. nde resoluliones.

A . Qwie mutatio invalidet saeramentum. Fide

resolutiones apud Busemb. i2. An materiae et formae omnium sacramentorum sint a Christo in specie determinalae.

8. « Suppono, sacramentum dupliciter sumi: 1 . Per modum compositi physici in quo res sensibilis et actio (v. g. in baptismo aqua et ablutio; in unctione oleum et unctio) dicitur materia; et quidem oleum et aqua materia remota; actio vero illa, materia proxima: verba autem, aut quod eorum loco ponitur, ut in matrimonio signum consensus, dicuntur forma. 2. Per modum corapositi artificialis; et tuuc dicta materia et forma, id est, res et verba, simul habentse instar materiae; significatio vero eorum instar formae. Hic quaeritur de raateria et forma, priore sensu.

9. » Resp. 1 . Ut sacramentura sit validum, debet inter materiam et formam, v. gr. inter effusionem aquae et prouuutiationem verborum, tanta esse coniunctio, ut secundum moralem honiinum aestimationem, spectata natura cuiuscumque sacramenti, una alterara afficiat; hoc est, ut verba censeantur cadere in talera rem, et cum ea unum totale signum constituere. Vide Bon. 2 Suar. Gon. etc»

Quaeritur, quaenam simultas requitatur inter formae prolationem et maleriae applicationem. Praeter eucharifctiam quae omnino requirit simulta(1) Du sacram. in gen. c. 2. p. 2. dub. unic. n.2l. (2) D. 1. q. 2. p. 2. (3) De bapl. c. 3. p. 4. dub. nnic, n. 41. (4) Tr. 14. n. 27. (5) De sacr. q. 1. ». 3. n. 5. («) C. 3. q. 2.r. 2. (7) Op. t.l.tr.iG.

M. NOVAE LEGIS DUB. II. 63

tem physicam,cum pronomen demon* slrativum hoo et hio non possit verifi'» cari nisi materia sit praesens, commu» ne est non esse opus simul formam et materiam incipi, nec simul finiri; sufficiet enim ut forma proferatur dum applicatur materia , saltem antequam desistatur applicari. Ita Salm. 3 Anacl.^ Viva 5 Ronc. Et de hoc videtur noii posse dubitari, cum in rituali rora. ia administratione baptismi sic habeatur: Et cum ea (scilicet aqua) sub trina in^ fusione... baptizet.... sic dicens : Ego ta baptizo in nomine Patris f , fundatpri* mo^ et Filii f , fundat secundo^ et Spiritus f sancti, fundat tertio. Ergo cum aqua non infundatur in verbo baptizot non est certe opus ut a principio materia verbis formae aptetur.

Quaeritur autem an in aliis sacramentis praeter eucharistiam, ut diximus, sulficiat simultas moralis, ita ut satis sit forraam incipere statim post applicationem materiae. Negat Caiet. ^ qui loquens de baptismo, requirit ad validitatem sacrameuti quod verba inchoentur priusquamablutio perficiatur vel e converso, et hoc videtur indicare etiam Scotus apud Suarez 8. Sed communiter affirraant Suar. 9 qui senteutiara Cai. oranino refellit, Lugo^^^qui illara improbabilem vocat, Holz.^i Continuat. Tourn. ^2 Layra. i3 Diana Antoineis et Salraant.i^ cum Soto Tol. Sa Hurtad. Dic. Henr. Vill. et Granad. Ratio quia in composito morali, quale est sacramentura, sufficit moralis simultas. Et de hocvidetur non possedubitari: nam, ut mox diximus de baptismo, semper ac ablutio non fit, dum actu profertur verbura baptizo, ablutio non verificatur nisi per unionem moralem: haec autem unio tam erit moralis, si fiat ablutio immediate antequam forma absolvatur, quam si fiai immediate post. Haec tamen unio diversa esse debet pro diversitate sacramentorum, ut recte dicunt Suar. Cont.

(8) In 3. p. d. 2. sect. 2. v. hinc. (9) Loc. cil. (10) Rcsp. mor. 1. 1. dub. 33. (11) T. 2. p. 3. u.

(12) De sacram. c. 2. a. 2. puuct. 1. iu flue. (15) L. S. tr. 1. c. 4. n. 3. (14) P. 3. tr. 4. r. 6.

(13) De sacr. c. 1. q. 3. (16) Ibid. n. 44.

01

LIB. Vr. TRACT. f. DE SACRAMENTrS IN 6ENERB

Touro. et Antoine *. Maior enim unio I saepe illicita sit, non tamen inTalidam

certe requirilur in baptismo, ubi mora unius Pater noster invalidaret sacramentura, ut bene aiunt Cont. Touroely^et Diana^qui contrariam opinionem Fernandez merito laxam vocat. Et idem praefati auctores dicunt de confirmatione, extrema unctione et ordine.

In poenitentia autem sufficit illa unio quam exigit actus iudicialis, cum inter accusationem et sententiam soleat intercedere aliqua distantia temporis, quamvis in hoc sacramento talis distanlia non tanta debet esse, quanta fit in iudicio forensi. Dicitautem Groix^ cumTamb. quod valide absolvitur poenitens posthoram a confessione. In matrimonio tandem sufficit ea distantia quae ordinarie sufficit in contractibus, ubi satis est ut consensus uoius ponatur,dum adhuc consensus alterius moraliter perseverat. Haec quoad sacraraentum poenitentiae et matrimonii videtur accepta esse apud omnes. Quoad alia vero sacramenta secunda sententia, spectala ratione, videtur moraliter certa; sed iu praxi prima ut tulior consulenda est. Hinc merito ait Lugo 5 raioime peccare sacerdotem qui ad maiorem sui animi quietem iterum se faceret ordinare sub conditione.

Unde resolves:

iO. « 1. In baptismo, confirmatione, unctione et ordine requiritur talis coniunctio,ut dum minister verba pronuntiat raoraliter censeatur etiam lavare elc.

»2.In poenitentia absolutio satis diu potest differri, sicut iniudiciis sententia post examen causae. (Videdicta mox num. 9.).

» 3. lo matrimonio unius consensus potestalterius consensum tamdiu sequi, quamdiu hic moraliter permanere censetur: sicut in aliis contractibus. Vide Con. 6.

M. » Resp. 2. Ut valeat sacramentum, non debet fieri substantialis, seu essentialis mutatio materiae vel formae, accidentalis vero mutatio, etsi

(l) Lotc. cc. (4) L. 6. Q. 8.

" (2) rLi.i.

(S) L. c. n. S.

(5) Loc. cit. (U) Uic. a. 6.

facit sacramentum. Porro substantialis mutatio materiaedicitur, quando secundum communem usum et aestimatiouem hominum, differt nomine et re ab ea quam Christus praescripsit. Accidentalis dicitur quando cum ea eumdem retinet usum et nomen. Formae mutatio essentialis est quando non manet idem sensus: accidenialis, quando manet. Laym. ' ex comm.

Unde resolves:

» 1 . NuIIum est sacramentum eucharistiae, si materia cruda consecretur, sive haec differat specie substantiali a pane sive non ; quia communiter noa censetur aut dicitur panis. Item si aquae artificiales adhibeantur in baptismo, quianon habentcommunem usum et nomen aquae elementaris, esto physice specie non discrepent. Vide infra de haptismo.

» 2. Valet sacramentum, etsi aqua baptismi sit calida etc. Itera si panis eucharisticus sit ater, fermentatus etc.

» 3. Defectu formae sacramentum est nullum: 1. Si litterae aliquae mutentiir variantes sensum, quod facile fit in initialibus, v. gr. in nomine matris, filiae etc. 2. Si magna fiat iuterruptio verborum, ita ut moraliter non videantur cohaerere. 3. Si forma divisim pronuntietur, V. gr. unus dicat; Ego te baptizo^ alter in nomine Patris, etc. quia erunt duae formae imperfectae et sensus falsus. Fill. 8 Vide Bon. 9 (Nota hic prop. 27. damnatam ab Alexand. vrri.: Valuit aliquando baptismus sub hac forma collatus: In nomine Patris, etc, praeter^ missis illis: Ego te baptizo).

» 4. Forma valet, etsi non liceat: 1. Si omittas voces non essentiales, v. gr» ego et amen in baptismo : enim in forma eucharistiae. Bon.^o ex Suarez etc. 2. Si quid addas, v. gr. in nomine Patris, qui te creavit^ etc. 3. Si substituas synonyma; v. gr. abluOy pro baptizo. (Ita s. Th. 4. Si tantum transponas, ut, Hoc meum est corpus: Te ego bapti"

(7) L. b. Ir. 1. c. 4. (9) Q. 2. p. 4. disp. 1. ». ».e»tO. (l/' 5. p.

(8) T. 1. c. 4. q. S. (10) D. 4. 11.5. p. q. GO. art. 8.

CAP. I. DE NATURA SAGD

zo. 5. Si verba corrumpas ob praecipitantiam et balbutiem: v. gr. Hoc est <:olpus meus, vel hic est enim calis meus. €. Si interniptio fiat parva, v. gr. Ego te baptizo^ et interponat, ista aqua est nimis frigida, vel custos verte folium. Jn nomine Patris etc. Fill.*. Vide Bon. 2 {Idem docent Lugo 3 Ronc. < cum Tambur. Tussis autem inter syllabas verborum formam invalidat, nisi sil momentanea. Ronc. 5 cum Tamb. Leand. apud Croix 6. Tussis vero longa (puta per medium quadrantem) inter verba certe invalidat formam. Croix^cum Tambur. et Sporer. Quaenam autem in singulorum sacramentorum materia et forma mutatio sit substantialis aut accidentalis, vide infra, ubi de his singulatim agemus). »

42. Quaeritur an materia et formae omnium sacramentorum fuerintaChristoDominoin specie determinatae. Certum est Christum in specie determinasse materiam et formam baptismi et eucharistiae. Dubium igitur vertit quoad alia sacramenta.

Prima sententia probabilis negat et hanc tenent Bellarm. » Salm. 9 Lugo 'o Holz. Croixi2j item s. Bonav. Alensis €tMorin. ap. luen. ^^.Ratio unica huius sentenliae est diversitas ecclesiae graecae et latinae in administratione alioram sacramentorum, praesertimin ordine ; in ecclesia enim graeca presbyteralus et diaconatus conferuntur per solam manuum impositionem: in latina vero praeter manuum impositionem requiritur traditio rerum, ut habetur in decreto Eugenii iv. ad Armenos relato apud Croix*< ubi sic habetur: Seoctum ( sacramentum) est ordinis^ cuius materia est illud, per cuiu^ traditionem confertur ordo; sicut presbyteratus tra~ diturper calicis cum vino et patenae cum pane porrectionem: diaconatus vero per libri evangeliorum dationem; subdiaconatus vero per calicis vacui cum patena vacua supposita traditionem: et simili(1) L. c. (2) L. c. (3) D. 2. n. IH. <4) C. 3. q. 4. r. 1. (5) Ib. (6) L. 6. p. 1. n. 35. (7) Ibid. (8) T. 2. de sacr. ordiu. c. 9. in Gn. (y) De sacram. in gen. c. 4. p. 2. n. 48. (10) Eod. 4il. d. 2. n. 84. (11) Tom. 2. y. 5. a. 11.

M. NOVAK LGeiS DUB. II. 65

ter de aliis per rerum ad minisleria suct pertinentium assignationem.

Secunda sententia vero probabilior affirmatomnes materias, et quoad substantiam etiam formas sacramentorum fuissein specie a Christo determinatas. Hanc tenent luenin. Conc. Auctor Petr.i7 Habert Merbes. Cont. Tourn. etalii plures cum d. Thom. qui noa potest negari esse pro hac sententia, siquidem hanc tradit rationem: Quia ergo sanctificatio hominis est in potestate Dei sanctificantis^ non pertinet ad ho~ minem suo iudicio assumere res quibus sanctificetur ; sed hoc debet esse ex di" vina institutione determinatum. Et ideo in sacramentis novae legis, quibus ho~ mine^ sanctificantur [secundum illud^^: Abluti estis, sanctificali estis), oportet uti rebus ex divina institutione determinatis. Nec s. doctor explicari potest de determinatione in genere quae possit per diversasigna significari; nam^i expresse docet oppositum, dicens: Etsi idem potest per diversa signa significari (en qualis esset determinatio in genere), determinare tamen quosigno sit mtendum (en determinatio in specie), pertinet ad significantem; Deus autem est qui nobis significat spiritualia.

Circa autem diversitatem ecclesiae graecae et latinae, praesertim ( ut dixiraus) in sacramento ordinis, respondetur, traditionem instrumentorum non essemateriam essentialem, sed tantum accidentalem, etsi integralem. Ad decretum vero Eugenii respondet Habert, illud editum fuisse soluto conciiio; sed haec responsio nihil valet, iam enim satis probavimus /. 1 . n. 110. decreta pontificum esse per se infallibilia.Congruentius itaque respondetur cum Merbesio Conc. et Tourn., quod Eugenius nonquidem determinavit materiam essentialem ordinis, sed solum voluit armenos instruere de omni ritu ecclesiae romanae, cuius unionem illi ambiebant. Dices: Eugenius non loquitur de ritu,

(12) L. 6. p. 2. n. 2135. (13) Inst. theol. t.7.p.41 (14) L. 6. p. 2. n. 2128. (IS) Loc. cit.

(16) T. 8. p. 23. n. 10. (17) T. 3. p. 21.

(18) De sac. c. 2. a. 2. p. 2. (19) 3. p. .j. 60. a. 5. (20) 1. Cor. 6. 11. '21J Ad 1.

De Ligorio. Mor. II.

5

66

Bed expresse de materia; et sicut in aliis sacramentis raateriam essentialem assignat, sic in isto de ordine, dicens: Sextum est ordinis^ cuius materia est iU lud^ per cuius traditionem confertur ordo. Respondeo: Si hoc est verum sequeretur quod etiam esset certum quemlibet minorum ordinum esse sacramentum; sed ipsi Salm. * cum Soto Navar. Vasquez dicunt oppositum esse probabile, idque probabilius esse probabimus iufra n. 737. cum ordines minores etiam ab abbatibus conferantur. Nec valet dicere cum Vasq. Maior. et aliis apud Palaum^ quod in eodem decreto Eugenii episcopus vocatur minister ordinarius sacramenti ordinis: ergo (ut aiunt) possunt ex privilegio etiam alii quam episcopi, esse ministri huius sacramenti. Nam resp. quod si hoc esset , etiam presbyteratus posset aliquando conferri a non episcopo; sed hoc commuuiter reiicitur, quidquid dicat Vasq. Uode dicendum quod Eugenius cum nominavit ministrum ordinarium, utique intellexit loqui in subiecta materia secundum sensum dd. et coustantem ecciesiae traditionem ut ait Tourn. 3 nempe qaod privative ad episcopum spectat conferre ordinem presbyteratus et diaconatus; reliquos vero inferiores, utpote non sacramenta, posse aliis committi. Hinc censetur Eug., loquendo de sacramento ordinis, non omnia dogmatice asseruisse, sed in pluribus se accommodasse ad communem loquendi modum, quoresin septem ordioibus adhibitae, utpote discrimen uniuscuiusque ordinis expressius significantes, communiter vocantur materia sacramentorum.

Cap. n. De niHisno SAcaAmHToacn.

CcBiuu I. Quid revjniratur ut miDister det valide sacranieDtam.

•13. Ad valorem sacramenti requiritur potestas

el intenlio minislri. \. Utrum in ministro requiraturetiamaUentio. io. Quoluplex polesl esse inientio. 46. ISon sufficU in ministio intentio habitnalU,

vel ioterpretativa. \T. ISon requiritur actualig. \S. Sufficit virtualiit.

(1) De ordine c. 1. p. 1. dub. 1. b. 12. et 15.

(2) T'. 27. d. un. d. 14. b. 10,

\ 9. An sufficiat intentio coaeta; vel eum erro^ re eirca personam suscipientis.

20. An ad validitatem sacramentonim requiratur intentio inlema ministri. Et I. an sufficiat sola intenlio faciendi actionem ertemam.

21. 2. yin rcquiratur intentio faciendi quod /L» eit ecclesia romana.
22. 3. An requiratur intentio explicita confleiendi sacramentum. aut producendi effectum sacramentl. Et an celebrandi ritam extemum uti sacrum.

23. An minister debeat habere intentionem fa» eiendi ritum sacrum^ quem intendit ecchsia„

24. Si minister habet duas intentiones conirarlas^ quaenam debeat praevalere.

25. f^ide resolutiones Busembaum.

26. An sit validum sacramentum collatum sub' conditione.

27. An slt lidtum conferre suib conditione sacramenta characterem imprimentia,

28. An etiam alia sacramenta.

29. An in extrema necessitate prorimi minister possity et leneatur ministrare sacrameniumy quando materia est dubia.

30. a Resp. Ad valorem sacramenti in ministro, non fides vel probitas, sed praeter potestatem(etiuri&dictionem ia quibusdam) requiritur intentio seu voluntas saltem virtualis et absoluta, vel huic aequivalens, faciendi non tantum externum illum actum, sed sacramentum, vel saltem id quod facit ecclesia, vel quod Christus instituit. Est communis ex Trid. *. Ratio prioris partis est quia sacramenta operantur non ex dispositione ministri; sed virtute divina, secundum institutionem et meritum Christi. Ratio posterioris, quia ad confectionem sacramenti requiritur talis intentio quae actionem determinet ad esse sacramentale, tollatque indifierentiam verborum et actionum; talis autem non esset intentio solius actionis externae, quae ad alios fines, v. g. ad ludum potest referri.»

31. Quaeritur i. An in ministro sacramentorum, praeter intentionem, requiratur etiam attentio, ut valide ea conferat. Affirmat Croix 5. Alias ( ut ait) confectio sacramenti non esset actio humana, humano modo exhibita. Ex qua opinione, si probabilis esset, inferretur utique quod minister voluntarie se distraheos non conferret sacra(3) Praelect. theol. de sac ord. q. 4. a 2. oodcI. %

(4) Seu. 7. can. 11. de tacraua. {6) L. & p. 1. Bam.

CAP. II. DE MINISTRO SACRAMENTORUM DUB. I.

67

meiitum; sed hoc non videtur posse subsistere, et ideo ipse Croix ^ fatetur, vix fieri posse ut per distraclionem sacramentum invalidetur, quia semper permanet attentio virtualis, nisi distractio sit totalis. Haec igitur opinio minime probabilis mihi videtur, nec eam inveni ab alio auctore traditam; omnes enim dicunt, ad valorem sacramenti, praeter materiam et formam, nihil aliud requiri quam intentionem ministri, ut defiuitum fuit a conciliis, prout infra referemus n. 23. Nec officit dicere, non esse actionem humanam illam quae fit sine attentione: nam licet, ut homo humano modo operetur, requiratur ut ad finem operis quod intendit facere attendat ; non tamen requiritur ut cum opus exequitur actualiler attendat. Si autem necessario haec attentio requireretur, nec etiam consequenter sufficeret (ut non recte supponit Croix) attentio virtualis. Nam iuxta dicta l. 4. n. 177. v. Ratio^ haec attentio virtualis non datur, nec potest intelligi; quia cum attentio sit actus intellectus considerantis id quod homo agit, necessario importat ut intellectus actu advertat ; unde sicut non potest dici quod intellectus virtualiter consideret quod non considerat, ita nequit dici hominem virtualiter attendere, quando actu non attendit, sed alio est distractus. Hinc optime docet doctissimus p. Suar. 2 quod minister, etsi distractus, vere conficit sacramentum: Quia (ut ait) actio eius est simpliciter humana et libera^etprocedit apriori intentione.

Utrum autem peccet graviter minister voluntarie se distrahens in confectione sacramenti. Omnes dicunt peccare saltem venialiter; et Cont. Tourn. ' dubitat quin etiam peccet raortaliter; ged probabiliter hoc negat Croix * cum Gobat et communi ; nisi esset pericu3um errandi in formis praeserlim longioribus. In confectione tamen eucharistiae voluntariam distractiouem mor(1) N. 85. (2) In 3. p. d. 13. sect.S.v.Dicol. De sacram. c. 2. a. 2. seci. 3. 2. v. Ex his. (4) Cit. n. 8S. (S) T.8. p. 515. n. 13. (6) Desacr. uiss. i 2. c. 13. a. 8. (7) L. 6. p. 2. n. 443.

talem esse, probabiliter dicunt Conc* etTamb 6 (contra Croix' et Mazzot.' qui tenet probabile esse quod sit tan«t tum venialis). Ratio quia distractio in tali sacramento videtur non carere gr» vi irreverentia.

15. Quaeritur 2. Quotupliciter potest esse intentio. Intentio potest esse vel actualis vel habitualis^ vel interpretativa vel virtualis. Actualis est cum quis actu intendit sacramentum conficere. Habitualis est cum quishabuit antecedenter actualem, et non revocavit, sed de iHa non amplius cogitat, nec ea in aliquo effectu permanet. Interpretativa estcum quis nullam habet nec habuit intentionera actualem, sed ita est dispositus, ut, si adverteret,haberet. Kirtualis demum est cum quis, licet hic et nunc non intendat actualiter conficere sacramentum , agit tamen virtute actualis inientionis habitae, prout si quishabens intentionem sacramentum eucharistiae conficiendi , adeat ecclesiam, dicat missam et consecret.

16. His positis, dicendum 1. ad conficienda et conferenda sacramenta noa sufficere in ministro intentionera ^abitualem aut interpretativam. Hoc ut certum communiter docent Suarez^ Cont. Tourn. <o Conc. Holz. Viva Croix Salm. et alii passim. Ratio

quiahuiusmodi intentiones non faciunt? ut actio sit elicita humano modo, ut requiritur in ministro, a quo proceduntv sacramenla tamquam acausa operante.

17. Dicendum 2. non requiri in ministro intentionem actualem. Idem etiam certum est apud omnes cum s. Thom.^6. Ratio s. doctoris: Sed hoc (scilicet actualiter atteudere) non cft totaliterpositum in hominis potestate^ quia praeter intentionem^ cum homo vult mulr tum intendere^ incipit alia cogitare.

18. Dicendum 3. sufficere ut minister habeat intentionem virtualem\ quia per hanc ille vere operatur humano modo, cum taHs intentio sit vera cau(8) T. 3. p. 212. (9) In 5. p. d. 13. sect. 3. (10) L. cit. conci. 1. (11) T. 8. p. 83. n. 4. (12) T. 2. p. 6. n. 22. (13) De sacr.q.l.a.^. n.6. (14) L. 6. p. 1. n. 86. ei >>7. (15) Tr. 1. c. 7. p. 4. B. 42. (IG) 3 p. q. 64. a. 8. ad 3.

6a actionis. Idque pariter commune et certum est cum Suar. < Cont. Tourn. 2 Con.SLug.^^Wig.sHolz.e Sal. ? Ronc. s et alii ex d. Th.^qui sic docet: Licet ille qui aliud cogitat, non habeat acLualem intentionem^ habet tamen habitualem quae sufficit ad perfectionem sacravfienti. Pro intentione autem habituali s. doctor sine dubio intelligit virtualem; Dam immediate post sic subdit : Puta cum sacerdos accedit ad baptizandum, interidit facere circa baptizandum quod facit ecclesia^ unde si postea in ipso exercitio actus cogitatio eius ad alia raptatur, ex virtute (nota) prim^e intentionis perficitur sacramentum. Hinc recte dicunt Viva et Croix^* cum Abel. Gamach. et Mauro, quod minister qui de more ponit actiones requisitas ad sacramentum, nisi debitam intentio> nem positive excludat, imprudenter de eadubitat,quia saltem vult facere quod alias solet, et quod aiii ministri faciunt. Adde quia per hoc quod cognoscit actiouem illam esse sacram, et frustra Don poni, exercite intendit eam ponere iuxta finem suum, ut Viva et Croix cum Vasq.^^.Quare advertunt Bellarm. Henriq. Croix et Viva non esse opus ut minister ore vel corde reflexe dicat se intendere conficere sacramentum, sed suificere ut sit animo praesens, et attente faciat id quod facit.

49. Suificit etiam intentio ministri coacta sive metu extorta, praeterquam in matrimonio, ut recte dicunt Croix*^ et Lugois quia metus non tollit voluntarium;sicquedefinitum refert Lugo ^s. Ita pariter dgq invalidat sacramentum, excepto matrimonio, error ministri circa personam suscipientis, nempe si minister putans absolvere Petrum absolvat Paulum, ut cum communi docent Suarez et Lugo »8 modo tamen ministernon alligetsuam intentionem ad aliam personam determinatam; quod ordinarie non evenit nisi in matrimonio.

50. Quaeritur 3. An ad validitatem sacramentorum requiratur iutentio ia$.) Loc. cit. (2) Loc. clt. concl. 2.

(3) T. 8. p. 8S. n. 4. (4) De sacr. d. 8. n. 74.

(3) Tr. 11. exam. 4. i». 32. r. 3. (6) T. 2. p. 6.

U.22. (7)CiUQ. 42. (8)C. q.3. (9) L. c.

SACRAMENTIS IN GENERE

terna ministri. Dicendum 1. non suffi* cere solam intentionem faciendi actionem extepnam, sed requiri intentionem faciendi quod facit ecclesia. Hoc est de fide contra Lutherum, qui dicebat sufficere solam intentionem ponendi ritum exteriorem, etsi ioco peractum: ita ex Trid. ubi habetur: Si quis dixerit in ministris, dum sacramenta conficiunt et conferunt, non re quiri intentionem saltem faciendi quod facit ecclesia, anathema sit. Item^o : Si quis dixerit absolutionem sacramenta^ lem sacerdotis non esse actum iudicia^ lem^ sed nudum ministerium pronun^ tiandi et declarandi remissa esse peccata confitenti, modo tantum credat se es" se absolutum, aut sacerdos non serio^ sed ioco absolvat; aut dixerit non requiri confessionem poenitentis, ut sacerdos eum absolvere possit: anathema sit, Idem habetur in decr. fidei conc. flor. sub Eug. IV. ubi dicitur: Omnia sacramenta tribus perficiuntur^ videlicet rebus tamquam materia, verbis tamquam forma^ etpersona ministriconferentissa' cramentay cum intentione faciendi quod facit ecclesia. Idem declaratum fuit ia coDC. constant. 2» ubi praescripturn fuit: Ut suspectus de haeresi in errogetur, an credat quod malus sacerdos, cum debita materia et forma et cum intentione faciendi quod facit ecclesia, vere conficiat et conferat sacramenta. Ratio doctrinae huius est quia actio miuistri debet ad ministerium referri, actio autem ioco facta non refertur ad ministerium sacrum, sed tantum ad irrisionem. Lutherus dicebat suificere actionem iocosam, eo quod ipsa adhuc satis erat ad fidem excitandam; sed hoc principium patet esse falsum: nam in pueris nequit fides excitari,et tameuiamipsi capaces sunt baptismi.

24 . Dicendum 2. non requiri inteationem faciendi quod facit ecclesia romana, sed sulficere intentionem faciendi quod facit vera ecclesia a Christo

(10) Art 4. n. 6. (11) L. 6. p. 1. n. S9.

(12) L. c. (.13) Ibid. (14) N. 60. (IS) D. 9. n. 131 . (16) la conc. tolet. 4. c. 56. (17) D. 13. secL 3 (18) D. 8. n. 114. (19) Sess.7. can. 11. de sacr. (20) la sess. 1 4. caa. 9. de poen. (21) Sess. al"^

CAP. II. DE MINISTRO SACRAMENTORUM DUB. I.

69

Instilnta. Td pariter certum est , quia baptizati ab haereticis, qui ecclesiam romanam nou credunt esse veram ecclesiam, nequaquam suntrebaptizandi. Hic tamen bene advertit Sylvius • : Quod si quis nollet facere quod ecclesia romana facit^ etiamsi esset vera Christi ecclesia , sacramentum non subsistit , quia revera non habet intentionem faciendi quod Christus instituit.

