Liber VI, Tractatus III — De Eucharistia

Saint Alphonse-Marie de Liguori — Theologia Moralis

Édition Marietti, Augustae Taurinorum (Turin), 1891 — texte établi par P. Francisco Zacharia.

TR^CTATUS TEKTIUS

DE EUCHARISTU

ClP. I. Db essektu euchabistub DcBinH 1. Qaid sit eucharistia.

189. In quo constituatur sive consistat essenlia eucharistiae.

190. Fide resolutiones apud Busemh. circa rationem specificam et numericam huius «acramenti.

49. Qu.^. An tota ratio specifica eucharistiae salvetur in alterutra specie. Qu. 2. Unde sumatur unitas numerica eucharistiae.

492. 5. An eucharistia sit necessaria ad salutem necessitate medii.
493. 4. An eucharislia sit necessaria adultis ad vitam spiritualem conservandam.

489, « Resp. est sacramentum corporis et sanguinis Christi sub speciebus panis et vini, ad spiritualem animae refectionem divinitus institutum. Ita communiter Scholastici.

Unde resolves sequentia:

» 1 . Tam species consecratae, quam corpus et sanguis Christi, intrinsece et essentialiter constituunthoc sacramentum: adeoque falsum est quod docuit Waldensis, corpus et sanguinem Christi esse totum sacramentum. Ratio est, tum quia Trident. docet, corpus et sanguinem contiueri hoc sacramento: tum quia, quatenus continetur, non est sensibile. Item falsum est quod docent Marsilius et Sotus, solas species constituere hoc sacramentum ; tum quia eucharistia est cibus coelestis; tum quia adorari debet latria, ut docet Tridentinum. »

Hic praenotandum quod in omnibus sacramentis tria distinguuntur, nempe sacramentum tantum, res tantum, et sacramentum ac res. Sacramentum tantum est illud quod significat; res tantum est id quod significatur sive efTectus sacramenti; sacramentum ac res simul est id quod significatur ab uno. et significat aliud. In hoc autem eucharistiae sacramento, sacramentum tantum sunt species consecratae, quae tantum significant animae refectiones; res tantum est ipsa refectio; res et sacramentum est corpus Christi, quod si(1) Man. t. 6. tr. 4. c. 1. %. 1. (2) T. 5. pag. S91. q. 2. (3) De euch. c. 1. dub. 2. n. 18. et 19.

fiUCHARISTIAE DUB. I. 473

gnificatur a speciebus, et gratiam si* gnificat. Hinc magna oritur quaestio inter dd., nempe in quo consistat essentia eucharistiae. Plures sunt sententiae, sed duae sunt magis receptae.

Prima sententia., quam tenent Gonet * Petrocor. 2 et Salm. 3 cum Soto Gonz. Henr. etc. dicit quod essentia sive ratio sacramenti consistit in recto in solis speciebus: corpus autem Christi pertinet ad sacramentum tantum in obliquo, id est tamquam quid exIrinsece connotatum. Probant 4 . ex c. Cum Marthae., de celebr. miss. ubi sic dicitur: Forma (id est species) est panis et vini; veritas^ carnis et sanguinis; virtus unitatis et caritatis . Primum (id est species) est sacramentum et non res. Secundum (id est corpus Christi) est sacramentum et res. Tertium (id est efre-" ctus) est res et non sacramentum. Cum igitur textus dicat species esse sacramentum, et distinguat sacramentum a re simul et sacramento, quod ait esse corpus Christi; ergo (ut dicunt) totam rationem sacramenti textus refundit solis speciebus. Probant 2. ex Trid. * ubi habetur: Si quis negaverit in ss. eucharistiae sacramento contineri verCf realiter et substantialiter corpus et sanguinem Dom. N. lesu Christi^ anathema sit. Ergo si corpus Christi continetur in sacramento, sequitur quod species sint sacramentum tantum continentes corpus Christi, ne dicatur corpus Christi contineri in seipso.

490. Secunda sententia vero, quam tenent cum Busemb. Suar.^ Continuat. Tourn. 6 item Vasq. Concin. Val. etc. apud Salm. 7 dicit sacramentum eucharistiae consistere