22. Dicendum 3. non requiri ad valorem sacramenli intenlionem explicilam conficiendi sacramentum aut producendi effectum sacramenti; sed sufficere intentionem peragendi ritum qui ab ecclesia habetur pro sacro. Ratio quia (ut supra dictum est) sufficit intentio faciendi quod facit ecclesia. Ita fX)mmuniter Suar. 2 Tourn. 3 et eius Continuator ^ Conc. * Viva ^ et alii oquiarevera tuncnon habet intentionem neque explicitam neque implicitam faciendi quod facit ecclesia, ut docet d. Thom. 10 qui ait: Intentio ministri pot^ est perverti dupliciter, uno modo respe^ ctu ipsius sacramenti, putorcum aliquis non intendit sacramentum conferre^ sed derisorie aliquid agere ; et talis perversitas tollit veritatem sacramenti^ praecipue quando suam intentionem exterius manifestat. Nota SQvhxim praecipue, ergo si tantum interius derisorie agit, nec etiam confert sacramentum. Idque confirmat idem s. doctor'i dicens: /ntentio ludicra (non actio ludicra) vel io' cosa excludit primam rectitudinem tntentionis^ per quam perficitur sacramentum.

Praeterea non requiritur intentio explicita celebrandi ritum externum, ut

jnnes ex d. Thom. ' qui docet valide | formaliter et absolute sacrum. Hoc paconferri baptismum, quamvis ille qui non credit baptismum esse sacramentum^ aut habere aliquam spiritualem virtu~ tem^ non intendat^ dum baptizat, conferre sacramentum, tamen intendit fatere quod facit ecclesia, etsi illud reputet nihil esse. Et quia ecclesia aliquid

tet, nam alias baptismus collatus a paganis qui sacramenta ignorant aut irrident, esset nullus; sed Nicolaus i. cum consultus fuisset a bulgaris de valore baptismi collati a iudaeo vel pagano, respondit esse validum, si collatus fuerit cum vera materia et forma:

facit, ideo ex consequenti et implicite I valet enim talisbaptismus ob intentiointendit aliquid far,ere , quamvis non \ nem generalem faciendi quod audierit explicite. Recte vero advertunt Cont. I iudaeus vel paganus fieri ab ecclesia

Tourn.8 Ronc^ cum Bon. etc. quod si quis unquam crederet sacramentum non confici, nisi habeatur intentio explicita conficiendi sacramentum , et

Christi<2.

23. Hic autem occurrit magna illa quaestio olim excitata, ut ferunt, ab Ambrosio Catiiarino; et nostris tempobanc intentionera non haberet, nullum , ribus valde agitata, nempe au ad valilonficit sacramenlum ; quia tuuc non intendit facere quod facit ecclesia. Item advertendum quod, licet valeatsacramentum, etiamsi minister non habeat explicitam intentionem confereudi sacramentum vel eius efl*ectum; m©do (ut diximus) intendat facere quod facit ecclesia, quia tunc implicite habet intentionem couferendi sacramentum, ut vidimus mox supra ex d. Th.: si tamen intentionem positive contrariam habeat non conferendi sacramentum, tunc non confert sacramentum,

(1) 3. p. q. 64. a. 8. (2) Z. p.q.6i.sect.U.a.8.

(3) Pi-aclect.theol.dc sacr.iiigcn. q. 7. a.l. coiicl. 2.

(4) De Mcram. iu geii. c. 2. a. i. sect. 2. |>iiu7l. 3. J^. 1. coucl. 2. (i>) T. 8. i>. 84. u. 1. (6) lu (>rup.

ditatem sacrameoti requiratur ut minister habeat inlentionem faciendi ritum sacrum quem intendit ecclesia.

Prima sententia negat; duplicem enim distinguit intentionem, unam faciendi solum actum externum quem facit ecclesia, et hanc dicit esse necessariam; aileram faciendi actum externum non simpliciter, sed ut sacrum sive sacTamentaiem quem Christus instituit, et ecclesia intendit, hancque tuetur non requiri. Haec sententia plures quidem insignis nominis patronos

28. dainn. ab Alex. viii. n. i. (7) In 4. d. 6. q.i. a. 3. q. 2. ad i. (B) Loc. cit. prob. 3. v. Dixi. (9) C. 4. q. 5. (iO) 5. p. q. 64. a. 10. (il) Eod. a. iU. ad 2. (i2j C. A quodani d. 4. de cuusecr.

habet, et praecipue Iiienin. Contensonium M. Serri Genettum p. Milante; eamque non obscure videtur etiam tradidisse p. Salmeron* quidixit: Advertendum duplicem esse intentionem ministri conferentis sacramentum^ alteram quidem publicam et ecclesiae ipsius^ cuius ministerio perfungitur. Haec autem inlentio satis exprimitur in ipsis sacramentorum formis; intendit enim ecclesia per huiusmodi verba baptizare^ confirmare etc. Haec autem intentio inseparabilis est ab ipsis verbis^ si integre^ ut debent, proferantur. Huius autem sententiae Bellarm. 2 et Lugo 3 auctorem faciunt praefatura Ambrosium Catharinum; sed Tourn.^ et p. Conc. 5 quaerunt vindii^are Catharinum, dicentes tantum ipsum voluisse non requiri intentionem quae respiclt effectum sacramenti, vel ritum externum prout sacrum ab ecclesia celebratum. Sed quidquid sit de hoc, ratio huius sententiae est quia ex Tridentino non requiritur in ministro inlentio faciendi quod ecclesia intendit, sed tantum faciendi quod facit ecciesia; et ideo sufficit ut minister serioapplicet materiae debitani formam, ut facit ecclesia.

S^mntia senttntia vero communis et sequenda afirmat omnino requiri intentionem ministri faciendi ritum sacramentalem quem intendit ecclesia; hanc tenet Bellarm.6 qui ait oppositam nondifferre ab errore novatorum, item Lugo' qui dicit eam ab omnibus meritissime reiici, et saltem non multum distare ab errore haereticorum. Vasquez 8 qui contrariam vocat damnatam, item Tourn. » et eius Continuatorio Petroc.*^ ConcJ^ Croixis Viva^^ Antoine^^ Salm.^^cum Suar. Bonac. et aliis : et hanc sententiam tuetur etiam ss. p. Bened. xiv. Probatur 1. ex Trid.^s ubi requiritur intentio faciendi quod facit ecclesia ; ergo non suflicil kitentio tantum serio apphcandi for(1) Lib. 1. d. PauU epist. p. 3. disp. 2. (2) L. 1. de sacr. c. 27. (5) Eod. tit. d. 8. sect. 2. (4) Praelcct. theol. de sacraiu. iii gen. q. 7. a.l. de Mjnt. Ciliiariui. (5) T. 8. p. Go. n. 8. (6) L. c. (7) Loc. cit. (8) Dis|). 158. (9) Loc. c. in fin. (10) C. 2. a. 2. puDcl. 3. S- 1. concl. 3. (11) T. 3.

mam materiae, ut facu ecclesia; reipsa enim haec iutentio, dum actio externa ponitur, est ab actione inseparabiUs, ut dixit p. Salmer.^9 sed ultra requiritur intentio faciendi ritum sacramentalem quem facit ecclesia: ahas tam conc. Trident. quam coustantiense frustra praeter materiam et formam requisivissent intentionem ministjri faciendi quod facit ecclesia. Probatur 2. ex eod. Trident. et fortius ex propos, 28. damnata ab Alex. viii. quae dicebat: Valet baptismus collatus aministro qui omnem ritum externum formamque baptizandi observat^ intus vero in corde suo apud se resolvit: Non intendo facere quod facit ecclesia. Nota verba intus vero: ergo damnavit pontifex opinionem non requirentem intentionem internam faciendi quod facit ecclesia. Reponunt adversarii, et praecipue p. Milante, prdpositionem praefatpm ideo fuisse damnatam, quia compreh<,ndebat omnem ritum sive serio sive ioco peractum. Sed respondetur \ . nullum in propositione verbum fieri de administratione iocosa. Respondetur 2. quod superflua quidem fuisset haec damnatio, si sola administralio iocosa fuisset reprobata, haec enim iamdudum a Tridentino proscripta fuitr nec tempore huius damnationis aliquis erat qui errorem Lutheri renovaverit; nam, ut feruntVanroy^o Aurelius Piette2i etHenno22 thesis proscripta fuit decerpta ex thesibus Farvacquesii, qui sententiam de externa intentione, exclusa iocosa administratione , acriter propugnarat. Hinc dicendum cum ss, p. Bened. xiv.23saitera grave vulnus ex praefala prop. daran. inflictum fuisse sententiae Catharini.

Probatur 3. ratione, qua evincitur necessariam esse intentionem internam ministri ad conferendum sacramentum; ut enim habetur ex d. Th.24

c.S.q.2. (12)T.8.p.G7.S.3. (15) L. G. p.l.n.M. (I i) De sacr.q. 1. a. 4. n. G. (15) De sac. c. 2.n.5. (IG) Tr. 1. c. 7. p. 3. n. 2G. (17) Aur. lib. de syiiodo I. 7. c. 4. n. 9. (18) Dict. can. 11. scss. 7. (IV)) Ut siipia. (20) T. 4. (21) T. S. (22) T. 1. di-p. 4. q. 2. a. 2. (23) Cit. L de syuodo u. (2i) 3. p. q. 04. arL 8.

CAP. II. DE MINISnvO S

^uae in sacramentis aguntur ad plura referri possunt , prout ablutio in baptismo referri potest ad munditiam 'Corporalem et spiritualem ; ideo oportet ut per intentiouem abluentis referatur et determinetur ad unum, id est ad eflfectum sacramentalem sive ad ablutionem spiritualem. Hic autem nolumus immorari ad discutiendos plures textus d. Th., in quibus obscure locutus est, pro quorum solutione adi p. Conc.et Cont. Tourn.i. Sed s. doctor 2 clare docuit, ultra ritum externum omnino requiri internam intentionem dicens: Requiritur etiam in quolihetsa-cramento persona ministri conferentis sacramentum cum intentione conferendi £t faciendi quod facit ecclesia; quorum trium^ si aliquid desit^ idest^ si non sit 4ebita forma verborum^ et si minister sacramenti non intendat sacramentum conferre^ non perficitur sacramentum.

Idque maxime confirmatur auctoritate ss. pontificis Beued. xiv.3 qui reprobat opinionem Caietani et Soto, qui volebant sufficere in suscipiente baptismum voluntatem neutralem , nempe non consentientem neque repugnantem ; et declarat ex mente Innoc. iii.^ quod sacramentum baplisraatis tunc effectum habet, quando quis vel actu praebet, vel iam antea praebuit voluntatem ; et si neque consentit neque dissentit, licet externe corapositus, nequit baptizari, si nuraquam antea habuit voluntatem suscipiendi baptismum. Hoc posito, nempe quod iu subiecto necessario requiritur intentio su«cipiendi sacramentum, deinde transit pontifex ad intentionem requisitam in ministro, et mentionem faciens de opiuione Calharini, dicit: Haec opinio (nenape Caietani) minus habet difficultatis, cum non deconferente agatur^ sed de accipiente baptismum. Ergo tanto ma^is in conferente, uitra compositionem «xternam interna requiritur intentio. Tandem quamvis senlentia opposita €sset probabilis , iiulli dubium (ut ait

(1) Locc. cc. (2) Opusc. 8.

(5) In sua Instruct. ad vicesgprentcm data Romae '28. febr. 1747. (^4) In c. Maiorcs, de bapttsmo. (S) Cit. 1. de syaod. n. 9.

.CRAMENTO^UM DUB. t. 71

pont. Bened. xiv.-^)eam non posse ia praxi adduci ex prop. 4 . damn. ab la* noc. XI. ubi declaratum fuit in conferendis sacramentis illicitum esse sequi opinionem probabilem, relicta tutiore. Hinc recte docet praefatus pontifex,, quod si constet quempiam baptismum aut aliud saoramentum initerabile administrasse, omni adhibitoexternoritu, sed intentione retenta, aut cum deliberata voluntate non faciendi quod facit ecclesia, urgente necessitate, erit sacramentum iterum sub conditione perficiendum ; si tamen res moram patiatur, sedis apostolicae oraculum erit exquirendum.

24. Quaer.4. Si minister habeat duas intentiones contrarias,quaenam debeat praevaiere. Resp. 1 . Si voluntates istae sint simul, praevalet praedominans; nempe, quae eligeretur, cognita incompossibilitate. Resp. 2. Si inter voluntaies contrarias una succedat alteri, posterior valet, nisi prior revocaverit (saltem virtualiter) omnem voluntatem subsequentem; tunc enim prior voluntas modo expresse non revocetur, certe praevalet. In his autem, si adhuc remanet dubium, dubius erit valor sacramenti; nam ut valor sacramenti tamquam certus habeatur requiritur (sufficit)praesumptio,quae sit moraliter certa, excludens omnem oppositam formidinem. Ita Viva 6 Lugo ' et Croix 8 cum Bosco Pallav. Dicast. etc.Si quls autem contraheret matrimonium, intendens illud esse solubile, tali animo, quod si sciret esse insolubile, non contraheret, tunc nullum esset matrimonium, ut recte docentLugoS Sanch.io Croix" cum Perez Conc. etc. Et idem dicunt Bellar. Vasq. et Dic. cum aliis apud Croix da iufideli, qui sic contraheret. Ratio quia matrimonium de sua natura est indissolubile; unde qui sic contraheret apponeret conditionem contra substantiam matrimonii, ac ideo illud invalidantem Valide tamen contraheret, ut ait Lugo cum Suarez, si quis per

(6) D. 7. q. i . a. 4. n. 9. (7) De sacr. d. 8. n. 12^ (8) L. 6. p. i. n. 69. (9) L. c. b. 128. (10) De matr. 1. 2. d. 13. (II) L. c. n. 72. (12) luxla cap. Gd. de cuudil. a^ipos. (15,^ N. 132.

t

72 LIB. \1. TRACT. 11. DE

errorem putaret matrimonium esse soVubile; quia error privatus non tollil ei intentionem generalem contrahendi modo quo debet.

25. a Dixi 1 . saltem virtualis: tum quia non sufBcit interpretativa vel habitualis (qualis etiam potest esse in ebrio et dormiente); cum actusabea procedens non sit humanus et deliberatus, seu liber in se: tum quia actualis, qua scil. actu intendis et vis hoc facere, etsi melior sit et consulta, non tamen requiritur; cum enim ea non sit iu nostra potestate, et homo facile distrahatur, nimis durum et plenum scrupulis fuisset, si hanc Christus requisivisset. Virtualis autem dicitur quae ex actuali praecedente relicta durat in aliqua actione vi iliius incoepta et continuata: ut si ex intentione baptizandi, vel celebrandi vadas ad ecclesiam, sacras vestes induas, ad altare vel baptisterium accedas, etsi interim omnia alia cogites. Ratio est quiahoc sufficit, ut actio illa sit humaua et moralis. Laym.

Unde resolves:

» 4 . Si sacerdos habens forte ante se panem, recitet factum et verba Christi; non ideo consecrat.

j> 2. Impoteus rationis, ebrius, vel somnians, non conficit sacramentum, etiamsi ante ebrietatem vel somnum id intenderit; quia non agit humano modo. Layman 2 ( Ita communiter Suarez Vasquez Con. etc. apud Croix^ contra Cabrera).

»3. S.Athanasius In lusu puerili vere baptizavit, quia intendit facere quod viderat in templo fieri ab episcopo.

» 4.Haereticus validebaptizatet contrahit matrimonium, etsi non credat hoc esse sacramentum, rideat et contemnat: imo etsi nolit facere quod facit ecclesia romana, sed quod sua; falso putans non romanam, sed suam esse veram; etsi etiam per hoc nolit conferri gratiam. Ratio est quia intentio generalis qua vuit quod Christus instituit, praevalet intentioni provenienti ex errore privato. Bon. * Suar. Fill. etc.

(1) L. 8. t. i. c. 8. (2) Loc. cit.

(3) L. 6. p. 1. u. Jii. (4) Q. 3. p. 2. 2.

lAGBAMBNTIS IN GENERE

» 5. Non debet repetere sub condi-» tione consecrationem, qui in ipsa fuit distractus (Vide dicta supra n. 44.) vel qui minores hostias ad altare detulit, de quibus maiorem consecrans, noa explicite cogitavit, nec detexit.

» Dixi 2. absoluta; quia conditionata suspendit effectum, quod, praeterquam in matrimonio, fieri non potest. Unde resolves:

» 1. Validum est sacramentum collatum sub conditione praeterita aut praesenti necessaria vel contingente, si conditio vere sit impleta: v. gr. absolvo te si vis dimittere concubinam, si capax es; baptizo te si non es baptizatus. Bon.5.

» 2.NulIum est sacramentum datum sub conditione futura,sive sithaec contingens, ut absolvo te si restitues, si dimittes concubinam etc, sive necessaria adiecta animo suspendendi sacramentum, ut absolvo te si cras sol orietur. Bon.^ Suarez Con. etc. contra Dic. et Esp.

» 3. Dubium est sacramentum collatam sub conditione occulta, humano modo incognoscibili: v. gr. baptizo si es praedestinatus, si Deus videt te hoc anno moriturum.

» 4. Graviter peccat qui administral sacramentum(excepto matrimonio) sub conditione, non solum futura, (quod semper est mortale) (Ut Salm. ' cum Gran.), sed etiam praesenti aut praeterita; sive in se sit prorsus occulta^ quod etiam est mortale; sive humano modo cognoscibilis: quod tamen nullum est si fiat ex causa rationabili; raro veniale, saepius mortale, si absque ulla causa. Ratio est quia aut uullum facitsacramentum,autdubium, aut validum quidem, sed non sine uugatione in re gravi. Vide Bonac.s Suar. Conc* etc. schol. »

26. Quaer. i. An sit validum sacramentum collatum sub conditione. Si conditio est de praeterito vel de praesenti,sine dubio, verificata conditione, sacramentum est vaiidum. Ita commu-'

(8) Q. 5. p. 2. n. 18. (6) N. 19.

(7) Tr. i. c. 7. p. 6. n. 89. (8) Loc. cit.

CAP. II. DE MIMSTRO

oiter Suar. » Laym. 2 Cont. Tournely 3 Pal. * cum Conc. Bon. etc. Si veroconditio sit de futuro, nuUum quippe est sacramentum collatum, ut TournelyS cum Bus. et aliis, ut supra communiter. Ratio quia, ut sacramentum valide conferatur, forma est applicanda materiae praesenti, alias haberetur efifectus sacramenti, guando forma et materia iam desierint adesse. An autem valide absolveret confessarius sic dicens: Absolvo te^ si Deus cognoscit quod restitues. Affirmant Viva^ et Henr. Arriaga et Bernal. ap. Croix ' qui id valde probabile putat; quia (ut dicunt) tunc iam apponitur conditio de praesenti, cum Deo omnia futura sint nota. Sed huic opinioni rectius contradicunt Contin. Tourn. 8 Conc. ^ item Coninch. Avers. et Dicast. ap. Croix^o. Ratio quia, cum Deus commiserit administrationem sacramentorum cognitioni et voluntati hominum, nequit apponi conditio quae non possit cadere sub humana cognitione.

27. Quaer. 2. An sit licitum conferre sacramentum sub conditione. Quoad sacramcMta characterem imprimenlia, certum est apud omnes licitum esse ; et patet ex c. 2. de bapt. ubi dicitur : De quibus dubium est an baptizati fuerintj baptizantur his verbis praemissis: Si baptizatus es, non te baptizo; sed si nondum baptizatus es ego te baptizo. Et quamvis lueninus et Tourn. 12 asserantante saec.viii. non haberi mentio. nem in patribus et conciliis praedictae formulaQ€onditionatae, tamen docet ss. p. Bened. xiv.13 ex eo non recte inferre Nat. Alex. non fuisse in usu ia collatione sacramentorum, conditiooem appofli; nam asserit ex constanti ecclesiae praxi satis probari oppositum. Tantum (ait) in saec. viii. conditio illa

(1) lu 3. p. d. 15. sect. 5. (2) L. tr. 1. c. S. B. 13. (3) De sac. c. 2. a. 1. p. 3. $. S.coaci.l. [A) De sacr. «1. un. p. S. n. 7. (5) Loc. cit. (6) De sacram. d. 3. q. 1. a. 3. n. 13. (7) L. 6. |). 1. n. 81. (.8) Loc. c. (0) T. 8. p. 87. u. 9. (10) Loc. c. (11) De sacr.^ d' 1. q. 3. c. S. a. 1.

(12) Praelect. thcol. de sacraiii. quaest. 1. in rin.

(13) De synod. I. 7. c. 6. n. 1. (14) D. 13. sect. 5, concl. 3. (ii>) D. p. S. n. 7. (IG) De sacram. t. 4. q. G. r. 3. (17) T. S. c. 12. q. 2. r. 2.

VCRAMENTORUM DUB. I. 73

quae prius mente detinebatur, exprimt coepit.

28. Communiterautera dicuntdd. etiam alia sacramenta posse conferri et reiterari si iusta causa adsit.Ita Suar.^* Pal. 15 Ronc. 16 Habert " Salm.is Bon.'* cum Sa Con. Henr. Reg. etc. communiter: et non dissenlit Cont.Tour.20 contra Iueu.2» et Ant.22 qui aiunt tantum in sacr. baptismi id licere quando adest prudens dubium de eius valore (T. dicenda de bapt. n. 136.): in aliis vero putant non licere nisi in necessitate. Sed nos primae senlenliae subscribimus, cum conditio, iusta causa accedente, omnem reparet irreverentiara sacramenti. Diximus iusta (sive rationabili) causa accedente^ ut loquuntur Suar. Pal. Bonac. Salm.23Ronc.24 item Croix25Elb.26 et Spor.27.Nam commune est cum praefatis aa.(conlra aliquos) esse peccatum mortale minislrare sacramenta si non adsit causa necessitatis vel gravis utilitatis: illicitum estenim sine tali causa sacramentum conferre cum dubio eifectus. Licilum autem est, ut dicunt Suar. Ronc. Bonac. Salm. et alii communiter, confessario prudenter dubitanti an absolverit poenitentem absolvere sub conditione. Et idem dicunt Cont. Tourn.28 et Mazz.2» quando absolvendus est puer, de quo dubitatur an compos sit rationis. Si quis autem iudicans poenilentem esse dispositum, eum sub conditione absolveret, dicens: £go le absolvo si dispO" situs es; recte dicunt Cont. Tournely^o et Salm.3i quod is non peccaret mortaliter, sed non excusaretur a culpa veniali, cum hoc esset conlra ritum ecclesiae. Idem ait Croix32 de eo qui sine rationabiii causa repeteret unum verbum vel syliabam formae.

29. Certum autem est quod casu quo

(18) De sacram. in gencrc c. 7. p. 6. n. SG.

(19) Eod. tit. d. 1. q. 3. p. 2. S- 3. n. 20.

(20) De sac. c. 2. a. 1. p. 3. 5. 5. con. 2. v. Dubium.

(21) Inst. tlieol. t. 7. p. 3o. (22) Dc sacram. c. 2. q. 3. V. Nola. (23) Loc. c. (24) Loc. ^ (2S) L. 6. p. i. u. 129. (2G) T. 3. p. \6. n, Bl.

(27) T. 3. p. 1. c. 2. sect. 2. u. 97.elsecl.3. a. I2;>.

(28) Loc. c. (29) Tr. 6. d. 1. c. 7, q. 4. n 5.

(30) Ibid. concl. 2. v. Imo peccaret.

(31) Cit. n. S6. (32) L. G. p. i. n. 129.

adest extrema proximi necessitas, et non habeatur materia, uisi dubia, tunc minister non solum potest,sed tenetur sub gravi sacramentum ei ministrare fiub conditione, ut docet Lugo * cum Suarez Vasq. Con. Cai. Sylv. et comrauni apud Viva 2 [Vide dicendan. 102. V, Materia. et de poen. n. 480.). Advertit tauien Lugo 3 quod si postea certa habeatur raateria, et locus erit, repetendum est sacrameutum sub conditione, si forte primum invalidum fuerit; et idem ait Croix"* cum Tarab. Gob. etc. Intellige hoc de sacraraentis non iterabilibus, ut baptismo, confirmatione et ordine. Notandum praeterea quod si sacramentum sit ministrandura sub conditione, nullatenus requiritur ut conditio ore exprimatur, sed sufficit raente concipere Ita Cont. Tourn. 6 Ronc. ^ cum Pal. Gobat. etc. apud Croix 8 ubi IVIoya hoc asserit coramune, et Escob. putat certum. Quando vero publice confertur baptismum dubium, rationabiliterdicit Gont.Tourn.9conditionem exprimendara, ne adstantes credant baptismura absolute reiterari contra legem ecclesiae.

Utrum autem peccaret raortaliter is qui sine necessitate plures simul baptizaretjvel absolveretsubuna forma. Affirraant Scot. Gabr. et Con. ap. Croixio. Sed negat Croix cura Val. Henr. Reg. Dic. et aliis, quia non videtur haec notabilis mutatio; oranes tamen dicunt, quod is non excusaretur saltem a veniali. Vide de ministro Baptismi.

DcBiCM II. Quid requiratur ia ministro Qt iicite miuistret.

50. P^ide quae se hahent de hoc apud Busemb.

51. Primo de slatu graliae requisilo in minislris sacramentorum ad ea ordinatis.

o2. Qu. i. Quid de aliis ministris ad ea non ordinatis. An sacerdos baptizans non solemniter graviler peccet. Fide infert. I. An contrahens matrimonium in morlali duplex sacrilegium committat. f^ide infert. 2.

55. An excusenlur minislrantes in morlali^ si urgeat necessitas. Quid de ministrantibus in nosocomiis, de obstetricibus^ et maxime de parochis cte., ministranlibus in necessilate.

(1) De sac. d. 8. n. 140. (2)Tnit.appond.§.H. Rcsp. mor. J. 2. n. 10. (4) N. 125.

(S) Sed quia non desuut auctores ali<jui, ut Genot. luenin. Content. Serry etc. qui tenont (licct i«aruiu probabil'ti*.r) v.-)lor(;w sacrameuli uou ueudcre ai) ialCRAMENTIS IN 6ENEBB

54. Qu. 2. An conferens sacramenta teneatut praemitlere confessionem^ si sit in mortali,

55. Qu. 5. An peccet graviter sacerdos^ sivt diaconus ministrans eucharistiam in mortali. Quol peccata committat sacerdos celebrant in mortali. An ministrans euch iristiam pli» ribus successiVBy commiltat plura peccata, An peccet graviter tangens ex officio eucharistiam in mortali.

56. Qu. 4. An peccet graviter confessarius tantum audiens confessionem in mortali. Qu. 3L An confessarius plures successive absolvens^ plura sacrilegia committat.

57. Secundo de statu gratiae requisito in exer» centihus alias functiones sacras,

58. De diacono et subdiacono ministrante altarl in mortali.

59. De episcopo conferente in mortali chrisma, vel oleum sanctum.

60. De episeopo consecrante in mortali templa^ vel benedicenle vestes^ elc. Et de sacerdota assistente matrimonio , vel benedicente oquam^ cineres ete.

61. An praedicator concionans in mortalif peccet mortaliter.

62. F^ide apud Busemb. de ministro utente materia vel forma dubia^ vel corruptam proferente formam^ vel omitiente caeremonias.

63. An sacramenta sint indignis deneganda. Dicendum . Generuliter loquendOy sacrile^ gium est ministrare sacramenta indignis.

64. 2. Peccatori publico negandum est sacramentum^ sive occulte sive publice petat.

65. Dub. t. Quid si peccatum sit notum tantum aliquibus adstantium.

66. Dub. 2. Quid si crimen sit publicum in alio loco.

67. Dub. 3. An peccatori publico possit unquam ministrari eucharistia.

68. Dub. 4. Quid agendum in dubio de crimine, et de poenitentiu.

49* Dub. 3. An minister ob metum mortis possit dare sacramentum indigno.

30. 3. Peccatori occulto publice petenti non esi negandumsacramentum.Secussipetatocculte.

31. Qu. -I. An confessurius possit negare sacrw mentum ob crimen auditum in confessione.

32. Qu. 2. An episcopus possit negare sacramentum ordinis peccatori occulto publice petenti.

33. Qu. 3. An possit absolvi ordinandus habituatus in vilio turpi^ qui vult ascendere ad ordines sacros. Remissive ad num. G3. in fine huius dubii.

34. Qu. 4. An parochus possil assistere matrimonio publici peccatoris. El ad quid teneatur circa impedimenta.

35. Qu. 3. An unus sponsorum possit licite matrimonium inire cum altero excommunicato, vel publico peccatore.

36. Et an liceat coniugia contrahere cum hac' reticis.

37. Qh. 6. An in sacramentis conferendis liceai uli opinione probabili.

tentione ministrt, sed tautum ab ipsa coliatioue sa* cramcnli serio peracla, tutius cst coadilioueni etiaia verbis exprimere. S. Alph. Quaest. ult. reform. 17. (G) De sacram. c. 2. a. 1. puiict. 5. 5. conci. 3. "T^ r.. Q. K CU) N. 83. (i)) L. c. f 10) N. 4^.

CAP. 11. D£ MINISTRO SACRAHENTORUM DUB. II.

75

58. Qu. 7. y^n, et quando minlstri teneantur ministrare sacramenta.

59. Qu. 8. Jn liceat simulare administrationem sacramenti.

60. Jn liceat simulare susceptionem sacramenti. Sed quid si quis simulet se conftteri.

Ci. Quid si quis simulet communicare.

62. Quid siquissimulelcontrahere matrimonium.

63. Dlssertatio de clerico habituato in vitio turpiy an possit absolvi volens ordinari in sacris^ tbsque ad num. 77.

30.« Resp. 4 . Praeter ea quae ad valorem requiruntur, requiritur probitas, sive ut sit ia gratia: tum quia Christo, cuius est minister, debet se couformare; tum quia sancta sancte sunt tra€tanda; tum quia ad hoc quidem singulariter ordinatur, et gratia peculiari donatur, ac proinde hoc curare prae aliis est obligatus. Ita Laym. i et communiter.

Unde resolves: » \ . Peccat graviter qui conficit sacrameota non habens sufficientem iurisdictionem, vel de ea rationabiliter dubitans, vel qui censura est prohibitus.

» 2. Non licet sacerdoti administrare sacramenta cum attritione cognita: quia adhuc est extra statum gratiae. Bon. 2.

» 3. Non tamen necessario praemittit confessionem {nisi velit celebrare), etsi sit consultius: quia de hoc nuHum est praeceptum, et ad delendum mortale sufficit contritio. Vasq. 3 card. de Lugo*.

» 4. Minister sacramenti ad id ordinatus, si conficiat et ministret solemniter in mortali, v. gr. si baptizet vel celebret, pecoat mortaliter toties quoties (quod etiam verum esse volunt Sayr. Led. Bon. Gran.^ de diacono ex speciali commissione baptizante), nisi forte periculum sit in mora nec possit tam cito confiteri autconteri : eo enim casu baptiaare vel etiam absolvere moribundum, iu statu peccati, non esse irreverentiam docet card. de Lugo 6.

» Dixi \ . ad id ordinatus\ etsi enim iaicus in necessitale baptizet cum conscientia peccati mortalis, non peccare

(1) Loc. cil. (2) Q. 3. punct. 2. J. 1.

(3) D. 156. c. 1. (4) D. 8. secl. 9.

(S) Cont. 3. tr. S. (6) D.8. s. 9. n. ISi.

(7) L. c. (8) T. t. c. 8. 4. 10. (9) L. c.

mortaliter docent Con.7 FiU. ^ ex Sua-» rez etc.

»2. SoimmYer: nam si sine solcmuitate baptizet, excusant a mortali Suarez Conc. Fill.

» 5. Alii qui conficiunt et ministrant, non peccant mortaliter, v. g. cum laici in necessitate baptizant vel ministrant sibi invicem matrimonium in mortali. Ita contra Sylv. Vasq. et alios docet Suarez cum aliis; qui tamen vult eos peccare mortaliter, quatenus hoc in mortali suscipiunt. Ita etiam Fill. Fern. Sanchez Conc.

» 6. Qui ministrat, etsi non conficiat, eucharistiam in mortali, peccat mortaliter, ut habet communis Suar. Filliuc. Laym. Bon. et aliorum contra Vasquez cuius^sententiam Dian. recte notat esse probabilem, sive sit sacerdos sive diaconus, ut vide p. 3. t. 4. r. 195. Idem docet card. de Lugo Et quidem aliqui putant, tot mortalia committi quot communicantur : quod minus videtur probabile, cum moraliter non sit nisi una distributio et una indigna ministratio: ita Tann. <2 Henr. Fill. *3 etc. contra Con. et Bon.

» 7. Etsi probabile sit, quod docent Sylv. Cai. Fil.<'* Nav. et Sa^^ diaconum et subdiaconum, si cum mortali in ordine suo ministrent, item sacerdotem et episcopum, si sacramentalia exerceat, nuptias, aquam benedicat, altaria, templa, vasa consecret, concionetur, eucharistiam de loco in locum transferat, peccare mortaliter: contrarium tamen videtur verius, ut docent Suar. Vasq. Laym. Con.^6 card. de Lugo '7. Ratio est quia hae actiones noa tenduntproxime ad sanctificationem animae ex opere operato siciit actiones sacramentales.

» 8. Non videtur vera esse sententia quae docet esse mortale tangere in mortali corporalia, calices, reiiquias etc. Sayr. Suar. Bon. i». Quod si quis in mortali (etiam laicus in necessitate) elevet de terra eucharistiam , non vi(10) Q. 64. a. 6. d. 1. (11) D. 8. n. ISo.

(12)2.2. (lo)N.87. (14) T.l.tr. 1. c.6.n.87,

(IS) V. Ordo. (16) Q. 64. a. «. dub. 1.

(17) Loc. cit. (18) D. 1. q. 3. p. 2.

detur aliud agere, quam si Christum in hac vita lapsum elevasset: secus lamen si quis id extra necessitatem temere praesumat, exemplo Ozae. Bon.^.»

31 . Distinguere hic oportet confectionem et administratiouem sacramentorum ab aliis functionibus sacris.

Et 1 . Quod ad sacramentorum confectionem sive administrationem pertinet, commune et certum est apud dd. (quidquid dicant aliqui non audiendi apud Croix) quod minister sacramenti ad id ordinatus, si conficiat et ministret solemniter in mortali, mortaliter peccat. Rationem affert d. Thom, 2 dicens: Conveniens esse ut sacramentorum ministri sint iuslij quia ministri dehent domino conformari....et ideo non est dubium quin mali exhibentes se ministros Dei et ecclesiae in dispensatione sacramentorum, peccent. Et quia hoc peccatum pertinet ad irreverentiam Dei^ et contaminationem sacramentorum quantum est ex parte ipsius peccatoris^ consequens est quod tale peccatum ex genere suo sit mortale,

32. Sed quaeritur 4 . An peccet graviter minister qui confert in mortali sacramentum, ad quod non sit specialiter ordinatus. Haec quaestio quippe tantum locum habet in baptismo et matrimonio, nam alia sacramenta patet non posse ministrari nisi a ministris consecratis.

Prima sententia negat, et hanc tenent p. Concina * qui vocat veram et commun.,Tourn. < Nat. Alex.^ Auacl.6 Salm. ' cum Suar. Bon. et Valent. item Gon. Hab. [uen. etc. ap. Cont. Tourn. ». Et expresse eam docet s. Th.^ qui ait: Jn articulo tamen necessitatis (sacerdos) non peccaret baptizando in casu^ in quo etiam posset laicus baptizare; sie enim patet quod non exhiberet se ministrum ecclesiae^ sed subveniret necessitatem patienti. Secus est autem in aliis sacramentis^ quae non sunt tantae necessitatis sicut baptismus.

(1) D. 1. q. 3. p. 2. n. 12. (2) 5. p. q. 64. a. G.

(5) T. 8. p. 90. n. IS. (4) Praclecl. ihcol. «le

«acram. q. 7. concl. 2. (S) De sacram. l. 2. reg. 8, .6) P. 532. n. 4o. (7) De sacr. in gen. c. 7. p. 10. u. 87. ;8^ De sacr. c. 2. a. 1. lect. 2. p. i. 2. v. Di<i 2.

SACRAMENTIS IN GENERB

Haec sententia est quidem probabilis; sed, spectata ratione, videtur probabilior secunda sententia affirmansquam tenent Conlinuat. Tournely *o Croix Antoine *2 et Lugo cum Vasquez Pont» Navarr. Led. etc. Haec sententia docet quod per se loquendo laicus sive sacerdos ministransnon solemniter, graviter peccat ministrando in morlali. Batio, tum quia peccatum quod committit indigne ministrans, iuxta doctrinam d. Thomae num. praeced. ailatam, consistit in irreverentia quae irroapatur Deo et sacramento : et quidem haec irreverentia non tantum infertur a ministro consecrato, sed et a non consecrato: tum quia hic, licet tunc non se exhibeatut ministrum eoclesiae, tamen se exhibet ut ministrum Christi: tum quia sancta sancte tractanda sunt, et sane sub gravi in re gravi: actio autem ministrandi sacramenta est quidem eximie sancta,quia fit nomine Christi, et estimmediate cooperans in sanctificationem animae, unde a quocumque exerceatur, ipsius sanctitatem requirit.

Hincinfertur 1 . probabilius esse cum Cont. Tourn. Ant. Croixi^ et aliis ap. Salm.^^ iaicum sive sacerdotem ministrantem non solemniter baptismum ia necessitate, peccare graviter si ministret in mortali.

Infertur2.probabilius peccare graviter contrahentes matrimonium in mortali, nonsolumsacramentum suscipiendo, sed etiam ministrando, ut dicunt Pontius^s Lugo^fi cum Nav. Vasq. Led. etc. (contra Sanchez ^'^ Suar. Bon. cum Soto etc.) nostramque sententiam Croix20 absolute veram putat, eamque^ valere dicit, etiamsi matrimonium ineatur per procuratorem.

33. Diximus per se loquendo, nan> per accidenslminister tam cousecratus^ quam non consecratus excusatur,si mi* nistret in mortali sacr. bapt., autpoen»

(9) 3. p. q. 64. art. 6. ad S. C*^) ^^oc. cit.

(1») N. 92. el 95. (12) Q. 6. (13) Locc. cc, (14) Tr. 1. c. 7. p. 10. n. 92. (18) De malr. 1. U c. 8. n. 11. (16) De sacr. d. 8. n. loO. (17) U« malr. I. 2. d. 6. n. 4. (18) De sacr. d. 16. sect. %. i 19) D. 1. <}. 3. p. 2. S- 1. n. lU. C^U^ L. 6. p. 1 . u . Uo.

CAP. 11. DE MINISTRO SAHIAMENTORUM DCB. II.

77

in necessitate, puta si non posset tam cito conteri, et periculum esset quod moribundus decederet sine baptismo aut absolutione,ut communiter docent €um Bus. ut supra Lugo < Roncag. 2 Continuat. Tourn. 3 Antoine ^ Croix. 5 Salmantic. ^ cum Vasquez Concin. etc. Et idem ait Moya apud Croix ' de confessario qui non posset tam cito conteri, quin incurrat notam infamiae. Idem dicuntTamb.8 etLugo^ cumVasq. €t Henriq. de sacerdote, qui incoepta missa in bona fide recordaretur peccati mortalis, et valde difficulter conteri posset, et contra uequiret sine infamia cessare ab inchoato sacrificio; sed his opinionibus merito contradicitConc.^^. Ratio quia ex una parte urget praeceptum divinum, ut sacramentum in gratia conficiatur aut suscipiatur, et ex altera non est impossibile tali sacerdoti actum contritionis elicere; etenim Deus (ut docet Trid.i^) impossibilia non iuhet^ sed iubendo monet et facere quod possis^ et petere quod non possis^ et adiuvat ut possis. Ergo si sacerdos non se conterit, ex culpa sua provenit, vel quia non conatur quantum potest, cum hic tempus sufficiens adsit (secus in primo casu moribundi), vel quia peccato adhaeret.

Praeterea hic notandum cum Cont. Tourn.*2 quod sacerdotes ministrantes in amplis nosocomiis aut in castris, cum ibi necessitates morientium sint obviae, tenentur semper se paratoshabere ad ministranda sacramenta in gratia. Et idem ex eadem ratione rationabiliter ait Cont. Tourn.i^de obstetricibus. A fortiori autem ad id tenentur parochi aliive sacerdotes quibus ex officio incumbit sacramenta ministrare, ut bene ait Nat. Alex.^'' referens monitum s. Caroli Borr. in suis instruct. ubi haec habentur: Parochus omnisque sacerdos cuius est sacramenta admini(1) D. 8. n. ISl. (2) De sacram. c. 4. q. 6. (o) De sac. c.2.a.l. scct. 2. punct. 1. $. 2.v. Dixi 1. (4) Dc sacram. c. 2. q. 6. (5) L. 6. p. 1. n. 92. (6) Tr. 4. c. 7. p. 10, n. 05. (7) Loc. cit.

(«) Meth. comm. c. 1. %. 10. n. 71. (9) D. 9. n. 8. (10) T. 8. p. 530. n. 57. (II) Scss. 6. c. 11.

(12) L. c. V. ciica. (15) Ibid. v. tli\i 2. haec lamcn. (14) De sacr. 1.2. icg. 12. (13) T. 2. p.71. coucl.3.

strare, meminisse debet olfini fere tem^* poris momento paratum esse oportere ad tam sanctae administrationis munus.

34. Quaeritur 2. An sacerdos conferens sacramenta teneatur praemittere confessionem, si sit in mortali. In confectione eucharistiae certum est ex Trident. praemittendam esse confessionem, iuxta dicenda n. 255. Quoad alia vero sacramenta

Prima sententia affirmat, et hanc tenent Merbes. Genet ^6 Conc. ex Catech. Rom. ^8 ubi dicitur: Cum sacra^ menta administramus aut percipimusy^ toties confessio praetermittenda non est. Ratio, tum quia idem motivum praecepti quod currit in eucharistia valet etiam iu aliis sacramentis; tum quia minister cum teneatur ministrare sacramenta in statu gratiae, debet habere moralem certitudinem de sua iustificatione, sicut habere debet de raaleria et forma ; haec autem certitudonequit haberi per contritionem quae difficillime et a paucis obtinetur.

Secunda sententia vero probabilior et communis negat necessitatera confessionis, et dicit sufficere quod eliciatur contritio. Hanc tenent Suar. '9 Lugo20 asserens esse communem,Salm.2i qui pariter asserunt comraunera esse hanc sententiam, scilicet quod satis sit elicere contritionem probabiliter existimatam, item Sylvest.22 Laym.23Navar.24 Victor.25Ronc.26 Spor.27 Croix^s Viva29 ElbeI3o qui etiara asserit coramunem, Bonac.^i cum Reg. Fill. Henr. et aliis passim. Prob.4. ex rit. rom. 32 ubi dicitur: Sacerdos si fuerit peccati mortalis sibi conscius ( quod absit ) , ad sacramentorum administrationem non audeat accedere., nisi prius corde poeniteat. Sed si habeat cofiiam confes^ sarii, et temporis locique ratio ferat, convenit confiteri. Nota, convenit\ ergj

(16) T. 3. p. 33. q. 4. (17) T. 8. p. 94. n. 27. (18) P. 2. c. 5. S. 43. (19) Loco inf. citaudo. (20)Desacr.d.8.n.l43. (21)Tr.l.c. 7.p.l0.n.94. (22) V. Confessio. (25) L. 3. t. 1. c. 3. u. 10. (24) Summ. c. 2. n. 6. (23) Surara. n. 133. (2(i) De sacr. q. 4. c. 1. r. 6. (27) T. 3. n. 1 ), (28) L. 6. p. i. n. 95. (29) Q. 1. a. 4. u. 4. (50) T. 3. p. 13. n. 49. (31) D. 1. q. 5. p. 2. n. K (52) De sacranicut. iu gonore.

ex rituali sufficit poenitere per contritionem, et confessio est de convenientia, noa de necessitate. Prob. 2.ratione, tum quia in aliis sacramentis non habetur praeceptum neque naturale, neque divinum neque ecclesiasticura de praemittenda confessione, ut habetur i n suscipienda eucharistia : tum quia, ut ait doctissimus Suar.^ licetconfessio (ut vidiraus) valde conveniat, tamen satis est ut sacerdos adhibeat diligentiam moralem ad se iustificandum per contritionem, quin sumraam adhibeat per confessionem; nec eadem ratio currit pro materia et forma sacramenti, quam pro licita administratione sacramenti; ibienimcum agaturde substantia seu de veritate rei, probabilitas non potest efficere ut materia et forma inepta evadant apta; sed in licita administratione sacramenti, cum agatur tantum de modo, id est de honestate actionis, bene probabilitas efficit ut actio sit honesta, quando prudenter honesta iudicatur, quamvis in 66 forte talis non sit.

35. Quaer. 3. An peccet mortaliter ,isacerdos aut diaconus ministrans eucharistiam in mortali. . Prima sententia negat et hanc tenent ll.ugo2 Spor. 3 Diana ^ et probabilem putant Salm. 5 cum Sylvio Vasq. Gabr. J-ed. etc. Viva ^ Croix ' cum Arriaga Aversa Dicast. Amico Bernal. etc. Raitio quia distribuens eucharistiam, cum non conficiat sacramentum, tantum remote cooperatur ad productionem gratiae; non ponit enim actionem per se causantem gratiam, sed tantum applicat activa passivis ; nec agit is nomine Christi, cum Ghristus non requisiverit ut distribuens sit persona sacra, olim enimetiam laici communionem sibi vel aliis porrigebant.

Secunda sententia vero quam sequimur, affirmat, eamque tenent Suar. 8 Conc.« Holzm.<o Cont. Tourn.^i Viva" Antoine Laym. <^ Ronc. ^^. Item Gonet

1)3. p. d. 16. V. Quaerilur. (2) De sac. d. 8. u. (5j T 3. p. 24. n. 172. (4) P. 2. t. 14. r. 23. (S) De sacram. iu gen. c. 7. p. 11. n. 100. ad 103.
(fl) Q. 1. a. 4. n. 4. (7) L. 6. j., 1. n. 91.

\n) i p. d. 16 i^cU S. et 4. V. Dices.

SACRAMENTIS IN GENERE

Bon. Valent. Conc. Fill. Vill. etc. apui Croix <6. Probatur ex c. SciscitantibuSy caus. 15. gw. 8. ubi Nicolausi. loquens de sacerdote adultero eucharistiam ministrante, dicit : Mali bona admini^ strando , se tantummodo laedunt. Et cum haec materia, de qua agitur, sii gravis, consequenter graviter se laedunt. Item probatur ex catech. rom. *^ ubi dicitur : Si homini peccatis conta-^ minato minus licet de rebus divinis ogere^ quantum ab eo scelus concipi existimandum erit, qui sibi multorum sce-^ lerum conscius est, nec tamen sacra mysteria polluto ore con^cere, vel in foe" das manus sumere , contrectare, atque aliis porrigere et ministrare vereatur?

Item ex rit. rom. 1. ubi: Impur& et indigne ministrantes (sacramenta) in aeternae mortis reatum incurrunt. Et de sacr. euch. dicitur: Omnibus quidem ecclesiae catholicae sacramentis religios» sancteque tractandis magna cura adhibenda^ sed praecipue in administrando ac suscipiendo ss. eucharistiae sacramento. Ratio igitur nostrae sententia& est quia sacerdos ministrans eucharistiam in mortali, gravem irrogat iniuriam huic sacramento, eo quod ut minister ad illud dispensandum consecratus ipsum indigne ministrat: et sicut in aliis sacramentis minister proxime per confectionem concurrit ad sanctificationem suscipientium, ita hic proxime concurrit per dispensationem, cum minister eucharistiae noa possit ut ministrura se exhibere aliter quam per dispensationem , iuxta illud d. Pauli ^^: Sic nos existimet homo ut ministros Christi et dispensatores mysteriorum Dei. Nec valet dicer» quod sacerdos non sit a Christo praecipue deputalus ad eucharistiam mioistrandam, exeo quod olimetiam per laicos hoc fiebat ; nam licet per accidens in necessitate hoc laicis perraissura est, sicut etiam et baptizare, tamen nemo potest negare quod mini(9) T. 8. p. 90. n. 17. (10) T. 2. p. 7. n. 29.

(11) De sac. c. 3. a. 1. sect.2.p.i.$.2.v.Colligcs3.

(12) Loc.sup. ciU (13) De sac.c. 2. q. 6. v.Resp.a. (14) L. S. Ir. 1. c. 8. n. 8. (IS) Dc euch. c. 4 q.5i. (16) N. 91. (17) P.2.c.l.n. 26. (18)l.Cor. 'i. L

CAV. II. DE MINISTRO SACRAMBirrORUM DUB. II.

79

Bler ordinarius et ex Dfficio ad eucharistiam dispensandam sit solus sacerdos vel diaconus ex commissione.

Hinc dicimus cumMazzot.i Holzm. 2 quod celebrans in mortali quatuor sacrilegia committit: 1. quia sacramentum conficit ; 2. quia suscipit ; 3. quia ministrat sibi indigno, ut bene advertunt Holz. 3 Croix * Suar. 5 et LugoS: cum enim celebrans tunc duas agat partes, alteram ut sumens, alteram ut minister, ideo duo sacrilegia committit; prout diximus de contrahente matrimonium in mortali, qui dupliciter graviter peccat, quia nimirum suscipit, et quia ministrat sacramentum. De his tribus sacrilegiis iam diximus lib. 5. n. 44. 4. Sacrilegium committit, quia eucharistiam ministratin mortali, prout mox supra probavimus. Utrum autem ministrans eucharistiam unum peccatum committat vel plura, quot sunt ii qui successive suscipiunt. Bon.7 cum Conc. et aliis affirmant, quia singulae distribuliones sunt singula convivia et actiones completae. Sed probabilius dicunt HennoS Viva^ et Fill. ac Henriq. ap. Bonac. pluraUtatem communicactium constituere tantum circumstantiam aggravantem, sed non multiplicitatem peccatorum, cum verius sit una actio moralis et unum convivium: quod unum sane dicitur, quamvis ex pluribus constet conviviis. Hinc dicit rituale: Ubi vero omnes communicaverint, sacerdos dicere poterit: 0 sacrum convivium etc.

Valde autem probabiliter ait Conl. Toum.iOcum d. Th.^' quod peccatgraviter qui existens in mortali eucharistiam ex officio tangit immediate vel mediate, puta gestando in processione, vel populum benedicendo, hocque expresse videtur docere s. Dionysius ap. Cont. Tourn.i2dicens: Qui tanguntres sacraSy quasi 5uo officio utentes^ peccant

(1) T. B. c. 3. (2) T. 2. p. 6. n. 2G. (3) L. c. (4) L. 6. p. 1. n. 93. (S) D. 67. sect. 1. (6) D.8.

199. et 202. (7) D. 1. q. 5. p. 2. J. 1. d. IS. (8) De pecc. c. 3. n. 2. (9j De sacram. q. 1.

•rt. 4. D. 4. (10) Loc. ciu. Colliges 4. et 5. (11) In 4. d. 24. q. 1. art. 3. q. S. ^2) Loc. cil. (13) D. 1. p. 2. $. i. n. 13. (14) L. 6. p. i. D. lOi. (IS) D. 8. B. iS^,

mortaliter. Sed non improbabiliter Bo^ nac. 13 Croix'^ Lugo is Anac.i^ Holz. i^ Elb.13 et Salm. et Bus. ut supra n. 7. cum Suar. Vasq. Laym. etConinch. ic! negant, quia haec non est administratio sacramenti , nec videtur materia tam gravis, ut peccatum mortale inducat. Dioit enim Suarez^O: Cum aliae actiones praeter sacramenta, non sint ad sanctificationem per gratiam proxime ordinatae^ neque ineis se exhibeat sacerdos ut minister Dei sanctificantis ani^ mam^ non est tam gravis causa et ratio exigendi internam animae sanctitatem ad eas exercendas. Ergo illas in peccato efficere ex parte materiae , non videtur esse grave sacrilegium.

36. Quaeritur 4. An peccet graviter confessarius excipiens confessionem in mortali, cum proposito eliciendi contritionem antequam absolvat.

Prima sententia probabilis, quam lenent Genet 21 et Cont. Tourn.22 Escob.23 cum Suar. et Franc. de Lugo, affirmat, quia talis actio est sacramentalis, et pertinet ad ministrum consecratum, cum sacerdos non minus consecretur ad audiendam confessionem, quam ad absolvendum.

Secunda sententia communior et probabilior negat; et hanc tenent card. lo. de Lugo2< Spor.25 Elb.26 Dian.27 Salm.2» cum Henriq. et Croix29 cum March. Rodr. Moya Gobat. Dic. Avers. Bernal. et Bosco. Ratio qua utilur Lugo est, quia sacerdos audiendo confessionem tantum passive se habet; sed hanc rationem merito non admitlit Croix, quia confessarius excipiendo confessionem, revera non se habet tantum passive, sed etiam agit formando iudicium do peccatis. Ratio aptior aiiorum est, qnia confessarius audiendo non conficit sacramentum : illud enim non conficitur nisi quando absolutio impertitur. Id autem quod ibi addit Croix cum Marc.

(16) Tr. 14. n. 58. (17) T.2.p. 7.n.29. (18) T. 5. p. 13. n. 50. (19) Tr. 1. c. 7. p. 11. n. 100 et 106.

(20) Iq 3. part. d. 16. sect. 3. t. Alque hinc.

(21) D. 7. c. 6. n. 108. (22) Ibid. t. CoMiges 2. (23) L. 8. n. 234, (24) De sacr. d. 8. n. 1S8. (2o) T. 3. p. 24. n. 173. ^26) T. 3. p. 15. n.SO. (27) P. i. tr. 7. r. 47. (28) Tr. 1. e. 7. p. 1 1 . m. i07. (^) L. «. p. 1. D. 102.

80

€l Gob., nempe ministrum non peccare mortaliter si in mortali formam in<jhoet sacramenti, modo conteratur antequam illam perficiat, mihi non placet: nam licet gratia non conferatur nisi forma expleta, tamen valor sacramenti et collatio gratiae non tam pendet ab ultimis verbis formae, quam a "primis; unde sacerdotem qui eam incipit in mortali, merito dicit Aversa apud Croix graviter peccare quia iam irrogat iniuriam sacramento, conferendo iliud in mortali.

Quaer. 5. An confessarius plures suc«essive absolvens in mortali plura peccata committat. Vide dicta lib. 5. num. ^O. Qu. 6. ubi veriorem esse diximus sententiam aflirmativam, quiasingulae absolutiones sunt singula sacramenta.

37. 2. Quod autem pertinet ad alias functiones sacfas quae non sunt confectiones neque administrationes sacramentorum , quaestio est an minisler qui ex officio illas exercet in mortali, peccet mortaliter.

Prima sententiay pro qua certe videtur esse d. Thomas< ( quidquid aliqui <iicant),et sequuntur alii apud Iuenin.2 dicit omnes exercentes ex officio functiones ordinis suscepti ab episcopo usque ad ostiarios, in mortali, culpam gravem committere. Haec verba d. Th. : Quicumque autem cum peccato mortali <iUquod sacrum ofjicium pertractat, non £st dubium quin illud indigne faciat; unde patet quod peccat mortaliter.

Secunda sententia vero communior et satis probabilis negat, et hanc tenent Suarez 3 Holzm. < Anacl. ^ cum Mastrio Bonac. ^ cum Soto Val. Fill. €tc. Salm. ' cum Vasq. Vill. et Gran. Ratio . quia, ut ait Suarez (cuius verba retulimus supra n. 35. in fin.) omnia alia exercitia ordinum, praeter confectionem vel administrationem sacram^yntorum, cum non sint proxime or■ (1) In 4: d. 24. q. 1. arl. 3. q. 6. ad 4. (2) Inst. theol. l. 7. p. 86. q. 4. (3) 3. p. d. IG. s. 3. (4) T. 2. p. 7. n. 31. (S) Tr. 14. b. S8. (6) De sacrain. d. 1. q. 3. p. 2. $. 1. n. 4. <7) Tr. 1. c. 7. p. 11. n. 101. (8) Ibid. n. 108. {9)L.c. (10)D.8.n.l52. (ll)In 4.d.24.q.l.a.4. (12) L. S. ir. 1. c. S. n. 10. (13) D. 156. c. 4. 114) Q. Gl. a. 6. d. i. (IS) Loc. cit. n. 104.

dinata ad sanctificationem animae, non videnturexigere sub gravi exercentium sanctitatem. Ratio 2. quia (ut bene aiunt Salm.8 ubi non constat de praecepto, non est facile imponenda obligatio sub mortali;in his autem functionibusquas diximus, non constat de tali praecepto, unde gravitas obligationis desumenda est a materia, et cum haec materia non videatur, saltem non constet esse tam gravem, videtur quod exercere tales functionesin mortali, non excedatculpam venialem; quae tamen erit eo gravior, quo actiones magis accedunt ad sacramenti ministerium.

38. Hinc infertur 1. esse probabile quod non peccent graviter diaconi et subdiaconi qui in jnortali ministrant. Ita Suar.9 Lugoio Sot." Lay.i2 Vasq.« Coninch. «4 Salm. Holzm. 16 Anacl. " Spor.<8 Elb.i9 Groix20 cumDic.Bon.2i cum Val. Fill. Angles et alii plures, nec dissentit Antoine 22 (contra Wig.23 Cont. Tourn.24 Conc.25 Petroc. 26 et alii exd. Th.27). Et hoc etiamsi frequenter ipsi ministrent, ut dicunt Coninc.28 Croix29 Bonac. et Salm. 30 cum Vasq. contra Fill. Suar. et Laym. qui frequentiam damnant de mortali, cum illa videatur esse virtualis contemptus: sed verius (ut diximus lib. 5. w. 161. V. Quarta) iuxta doctrinam d. Th. frequentia per se nequaquam constituit contemptum.

Obiiciuntl. illud Apostoli ad Tim.si ubi dicitur quod diaconi debeut esse, habentes ministerium fidei in conscientia pura. Ergo (ut dicunt) qui ministrant cum peccatoagunt contra Apostolipraeceptum. Sed respondetur quod diaconi tempore Apostoli (ut ferunt Tourn. 32 et ipse auctor Petroc. 33) ex officio eucharistiam atque baptismum fidelibus ministrabant; id enim testatur s. lustinus apud Petroc. dicens: Qui apudnos

(16) N. 31. (17) L. c. (18) T. 5. p. 24. u. 174. (19) T. 3. p, IS. n. SO. (20) L. 6. p. i. n. 98. (21) Loc. cit. n. 7. (22) De sacram. c. i. q. 7. (23) Ex. 4. ir. 11. n. 57. (24) De sacram. c. 2, art. 1. sect. 2. puuct. 1. §. 2. v. Colliges 6. (2S) T. 8. p. 32. n. 51. (26) T. 3. p. 79.

(27) L. c. ut supra. (28) Loc. c. (29) N. 98. (3t>) CiU n. 104. (51) 1. c. 3. v. 9. (32) Praelcct, tbeoi.debapt.q.3.a.2.concl.i. (33) T. 4. p. 215.

CAP. II. DE MINISTRO SACRAMENTORUM DUB. II.

81

vocantur diaconi distribuunt unicuique panem etc; porro alimentum hoc vocortur eucharistia. Et Tertull. ap. Tourn. < ait : Dandi baptismi ius habet episcopus^ deinde presbyteri et diaconi, non tamen sine episcopi auctoritate. Ergo merito ob reverentiam baptismi et eacharistiae quorum administratio diaconis committebatur, puram conscientiam iu €is Apostolus requirebat.

Obiiciunt 2. textum in c. Quaesitum, de cohab. cler. etc. ubi dicitur clericus concubinarius occultus esse sub mortali quoad seipsum suspensus ab officio; et praecipue alium textum in c. Quaesitum^ ult. de temp. ord. ubi Greg. ix. loquens de sacerdotibus et aliis clericis existentibus in peccato mortali occulto, dixit : Si non poenituerint^ monendi sunt, et sub interminatione divini iudicii obtestandi, ut in testimonium suae damnationis in susceptis etiam ordinibus non ministrent. Sed respondetur 1 . cum Lugo2 et Croix 3 quod Gregorius recte dixit tales clericos peccare graviter ministrando in mortali , quia iuxta decretum Anacleti papae et canonem Apostolorum 9. (cuius verba afifert Suarez ministri altaris tunc temporis tenebantur communicare in missa; et in hoc sensuverum est quod per quodlibet peccatum mortale diaconi et omnes alii altari ministrantes suspensi erant ab exercitio suorum ordinum. Resp. 2. quod si hic textus rigorose intelligendus esset, etiam clerici minores exercendo actus suorum ordinum peccarent mortaliter; sed hoc nec auctores contrarii audent asserere, €t ipse Cont. Tourn.5 expresse oppositum censet, dicens in hoc convenire omnes theologos, tum quia munia clericorum minorum etiam a laicis exercentur ; tum quia eorum functiones valde distant ab actione sacrificii. Unde, cum textus nimis videatur probare intelligeudus est Gregorius minime voluisse ius novum condere, sed tantum explicasse (ideo dixit monendi sunt)

(1) Ibid. (2) N. 147. (o) N. 103.

(4) D. 69. sect. o. 1. ad 2. (S) Loc. supra cit. "V. Qiiod spcctat. (6) De sacram. d. un. p. 6. n. 4. (7) D. 136. c. 4.D.48. (8) Tr. l.c.7. p.li.u.lOl.

naturalem obligationem ministrantiui:! altari, pro subiecta materia abstinendi ab exercitio ordinum, iuxta qualitatem reverentiae quam quilibet ordo pro sua dignitate requirit; aliam enim reverentiam requirit administratio sacramentorum, et quidem sub gravi, aliam exigunt aliae functiones, et non tantam, maiorem tamenaut minorem, iuxta (ut diximus) proximitatem quam habet functio illa ad sacramentum.

39. Infertur 2. probabiliter non peccare graviter episcopum qui in mortali conficit chrisma vel oleum sanctum, ut tenent Palaus ^ Vasq. ^ Salmant. 8 Croix^ Holzm. cum Henriq. Bonac. cum Suar. Sot. Con. Fil. Sayr. et aliis contra Cont. Tourn. <2 et alios cum Lugo 13 qui putat id esse mortale, eo quod chrisma vel oleum quod necessario debet esse ab episcopo benedictum , est materia sacramenti sine qua non sit sacramentum. Sed respondetur quod licet chrisma vel oleum, non sit materia apta nisi benedicatur abepiscopo; tamen episcopus materiam benedicens non peccat mortaliter, quia remote semper concurrit ad productionem gratiae; alias quicuoque pararet materiam ad alia sacramenta in mortali, graviter etiam peccaret; per accidens enim se habet quod chrisma vel oleum pro confectione confirmationis et extremae unctionis non sit materia apta, nisi ab episcopo benedicta.

40. Infertur 3. communissimam et probabiliorem esse sententiam quod non peccet mortaliter episcopus vel sacerdos qui in mortali cousecrat templum, benedicit vestes sacras aut corporalia, assistit raatrimonio, benedicit cineres, aqaam lustralem etc. ut contraSylvest. Cai. etc. apudBusemb. tenent Lugo Vasq. Laym. Conc. itera Goneti<Aatoin.i5Croixi6et Salra.i^cum Suarez Bonac.et Led. ac non dissentit Cont. Tourn. is.

Quaeritur autera an concionator in

(9) L. 6. p. 1. n. 96. / (10) T. 2. p. 7. n. 50. (11) Q. 3. p. 1. S 1. n. 8. (12) Ib. v. CoHiges 6. (13) D. 8. n. 1S6. (14) Man. t. 6. p. 78. ir. 2. c. 7. §. 3. (15) C. 1. q. 8. (16) N. 99. (17) Tr. i. c. 7. p. 11. n. lOo. ct lOC , (18) L. e.

DE LlGORlO. M0)\ 11.

6

S2

peccato mortali peccet mortaliter.

Prima sententia affirmat, et hanc teDent Cai.iMerbes 2Iuvea.3Cont.Tour.< et alii apud Diana 5 et pro hac sententia videtur etiam essed. Th.6 qui dicit concionantem in mortali, etiam occulto, graviter peccare, eo quod (ut ait) impedit finem doctrinae^ quia ore se profitetur nosse Deum^ factis autem negat. Alii vero diversa ratione utuntur ; dicunt enim peccare mortaliter, quia in mortali exercet actum ordinis.

Secunda sententia vero communior et probabilior negat, et hanc teuent Gonet^ Suar.8Lugo9 Pal.^o Bon." cum Vasq. et Sayr. Spor.12 Croix 13 Salm.i^ Diana *5 cum Villal. Torres Layman et aliis pluribus. Ratio, tum quia milla patet lex divina vel ecclesiastica prohibens sub gravi peccatoribus abstinere a praedicatione; tum quia actus praedicandi non tendit immediate ad sanctificandum hominem, cum de se non causet gratiam, sicut causant administrationes sacramentorum. Nec obstat ralio oppositae sententiae, nempe quod peccator praedicans in mortali graviter peccet, quia exercet indigne officium ordinis. Nam respondetur, aliud esse exercere officium ordinis, aliud officium annexum ordioi : qui enim exercet officium ordinis, cum hoc ordinetur ad eucharisliam, illud indigne ministrans , eucharistiae probabiliter iniuriamirrogat (Dico probabiliterf quia oppositum etiam est probabile, ut diximus n 35. v. Valde^ cum tale exercitiura non sit proxime ordinatum ad productionem gratiae, prout est admioistratio sacrameuti). Qui vero exercet officium praedicandi , cum hoc sit tantum extrinsece annexum ordini, et per se dumtaxat ordinatum ad proximum, peccator praedicans non infert iniuriam ordini, sed proximo; unde iuxta iniuriam quae proximo irrogatur , debet culpa mensurari. Hinc fit

(0 2.2. q. I87.a. l.eto.d.G. (2)P. 3. q. -lo. (3)Q. 5.c.3.a.2. (4) Ib.v.Quaeres. (5) P. 3. tp. 4. r. 196. (6)In4. d. ^9. q. H. a. 2. ad 2. (7) Loc. cit. (8) In 3. p. t. 3. d. ^6. sect. 3. el de carit. de 8. sect, 4. n. 6. (9) De sacram. d. 8. n. 152.

quod occultus peccator praedicans^ cum nullum damnum irroget proximf imo utilitatem afferat, ideo non est m
de mortali damnetur. Dixi de mortali^ nam communiter non excusant dd. a veniali, ob aliqualem irreverentiam quae fit verbo divino. Hinc usus habet, quod praedicator ante concionem petere soleat benedictionem ab episcopo dicens: Munda cor meum etc.

41. Dicunt vero Suar. Sot. et Dian.<6 non excusari a mortali praedicatorem cui ex officio incumbat concionari, si praedicet existens publicus peccator: quia tunc scandalum praebet impeditque finem doctrinae. Et huic sententiae videtur postea se conformasse d. Th. ; nam licet^^asseruerit, quod tam occultus, quam notorius peccator mortaliter peccet concionando ; tamen, ut advertit. p. Concin. videtur s. doctor doctrinam illam voluisse postmodum delinire, et ad solos et publicos peccatores restringere; etenim ^9 sic inquit: Cuius vita despicitur, restat ut eius praedicatio contemnatur^ ut publicus et famosus peccator cavere sibi debeat, ne praedicetj alias peccat. Et hoc potius intelligendum videtur, si concionatOr increpet vitium de quo ipse publice est. diffamatus, iuxta illud Rom. c. 2. v. 21 . ubi apostolus dicit: Qui alios doces^ teipsum non doces: qui praedicas non furandum^ furaris, qui dicis non moe^ chandum, moechariSj etc. : nomen enim Dei per vos blasphematur inter gentes.

42. « Resp. 2. Requiritur praeterea^ ut exhibeat ac curet, non tantum quad ad substantiam sacramenti sunt necessaria, sed etiam quae ad decorem, sive ex natura rei sive ex praecepto ecclesiae spectaut. Ratio prioris est, quia alioqui sacrameuta dehonestat et tra-> ctat indigne. Ratio posterioris est, quia sacrameuta sancte suut tractanda, et praecepta ecclesiae obligaut iu couscieutia.

(10) T. J. tr. 6.d. 3. p. 7. n. 7.

(11) D. I.q. 3. p.2.n.8. (i2)T. 5.p. 24. n. 174. (13) L. 6. p.|.n.99. (I4)lb!d.c. 7. n. 106. (15) L. cit. et t. 7. tr. 3. r. 14. (16) Locc. cc (|7) Loc.cit. utsupra. (18)T. 8. p. 93.n.25» C19)Id 2. Cor. c. 6. lect. exs. Greg.

CAP. 11.

Unde resolves:

» 1. Peccat miDistrans mortaliter ; h. Si utatur maleria vel forma falsa, vel (extra necessitatem) dubia. Bonac. i. 2. Si omittat iutentionem requisitam. Quod si vero dubium oriatur; et non tantum inanis scrupulus (is enim reiici debet), an forma fuerit legitima vel an legitime et integre prolata; tunc , etsi speculative probabile sit , formam esse legitimam, in praxi tamen iteranda erit sub conditione, quia tutius hic eligendum est (luxta sensum communem ecclesiae, ut videre licet in damnatione propos. 4 . facta ab Innoc. XI. Vide dicenda n. 57.)

» 2. Peccat quoque (graviter vel leviter pro gravitate materiae) 4. Qui verba formae corrupte, inarticulate, indevote pronuntiat. 2- Qui materiam vel formam vel caeremonias, contra ecclesiae morem, quamvis accidentaliter, sine causa mutat vel omittit. Quod si fiat ex contemptu, est mortale, si ex negligentia, saepe est mortale, quando ea magna est et in re gravi. Vide infra c. 4. d. 5.

» 3. Peccat graviter qui ministrat sacramentum publico peccatori, vel aliter indigno, nisi indignitas sciatur ex confessione, vel sit occulta indignitas et ex negatione sequeretur infamia, ut patet ex praxi ecclesiae et Christi, qui ludae eucharistiam dedit. Gravius peccaret qui ne daret indigno, porrigeret ei hostiam non consecratam, etsi sic cum eo convenisset; aut qui, non audens indigne celebrare, simularet missam , elevanshostiam non consecratam, quia, quantum est ex se, dat occasionem idololatriae. V. Bon.2 Suar. Con. et schol.»

43. Super hoc puncto de negandissacramentis indigno plura utilia sunt notanda. Dicendum 4. certum esse quod minister graviter peccat ministrando sacramenta indignis ex communi cum B. Thom.3 Salm.4 Conc.s Suar. Henr. Croix 6 ex illo Matth.'^: Nolite dare Sanctum canibus. Imo in quibusdam sacra(1) D. 1. q. 2. p. 1. n. 32. (2) D. 1. q. C. p. 4. (5) 3. p. q. J». a. 6. (4) Tr. 1. c. 7. p. 9. n. 72. {S) T. 8. p. 100. (U) L. 6. p. 1. n. 13. (7) C. 7. ». 0. P. 3. d. 18. scct. 2.

DB MINISTRO SACRAMENTGROJl DUB. I 83

mentis miuister, ut se fidelem dispensatorem praestet, non sulBcit, si petentem nesciat esse indignum, sedamplius tenetur prudentem rationem habere, quod ille sit dignusi in sacra-( mento enim poenitentiae , cum in eo omnino requiratur ad valorem poenitentis dispositio, minister, prout iudex ad hoc constitutus, debet de ea se certum reddere. In sacramento baptismi debet etiam inquirere consensum, dispositionem baptizandi. In sacramento quoqueordinis episcopus debet certam habere scientiam dedignitate ordinandi , cum ad ordinem , prout directum ad publicum bonum, nemo habeat ius nisi qui vocatur a Deo tamquam Aaron [Vide super hoc dicenda n. 52.). In ma" trimonio autem sacerdos assistens de< bet inquirere in impedimenta, cum ad hoc constituatur ab ecclesia. In aliia vero sacramentis, quidquid dicat An-« toiue, ea non sunt deneganda eis qui catholice vivunt, nisi constet de indignitate petentis. Ita Suar. 8 Lugo « Esc.ioPal. cum Soto B0Q.12 Elbel 13 Groix cum Henr. et Dic. Ratio quia ad haec alia sacramenta omnes fideles ius habent, et ministri non sunt iudices, sed dispensatores; unde in eis non habent ius inquirendi, sed tantum debitum dispeusandi omnibus qui petunt, modo isti non sint positive indigni, iuxta praeceptum praedictum : Nolite dare Sanctum canibus: ergo tantum iridignis prohibentur ministrari sacramenta.Ultraquam quod quisque naturaliter praesumitur bonus^ ut dicitur in c. Dudumy de praesum.^ nisi malus certo probetur.

44. Dicendum 2. sacraraeutum negandum esse indigno, etiam puhlice petenti, ut omnes communiter cum s. Th.*5 Suar. et Croix docent, semper ac peccator est publicus, cum crimen sit notorium, vel iure, quando scilicet quis de eo iuridice convictus est : vel facto, cum scilicet commissum est in loco publico : vel fama, nempe cum ex

(9) D. 8. n. 217. (10) L. 8. n. 340.

(11) Tr. 18. d. un. p. 14. n.G. (12)D. l.q.G.p. 4 (13) T. 3. p. 11. n. 36. (14) L. G. p (L^^Lo«. eit. (IGJ N.

G.

13S.

a.

153

RifSci6!itibus indiciis crimen pervenit ad multijs. Et hoc etiamsi aliquibus ex praesentibus crimen sit occultum. Croix Excipitur tamen peccator in articulo mortis constitutus, ut Suar. Tamb. Croix^ cum communi. Secus tamen, si sit occultus et publice petat, ut dicemus infra v. Dicendum 3. n. 50. Dixi si publice petat; nam si indignus occulte petat, etiamsi eius crimen sit occultum, sacramentum est denegandum, ut Salm. 3 et alii omnes. Et idem dicendum si crimen adstantibus iam notum sit. Suar. Dicast. Arriag. Croix

45. Sed hic plura occurrunt dubia. Dubium 1 . An sit negandum sacramentum peccatori, cuius peccatum non sit simpliciter publicum, sed notum sit plerisque ex praesentibus, non autem omnibus. Adsunt tres sententiae : —

Prima cum Conink affirmat, quia respective ad hos peccatum videtur esse publicum.

Secunda cum Suar. et Bon. probabilius negat, quia petens adhuc possidet famam respective ad omnes qui eius crimen ignorant.

Tertia cum Diana et Croix 6 dicit negandum, si ex praesentibus tantum QDus vel alter vir probus ignoret, qui putatur non evulgaturus; et hjiec est Batis probabiiis, iuxta dicta l. 3. tr. 6. n. 973.

46. Dubium 2. An negandum sacramentum peccatori in eoIoco,ubi suum crimen non est publicam, si publicum sit in alio loco.

Prima sententia affirmat, quam tenet Suarez 6 ac Cai. Bon. Pal. Tamb. etc. cum Croix Ratio quia ille iam amisit ius ad famam, cum in uno loco sit infamatus, iuxta dicta lib. 3. n. 974. Excipiunt tamen dd. cit. apud Croix^ si peccator prudenter praesumatur emendatus.

Secunda sententia vero, quam amplector, negat: et hanc tenent Cab. 9 ac %ot. Vasq. etc. Croix^o. Ratio quia ex

(1) L. 6. p. 1. n. 139. (2) N. 143.

^5) Tr. 1. c. 7. p. 9. u 73. (4) N. 159.

U.Q.o.i. n. 130. (6) P. 3. q. 80. d. 67.

LCRAilENTIS IN GENERB

una parte ministrando iili sacramentum non adest scandalum aliorum, iuxta quae dicemus n. 48. Ex alia, ne» gando sacramentum, eadem quidem inconvenientia et damna nascerentury propter quae vitanda illicitum est ministro negare sacramentum peccatori occulto, ut dicemus eod. n. 48. Secus vero dicendum si notitia illius criminis facile est ibi perventura.

47. Dub. 3. Quid requiratur ut publico peccatori eucharistia possit ministrari.Lay. Nav.etc. requirunt, praeter confessionem, aliquod tempus bonae conversationis ad toUendum scandalum.Possev. etlo. Sanch. dicunt sufficere confessionemcorampluribus (modo, addit BernaI.43oenitentia brevi sit publice manifestanda) . E t recte Croix * i adhaeret huic sententiae, quando peccator non habet proximam peccandi occasionem: quia qui publice confessus est, publice censetur emendatus ; secus, si adesset occasio, et ille eam non deseruerit. Qui autem occulte petit, sufficit occulte egisse poenitentiam. Croix 12 cum Suar. et Tamb. Sed hic maxime advertendum id quod habetur in rituali rom. de euch. ubi: Arcendi autem sunt (a communione) publice indigni; quales sunt excommunicati , interdictij manifestique infames^ ut meretrices , concubinarii , foentmtores , magi^ sortilegi^ blasphemi^ et alii eius generis publici peccatores : nisi de eorum poenitentia et emendatione constet^ et publico scandalo prius satisfecerint. Occultos vero peccatores^ si occulte petantj et non eos emendatos agnoverit^ repellat; non autem si publice petant^ et sinescandaloipsospraeterire nequeat.

48. Dub. 4. Quid agendum in dubio de crimine vel de poenitentia. Distinguendum; si crimen est certum et poenitentia dubia, sacramentum certe est denegandum, donec constet de poenitentia, quia possidet infamia. Et hoc dicendum docent Suar. Arr. Spor. etc. cum Croix^3 etiamsi habeatur publica

sect. S. coDcl. 5. (7) L. 6. p. 1. d. 140

(8) D. lib. (9) T. 1. I. 3. c. 7. n. 3. (10) L. c. (,lLi L. 6. p- 1. a. 1 il. (12) Ib. (13) Ib. n. 142.

CAP. II. DE MINISTRO SACRAMENTORUM DUB. 11.

85

guspicio de crimine, modo suspicio sit tam vehemens ut aequivaleat morali cerlitudini ; secus, si talis sit, ut probabili ratione deponi possit, ut dicunt aa. citati. Si autem dubitatur de crimine, non potest sacramentam negari. Croix^ Intellige tamen iuxta dicta supra num. 43. sub initio.

49. Dub. 5. An minister possit dare sacramen tum ind igno ob metum mortis.

Prima sententia affirmat, modo sacramentum non petatur in odium fidei, vel in contemplum religionis, et hanc teuent Bon. * Sporer^et Croix^ cum Escob. Gobat. Dic. et aliis; ab his laudatur etiam Suar. ^», sed praefatus auctor nimis ambigue loquitur et se remittit ad sectiones seq. in quibus ||L nullum verbum adiicit de hac sententia. Ratio huius sententiae est , quia (ut dicunt), si infamia peccatoris publice petentis sacramentum talem ministrationem excusat, et irreverentiam sacramenti reparat (ut mox dicemus), cur mors vel infamia subeunda a ministro eum non excusape debet^

Haec sententia olim mihi probabilis visa fuit; sed melius re perpensa oppositum nunc teneo cum secunda sententia^ quam tuentur p. Conc. ^ et Ledesma ac alii apud Croix Differt enim ratio non negandi sacramentum peccatori occulto, et ratio vitandi proprium damnum. Nequit equidem sacerdos publice denegare communionem peccatori occulto, sed cur? quia, ut rectedicit ipse CroixS et alii, proutCont. Tourn.9et Antoineio. Christus eo casu videtur cedere iuri suo, et permittere suaereverentiae negationem, non praecipue ut fama ipsi servetur, ul dicit d. Th.^i etLugo*2 sed potissimum (ut probant praerati aa.) propter gravia incommoda quae inde sequerentur, nempe scandala aliorum , quibus si sacerdos posset ob crimen occultum publice communionem negare, forte eliam boni deterrereutur a susceptione commu(i) L. G. p. 1. n. 142. (2^ De sacr. d. 1. q. G. j.. 4. n. 14. (3) T. 5. p. 26. D. 1»C. (4) L. G. 1«. 1. n. 138. (o) 3, p. (1. G7. sccl. i. (C) T. 8. 1>. 100. u. 11. (7) Loc cit. (8) N. 144. d-ij Du saci-am. c 2. arl. 5. tect. 8. coucl. 5.

nionis, timentes ne propter odium vel imprudentiam a sacerdote eiicerentur, etc. Haec autem inconvenientia et scandala non certe interveniunt in ministro, qui metu cogeretur ad ministrandum sacramentum indigno; imo aedificationi esset populo, si, ad reverentiam sacramento servandam, periculo mortis se exponeret. ^ 50. Dicendum 3. Peccatori occulto publice petenti non est negandum sacramentum; ita omnes cum s. Thom.^^ exc. Placuit^ causa 6. quaest. 2. et cap. Si sacerdos, de offic. iud. ord. ubi Eugenius papa id confirmat exemplo Christi qui ludae communionem porrexit, Ratio quia tunc censetur Christus cedere iuri suo, ne peccator famam deperdat, cui adhuc ius retinet; et hoc ad evitanda gravissima incommoda quae alias evenirent, ut mox supra diximus. E contrario nuUo modo ministrandura sacramentum peccatori occulto occulte petenti, ut s. Th. Salm. Excepto casu quo crimen cognitura fuisset ex confessione; tunc enira nec etiam licet ministro peccatorem monere; ut omnino diceudum cum Croix et Gob.

51. Sed hic quaeritur 1. An confessarius possit sacramentura negare ob crimen auditum iu confessione, sub praelextu aliarum causarura. Affirmant Vasq. Suar. Pal. et Dic. apud Croix ^T. Sed yerius negandum cura Sanch. >8 et Laym. VaL Diana Escob. et aliis cum Croix ^^. Quia tunc peccator iam satif adverteret ex confessione negari sacr* mentura, et ideo sigillura laederetur, et confessio fieret odiosa, ut idera Pal. postea concedit.Ultraquam quod ex de« creto Innocenlii xi. hqdie certura est nuUo roodo posse confessariura uti no* titia confessionisin gravaraen poenitentis. V. depoenit. n. 658. Recteque addit Croixcum Arriaga,quod si confessarius exlra confessionera aliunde notitiam habuerit, nisi notitia sit moraliter certa, nou potest sacramentura negare.

(10) D.'»acr. c.2. q.l2. (II) 3. p. (j. 80. a.6.ad2».

(12) D. 8. n. 173. (15) 3. p. q. 80. a. 6. (14) 3. p. q. 81. a. 6. ad 4. (15) Tr. 1. c. 7. ^ 9. n. 73. (16) L. c. n. 14S. (17)D. n. 14^.

(13) D* inalr. l. 5, d. 56. (19) Ibid.

86

52. Quaeres 2. Utrum denegandum sacramenlum ordinis peccatori occulto publice pelenli Si petens sit indignus ex irregularitate aut simili; omnino es86 reiiciefudum nemo dubilat: si vero

• sit indignus tanium quia est in peccato mortali, dubitat Croix^ cum Henr. adduntque Lugo et alii, non posse reiici, £i ius ipse praetendat ratione beneficii ^eu dignitatis obtentae. Sed omnino ve>ius puto dicendum cum Viva 2 quod ^ndignus etiam occultus ab ordinibus omnino est arcendus; et idem clare docet etiam s. Th. 3 qui dicit, non sufficere quod praelatus nesciat ordinandum esse in peccato: Sed etiam exigilur amplius^ ut secundum mensuram ordinis diligentior cura apponatur^ ut habeatur certitudo de qualitate promovendorum. Et ^ illud memorabile asserit: Melius esset habere pauoos ministros boms^quam multos waio*. Ratiocerta est, quia qui se ingerit in munera publica, ad quae non est idoneus, repelli debet etiam cum infamia, ob bonum publicum privato praeferendum. Et quod clericus indignus, quamvis ob crimen occultum possit et debeat repelli, patet ex Trid. ubi 5 dicitur quod episcopus potest prohibere clerico, ne ascendat ad ulteriores ordines: et clericus tenetur ei obedire, etiamsi ascensus a suo praelato ex quacunque causa etiam ob occultum crimen quomodolibet , etiam extraiudicialiter, fuerit interdictus. Et additur quod nulla contra ipsius praelati voluntatem concessa licmtia de sepromoveri faciendo^ ei suffragetur. Ac maxime notandum quod episcopus non tenetur eo casu manifestare causam cur repellat ab ordinalione, iuxta declarationes s. c. concilii editas die 21. martii ann. 4643. et die 21. april. 1668., quas per extensum atTert summ. pont. Penedict. xiv. 6. Quod autem episcopus non solum possit, sed etiam debeat repellere indignos, quamvis occultos, patens suadet ratio ex eod. Trid. ' ubi signanter praecipilur ut episcopus ordi(1) L. G. p. 1. D. 146. (2) Dc sac. q.l.a.4.ii.S. (5) Supi)!. 3. p. q, 3G. a. 4. ad 3. (4) Resp. ad i. (S) Scss. 11. c. 1. de rcform. (G) De synod. I. 7. c. 71. u. 4. (7) Ses*. 23. de reforni. c. o. el 7.

nans mores diiigenler investiget etexaminet. Ad quid igilur debel praelalus mores clericorum investigare et examinare, nlsi ut repellat quos noverit indignos, ex i!lo apost. 1 . ad Timoth. »: Manus cito nemini imposueris , neqm communicaveris peccatis alienist Ubi inquit s. Leo ^ : Quid est cito manus imponere^ nisi ante experientiam disciplinae? Tanto magis quia in ordinibus suscipiendis multi possent esse defectus, ex quibus sine infamia petentes reiici possunt, nempe aetatis, tituli, subiectionis etc. ut bene notat Groix <o.

53. Quaeres liic 3. An possit absolvi ordinandus qui habitum coutraxit lasciviae, et statim post poenitentiara, sine experientia continentiae, velit subdiaconatum suscipere.De hacquaestione plenam instituimus dissertationem, quam reperies in fine huius dubii ex num. 63.

54. Quaeritur i. An parochus possit assistere matrimonio eorum qui sunt publici pecoatores. Certum est teneri parochum arcere a matrimonio eos qui nesciunt doctrinam christianam; uti constat ex ritual. rom. de matrim. sub initio, ubi praescribitur: Parochus cognoscat, utrum uterque (sponsus) sciat rudimenta fidei, cum ea deinde filios do' cere suos debeat. Item s. c. habita coram Innoc. xii. an.4697. utrefert sum. pont. Bened. xiv.^^ decrevit parochos non debere procedere ad proclamationes, nisi repererint contrahentes sufficienter instructos in rudimentis fidei; et hocdecretum confirmatum fuit a Clemente xi. ut in suo bullario, ac a nostropapaBenedicto in littera encycl.i2. Utrum autem, praeter hanc ignorautiam, possit parochus publicis peccatoribus negare suam assistentiam ad matrimonium. Si oontrahentes publice peterent, et essent indigni ratione peocati vel censurae occultae, recte dicunt Lugo<3 et Croix*^ cum Arriaga et communi parochum teneri assistere, iuxta dicta num. 47. Dubium est an assistere

(8) C.

&. V.

(9) Epist. 1. ad Afr. (10) D. n. 146. (II) De syn. I. 8. c. 14.

(12) Vide in suo Bultario

(13) Dist. 8. sect. 13. (14) N. 147.

CAP. II. DE MINISTRO SACRAMENTORUM DUB. 11.

87

possit et tenealur si conlrahentes sint publice indigni. Affirmant Layman i Croix 2 et Lugo 3 cum Praepos. modo tamen parochus prius conatus fuerit disponere sponsos ad digne contrahendum. Ratio, ut dicunt, quia parochus Bon est mlnister matrimonii, sed tantum testis, unde ex una parte, cum sit publicus minister, non potest suam negare assislentiam; etex altera licitepotest assistere , cum sua cooperatio sit mere materialis. Negant vero alii aa. qui sentiunt parochum esse verum ministrum matrimonii; sed haec ratio non subsistit; nam, ut probabimus infra de matrim. ex n. 897. ministri matrimonii sunt ipsi contrahentes, et parochus non €st nisi merus testis. Hoc tamen non obstante, minime acquiescimus primae sententiae, et dicimus parochum non teneri nec posse assistere tali matrimonio. Favetque nobis auctoritas sum. pont. Bened.xiv.^^qui sicdocet: Quamvis iuxta communiorem magisque recef)tam sententiam non sit {parochus) matrimonii minister^ tamen in multis comr faratur ministrOy nec licite sua praesentia firmare potest contractum^ quem scit n contrahentibus sacrilege iniri. Ratio nostrae sententiae est, tum quia de iure naturali nemo potest cooperari peccato proximi, etiamsi alter peccatum iam interne consummaverit, prout diximus de cantate lib. 2. n. 47.: ita nec parochus in nostro casu: tum quia parochus tenetur ex iustitia, ex contractu inito cum communitate a qua stipendium accipit, incumbere saluti spirituali suarum ovium, eas avertendo a peccatis. Nec valet dicere quod conIrahentes habent ius ut parochus eorum malrimonio assistat. Nam respondetur 1 . quod nemo polest habere ius ad actlonem in qua committitur peccatum. Resp. 2. quod sponsi in tantum habent ius ad assistentiam parochi, in quantum hic tenetur ex ofBcio incumbere eorum bono spirituali; unde cum in hoc parochi assistentia non confer^et ad bonum, sed ad ipsorum ruinam*,

(1) L. S. tr. 10. p. 2. c. 4. n. 8. (2) Loc. «. »(3) K. 203. (4) I)c «yn. l. 8. c. 14. C^) D. n. 8.

idcirco neque sponsi ius habent, neque parochus tenetur assistere: imo debet suam assistentiam negare, cum praecipua eius obligatio sit impedire peccata ovium suarum. Et quod dicimus de parocho, dicendum est etiam de testibus; qui tamen satis excusarentur a peccato, si assisterent coacti metu gravi, cum ipsi non teneantur, nisi ex cari-^ tate, impedire peccatum. Parochus autem etiam excusari potest ad vitandam mortem, vel alia graviora mala communitatis, vel ipsorum contrahentium; puta ne ipsi perseverent iu peccato. Praeterea satis excusantur a culpa parochi, ut ait Laym. * qui assistunt matrimoniis haereticorum in locis ubi est consuetudo, et mixti sunt haeretici cum catholicis, iuxta raox dicenda in q. seq.

Certum est tamen quod parochi in matrimoniis contrahendis tenentur ex officio inquirere an subsit aliquod impedimentum, et si probabiliter illud subesse iudicent, tenentur suam assistentiam denegare, et nuptias vetare, donec saltem per ordiuarium decernaturquid sitagendum.Ita Sanch.cCroix' et Lugo 8 cum Led. Vega et aliis communiler. Item ait Lugo ^ cum Conin. (contra alios) quod si ordinarius habet scientiam impedimenti occuIti,etiamsi non posset illud probare, tenetur matrimonium prohibere.

55. Quaeritur 5. An si unus sponsorum sit publice indignus, possit alter matrimonium cum ipso inire, et consequenter sacramentum ei ministrare. Hic advertendum quod ex duplici capite polest talis indignitas provenire, vel ab excommunicatione, vel ab aliquo mortali peccato sponsi. Si sponsus sit indignus, quia est excommunicatus, vel erit vitandus, et tunc certe illicitum est cum eo conlrahere, quia non licet cum ipso communicare in re sacra, quale est sacramentum; vel erit tantum toleratus, et tunc probabilius est licere, ut docent Sanch. <o et Lugo» et alii plures, quos videre poleris in(6) De matr. 1. 3. d. 14. n. il. (7) L- C. p. 1. n. 147. (8) D. 8. u. 203. (9) L. c. CIO) De niatr. 1. 7. d. 9. n. 8. (11) D, 8. n. 225.

fra de cens. lib. 7. n. 139., quia conciliuiii constantieDse indistincte concessit fidelibus posse communicare cum excommunicatis toleratis.

Si autem sponsus sit indignus ob aliquod peccatum, hic magna occurrit difficultas, quia non licet ministro conferre sacramentum indigno. Sed Bus. (vide l. 2. n. 60.) Lugo * et Croix^ cum Sanch. Perez Aragon. Dic. et communiori dicunt licere cum eo contrahere, si alter sponsus sine gravi incommodo non possit a matrimonio recedere. Ratio (ut inquiunt) est quia contrahentes, quamvisindirecte conficiant sacramentum, tamen directe contractum ineunt, qui de se non est res sacra; unde in hoc sacramento sponsi videntur magis habere conditionem privatorum contraheutium, qui tantum respiciunt ad propriam utilitatem, quam publicorum ministrorum, qui attendere debent, ut suBcipientes sacramenta ob eorum indignitatem repellantur. Hanc rationem non quidem reprobo, sed fateor eam non omnino me convincere 3.

56. Utrum, iusta accedente causa, 11citum sit matrimonium contrahere cum haereticis? Generaliter loquendo id vetitum est ab ecclesia, ut patet ex conc. chalcedonensi ap. Gabass. ^ ubi In can.
57. dicunt: Sed neque haeretico^ velpargano^ vel iudaeo matrimonio coniunyere^ nisi utique persona^ quae orthodoxae coniungitur , se ad orthodoxam fidem convertendam spondeai. Verumtamen est valde probabile id quod dicuutBus. l. c. fi. 19.etLugo5 wig.6 Croix' ac Sanch.s cum Nav. et Azor. nempe quod in locis ubi haeretici vivunt mixti cum catholicis, ut in Germania, Polonia etc. ex censuetudine recepta et tolerata licitum est matrimonia inire cum haereticis. Modo 1 . catholico contrahenti permittatur libere permanere in fide. 2. Absit periculum perversionis. 3. Detur liberlas educandi prolem calholice. 4.

(1) N. 23. (2) L. 6. p. 1. II. 147.

(5) Unde puto tantum dici posse quod pracfata adininislratio, ut a tniuistris ad id uod cousecratis, noa esset grave pcccaluin pro ipsis, ut probabililer leneot Conct Suar. Tourn. Habert luven. Natal. Alex. Conciu. Salmaut. etc. iicct opinic 04>j^si\a, (^uod &il

lCRAMENTIS in genere Si facile non sit invenire parem inter catholicos. Quorum si unum desit, non licebit, ut recte ait Croix 9. Caeterum id bene permittitur, servatis his conditionibus; quia huiusmodi coniugia fiunt instar aliorum contractuum civilium ad firmandas leges amicitiae, et ad tuendam communem pacem reipub. Hinc refertLng.<<>pluries fuissedispensatum ob iustas causas matrimoniainire cum haereticis, ut patere ait ex conc. laodicensi ac agathensi,et signanter testantur, Clem. viii. anno 1604. concessisse dispensationem duci Barensi, ut duceret Catharinam suam cousanguineam sororem Henrici iv. regis Galliarum cum adhuc esset haeretica. Et hio sedulo notandum idquodadvertitsum. p. Bened. xiv.i^ex Veracrux, quod de pontificis potestate, postquam hic dispensat, dubitare, instar sacrilegii est: esset enim Christo quasi exprobrare quod non satis ecclesiae suae providisset.

Docet autem Lugo ^2 quod ad tale matrimonium opus est dispensatione, saltem in locis ubi est consuetudo in huiusmodi dubiis recurrendi ad papam; quia ecclesia merito potuit reservare iudicium, an sufficiat causa, vel an praeponderet periculum mali. Probabiliter tameu dicit^^ cum aliis ap. Croix*^ (contra Sanch. etPont.)non esse opus dispensatione quando pars haeretica serio promittat conversionem, ut vidimus supra iam excipi in conc. chalcedon.Imo putat Hurtad. ap. Croixsufficere spem conversionis ortam ex ipsius indole vel aliunde. Quando autem licitum est catholico contrahere cum haeretico, tanto magis licebit parocho assistere ad tale coniugium.

57. Hic pro complemento huius materiae remanent aliae quaestiones discutiendae. Quaeritur 6. An in conferendis sacramentis liceat uti opinione probabili. Certum est, ut vidimus i. 4»

grave, mihi videatur probabilior. Ilom. Apost. (4) Dcconc.p.22I. (S) D. 8. n. 225. (G) Tr. 16. ex. 6. n. 77. (7) D. n. 147. et 1. 2. n. 9a.

(8) De matr. 1. 7. d. 72. n. 6. (9) D. n. 9o. (10) Loc. cit. (11) De syn. 1. 7. c. 7.

C12) N. 31. (13) K. 17. (14) L. 2. n. 97

CAP. II. DE MINISTRO S

n. 48. generice loquendo, id illicitum esse ex prop. 1. daranata ab Innoc.xi. Excipitur tamen 4. si adsit necessitas ex parte proximi, ut est commune ap. dd. iuxta dicenda n. 480. loquendo de absolutione impertienda moribundo, et idem dicitur de baptismo n. 403. vers,

3. Excipitur 2. si habeatur probabilis opinio de iurisdictione confessarii, vel de validitate matrimonii, iuxta dicta l.

4. n. 50. et dicenda infra de matr. n. 904.Ethoc dicunt Sanch. Carden. Sporer Dic. Gobat. et alii apud Mazz. * et Croix 2 esse in praxi tutum et moraliter certum.Excipitur 3. quando administratio sacramenti fieret obnoxia nimiis scrupulis, aut difficultatibus, ut diximus l. \ . n. 50. cum Card. Croix ex d. Th., et idem dicit Mazz. cum Ills. et pluribus aliis; aliter non posset baptizari infans, quem parentes assererent non esse baptizatum, cum lale testimonium non sit nisi tantum probabile ; item neque absolvi possent qui putantur dispositi, de quorum dispositione non alia, quam prudens probabilitas haberi potest, unde recte notat Mazz. cum Card. quod si lalis dispositio non sufficeret, vix ullus uiiquam absolvi posset extra morlis articulum, quia vix unquam haberi potest cerlitudo de dispositione poenitenlis. An autem liceat suscipere sacramenta cum sola opinione probabili. Vide dicta l. 4 . num, 54.

5. Quaeritur7. An et quando minister teneatur administrare sacramenta. Commune est, ut dicunt Holzm. 3 Salmant.* et Croix ^ cum Suar. Lugo Dic. et Aversa, contra Sylv. etc. quod pastores tenentur ex iustitia, ratione stipendii quod exigunt, sacramenta ministrare suis subditis rationabiliter petentibus, etiam extra gravem necessitatem. Pastores autem dicuntur superiores, respectu religiosorum: et respectu saecularium, episcopi et parochi, vel qui curam subsidiariam cum obligatione habent; ita Croix ^ cura Gob.

(1) Tr. 8. d. 1. q. 1. v. Fil. (2) L. 6. p. 1 . n. H7 . (5) T. 2. p. 64. n. 286. (4) Tr. 4. de euch. c.9. 1>. 5. n. 29, (S) L. 6. p. 1. n. 153. (6) Ibid. (7) N. 154. (8) Ibid. D. 50. m T. 8. p.98. n.3.

CRAMENTORUM DUB. II. 89

Et proinde peccat paslor qui morosum vel difficilem subditis se reddit, ut Gobat cum Croix ' Salm. » Conc. Ideoque recte monuit s. CaroIusBorrom.^O: Quacumque vero diei vel noctis hora ad sacramenta infirmis ministranda paro^ chus vocabitur^ nu llam moram interponat: imo populum praemonebit, ut cum opus est parochiali administratione^ Ubere se accersat^ nulla habita neque tem^ poris neque loci distantis etc. ratione. Excusabitur tamen a mortali si semel vel iterum extra necessitatem sacramenta denegat; quia non videtur tara stricte se obligasse. Croix cura Suar. et Arriag.** itera Suar. apud Bus. infran. 623. cum Aversa <2 qui excipit, si subditus peteret ex urgenti occasione, v. gr. festi solemnisetc.

Ministri autem qui non sunt pastores, in extreraa necessitate tenentur ex caritate etiara cura periculo vitae, proxirao sacramenta ministrare, ut Concin.^3 et Croix*'* et alii oranes. An vero teneantur in gravi necessitateproxirai. Vide dicta de caritate lib. 2. n, 27. v. Hinc. An parochus terapore pestis teneatur ministrare eucharistiara. Vide in hoc lib. 6. n. 233. Quoties teneatur eam ministrare. Vide num. 253. et 254. Quoties ministrare poenitentiam. Vide n. 623.

59. Quaestio 8. An liceat uraquara simulare administrationera sacraraenti. Comrauniter dd. distinguunt simulationera in formalem et materialem :/"ormalis est qua directe intenditur alterius deceptio ; materialis est qua alterius deceptio tantura perraittitur. Damnata autera est ab Innoc. xi. propos. 29, quae dicebat: Urgens metus gravis est causa sacramenti administrationem simulandi. Et raerito quidera, cura talis simulatio sacramento gravera iniuriam irroget, et Deo iliudat. Sed quaeritur an in hac propos. fuerit daranata sola simulatio formalis, an vero etiam raaterialis. Alii ut Viva^s et Conc.^6 dicunt fuisse ibi indefinite damnatam si"»

(10) Acl, p. 4. (11) Ibid. (12) Il)id. (13) P. 99. n. 7. (14) L, 2. u. 171.

(18) lu dicla proposit. num. 2. (16) Toni. 8. p. 101. Duin. 12.

mulalioneta tam formalem quam materialera, tum quia propositio indefinita aequivaletuniversali; tum quia (ut aiunt) nerao umquam catholicorum dixit esse licitara simulationem formalem, sed Sancius et alii, quorum opinio damnata fuit (ut fert Viva) tantum propuguaruntlicitam esse materialem. Alii tamen, ut Card. < et Vidal 2 dicunt damnatam fuisse simulationera formaiem, et etiam materialem in re vitiosa; non vero materialem in re indifFerenti. Quaestio haec inanis mihi videtur, quia tandem omnes in idem coincidunt; nam sive loquamur de simulatione formali, sive materiali in re vitiosa aut indifTerenti, oranes conveniunt, nuraquara esse licitura 1 . Proferre sine intentione verba consecrationis supra panera, aut absolutionis supra indispositura. 2. Hostiara non consecratara pro consecrata praebere. 3. Celebrare missam non proferendo verba consecrationis. Ita Palaus 3 Croix < Carden. Milante Viva et Vidal

Praeterea, quaravis praefdta propositio non loquatur de quocumque metu; tamen comraune etiam est ap. dd. non licere administrationem sacramenti simulare, etiam ob metum mortis. Conc.6Croix7 Card.» Viva^et Milanteio.

Econverso oranesdicunt licitura esse confessario, super indispositura aliquid orare et dare crucera, ne eius indispositio prodatur; quamvis alii reputent eura absolutionera recipere;quia (ut ait Carden.) ex una parte tenetur confessarius non prodere indignitatem poenitentis in confessione cognitam, iuxta praescriptum in c. Omnis, de poenit. et remis. ubi dicitur : Caveat auiem (confessarius) omninOy ne verbo, aut signo^ aut alio quovis modo aliquem pro' dat peccatorem. Ex allera parte haec non est proprie simulatio administrationis sacramenti,quia verba illa respectu sacranienti indifTerentcr se habent. Alia taraeu ratione utunturViva etMilante, dicentes hoc esse licitum, quia tunc

(1) Ib dict. propos. 29. (2) In ead. i.io|.os. (.".; Ti. 22. d. uu. p. 2. (4) L. 6. p. l. n. 134. (ii; lu d. piopo*. 21). (G) Loc. cit. (7) N. loS. («) N. 57. N. iii. liO) Loc. c. (II) N. S4.

SAGRAMENTIS IN GENERB

confessarius licite occultat veritatem, quam non tenetur nec potest manifestare. Recte vero advertit Gardenas quod tunc confessarius non debet intendere deceptionem adstantium, sed tantum occultationem veritatis; nam alias mendacii reatum non effugeret, cumexd. Th.i2mendacium non solum committatur verbis, sed etiam facto, An autem liceat super indispositumdicere: Ego te non absolvo^ subraisse dicendo verbum non. Affirmat Carden.i^ sed negant Roncag.^* Milante et Viva Ratio quia seraper ac verbura non percipi nequit a circumstantibus, haec esset quidem restrictio pure raentalis, quae nuraquam est licita, iuxta dicta L 3. n. 468. Sed ratio-haec non convincit, quia in tantum occullatio haec non est licita in sermone, in quautum loquens tenetur (ne decipiat proximum cum quo loquitur) taiiter proferre verba, ut audiens possit veritatem percipere, et ideo in sermone restrictio pure mentalis est vetita; at in prolatione formae sacramenti non tenetur minister ita proferre verba, ut sacramentum suscipiens illa audiat. Quapropter non videtur obstare quod talis occultatio esset restrictio mentalis; et hino prima opinio non videtur improbanda.

60. Ex eadem ratione irreverentiae, non solum qui administrando, sed etiam qui suscipiendo sacramentum si« mularet, non excusaretur a mortali, ut dicit Croix <6 cum Carden. et Gormaz. Sed hoc currit quando adest vera simulatio sacramenti. Hinc infertur i. cum Carden.17 et Croix cum Dicast. Gormaz. etc. quod si quis nolens confiteri ingrediatur confessionale, et genuflexus alloquatur confessarium de aliquo negotio, non simulat sacramentum, nec peccat peccato mendacii, quia cum hoc sit valde usitatum, quod aliqui accedant ad confessarium causa petendi eIeemosynam,autconsulendi circa scrupulos, infertur actionem illani esse indifferentem. Secus ait Carden.<*

(12) 2. 2. q. 3. a. 1. (13) In d. prop. 29. n. SS (14) C. 4. q. G. r. 2. (IS) In ead. prop. n. II.

(IG) Il.id. n. lo7. (17) In d. nrop. 29- u. 7o.

a8)N. 138. ii9wN.71.

CAP. II. DE MLMSTaO SACRAMENTORUM DUB. II.

91

«f quis accederet cum intentione ut circumstantes credant ipsum confiteri , tunc enim dicit peccare peccato mendacii et sacrilegii. At quoad peccatum gacrilegii, nequeo huic doctrinae acquiescere, cum enim ibi desit materia €t forraa, nescio intelligere ubi sit sijnulatio sacramenti.

61 . Infertur 2. quod in casu quo aliquis non poterit se disponere ad communionera, posset aliquando convenire cura parocho, ad infamiam vel scandalum vitandura, ut hic dicat tantum super ipso verba: CorpusDomini nostri Jesu Christi custodiat etc. et non praebeat hostiam, ut admittit Croix i cura Moya Leand. Henriq. Diana etc, quia tunc revera non simulatur sacramentum. Secus dicendum, si parochus porrigat ex conventione hostiam non confiecratara, ut docent s. Th. Sot. Suarez Vasq. et alii cura Croix 2 communiter, contra alios. Ratio, quia tunc, licet nec etiam sirauletursacramentura,quod ibi non est, tamen exponitur panis adoratioui adstantium, et ipsius susoipientis, <}ui sicut peccaret externe adorando idolum, etiam ex metu mortis; sic quo<jue semper peccaret externe adorando hostiam uon consecratam; et peccaret gravius quam si indigne comraunicaret, ut patet ex cap. 7. De homine^ de cel. miss. ubi dicitur, gravius peccare sacerdotem qui in missa non cousecraret, quam qui sacrilege consecraret et i2oramunicaret.

62. Infertur 3. uon esse illicitumob gravem metura simulare celebrationem matriraonii, utcum communi sententia docent Sanchez 3 Palaus < p. Conc. 5 qui etiara communera asserit, Cardenas 6 Viva ' Croix 8 cura Henr. Conin. Arriaga, Gormaz etc. contra p. Milante. Ratio quia tunc deest materia et forma sacramenti, cum desit voluntarius consensus; sacramentum enimnon conficitur nisi super vero contractu, qui tunc non adest, cum invalidetur ex lege ecclesiae ratione coactionis. Et in hoc casu is qui simularet excusare(i) L. 6. p. 1. n. 160. (2) N. 1S9. (3) De <«ialr. 1. l.d. ll.n.2. (4) 1 r. 28.d. 2. p. 12. n.3.

tur etiam a mendacio, si adstantes pos« seut ex circumstantiis advertere eum nolle contrahere ; vel casu quo id noa possent percipere, contrahens, dicendo volOf intelligeret velle in quantum in se est, ut notat Scotus Et ex eadem ratione dicunt Carden.^o etSanch. Hurt. Dic. et Gob. apud Croix non peccare peccato sacrilegii, qui contrahit matrimonium sciens se habere impedimentura dirimens.

Disserlatio de clerico habituato in vitio turpi^ cupienti statim initiari sacris.

63. Quaestio quam infra exponara, nuper Neapoli magnopereinter sapientes fuit agitata. De hac ipse in libro mearum adnotationum in Busembaum nimis concise, et quasi obiter in quodam loco tractavi. Sed inde, cum sedulius aniraadverterera, valde utile ac necessariura esse, ut eius vera decisio confessariis innotesceret, quo ipsi studeant eam tenere sententiam, quara bono ecclesiae magis expedire iudicaverint: idcirco operae pretium esse duxi diligenter ac funditus rem ad trutinam revocare.

Quaestio nimirum haec est, utrum sit neganda absolutio clerico habituato in peccatis lasciviae occultis, qui velit ad sacros ordines ascendere sine praecedenti experimento continentiae.

Quidam neotericus et doctus auctor libri Romae editi, cui titulus, Istrvrzione per li novelli confessori^ de hoc puncto agens 12 sic scripsit: Ogginon v'e alcuna legge diretta nS divina ni u* mana che vieti d^ordinarsi^ precisamen^ te per essere alcuno abituato nella lascivia^ 0 in altro occulto peccato, se non che per Vomicidio volontario, o per alira colpa avesse contratto V irregolarith... Ma bensi pud dubitarsi per conto della legge naturale, in quantoche essendo per legge ecclesiastica^ o pel voto implicito annessa la continenza a' sacri ordini^ Vordinando contro il dettame della vera prudenza vuole assumere un peso che nonpud portare ecc. A noipare

(S) T. 8. p. 102. n. IS. (6) N. 79. {T N. % (g) N. 162. (9) lu 4. disl. 29. (10) N. 82. (ii) L. ciU (12) Pitrl. 2. c. 3. n. Mi.

ehe stando nella legge naturale sola^ si debba qui procedere con distinzione; imferocchd se Vordinando creda sinceramente ed in buona coscienza di poter vivere casto^ e poter disfarsi de' mali a~ biti, e di far tutto cid che a giudizio suo e del discreto confessore si stima necessario ed opportuno per la emendazione; egli si pud promuovere^ e 'l confessore non glielo puo interdire. Deinde addit: Ed inoltre aggiungiamo^ che non essenn do questi (come supponiamo) indisposto per lo sacramento della penitenza^ nep~ pur si dee dire^ precisamente parlando, che lo sia pel sacramento delVordine^ il quale per riceversi degnamente non richiede se non lo stato di grazia; e per se stesso non e ad alcuno occasione di peocato^ anzi da alVanima nuova e distinta grazia. Subaddit tamen : Diciamo che uno che voglia promuoversi a sacri or~ dini^ e non creda (siccom^e detto) sinceramente di poter osservare in quello stato la castitaper lo mal abito della lascivia^ non possa promuoversi; ed insistendo di farlo^ gli si debba come ad indegno ed indisposto negar Vassoluzione. Ita praefatas auctor.

Alii vero e converso videntur nimis rigide locuti fuisse, nam Natalis Alexander * hanc regulam statuit : Nemo ad sacros ordines promovendus^ nisi vel qui innocenter vixerit^ vel occultas prioris vitae maculas diuturna poenitentia diluerit. Idem tenet lueninus 2. Idem Habert 3 qui magnam et longam curam requirit, dicens nec unum sufficere annum ad huiusmodi probationem. Idem Van-Espen <. Sentit Cont. Tourn. 5, clericum habituatum probandum sallem per 20. aut 48. menses. Id eruit ex d. Gregorio l. 4. alias 3. epist. 26. ad Januar., ubi : Ne unquam ii qui ordinati sunt^ pereant^ provideri debet quales ordinentur^ ut prius aspiciatur si vita eorum continens in annis plurimis fuit. Adducitque Natal. Alex. c dicenlem quod confessarii debent clericis in luxuria habituatisprohibere lani asccMi(1) Tlieol. dogm. et mor. l. 1. I. 2. t. 5. a. 14. reg.19. (2)Tr.de sacr.Ui.». U.<i.4. r.(5) De sa^^ram. ord. p. 5. c. 3.

ACRAMENTIS IN GENERE

dere ad altiores gradus, quam minislrare in susceptis.

64. Sed inter harum opinionum va* rietatem operam adhibui, ut a quamplurimis neapolitanae urbis theologis res plene examinaretur; et post longas hinc inde discussiones , in hanc sententiam sive conclusionem, duas partes habentem, convenimus, mediam tenentes viam, nempe 1 . quod hodierna et antiqua ecclesiae lex, semper constans , obstringit tam episcopos , quam confessarios et promovendos, ut cum aliquis clericus recidivus vel consuetudinarius in vitio carnis ad sacrum ordinem, sive ad subdiaconatum, sive ad diaconatum, aut presbyteratum ascendere cupit, quamvis sincere sit conversus ad Dominum, et ideo possit statim absolvi; non tamen poterit sacrum ordinem suscipere, nisi aHquamdiu operam det ad pravum habitum extirpandum. Et si ipse persistat ordinem statim suscipere, non censetur dispositus ad absolutionem, quia legem ecclesiae violat in re gravi. 2. Quod potest tamen dari casus, quo Deus douet poenitenti tam extraordinariam compunctionis gratiam , quae reddat eum adeo probatura, ut ipse statim possit sacrum ordinem assumere; et ideo (si idipsum confessario ex validis cooiecturis constet) beneficium absolutionis suscipere, sine eo quod temporis experientia prius comprobetur.

65. Prima pars probatur . ex illo Apostoli 7: Oportet ergo episcopum ir^ reprehensibilem esse^ unius uxoris vi-^ rum^ sobrium^ prudentem^ ornatum^ pudicum .... non neophytum etc. Illud irreprehensibilem explicat d. Greg. dicens : Vitium in episcopo est non quam optimum esse. Illud autem non neophytum^ commentat d. Th., et inquit: Hoa quod dicit, ad eospertinet^ qui non so^ lum aetate neophyti sunt, sed et qui neo» phyti sunt perfectione. Quod vero nomine episcoporum inlelligantur omnes saccrdotes, asserunt s. Ambr. s. loan.

(4;t. 4. p.2. c. 2.$. 8. (r>) De G. dec. praec. a. 10. re{]. 5. v. QuoV>. {G) N. 00. (7) l.Tim. 3

CAP. n. DE MINISTRO SACRAMENTORDM DUB. 11.

93

Chrysosl. et s. Th. V. ap. Corn. a Lap.

66. Probatur 2. sacris canonibus. A quorum norma (dicit sum. pout. Bened. XIV. loqueus de hac materia ad episcopos ^), quae omnino servari dehet, ne patiamini vos abduci. Innoc. iii. 2 sic ait : Erubescant impiiy et intelligant ttdicio Spiritus sancti^ eos qui in sacris ordinibus^ presbxjteratu^ diaconatu, sw6diaconatu sunt positi^ si caste non vixerint excludendos ab omni eorumdem graduum dignitate. Et iterum : Nemo cd sacrum ordinem permittatur accedere, nisi aut virgo^ aut probatae castitatis existat. Itemhabeturwe/). 1. Siricii papae c. 9. quod subdiaconus ad diaconi gradum , si se, ipsa primitus continentia praeeunte^ dignum probarit.., accedat. Item s. Greg. 3 sic praescripsit : Nullus debet ad ministerium al~ taris accedere^ nisi cuius caslitas ante susceptum ministerium fuerit approbata. Idem sancitum fuit a synodo Trid.' ubi : Subdiaconi et diaconi ordinentur habentes bonum testimonium^ et in minoribus ordinibus probati ... qui sperant Deo auctore se continere posse. Et licet verba, et in minoribus ordinibus pro~ bati^ directe intelligantur de probatione externa, quam episcopus exigere debet de probitate ordinandi, ut ego cum aliis censeo; nullo modo tamen negari potest, qued concilium non tam requirit probitatem externam (quae reapse sine interna non esset probitas, sed vera hypocrisis et deceptio), quam principalius internam; at quoniam ecclesia non iudicat de occultis, ideo illic requirit explicite sive directe solam externam, sed eam postulat tamquam indicium probitatis internae. Et hoc patet ex textu d. Pauli supra relato, nbi diserte distinxit apostolus probitatem tam externam, quam internam, et utique utramque requisivit in sacerdotibus, verbis illis: Oportet episcopum irreprehensibilem esse^ sobrium^ pudicum etc. Ecce necessitas probitatis internae: deinde induxit necessitatem probationis externae verbis quae sub(1) In lilt. encjcl. Ubi primum.

(2) lu c. X. mulLu. (le aetat. et qual. ord.

didit, nempe: Oportet autem illum et testimonium habere bonum ab iis qm foris sunt. Ideo d. Thomas hanc epistolam apostoli explicans, scribit: Primo ergo ostendit quales debent esse episcopi secundum se, secundo quantum ad alios. Etideo conc. quoque Trid.s ait: Illos tantumpromooendosad sacros ordineSj quorum probatae vitae senectus sit. Quid autem sit haec senectus probataa vitae, habetur in Sapientia ^: Aetas senectutis vita immaculata. Et propter id concilium ' ad finem maioris probationis bonae vitae, praescribit interstitia inter diversos ordinum gradus , dicens : Ut in eis cum aetate vitae meritum et doctrina maior accrescat. Atque hinc in pontificali romano episcopus ordinans, loquendo de sacerdotibus initiandis, dicit : Ut coelestis sapientia^ probi mores et diuturna iusti^ tiae observatio ad id electos commendent. Hinc Innoc. xu. in sua bulla Speculatoresy edita anno 1694. loquens de interstitiis ordinandorum, sic praecipit: Ante meritum laboris, ante tempus examinis^ ante experientiam disciplinae, sacerdotalis Jionor non probatis minime tribuatur; nec umquam heri sacrilegi^ hodie sacerdoteSy heri profani, hodie sacrorum antistites^ veteres vitio^ virtute rudes et recentes^ discipuli simul ac magistri pietatis creentur. Sed ii tantum , iuxta constitutas a maioribus leges, ad sacrarum administrationum sublimitatempromoveantur^ qui diuturna conversatione inter clericos fuerint comprobati. Et d. Hieronymus apud eumd. d. Th. 8 inquit : Non solum episcopi et presbyteri et diaconi debent magnopere providere^ ut cunctum populum^ cui praesident, et sermone et conversatione praecedantj verum etiam inferiores gradus et omnes qui Domini oraculo deserviunt.

67. Probatur 3. ratione et auctoritate dd. quia, ut quis ad sacri ordinis dignitatem ascendat, non sufficit simplex et actualis status gratiae, sed re(5) L. 1. ep. 42. (4) Sess. 23. c. 13. de ref, (8) Ead. sess. 23. c. 12. (6) C. 4. v. 9. [ (7) C. 11. MM. clt. (8) Loc. c

91 I.IB; VI. TRACT. 1. D£

iruiritur etiam bonitas praecellens et babitualis. Et idcirco poenitens qui e luto habitualium libidinum mox emersit, quamvis conversus, quia tamen pravis habitibus irretitus adhuc infirmus existit , is vix capax erit absolutionis, sed non ordinis sacri. Propterea quod, si quis taliter affectus, et a Banie vitiorum nondum purgatus ad altaris fastigium ascendere audet, nisi prius sufficienti 'probetur experimento, iste prout temerarius etiam sacramentalis absolutionis manifestatur indignus. Unde s. Bernardus ^ scripsit : Nullus ad ministerium altaris accedere debet^ nisi cuius castitas ante susceptum ordinem fuerit approbata. Et hic notandum quod id quod dictum est de vitio luxuriae, idem dicendum de quocumque alio, nimirum ebrietatis, avaritiae, blasphemiae, odii etc. Quod autem ad sacros ordines suscipiendos miuime sufficiat simplex gratia sanctificans, sed ultra requiratur interior perfectio, constat ex consensu communi ss. patrum et doctorum, qui uno ore iliam efflagitant. Et imprimis s. Th. 2 loquensdeexercitip sacrorum ordinum, ait : Quamvis interior perfectio ad hoc rrequiratur^ quod aliquis digne huius~ modi actus exerceat. Et deinde dicit sacerdotem excellere religiosum quantum 'ad dignitatem^ quia per sacrumordinem aliquis deputatur ad dignissima ministeria, quibus ipsi Christo servitur in sacramento altaris^ ad quod requiritur tjnota) maior sanctitas interior^ quam requirat etiam religionis status. Item 3 loquens pariter de probitate clericorum et monachorum dicit : Ordines sacri praeexigunt sanctitatem^ sed status religionis est exercitium quoddam ad sanctitatem assequendam; unde pondus ordinum imponendum estparietibus iam per sanctitatem desiccatis, sed pondus religionis desiccat parietes id est homines ab humore vitiorum. Et idem prius dixit s. loann. Chrysost. Multo magis integritas huic^ quam illis necessafia. Item s. Thom. & ait : minus (id

(1) De conr. ad clcr. c. 21. (2) 2,2.q. l&4.a.G. (3) Q. 189. a. 1. ad 3. (Jk) L. 2.4« »acerd.c.3.

SACRAMEIXTIS IN GENERB

est non solum ad minus, \ii ibi explicat Glossa) hoc requiritur, quod nesciat ordinans aliquid contrarium sanctitati: sed etiam amplius exigitur^ ut secundum mensuram ordinis, vel officii iniungendi diligentior cura apponatur^ ut habeatur certitudo de qmlitate promovendorum^ saltem ex testimonio alio^ rum. Et confirmat testimonio s. Dionysii 6 qui scripsit : In divino omni non est audendum aliis ducem fieri^ nisi se^ cundum omnem habitum suum factus sit deiformissimus et Deo simillimus.

Magis autem urget id quod docet s. Th. ' qui dicit: Ad idoneam executionem ordinum non sufficii bonitas qualiscumque^ sed requiritur bonitas excellens. Nec valet dicere quod hic s. doctor requirat quidem bonitatem excelientem ad executionem ordinum , non autem ad susceptionem, eo quod in ipsa susceptione gratia confertur suscipienti ad sacra ministeria digne exercenda. Nam in eodem loco Angelicus expresse requirit meritum sanctitatis positivae tam ad executionem quam ad susceptionem ordinum. Ad hoc videndum observare oporlet quod s. doctor non aliud intendit probare ^ nisi quod in sacramento ordinis certe conferatur gratia gratum faciens. Hinc sic sibi opponit in tertia obiectione: Nulla causa praesupponit effectum suum; sed in eo qui accedit ad ordines^ praesupponitur gratia, per quam fit idoneus ad susceptionem ordinis. (Hoc autem praesupposito, mox videbimus , quod non quidem negetur, sed approbatur et confirmatur a s. doctore in suo responso). Ergo talis gratia non confertur in ordinis collaiione. Hucusque obiectio, deinde sic respondet : Ad tertium dicendum quod ad idoneam executionem ordinum non su/ficit bonitas qualiscumque^ sed requiritur bonitas excellens. De hoc autem rationem reddit : Ut sicut illi qui ordinem suscipiunt^ super plebem constituuntur graduordinis^ ita etsuperioressint meritosanctitatis. Hinc confirmans praesuppositum obiectio(5) Suppl. q. 56. a. 4. ad 5. (7) Sup^l. 35. a. i. ad 3.

(6) D. q. 51). a. I. [lij CiU a. i.

CAP. II. DE MINISTRO SACRAMENTORUM DUB. It.

95

nis, ut diximus, id est quod ad ordines suscipiendos requiritur ulique gratia gratum faciens, sive meritum praecedens sanctitatis, sic infert: etideo praeexigitur (nota) gnatia quae sufficiat ad hoc quod digne connumerentur in plebc Christi. Demum concludit: sedconfertur in ipsa susceptione ordinis amplius gratiae munus^ per quod ad maiora reddantur idonei. Quibus verbis intendil s. Th. probare quod gratia sacramenti non erit quidem inutilis, sed maiora auxilia praestabit sascipienti, ut idoneum se reddat ad maiora merita acquirenda: sed iam praesupponit et exprimit praeexigi in suscipiente gratiam gratum facientem, quae sufficiat ad dignum eum faciendum, ut connumeretur inter altaris ministros. Unde sicut non sufficit qualfscumque gratia ad executionem ordinum, ita neque ad susceptionem. Recte enim ait Habert ' quod poenitentia pro infirmis est instituta, et ideo infirmis est conferenda ; sed ordo, cum non ad salutem propriam, sed aliorum institutus sit, sanis conferri debet. Idem confirmat Glossa in praefato textu, dicens: Licet enim in illo qui ascendit ad sacramentum ordinis^praesupponatur gratiagratum facienSj secundum modum quo possit digne ordinem suscipere^ tamen non supponitur secundum gradum illum^ quo causatur ab ordine suscepto. Accedenti enim sufficit esse in gratia^ sed iam eidem suscipienti ordinem augetur gratia illa. Adverte illa verba: Licet praesupponatur gratia secundum modum quo possit digne ordinem suscipere. Ergo ad ordinem suscipiendum non sufficitsola ' gratia sanctificans , ut quidam hanc Glossam inteliexit, sed requiritur talis gradus gratiae et meriti, ut iniliandus digne possit ad illum ascendere. Et quamvis Glossatoribi subdat: accedenti enim sufficit esse m ^ratm; inlelligit profecto non^de simplici gratia sanclificante, sed de gratia explicala, secundum modum^ etc. 68. Ideni sentit Sotus ^ qui agens de

(1) Dc oriline p. 5 c. 3. (2) 4. seiit. «li&l.

'^». q. 1. a. 4. u 5. (3) Cou». I. 7. d. 46.

sacram. ord. dicit sanctitatem positi-^ vam in ordinando esse uecessariam da praecepto divino; en sua verba: Prima conclusio, quamvis morum inlegritas non sit de essentia sacramentiy est tamen

praecepto divino maxime necessaria

At vero quod articulo praesenti de ido^ neitate eorum, qui sacris sunt initiandi ordinibus^ definitur, non est generalis illa dispositio, quae in suscipiente quod» cunque sacramentum requiritur, ne sa* cramentalis gratia obicem inveniat. Ed etiam illa quaedam actualis praeparatio^ sed definitio ad modum habitus at* tinet ( significat hic Sotus, quod promovendus debet esse habitualiter bonus), enimvero quod ad sanctitatem or'dinis homo non solum gratiam suscipit^ sed ad sublimiorem gradum conscendit, requiritur in eo morum honestas et vir^ tutum claritas. Idem asserit Sanch. 5 : Inpromovendo ad ordines requiritur bo~ nitas vitae, quod non est intelligendum de generali bonitate^ id est ut careat pec' cato mortali^ hoc enim ad omnia sacramenta requiritur; quia per sacramentum (ordinis) /tomo ad sublimiorem gra* dum conscendity requiritur in eo morum honestaSf scilicet ut sit sobrius castus etc. Idem dicunt Salm.^: Ad hoc ut aliquis ad ordines promoveatur bonitas vitae requiritur^ non illa solum quae ad rece^ ptionem omnium sacramentorum lici" tam postulatur^ nimirum quod sit ex-* pers lethalis culpae^ sed ultra requiri^ tur^ quod sit honestis moribus imbutus. Accedit p. Holzm. qui s sic ait : Requi'ritur 4. ut (ordinandus) effulgeat spe^ ciali vitae probitate: specialiy inquam; non enim sufficit ad suscipiendos ordi^ nes probitas communis, quae ad quaelibet sacramenta recipienda exigatur^ sed necessaria est specialis, ex qua spe* rari possit fore ut ordinandus bono exemplo praeluceat Consistit autem

specialis illa probitas in recta intentio^ne specialiter serviendi Deo^ in casta et sobria vila^ in bona conversatione ordi" nandi.

Si igitur constat quod clericus quj

(4) De sacr. ord. tr. 8. c p. 2. b. 40. [6) Dff wtdiae n. 90.

ad altaris celsitudinem vult ascendere, Don tantum a culpa mortali immunis esse debet, sed amplius praeseferre probitatem habitualem, atque adeo excellentem^ ut haec merito esse possit praeparatio correspondens gratiae per sacramentumordinis praestandae, quae confertur per modum habitus, sive quae confertur, ut perpetuo sua peculiaria auxilia tribuat ordinato; certum etiam cst quod ille qui usque adhuc in luxuriis est versatus, si forte praestiterit simplicia signa poenitentiae, erit quidem capax absolutionis, sed non erit simul sacro ordine dignus; aliud enim sane est, et valde diversum, esse simpliciter in statu gratiae, aliud magnam bonitatem possidere. Idcirco ex omnibus praedictis concluditur, praeceptum esse divinum, et ab ecclesia omni tempore custoditum ac promulgatum, ut qui in flagitiis, etsi occultis, sit recidivus aut habituatus, priusquam sacros ordines assumat, convenienti castitatis experientia sit probandus. Alioquin ei ob ipsius gravem praesumptionem, et quia in re gravi legem ecclesiae offendit, confessarius tenebitur absolutionem denegare.

69. Quoad secundam autem partem, minime negandum censemus, aliquando contingere posse quod clericus, quautumvis in vitio carnis cousuetudinariuset recidivus, tali compunctionis gratia a Deo sit donalus, ut dignus existimetur, qui gradum sacri ordinis statim assumere possit; et ideo tunc capax bene evadet absolutionis, quamvis praecedenti experimento non sit probatus. Probatio quidem non solum exterior, sed etiam interior, ut diximus, in huiusmodi poenitentibusab ec€lesia necessario postulatur; sed non necessario requiri dicimus probationem temporis.

Olim iuxta priscam ecclesiae disciplinam nemini, qui post acceptum baptismum lethale peccatum commiserat, ascendere ad ordines umquam permittebatur, etiamsi condignam egissetpoenitenliam, ut testantur s. Isidorus, s.

(1) L. 4. cp. 7.

SACRAMENTIS JN cnsnisniS

Hieronymus et s. Martinus papa i. ap. Natal. Alex., atque ii qui post ordiLern susceptum semel graviter peccarent, ipso facto manebant perpetuo suspensi, prout scripsit s. Gregor. K Deinde ta* men aliquot post saecula tantum illi qui infamiam passi erant ob aliquod grave crimeu, aut publicam egerant poenitentiam, ab ordinibusexcludebantur, iuxta id quod legitur in concil. carthag. IV. can. 68. ubi: Ex poenUentibus^ quamvis sit bonus^ clericus non ordine" tur. Demum a saeculoxi. ut feruntHa^ bert et lueninus, remissa fuit huius disciplinae severitas, ut patet ex cap. 7. Fraternitatis, dist. 34. ubi Pelag. papa requisitus ab episcopo florentino, an conferreposset diaconatum clerico, qui aliquando, cum esset coniugatus, inhoneste versatus fuerat cum sua ancilla, respondit: Et quamvis multa sint quae in huiusmodi casibus observari canoni-' ce iubeat sublimitatis auctoritas^ tamen quia defectus nostrorum temporum^ quibus non solum merita^ sed corpora ipsa hominum defecerunt districtionis illius non patitur in omnibus manere censuram: et aetas istius de quo agitur, fu^ turae incontinentiae suspicionem auferre dignoscitur^ ut ad diaconatum possit provehi, temporum, ut dictum est, condescendentes defectui^ concessisse nos noveris. Item in cap. Ex tenore^ de temp. ordin. sic habetur: Verum quoniampeC' catumipsius fore occultumdixisti, man^ damus^ quatenus poenitentiam ei condiynam imponas^ et suadeas^ ut parte poe^ nitentiae peracta, ordine suscepto uta~ tur; quo contentus existens^ ad superiores amplius non ascendat. Verumtamen^ quia peccatum occultum est, si promoveri voluerit, eum non debes aliqua ra^ tione prohibere. Attamen notandum, ut diximus num. 52., hunc canonem correctum fuisse in parte a Trid. 2 ubi habetur quod episcopi bene possunt ob peccata occulla, etiam extraiudicialiter cognita, prohibere initiandos, quominus ordinentur.

70.Cum igitur neque ecclesiae praeceptum, neque praesentis disciplinae

[ (2) C. I. SCM. i4. ila reforin.

CAP.Tt.T)E THINISTRO

coiisuetudo cogat ad probandos sola temporis diuturuitate eos, qui ad sacros ordines sunt promovendi, ad prudentem confessarium spectabit cognoficere, an poenitens vel temporis experimento, vel alia via sit convenienter probatusatque dispositus ad tantam dignitatem assumendam. Bene autem evenire potest quod Deus, cuius iudicia et misericordiae admirabiles sunt, auxilia tam efficacia gratiae alicui largiatur, ut compunctionis vehementia temporis probationem compeoset. Docet enim d. Thomas, quod Deus aliquando tollit peccati reliquias successive per suam gratiam cooperantem, aliquando vero statim per magnam commotionem quahomoperfectam sanitatem spiritualem consequitur. Hoc docet * ubi quaerens utrum^ remissa culpa mortali^ tollantur omnes reliquiae peccati ? obiicit sibi 2 auctoritatem d. Augustioi 2 qui ait: Nunquam Dominus aliquem sanavit^ quem omnino non liberavit; totum enim hominem sanavit in sabbato^ quia et corpus ab omni infirmitate, et animam ab omni contagione. Respondet inde Angelicus: Quandoque tanta commotione convertit { Deus ) cor hominis^ ut subito perfecte consequatur sanitatem spiritualem^ non solum remissa culpa^ sed sublatis omnibus peccati reliquiis; ut patet de Magdalena Luc. 7. Quandoque autem prius remittit culpam per gratiam operantem^ successive tollit peccati reliquias. Si ergo divinae gratiae efficacia valet auferre 0mnes peccati reliquias, id est animae debilitatem ex vulneribus peccati causatam; idcirco, quamvis habitus pravi in potentiis sensitivis non toUantur, mens tamen ex vigore gratiae talem acquirere polest vigorem, ut illis faciie resistat. Hoc docuit idem d. Th. < dicens: Reliquiae autem peccati non dicuniur hic dispositiones ex actibus relictae^ quae sunt quidem habitus inchoati; sed quaedam spiritualis debilitas in ipsa mente existens; qua sublata^ etiam eisilem habitibus vel disposttionibus manentibus, non ita potest inclinari mens

5. p. (]. 8G. a. 8. ad >• (2) In 1. obiecl.

CRAMENTORCrM DUB. II. 97

ad peccatum. NuUa igitur tali habituato erit necessitas experimenti, quod non requiritur, nisi ut debilitas ani« mae ei. malis habitibus contracta sanetur, et pravis dispositionibus facile re* sistat, cum hoc idem ex vigore gratiae is aeque et forte virilius adeptus fuisse comperitur. Recte enim dicit s. Cyprianus: Non pro mora temporum, sed compendio gratiae maturatur caritas.

71. Non quidem negandum huiusmo.di conversiones extraordinarias esse, uec saepe evenire, neque etiam in exercitiis spiritualibus, quae ad sacros ordines praemitti solent; quoniam plerumque ad huiusmodi exercitia promovendi coacti accedunt. Ideoque alia extraordinaria signa debet confessarius in suo poenitente agnoscere, ut ei ad sacrum ordinem ascendere permittat. Quod si quandoque (licet raro) tales conversiones extraordinariae accidant; nulla patet ratio cur in eo casu magis dispositum adordines suscipiendospoenitentem evincat longi temporis probatio, quam manifesta cordis vera et vehemens contritio, ac voluntas adeo firma, quae innixa spe divinorum auxiliorum, praecipue actualium, quae in sacramento ordinis a Deo impertiuntur , ut caste et honeste in eccle.siae ministeriis vita ducatur, non solum se emen^ dare proponat, sed etiam omnia media opportuna adhibere, quae valeant tum concupiscentiam refraenare, tum dignum eum reddere, ut sacra adeat mysteria; imo poenitens ex illo singulari dono contritionis iam incoeperit instanter et enixe castitatem a Deo postulare, et simul concupiscentiae ardorem notabiliter imminutum in se cognoscat, ita ut iam paratum se sentiat ad castitatem servandam. Quod si sufficienter probatus existimatur, qui per aliquod tempus se contineos habitum extirpare curaverit, multo magis is probatus censeri debet qui per specialena Dei gratiam vehementi contritione manifeste compunctus est. Diuturnitas temporis ideo sufficiens creditur pr*(5) Lib. de poenit. c. 2. (4) Snpplem. <]. 30. a. 1. aU

De Ligorio. Mor. II.

7

\Jh LIT.. YI. TRAeT. I. DE

batio, quia signum est firmae voluntatis poenitentis; attameu non raro eveuire solet, quod aliquis etiam longo tempore sea vitiis pro mundi huius honestate contineat (iuxta verba s. Gregorii); sed horum magis est timendus relapsus, quam eorum qui talem contritionis gratiam ostenderunt, ut prudens confessarius directe eos voluntatem immutasse cognoscat; unde recte prudentem ac fundatam spem concipere possit, quod promovendus auxilio divinae gratiae, et mediis quae adhibere ipse proposuit, castitatem servabit, iuxta illud Tridentini * : Qui spe~ rent^ Deo auctore, se contincre posse.

Id sat confirmatur tum a poutificaii, tum a catechismo romano. In pontificali enim habetur quod episcopus alloquens initiandos ad subdiaconatum, sic dicit: Si usque nunc fuistis ebrii, amodo sobrii; si usque nunc inhonesti^ amodo casti. Notentur verba, si usquc nwnc, ad significandum quod hodie non exchidit ecclesia eos qui forte usque ad tempus ordinationis fuerint inhonesti, modo habeant talem cordis conversionem, quae ipsos reddat dignos nou solum absolutiouis beneficio, sed etiam sacri ordinis gradu, si sine temporis probatione ad eum ascendere velint, iuxta illud quod scripsit d. Anselm. 2; Nec apud Deum reprobatur officium olicuius propter culpam quam ipse igno^ scit: nec apud homines dedecoratur sacri ordinis dignitas propter personamy cuius ipsi peccatum non agnoscunt,

72. In catechismo autem romano^ primo dicitur quod initiandus in sacris morum integritatem magnopere praeseferre debeat.Deinde additur quod ea vitia corporis, quae in veteri lege homines ab altaris ministerio excludebant, hodie in nova lege evangelii intelligenda sint de vitiis animae quae homines repellunt ab ordinum sacrorum susceptione. Et hic sedulo advertendum quod inter corporales defectus inlege antiqua computatum fuitvitium inveteratae scabiei, ut legitur in Le(1) Cit. c. 13. (2) L. i. epist. 65.

Co) De sacr. ord. b. 51» G. 21. v. 20SAGRAMBNTIS IN GBNfiUfi

vit.'». Si iugem scahiem etc. Quod coia> muniter interpretatur pro vitio libidi^ nis, ut explicant d. Hieronymus et d, Gregorius.Demum catechismus concludit quod promovendi qui huiusmodi tiis fuerint contaminati, tenentur iuxta praesentem ecclesiae disciplinam sa^ cramento poeniteutiae conscientias diligenter purgare, sine eo quod ibi uU* temporis probatio praescribatur. Eq verba catechismi: Primum itaque in e& qui sacerdos creandus est^ vitae et mo-^ rum integritas commendetur magnopere oportet... Et simul illud docendumy. ea corporis vitia^ quae in veteri lege eoo Domini praescriptione aliquem ab alta-* ris ministerio excludebant^ in evangelica lege ad animae vitia praecipue trans» ferenda esse. Quare sanctam illam conc suetudinem in ecclesia servari animad.* vertimus, ut, qui sacris initiandi sunt, prius poenitentiae sacramento conscien' tiampurgarediligenterstudeant. Ex quo patet, catechismum supponere quod aliquis, etsi vitiis fuerit obnoxius, be-» ne possit absolutionis beneficio frui, et inde sacros ordines recipere, etiam sine praecedeuti temporis experientia: intelligendum , dummodo aliunde riie dispositus iudicetur ad tantam dignitatem ascendere.

Hinc ipse lueninus in praesenti quaestione, licet hic rigidarum sententiarum acerrimus sectator alibi in opere de sacram. ^ omnino indixerit necessitatem probationis temporis, ut clerico vitio turpi illaqueato possit permitti ad ordines sacros ascendere; attamen in suis Inst. theol. 6 loquens da habituato in vitio turpi, veluti seipsum corrigens et benignius agens, sic inquit: Verum^ cum paucae sint regulaa quae aliquas exceptiones non patiantur,. negotium hoc sapientis ac eruditi directoris prudentiae committendum est.

73. Sed dices 1. Ut quis licite ordines sacros suscipere possit requiritur »non tantum externa, sed etiam inter* na vocatio diviua; at quomodo existimari poterit vocatus a Deo ille qui dia

(5) Diss. 8. q. 7. e. 2.

(6) T. 7. p. & 4iss. 7. q . S

OAP. II. DE MimSTRO SACRAMEJfTORUM DUB. II.

99

ritio lasciviae esl foedatus, nisi prias per longam poenitentiam et virtutum exercitia signa verae vocationis ostendat? Et quomodo confessarius absolutionem ei impertiri poterit, quem non agnoscit a Deo vocatum? Respondetur: Nulli dubium quod si quis accedere auderet ad sacram ordinationem, sciens a Deo se vocatum non esse, excusari nequiret a culpa lethali, tum ob gravem praesumptionem se intrudendi in sanctuarium contra Dei voluntatem, cum dicat apostolus: Nec quisquam sumit sibi honorem^ sed qui vocatur a Deo tamquam Aaron *: tum ob periculum certum damnationis cui tunc ipse se exponit, ut asserit Abelly in suo aureo opusculo, cui titulus, Sacerdos Christi^ c. 4. ubi ait: Qui sciens, nulla divinae vocationis habita ratione^ in sacerdotium se intruderety haud dubie seipsum in a~ pertum salutis discrimen iniiceret^ pec~ cando scil. in Spiritum sanctum; quod quidem peccatum vix aut rarissime dimitti ex evangelio discimus. Attamen vero, ut promovendus a culpa excusetur, sufficit ipsi quod bonum praeseferat finem et episcopo se ofiferat, ut probetur: dummodo non certe sciat se numquam fuisse a Deo vocatum. lueninus 2 poslquam probavit necessitatem divinae vocationis, inquit: Licet quoque clericis offerre se episcopo, quo probentur an debeant ad maiores ordines promoveri. Etenim, ut addit, Qui examini se offert, an ad maiores ordines promovendus sit, non ob id eorum dignum se iudicat; ac proinde non est reus praesumptionis. Tanto magis igitur confessarius non poterit huiusmodi clerico volenti ordinem suscipere absolutionem denegare post acceptam eius confessionem, nisi certus sit quod illi deficiat divina vocatio. Sed quomodo in nostro casu hanc certitudinem coufessarius habere poterit? Vitiosa vita peracta a suo poenitente non praebetquidem ipsi certitudinem,quod is numquam fuerit a Deo vocatus. Cur non accidere potuit quod Dominus eum aliquando vere vocarit, et ipse auxiCl) Hcbf. S. 4. (21 Cil. lib. de saci-aui

liis resistens iam paratis male corre-f sponderit? ludas proeul dubio fuit a Christo Domino vocatus ad apostolatum, at ille quam male ad eum se dis* posuit? Cur etiam censeri non potC'rit quod illa extraordinaria conversio, quam supponimus, sit vocatio divina, qua poenitens eodem tempore sit a Deo donatus? Forte Deus non vocat ad sacerdotium etiam peccatores poenitentes? Unde concluditur quod in casu nostro supposito cum circumstantiis ut supra descriptis, coufessarius ex hoc capite deficientiae vocationis nequitdenegare absolutionem suo poenitenti, qui ad illam per confessionem adeptus est ius strictum et rigorosum.

Dices 2. Si ecclesia agnosceret quod clericus usque tunc sic luxuriose vixisset, nullo modo eum ad ordines admitteret. Sed respoodetur quod si ecclesia agnosceret simul suam resipiscentiam, et vehementem compunctionem a Deo donatam, modo quo eam asseruimus, illum non repelleret.

74.Dices 3. Huiusmodi clericus in vitio turpi diu versatus, volens subdiaconatum assumere, exponitur periculo proximo relabendi in eadem peccata, et illa augendi reatu sacrilegii, cum sibi imponat votum castitatis perpetuae indissolubile, quod ipse ob pravum habitum contractumdifficulter observare vaIebit;quapropterhic velut temere agens est indignus absolutione, ut supponit Habert^. Sed haec obiectio, licet magnam vim habere videatur, revera tamen nullius est momenti. In tantum diximus, quod talis consuetudinarius, quamvis sit capax absolutionis, si non vult ordinari, non poterit tamen absolvi si sacrum ordinem assumere audeat, nisi per extraopdinariam compunctionem sit probatus; in quantum constat, ut observatum est, quod ad sacros ordines suscipiendos non sufficit simplex status gratiae, sed necessario insuper requiritur bonitas excellens» quae per divinum auxilium superabundans pofcest a poenitente in instante acquiri. Caeterum, si quicunque alius habitua-»

diss. 8. (j. 7. c. 2. (3) L<K. cil.

tus in lascivia, sed iam sat dispositus ad absolulionem, vellet statim sine experientia emittere votum castitatis, cur non poterit confessarius eum statim absolvere? Numquid votum adbuc in eo oasu non erit de meliori bono? Si non esset de meliori bono, esset quidem nullum; sed communissime docent doctores, ut asserit Spor. ^ quod huiusmodi votum emissum ab habituato in lascivia est validum. Idem ait La Croix^ cum Pal. Moya ac aliis, et contrariam sententiam ipse dicit non audere dicere probabilem, idque diserte confirmat d.Thom. 3qui quaerens an quis post diuturnam vitam in vitiis ductam possitvota religionis profiteri; respondet, non esse expediens magna opera hominibus tenuis virtutis imponere: Si tamen (addit) mox conversi sponte propria voluerint manum mittere ad alHora^ quis eos audebit arcere?

75. Praeterea, si quis sic habituatus nollet nubere, dici deberet, quod non posset absolvi quamvis dispositus,quia iste vellet remanere in periculo proximo recidendi. Sed quis umquam asseruit, matrimouium esse remedium necessarium ad se continendum? Scripsit quidem apostolus: Quod si non se con~ tinent^ nubant; melius est enim nubere^ quam uri*. Verum boc communiter ab iuterpretibus intelligitur, nisi aliquis nolit alia media adhibere. Hinc quaestio agitur inter dd. an valeat votum, quod quis emitteret nubendi, ut se hberet ab habitu incontinentiae. Alii,ut Lessius 5 Pal. 6 Sotus ^ cum Fag. Prad. etc. apud Salm. 8 dicunt omnino invalidum esse huiusmodi votum, quia numquam est de meliori bono, sicut est coehbatus. Alii vero, ut Sanchez 9 Bellarm.io Bon. Navarr. et plures communius cum Salm.*^ asserunt, tunc solum validum esse votum, quando vovens nolit, aut non possit aliis mediis uti. Idem ait Sporer <2 dicens quod tali voto obligatur tantum is qui aliud re(1) De volo c. 2. n. 63. (2) L. 3. p. 1. n. 481. (3) Opusc. 17. c. 7. (4) 1. Cor. 7. 9.

(S) L. 2. c. 40. n. 44. (6) T. 3. tr. IS. d. i.

p. 8. §. S. (7) Lib. 7. q. 1. art. 2.

(8) Tr. 17. de voto c. i. p. 2. 2. u. 40.

SACRAMENTIS IN GENERB

medium adhibere nolit. Idem asserit ut certum Laym. <3 his verbis : Dicen" dum secundo cum Lessio et Conink^ tale votum obligatorium esse secundum hypothesim^ si in tali statu peccandi perseverem, et non media efficacia adhibeam ad emendationem^ quae cum Dei gratia possum; ita ut talis homo aliud vovere censendus non sit^ nisi hoc sal" tem remedium {quod est nuptiarum) pec^ catis suis adhibiturum, st aliquid meliuSj quod est continentia^ non adhibuerit: ideoquCf si firmum eius propositum et conatum praestet, a voto liberatur,

Instabis: sed laicus nolens tunc nubere, remanet tamen liber, ut possil nubere postea si velit; non sic subdiaconuspost susceptumjordinem. Respon* detur; sed si ille laicus statueret firmo animo, numquam velle matrimonio ligari, sed aliis mediis uti, numquid oh hoc poterit ei absolutio denegari?

76. Dices 4. Docet d. Gregorius ^^: Non debet aliquis non purgatus sacra mysteria adire. Unde lueniu. *s ait noa posse promoveri ad sacros ordines, qui nondum peccata purgarit per condignae poenitentiae labores. Sed respondetur cum s. Thoma, qui *6 quaerens utrum liceat episcopatum iniunctum omnino recusare; respondet^^freferens praefata verba d . Gregorii) quod si impedimentum nequeat tolli a subdito, tunc non tenetur obedire, quia nullus tenetur obedire ad aliquod illicitum; secus autem, si impedimentum removeri potest per ipsummety puta si habeat peccandi propositum^ quod potest deserere. Ergo supponit Angelicus quod licet alicui sacra mysteria adire, suscipiendo episcopatum, vel etiam sa^ cros ordines (ut ibidem subditur), etiamsi nondum sit a suis peccatis purgatus; dummodo, ut supponendum, sit interius probatus ad huiusmodi gradus assumendos; alias dicendum ex supra allatis, quod neque ordinari posset, neque teneretur obedire. Aliud enim est

(9) Dec. 1. 4. c. 8. n. 83. (10) L. 2. de mon. c. 14. (11) L. cit. n. 41. ct 42. (12) De voto n. 61. el 62. (13) L. i. Ir. 4. c. 2. n. 12. (14) Pastoral. p. i. (15) Op. de sacram. 1. c. (16) 2. 2. q. 18S. a. 2. In] Ad obieci. 2.

CAP. III. DE SUSCIP1EN1

aliqaem non esse purgalum, aliud dod esse probatum.

Quadere, omnibus tamen mox praedictis non obstantibus, omnino tenendum quod, ut clericus in vitiis habituatus possit absolvi, etsi ipse velit statim sine temporis probatione accedere ad sacros ordines, debet tali compunctione extraordinaria esse a Deo manifeste donatus ut satis probatus ostendatur ad tantae dignitatis subiimitatem .

77. Praeterea advertendum quod confessarius toto conatu curare debet, persuasum redderehuiusmodi initiandum, quamvis extraordinarie (ut supra) compunctum, ut dififerat ordines suscipere quoadusque probatione aiicuius notabilis morae magis purgatum se praebeat a sceleribus patratis. Imo addo, consultius et congruentius esse, ut etiamsi ipse sit contritus, et ex compunctione habita sufficienter dispositus non solum ad absolutionem, sed etiam ad ordinem assumendum, tamen ei ahsolutio differatur, ipso quoque non consentiente, si velit statim ordinari ; ut temporis experimento firmius probetur. Dummodo vero , excipio, ipse ex hac dilatione ordinationis non sit subiturus notam, sive proximum periculum infamiae; nam in hoc casu censerem cum La Croix i non posse confessarium poenitenti disposito beneficium absolutionis differre, quia tunc ille ex confessione peracta habet ius non tantum ad absolutionem, sed ad eam statim obtinendam. Caeterum- fateor, magnam adhibendam esse cautelam in huiusmodi clericis absolvendis, qui vix e vitiorum coeno emersi,ad altaris ministerium ascendere inhiant: nuilienim dubium quod horum frequenter malus exitusdeploratur, non sine maximo ecclesiae detrimento et populorum ruina.

CaP. III. Db SC8CIPIENTB 8ACBAHENT01I

DoBivu I. Quae dispositio requiratur ad valorem sacramenti in suscipieute.

78. f^ide quae habenlur apud Busemb,

79. solus homo vialor sit capax tacramentorum. An soli baptizali valide suscipiant alia sacramenta.

80. Nulla requiraur inlentio in pueris^ el per.

(i) L. 6. p. 2. a. I7G4. (2) D. l. 0. p. 2.

; 8ACRAMENTUM DUB. I. iOI

petuo amentibuSy quoad baptismum , con/ir->

mationem et ordinem. S. Quae intentio requiratur in adultis. An suf

ficiatintentio neutralis^ anhabitualis. Quid di

dormientibus, ebriis et lapsis in amentiam, 82. An sufftciat intentio interpretativa.

78. « Resp. Ad valorem sacramenti in adultis ratione utentibus intentio percipiendi sacramentum interpretativa saltem requiritur,et sufficit (excipe poenitentiam, de qua infra). Ua comm. theologi omnes oum s. Thoma contra Caiet. qui putat, in suscipiente nullam intentionem requiri, modo contrariam non habeat. Ratio responsionis est, (juia sicut adultus non iustificatur sine proprio consensu, ita nec per sacramentum initiatur, et consecratur Deo, sine eodem consensu, si eius sit oapax. Bonaoiua 2.

» Dixi, adultis etc. quia cum tantum requirantur conditiones iuxta subiecti capacitatem , parvuli autem et perpetuo amentes non sint capaces propriae intentionis, sufflcit illis intentio Christi et ecclesiae. Fill.

Unde resolves:

» 4 . Parvuli , uti et perpetuo amentes, valide baptizantur, confirmantur, communicantur, ordinantur: quod ultimum nefas esset, priora autem olim permittebantur. Bon. *.

» 2. Aegris ratione iam privatis recte datur unotio, non tantum si ante petierint, sed etiam si fuerint catholici, neque constet esse in mortali: nam hoc ipso censentur interpretative voluisse et petiisse, quod alii christiani, etiamsi de ea numquam audierint. G. de Lugo 5 et comm.

» 3. Invalidum est sacramentum, . quod quissuscipit cum intentione neutrali, habens se negative. 2. Quod suscipit ficte, id est simulate : non tamen quod ficte, id est indisposite. 3. Quod per meram vim, animo omnino repugnante, suscipitur. Bon. 6.

» Validum est sacramentum, 1 . quod qui accipit, vult, quod christiani accipiunt, etsi non credat aut non velit sacramentum. 2. Quod quis per me(5)T. I.c. 8. (i)L.c.

l^) De ucram. in gcu. d. Q. n. 122. (G) U. e.

tam coactus suscipit, cum metus non tollat voluutarium. Matrimonium tam^n gravi metu, v. gr. iniustaemortis, initum, censetur irritum, ut docent Sanch. < c. de Lugo 2. Et qui ordines gravi metu coactus suscepit, etsi characterem habeat, non tamen tenetur ad continentiam , potestque, secluso scandalo, nubere , ut suo loco dicam. (Vide dicenda de sacr. ord. n. 811.)»

79. Ante omnia hic notandum est. 1 . golum hominem viatorem esse capacem sacramentorum, quia solus homo viator capax est primae gratiae aut eius augmenti; ita commaniter Suar. et alii, contra Bernal. Vide Tourn. 3 qui id probat. Notandum 2. susceptionem baptismi omnino praeexigi, ad validam susceptionem aliorum sacramentorum. Id certum est apud omnes, vide Lugo 4 et Croix Ratio quia sacramenta instituta sunt pro sola ecclesia, et per solum baptismum fiunt homines de corpore ecclesiae , ut definivit Eugenias iv. in decreto fidei ad armenos. Hinc matrimonium infidelium non est sacramentum, ideo est dissolubile, ut notant Sanch. 6 et Croix 7 cum communi 8. Vide dicenda de matr. n. 957.

80. Plura autem hic adnotanda circa intentionem requisitam in suscipientibus sacramenta. In infantibus nulla quidem requiritur intentio, cum suppleat in eis intentio Christi vel ecclesiae: sicut enim sine propria voluntate ipsi peccatum contraxerunt, ita sine voluntate ab illo liberantur. Hoc certum est cum d. Th. 9 et est de fide definitum a Trid. *o ubi dicitur : Si quis dixerit parvulos^ eo quod actum credendi non habent^ suscepto haptismo, inter fideles computandos non dsse; ac proptereaj cum ad annos discretionis pervenerint , esse rebaptizandos , aut praestare omitti eorum baptisma, quam cos non actu proprio credentes baptizari insola fide ecclesiae, anathemasit. Idem dicendum de perpetuo amentibus , ut

(1) L. 4. de matr. d. 12. el 14. (2) D. 9. n. 133.

(3) Praelect. theol. de sac. quaest. 8. art. 1.

(4) De saciam. d. 9. n. 1. (S) N. 16S. (<•) De matr. lib. 2. digp. 8. (7) Loc. c.

(8) £x c. Quauto 7. de divort. (9) 3. p. (j. G8.a.9.

SACRAMENTIS IN GENERB

docets. Th. Et quod dicitur de baptisrao, idem dicendum de sacramento confirmationis, ut Salm. 12 cum communi dd. Idem de sacramento ordinis infantibus (sive perpetuo amentibus) collato, ut recte dicit Lugo ^3. Idque hodie certum est ex bulla : Eo quamvis tempofe, nostri ss. p. Benedicti xiv. edita 4. maii anno 1745. .ubi postquam in §. 20. id declaratur definitum communi suflfragio theologorum et canoni; starum , deinde praescribitur §. 27. quod ipsi infantes ordinati, cum pervenerint ad annos discretionis , non teneantur ad castitatem : praecipit vero pontifex ex conc. tolet. ii. rel. in can. De iis, dist. 28. ut in anno 18. detur eis optio , et si voluerint castitatera servare, admittantur ad exercitiura ordinis; secus si noluerint. Et §. 40. subdit quod ipsi post ratihabitionem invalide contrahunt matrimonium, eS tenentur ad ofiicium divinum.

81 . In adultis vero certe requiritur intentio suscipiendi sacraraentura; ratio quia, ut docet d. Th. loquens de baptismo : Ad hoc quod homo moriatur veterivitae, requiriturin habente usum liberi arbitrii voluntas qua eum veteris vitae poeniteat, ita requiritur voluntas^ qua intendat vitae novitatem. Dixit autem Cai. *5 in suscipiente baptisraum sufiicere intentionem neutralem, nempe quod non consentiat, neque dissentiat; sed haec opinio communiterreprobatur a dd.ut aLugois Petr.17 Salm.<8 et signanter a Bened. xiv. in Instruct. de bapt. incipiente Postremo mense. Et talis opinio est quidem contra doctrinam expressam d. Th. mox supra relatam. Idem quod de baptismo dicendum est de aliis sacramentis cum Lugo et aliis communiter.

Certum est etiam apud omnes non requiri in suscipiente sacramenta intenlionem actualem aut virlualem; sed sufBcere habitualem, id est aliquando habitam et non retractatam. ItaLugo^^

(10) Sess.7. de sacr. can. 13. (11) L.c.a. 12.adl (12) De confir. tr. 3. c. 3. p. 3. n. 26. (15) D. S n. 112. (14) D. q. 68. a.7. (13) In I. cSt. d. Tl.. (16) D. 9. n. 117. (17) T. 3. p. 87. (18) Desacr. iaeea. c.8.».i. a.7. ilQ) Dc sacr. d. 9. u. IIS.

CAP. III. DE SUSCrPIENTE SACUA1IENTU3I DLTi. 1.

403

Wigandl < Petroc. 2 Antoine 3 Suarez * Holzm.5 Sporer^ Ronc? Elbel^. Idemque docet ss. n. Benedictus xiv. in praefata Instr. n. 46. cum aliis commuDiter. Idque probatur ex universali ecclesiae praxi, quae non reiterat sacratnenta baptismi et ordinis iis qui ea suscipiunt ex voluntate prius habita. Et hoc procedit in omnibus sacramentis, praeter poenitentiam et matrimonium, ut infra explicabimus.

Utrum autem valide conferantur sacramenta dormientibus, ebriis, vel lapsis in amentiam, qui anteahabuerunt intentionem illa recipiendi. Negat Roncaglia 9 quia (ut ait) non est praesumendum eos habuisse intentionem in tali tempore recipiendi sacramentum , sedsolummodomore|et ritu christiano. Sed communissime et probabilius affirmantLugo^o Pal.** Salm.12 cum Henr. Graff. et Angles ac Croixi^ cum Gobat. Aversa Diana et aliis. Ralio quia ad validitatem sacramenti non requiritur ut suscipieus agat modo humano et more solito, sed satis est quod ipse sit subiectum capax, prout revera est qui ^ iam prius habuit intentionem recipiendi sacramentum. Idque confirmatur auctoritate Innoc. iv. i< (apud Lugo ^^) qui, postquam dixit, dormientes et amentes non recipere sacramentum , si contrariam habuerint voluntatem, addit : Secus si habuissent propositum baptizandi; tunc ergo characterem sacramentalis imprimit operatio. Et eiusdem sententiae est n. ss. Bened. xiv. in cit. Instruct. n. 46. Caeterum recte ^dvertunt Suar.^6 et Salm. illicitum esse iisconferresacramenta, nisi inprobabili periculo mortis, vel nisi quando impedimentum usus rationis censetur perpetuum, alias expectandum ad tempus in quo suscipiens fiat compos rationis. Idque expresse docet d. Th.

(1) Tr. 11. ex. 4. n. 32. res. 4. (2) T. 3. p.91. (3) De sacr. c. 3. q. 1. rcs. 2. (4) 3. p. tlisp. 14. secl. 2. (8) T. 2. p. 8. n. 39. (6) T. 5. p. 1. n. 14». (7) C. S. q. 2. res. 2. (8) T. 3. p. 27. n. S6. <9) Loc. Cil. (10) D. 2. n. 122. (11) De bapl. i. un. p. 7. B. 2. (12) Tract. 2. c. 6. p. 3. u. 43. (13) L. 6. p. 1. D. 17G. (14) In cap. Maiores, j. Ilom quaerilui. dc baptism. (IS) Loc. cit.

\IQ) 5. p. i). 24. sect. 1, {11) Loo. cit. n. 44.

qui ait: Si autem necessitas non sit^ de* bet in furiosis expectari lucidum inter-' vallum, vel in dormientibus vigilia. Si tamen baptizetur in statu illo^ sacramentum suscipit^ quamvis peccet ba^ ptizans.

82. Sufficit etiam intentio interpretativa (nempe quae numquam fuit habita, sed praesumitur habenda a suscipiente, si esset ipse compos rationis) in suscipientibus sacramentum extremae unctionis, ut dicunt Lugo gan.20 Elb.2i Ronc.22 Spor.23et Croix24 cum communi : idque probatur ex rituali rom. de extrema unct. ubi dicitur : Hoc sacramentum est praebendum sensibus destitutis^ qui antea illud petierunt , seu verosimiliter ( nota ) petiissent. Et si forte aeger fuerit sensibus destitutus in actu peccati mortalis, probabiliter ait Viva^s saltem sub conditione extremam unctionem tunc esse illi ministrandam, prout etiam de sacramento poenitentiae dicemus n. 480.

Ita etiam per voluntatem interpretativam seu generalem potest moribundo sensibus destituto conferri sacramentum confirmationis, ut dicunt Lugo26 Spor.27 EIbel28 et Croix29 cum Conc.Arriaga etBern. contraEscob.30. Et idem dicunt de sacramento eucharistiae Lugo 3i Sporer 32 et Croix cum Suar. Conc. Aversa Bernal. etc.

Sacramentum autem baptismi et ordinis invalide quidem confertur habentibus solam intenlionem interpretativam , quia sine voluntate explicita nemo debetsubire obligationem legum ecclesiae et status clericalis. Ita communiter Lugo33 ac Viva 34 cum Suar. etc. Verumtamen Conin. Spor. Dicast. etc. ap. Croix35 censent ad suscipiendum baptismum sufficere intentionem implicitam contentam in contritione,

(18) In 4. dist. 6. q. 1. art. 2. q. 3. ad 2.

(19) D. 9. n. 127. (20) Tr. 11. ex. 4. n. 36. r. 4. (21) T. 3. p. 17. n. S8. (22) De sac. c. 8. q. 2. r. 2. (25) T. 3. p. 1. n. 154. (24) L. 6. p. 1. n. 172. (23) De sacr. q. 1. a. 7. n. 6. (26) D. 9. n. 123. (27) L. c. n. 134. (28) D. p. 17. (29) L. 6, p. 1. n. 169. (30) L. 8. n. 33. (31) D. 9. n. 126. (32) Loc. cit. (35) D. 9. n. 119. el 127. (34) De sacram. q. 1. n. 7. ii. 5. cl 3.

(53) L. 6. p. 1. n. lUU.

vel attriticne habita a suscipiente. His contradicunt Suar. et alii. Sed recte Lugo * primam sententiam ait posse habere locum tantum in infideli, qui semperinvincibiliter veram fidem ignoraverit. Ad sacramentum autem poenitentiae non sufficit iutentio neque interpretativa neque babitualis, sed requiritur intentio vel actualis, vei saltem virtualis, cumibi requiranturpro materia actus poenitentis, qui uon possunt quidem haberi sine voluntate saltem virtuali recipiendi sacramentum; et hoc tenendum saitem in praxi, iuxta dicenda de sacr. poen. num. 447. Ad sacramentum vero matrimonii suscipiendum certe non sufficit intentio interpretativa, sed sufficere aliquaudo habitualem censent Holzm. 2 Croix 3 cum Sporer Dic. Arriag. etc. Et casum accidere posse, ait Croix, quando celebratur matrimonium per procuratorem ; quia si hic contrahit dum principalis dormit, perficitur matrimonium cum intentione principalis, quae non aiiter quam habitualis dici potest. Sed verius sentit Lugo < in matiimonio semper requiri voiuntatem saltevu virtualem, quia cum uterque coniux non Solum sit suscipiens, sed etiam miniBter sacramenti, in singulis eorum certe requiritur ea intentio qualis in ministris aliorum sacramentorum exigitur, ut diximus num. 16. et 48. In praefato autem casu procuratoris, recte dicit Lugo s quod illa intentio verius dicenda est virtualis quam habitualis, cum procurator contrahat virtute mandati sive consensus a principali praeslili.

DuBiQu II. Quid requiratur ut licite et cum fiuctu suscipiatur.

80. Quae requiraniur in suscipienle sacramenla

mortuoiuuQ, et quae vivorum. 84. An aliquando possit minislrari yiaticum a

laico, vel sacerdos non ieiunus celebrare. %7h An magis disposili maiorem fructum reci'

piant. An sumanl cum fructu kostiam ii qui

nesciunt esse consecralam.

86. Plura notanda de suscipiente sacramenta cum mortali aut veniali.

87. An omnia sacramenla causent gratiam^ remoto peccato,

(!) N. 129. (2) T. 2, p. 3. n. 3G.

(5) L. 0. p. i. n. 174. (4 1). ». n. 15 i.

lCRAMEJiTIS IN 6RNERB

88. An liceat petere sacramentum a minislr» excommunicato.

89. An a ministro peccalore.

90. « Resp. Ad effectum baptismi et poenitentiae requiritur et sufficit, praeter voluntatem sumendi sacramentum, dispositio fidei, spei et attritionis, noa autem requiritur caritas, sive ut gratiam habeat ( Vide dicenda n. 139. et 437.); quia haec sacramenta dicuntur mortuorum quod ipsa primam gratiam, seu vitam donent. Ad reliqua vero sacramenta quae dicuntur vivorum^ requiritur ut sit in gratia (Sed nota hio prop. damnatas ab Alexand. viii. nempe prop. 22. quae dicebat : Sacrilegi sunt iudicandi qui ius ad communionem percipiendam praetendunt , antequam condignam de delictis suis poenitentiam egerint. Et prop. 23.: Similiter arcendi sunt a sacra communione^ quibus nondum inest amor Dei purissimus, et omnis mixtionis expers)^ quia ista non primam, sed secundam tantum gratiam, id est augmentum tantum gratiae conferunt. Etsi subinde per accidens dent primam, cum quis putat bona fide se carere mortali. Laym. ^ Bonac. »

91. Hoc quidem probabile est cum d. Thom. Vide dicenda num. 87. Hino recte dicunt Gonet Henno et Gontin. Tourn. {vide infra n. 237.) posse laicum moribundo viaticum ministrare^ si desit sacerdos qui eum absolvat: et etiam sacerdotem celebrare posse non ieiunum ad ministrandum viaticum moribundo sensibus destituto, qui noa possit coufiteri; ut Viva » cum Laym, Fill. Secus autem, si absolutionem sacramentalem ille receperit; vide n.286^

Unde resolves:

85. «1. Etsi aequaliter dispositi aequalem, magis tamen dispositi maio-^ rem sacramenti fructum praeter cha— racterem consequuntur; tum quia congruum estsacramentaitainstituta esse^ ut uberior gratia detur pro dispositione subiecti, tum quia non videtur is qui vehementem attritionem ad baptis*

(S) N. 139. (6) L. tr. i, c. G. n. 2.

(7) D. l. (j. 6. p. 2. (8) Q. l. a. % u. U

CAP. 111. DE SUSCIPIENTE

mum vel poeniteQliam afFert omni fructu carere.

» 2. Qui sumithostiam, quam nescit esse consecratam, cum instar alterius animalis, sine intentione sumendi sacramentum , sumat , accipit quidem materialiter rem, quae est sacramentum, non tamen sacramentaliter et cum fructu (Ita s. Tii. * cum Lugo Suarez Croix 2 conlra Arriag. et Dic. quorum sententiam immerito probabilem vocat Croix). Idem docet Bon. de eo qui sumit sacramentum ex causa famis , quod videtur intelligendnm , si ex ea sola: neque enim videtur sacerdos fructu sacramenti privari, etsi sumpturus calicem, simul etiam levare sitim intenderet. Vide Bon. 3. »

86. Notaiidum 1. Ad baptismum requirilur actus fidei etspei, saltem virtualis, ut omnes docent cum Suar. et Croix^etiam actus contritionis sive attritionis, ut tenent Salm. cum d. Th, {vide infra n. 139.), si baptizandus habeatgrave peccatum,ut patet exTrid.s. Ad eucharistiam autem praemitti debet ex speciali praecepto confessio, et absolutio ab omni mortali. Utrum autem pro aliis sacramentis vivorum sufficiat praemittere tantum contritionem. Affirmatur communissime cum Lugo 6 Layman Vasq. Croix 7 et aliis, conlra Marsii. et Adrian. Vide dicta n. 34.

Notandum 2. Est certe peccatum grave sacramentum suscipere cum mortali; et est gravius, quam illud indigne ministrare aut conficere, ut Croix^ cum Dic. et aliis. Utrum autem in aliquo casu liceat suscipere sacraraentum in mortali. Videtur negare Suar. 9, loquens de sumenda communione; sed communius affirmant Henriq. Aversa et Bosco apud Croix Idque pro casu rarissimo non videtur improbabile, puta si hostia consecrata esset profauanda ab haereticis, et pro illa subita irruptione non posset tam cito conteri; tum

(1) P. 3. q. 80. a. 5. ad 3. (2) L. 6. p. 1 . d. 178. (5) Loc. cit. n. 5. (4) L. 6. p. 1. n. t87.

(8) Sess. i4. c. I. de poenil. (6) D. 8. s. 9. n. 143. (7) N. 190. (8) N. 195. (9) De euch. d. 06. s. 1. (10) L. 6. p. 1. D. 191. (11) Do sacr. d. 9. n 8. ic euch. d. 11. D. 3. (12) L. G. p- 2. n. 304.

SACRAMENTUM DUB. II. 105

videtur posse eam sine peccato sumere,licetsine fructu: tunc enim non suraeret utsacramentum, sed tantura absconderet iu corpore suo, sicut in pariete, ad eam liberandara ab iniuria, ut dicunt Lugo Croix<2 Tambur.i^ et Diana cura Vasq. Hurt. et Ochag. Idera probabiliter dicunt Lugo *5 cuin Vasq. et Croix '6 cum Hurt. Ochag. Diaua et Leand. de laico accurabente in scamno commuoicantium, qui recordaretur peccati mortalis, et non posset elicere contritionem ob angustiam temporis. Vide dicta n. 33.

87. Quaeritur 1 . An sacramenta valide, sed cum fictione suscepta, reraoto obice, reviviscant. Nomine /ictionis hio non intelligltur ea quae reddit sacramentura nullum, ut est defectus intentionis, sed ea cura qua sacraraentuin valide suscipitur, nerape cura quis accedit sine dispositione requisita ad sacraraeniura. De sacraraento baptismi (excepto Scoto et aliis paucis) omnes coramuniter id affirmant cum Petroc.i^ Conc. 13 Lugo 19 Tourn. 20 et aliis ex d. Thora. 21 qui loquens de gratia baptismi sic ait: Impedietur autem quandoque per fictionem; unde oportet quod^ remota ea per poenitentiam^ baptismus sta^ timconsequatursuum effectum. Etprius id docuit s. August.22 qui dixit: In illo qui fictus ( ad baptismum ) accesseraty tunc valere incipiet^ cum illa fictio ve^ raci confessione recesserit. Ratio quia peccatum ante baplismum, vel in ipsa perceptione baptismi consuraraatum non subiicitur ecclesiae clavibus, unde necesse est reraitti per solam virtutern baptismi, qui sublato obice habet effectum priussuspensura ratione fictionis. An autera ad hunc etfeclum obtinendura requiratur in suscipiente contritio. Negant Suar.23 et Lugo24 cura Concina etcommun.(conira 7cisq.)^dicuntque sufficere atlritionem; vide dicenda n. 139. Idem quod de baptismo dicunt

(13) De comm. c 1. n. 7G. (14) P. tr.l3 r.7U (lS)Dicl.d.9. (1G)N,307. (17) T. 3. p. 99. ((.G» (18) T. 8. p. 183. u. U. (19) De sacr. d. 9.n.2i. ',20) Pracl. ihcol. de bapt. q. 4. a. 2. concl. 2. (21) 5. p. q. 69. a. 10. (22) L. de bapt. contr» Donal.c.l2. (23)3.p.d.28.s.3.coucl.l. (24)N.32.

106

etiam de sacramento poeQitentiae (casu quo fieret confessio valida et informis, iuxta dicenda n. 44 1. Lugo < Salmant. 2 (contra Petr.) ex s. Thom.^ qui loquens de poenitente qui fecerit confessiouem validam, sed infbrmem, dicit: Quamvis tunc non percipiut absolutionis fructum^ tamen recedente fictione percipere incipiet; sicut etiam est de aliis sacramenti^. Ratio ( ut ait Lugo ) quia si^tiic postea conteritur, iam peocatum ei remittitur, et remittitur quidem, sine eo quod directe illud clavibus subiiciat. Idem aiunt Lugo ^ et SuarezS Croix^ cum Palud. Sylv. Concina apud SalmaDticenses' (contra Sotum Hurt. Bosco et BernaL apud GroixS) de sacramentis chai'acterem imprimentibus , prout de confirmatione et ordine; quia cum haec sacramenta nequeant iterari, videtur consentaneum diviuae bonitati, ne tales suscipientes relinquantur destituti gratia sacramentali, tam proficua in confirmatis ad resistendum tentationibus, et in ordinatis ad obeunda munia clericalia; et hanc sententiam ait Petr. solidissimum habere fundamentum. Idem dicunt Escob.9 Croix 10 Salm." cum Pal.*Arriag. Caiet. etc. ac Lugo 12 cum Suar. et Concina de sacramento extremae unctionis et de matrimonio; quia ( ut aiunt) etiam congruum videtur quod, cum extrema unctio nou possit iterari eodem mortis articulo, nec matrimonium vivente eodem coniuge, interim fideles noD careant gratia sacramenti.

Recte autem Lugoi^Croix^^cum Suarez Conc. FiU. etc. communiter contra alios negant hoc de eucharistia, quae ex sua institutione frequenter potest iterari: idcirco uon fuit opus hanc tribuere efficaciam tali saoramento, ut subveniatur fragilitati hominum. E oonverso in hoc sacramento sequeretur absurdum, quod sacerdos qui pluries ia

^i) D. 9. n. 100. ^2) De bapt. c. 6- p. 5. n-S3. (5) lo 4. d. 17. qu. 5. art. 4. resp. ad 1. q. (4) N. iOo. (3) D. 65. s. 8. (6) N. 199. (?) De sacram. \n geo. c. o. p. 3. d. 67. ;8) L. c (9^ L. 8. u. iSa. (10) Jf. 202. (11) Loc. c Ji2) N. iOo. (13) N. 108. (14) N. 200.

N. 200. (16) L. 6. p. 1 n. 29. (17) 3. p. 4uU 11. «.1.0.6. C^8^ Dc sacr. c 2. a. 1. 3.

sua vita sacrilege celebrasset,si in mor« te cum remissa attritione confiteretur^ reciperet totum cumulum gratiarum tot sacrilegarum communionum; imo quo saepius indigne celebrasset, eo uberius gratiis ditaretur. Censet autem Croix *5 oum Scoto Palao etc. quod si quis communicet et removeat obicem, antequam sp^ies eucharistiae consummentur, is non carebit gratia sacramenti. An autem susoipiens sacramentum oum veniali habituali vel actuali peccet; Vide dicenda de euchar. n. 270.

88. Quaeritur 2. An liceat petere sa crameuta a ministro indigno. Hic distinguere oportet ministrum indignum ob aliquam censuram vel inhabilitatem et indignum ob peccatum mortale. Respondetur 1 . Si minister est indignus per censuram etc. et non est toleratus, uimirum sit excommunicatus vitandus, vel pablice et nominatira suspensus, vel irregularis per sententiam (Vide Croix 16)^ certe non licet ab eo petere sacramenta, nisi in extrema vel gravissima necessitate, in qua omnes dicunt licitum esse suscipere baptismum et poenitentiam, ut Suar.^' Cont. Tournely i3 Antoiue ^9 Bon.20 Croix^i et Salmant.22 cum Sayr. Gran. Corn. eto. ex d. August.23. Idem probabiliter de sacramento eucharistiae dicunt Navar.24 Suar.25 Bon.26 Viva27 cum Sot. et Salmant.28cum Com. Nugn.(contra Sayr. Avila etc). Et adhaeret Cont. Tourn.29 ex cap. Quod in te de poenit. et r&m. ubi Innoc. iii. quamvis neget morientibus extremam unctionem tempore interdicti generaUs, non negat tamen poenitentiam, viaticum. Idem sentiunt de sacramento extremae unctionis Escob. Henr. et Dic. ap. Groix eo quod tale saoramentum potest per acoidens gratiam oausarft; sed melius id non admittunt Suar. Bon.^i Elbel^^ item Conc. FiU. Avila et Coroeio apud Salm.33ni(19) De saer. c. 2. q. 15. ^20) De excoiurauuic, disp. 2. q. 2. p. 3. 4. (^21) L. 6. p. i. u. 209. (22; De sacraoi. iu gea. c. 8. p. 2. a. 16. et 18. (23) L. 1. de bapt. c. 11. (24) C. 22. n. 4. (23) L. c. n. 17. (2li) L. c. (27) De sacr. q. i. a. 8. n. 10. (28) Ibid. n. 22. (29) Loc. eit. (31)) D. n. 209. (31) Locc. cc. (52) T. 3. if. 69. u. 67. i^oij ibid. a. 23.

CAP. III. DE SUSCIPIENTE SACRAMENTUM DUB. II.

107

quando infirmus non potueril aliud sacramentum recipere. Pariter dicunt Suar. > et Corn. ap. Salm. 2 licitum esse recipere sacrum ordinem ab episcopo excommunicato, quando in aliqua provincia remota ille solus existeret, «t talis ordinatio redundaret in bonum communitatis. Idem dicunt praefati aa. de sacramento matrimonii, casu quo esset necessarium vel ad salutem spiritualem morientis, vel ad magnam utilitatem temporalem filiorum, nec alius adesset minister. An autem excommunicatus vitandus valide ministretsacramentum poenitentiaein extrema necessitate, vide dicenda n. 560.

Resp. 2. Si vero minister sit excommunicatus vel suspensus toleratus, quaestio est inter dd. au liceat ab eo petere sacramenta sine gravi causa. Negant alii, sed verius affirmandum; quia conc. constantiense absolute concessit fidelibus communionem cum toleratis; vide dicta n. 55. et dicenda de cens. n. 439.

89. Resp. 3. Cum autem minister est indignus ob peccatum mortale d. Th. ^ videtur indistincte concedere posse suscipi sacramenta a peccatore occulto, dicens: Quamdiu (rainister) ab ecclesia toleratur in ministerio^ ille qui ab eo suscipit sacramentum non communicat peccato eius. Kt idem habetur in cap. Vestra. 7. de cohabit. cler. etc. ubi dicitur: Sine dubilatione teneatis^ quod a clericis et presbyteris quamquam for^ nicariiSy quamdiu tolerantur, nec habent operis evidentiam (id est, ut explicat Glossa, quando ipsi non sunt condemnali vel confessi in iure) licite divina mysteria audiantur^ et alia recipiantur sacramenta ecclesiastica. Hoc tamen sane intelligendum valere tantum ad excusandum, necontraveniatur prohibitioni ecclesiae; caeterum,ad suscipiendum sacramentum a peccatore,

(1) L. c (2) Ibid. u. 24. (3) 3. p. q. G4. a.6. «a 2. (4) Iq 4. d. 24. q. 1. art. 3. q. 6. ad 3.

(6) Ibid. concl. 'Saeterum. (6) P. 3. d. 18. sect. 1.

(7) D» matr. l. 7. d. 9. n. 8. (8) T. 3. tr. 18. disp. un. p. la. n. 2. (9) Qu. 1. a. 7. a. iO. (lU) L. 6. p. 1. n.2ll. (ll)Tr.5. di8p.l.q.3.c.2. ^12) Lib. 1. c. 8a. {l3) Tract. 1. c. 8. qu. G. (14) Lib. 8. D. 512. (lt>) Pa^. -^,. «. 6Q.

semper requiritur rationabilis causa, iuxta dicta lib. 2. num. 47. et 49. Utique alibi docet idem d. Thom. * qui ait: Praeter necessitatis articulum non esset tutum^ quod eum (scil. pastorem) induceret ad aliquod sui ordinis exequendum, durante tali conscientia^ quod ille in peccato mortali esset. Nomine autem necessitatis recte explicat Gontinuat.Tourn.sintelligi hic moralem necessitatem; unde probabiliter sufficit ad excusandum etiam causa gravis utilitatis, ut docent communissime Suarez6 Sauch. 7 Pal. » Viva 9 Croix Mazzot.ii Tolet. <2Fill. « Escob. Anac. Holz. 16 Elbel " citans Scot. Spor. <9 Bon. 20cum Con. Val. Reg. Henriq. et Salm. 21 cum Led. Nunn. et communi, ut asserunt.

Hinc aiunt dd. licite recipi sacramenta a ministro peccatore: 1. Si urgeat praeceptum confessionis, vel comraunionis, ut dicunt Suar.22 Conc.23 et Escob. 2< cura Vasq. etc. 2. Si ex dilatione susceptionis immineat periculum lapsus. Cont. Tourn.25. 3. Si debesimplere praeceptum missae audiendae. Suar.26 cum Con. et Scoto apud Esc.27. 4. Si alias diu debeas permanere ia mortali, et nequeas alium adire confessarium; ita Tournely 23, Sed melius Suar.29 et Antoine^o excusant ab omni culpa eum qui est in raortali, si nolil neque ad horam expectare, quia non est modica utilitas quamprimum a peccato liberari. 5. Si carere debeas (saU tem diu) communione, ut Suar.31 et Escob.32. Et idem ait Suar. si carere debeas fructu confessionis etiamsi noa habeas mortale. Anautem sufficiat causa non carendi fructu alterius sacramenti. Negat Croix 33. Sed affirmant Suar. et Esc.3<si minister sit parochus, vel sit paratus, et non sit alius digne ministrans. 6. Si alias nequeas lucrari iubilaeum. Cont. Tourn. et Croix^^. 7.

(IG) T. 2. p. 16. n. 84. (17) T. 3. p. 18. n. 63. (18) In 4. d. S. q. 2. $. Quanluta. (19) T. 3. p. i. n. 179. (20) Ibid. ut n. 83. (21) De sacram. in gen. c. 8. p. 2. d. 34. (^) Loc. c. (23) T. S, p. lOS. n. 9. (24) L. 8. n. 316. {26) Loc. c (26)Loc.c. (27) N. 314. (28)Loc.c. (29)Loc.c. (3J) Dc sacram c. 2. q. 13. r. 3. ^3l) Loc. c (3:2) >\ 319. (*.v)N.21l. (34)L.oi6 (5o)Loc.e.

108

Si indigeas perito directore, et non habeas aliura. Cont. Tourn. Modo (addit Sporer 2 ) diu debeas alinm expectare. 8. Si vis missam applicare pro amico defuncto, ut Spor. 3.

Dicit autem Caiet. ^ absolute licitum esse petere sacramentum a proprio parocho, sine ulla gravi causa ; sed verius hoc negant Conc. 5 et Salm. 6 cum Nav. Soto Bon. et Led. si facile possis alium adire. Sic etiam dicunt Conc. et Antoine? non licere petere sacramenta ab haeretico vel schismatico nisi in casu extremae vel gravissimae necessitatis. Sed de haeretico videnum. 560. An autem sit morlale sine gravi causa petere sacramentum ab indigno ministro parato. Negant Sotus Nav. Sa Diana etc. apud Salm. ». Sed recte atfirmant Salm.9 cum Sylv. Molin. Valent. Arag. etc. iuxta dicta l. 2. n. 47. etl9. Tantum exciperem eum qui sumeret eucharistiam a sacerdote indigno, qui eam actu aliis ministraret: ut dicunt Suar. 10 et Esc. iuxta sententiam allatam n. 35. v. Hinc, nempe quod unum tantum sit peccatum pluribus eucharistiam ministrare. Sic pariter puto illicitum esse sine gravi causa inservire sacerdoti indigne celebranti; contra Suarezi2Bon.'3etSaIm.i^cumaIiis, qui id admittunt, quaudo sacerdos facile possit alium invenire.

Certum est autem quod quivis minister praesumitur dignus, nisi constet oppositum, ut communiter docent Concina is Cont. Tour.ie ex illo apostoli «^: Caritas non cogitat malum; Elbel et Croix 18 cum Avila Dic. et aliis communiter. Hinc probabiliter infertur posse peti sacramentum adhuc ab eo qui scitur paulo ante peccasse, quia praesumendus est ipse iam se disposuisse saltem per contritionem: ita Suarezi^Bonac. 20 Croix 21 Mazzot. 22 cum Sporer Salm.23 cum Vasq. Con. Sayr. Reg. Dicast. etaIiiscommuniter:et idem sentit Tourn.2'' dicens: Iino ut sciam ab eo re(1) Ibid. (2) T. 3. p. 27. n. 179. (5) L. c (4) In 3. p. q. G4. a. 6. ad 2. (^) P. 103. n. 5. (6) L. cit. n. Sa. (7) Locc. cc. (8) l i. l. c. 8. p. 2. n. 43. (9) Ib, n. 42. (iO)L.c. (il)N. S19. (I2)L. c. (13) N. 7. (i4)N. 41. (iS; i. 8.

ccns et graviter peccatum esse; adhuc e* nim sapienter praesumam eum, sipraesertim ad ministranda sacramenta sponte praesto sit^ id^ quod sui erat^ fecisse, ut Deo reconciliaretur.Certe (ait s.Th.25^ quia in istanti homo a divina gratia e» mendatur. Recte tamen id limitant 4, Suar. etBon.26 cum Conc. Vasq. Sayr. Regin. et aliis communiter, si constet ministrum esse consuetudinarium, vel esse in occasione proxima peccandi (intellige voluntaria). Limitat 2. Gob. ap. Croix27 si minister post peccatum confessionem non praemiserit ante missae celebrationem.

Ca», IV. QOID «IMT SACRAKBNTALIA EI QOID EFFICIANT

90. Quid el quae sint sjicramenlalia.

91. Jkn sacramentalia vim habeant ex opere o» perato.

92. QuomoJo per sacramentalia remittantur peccata.

93. Plura notanda.

94. De usu agnorum Dei^ aquae henedictae^ et similium.

95. « Resp. . Caeremoniae ecclesiasticae, quae vulgo dicuntur sacramen* talia,suntactus externi religionisadcolendum Deura accommodali. Tales autem communiter vocantur, oratio dominica, aqua benedicta, esus eulogiarum olim in usu, confessio generalis, eleemosyna, benedictio ab episcopo, vel abbate consecrato data, quae ex antiqua traditione dicuntur remittere venialia et continentur hoc versu: Orans, tinctus^ edens^ confessus^ dans^ benedicens,

» Ad quae etiam revocantur tunsio pectoris, unctio in regem et similes; item multae aliae caeremoniae, et res etiam ipsae sacrae, quae in ecclesia partim ab apostolis traditae, partim postea institutae sunt, ut exorcismi, insufflationes, prima tonsura, benedictiones et consecrationes variarum rerum et personarum, ut ecclesiae, calicum etc, ipsae etiam herbae, lumina, vinum s. loannis, cerei agni, signum s. crucis. Quaeritur ergo quam vim hap. 103. D. 4. (16) De sac. c. 2. a. 1. $.3. v. Not. 1. (17) 1. Cor. c. 13. V. S. (18) Lib. G. n. 21G. (19) D. 18. sect. 1. (2 )) D. i. q. 6. puncl. 5. n. G. (21) N. 216. (22) Ibia. (23) Loc. cil. n.40. (24) P. 36. V. Not. 1. (2;ij lu 4. dist. 24. q. I. a. 3. q. 5. aU 3. (26) Loce. cc. (.27) D. u. 216.

CAP IV. DE SA

beant: num ex opere operantis, cum certum sit, sicut per alia pia opera, sic etiam iis nos mereri, seu ex opere 4)perato.

91 . « Resp. 2. Non habent vim ex opere operato confereodi gratiam, aut remittendi peccata, vi sua etper se,sed tantum quatenus in nobis pium motum «xcitant. Ratio prioris est, tum quia nusquam promissio gratiae aut remissionis peccatorum iis facta reperitur ; tum quia peccatum etiam veniale non remittitur sine infusione gratiae, quam conferendi ea nullam per se habent vim, Ratio posterioris est, quia id accommodatum est sacramentalium institutioni et consecrationi, quae fit per preces ecclesiae, quibus ipsa nobis tales motas precatur. Conc. ^

92. Quaeritur ergo, quomodo culpae veniales remittantur per sacramentalia.

Prima sententia cum Sot. Val. Led. Vict. etc. apud Croix^ dicit sacramentalia ex institutione ecclesiae vim habere venialia remittendi ex opere operato; quia sacramentalia semper venialia remittunt, etsi non semper in nobis pium motum excitent.

Secunda sententia tamen communior et verior cum Cont. Tourn. 3 Wig. * s. Th. Lug. Suar. Bus. Croix s Viva 6 lenet per sacramentalianon remitti veDialia ex opere operato, sed tantum quia per ea pius motus doloris aut caritatis in nobis excitatur, quo venialia remittuntur. Idemque expresse docet d. Th. 7 qui ait: Omnia ista causant remissionem peccatorum venialium impli^ cite vel explicite, Hinc omnibus fidelibus consultum fit post sumptionem aquae benedictae elc. se excitare ad actum doloris sive amoris.

Unde resolves:

93. « 4. Gratiae praevenientes et pii motus conferuntur per sacramentalia, per modum impetrationis , quae non cmnino infallibilem efl"ectum habent.

(1) Q. 71. a. 3. (2) L. 6. p. 1. n. 221.

(5) De sac. c. 4. a. 2. (4) Tr. 13. ex. 2. n. 2o. (o) Loc. c. (6) De sacr. q 1. a. 8. n. 7. cl seq. (7) 5. p. q. 87. a. 3. ad I.

RAMENTALIBUS 1 09

» 2. Peccat graviter qui sacramenta* libus falsam materiam supponit, ut pro aqua lustrali faciendo urinani.

» 3. Sacramenialia quandoque operantur beneficia corporalia, v. g. sanitatem, per modum impetrationis, ratione precum ecclesiae. Imo quaedam etiam vim habere (v. g. fugandi daemonem) per modum operis operati, ex singulari privilegio, docent Henr.8 Sotus et alii. Quia, inquiunt, etiam ethnici, in quibus nec iutercesserunt preces ecclesiae, nec meritum operantium , quandoque signo crucis (quod quidam etiam putant de nomine lesu) a daemone liberati fuisse dicuntur: quod tamen alii eorum virtuti obiectivae , quasi naturali, adscribunt, de quo plura apud schol. Vide Merat. 9. »

94. Inter sacramentalia enumerantur agni Dei ex cera a papa benedicti: super his notandum 4. Vetitura est sub excommunicatione eos inaurare aut pingere, ut Azor. ap. Croix ^o. Not. 2. Vendere eos carius , quia benedicti sunt, est iniustitia et simonia. Licitum tamen est eos vendere secundum suam materiam, utrecte dicunt Sanch.Dian. et Croix cum communi contraAzor. Not. 3. Quamvis Gobat. etc. dicant esse veniale laicis eos tangere absque aliqua necessitate, probabile tamen est nullnm esse peccatum, iuxta usum nostrorum temporum , ut aiunt Sanch. Dian. et alii apud Croix *2 .

Proiicere canibus ossa agni, vel ova quae benedicuntur, putat Gretserus esse illicitum, sed negandumcum Cai. et Croix Sicut etiam licitum est uti aqua benedicta et candelis ad usum profanum, ut Croix cum Tamb. contra alios.

Missalia autem et biblia sacra, sicut etiam sacrae imagines non debent adhiberi ad usum profanum, secus vero dicendum de aliis chartis, ubi incidenter et accessorie inscribuntur nomina sacra. Ita Croix *5 cum Gob.

(8) L. I. c. 2. (9) D. 10. sect. i.

(10) L. 6. p. 1. n. 223. (11) Ibid. n. 224.

(12) N. 22S. {iT,) N. 227.

C14) Ibid. (1.1) N, 223.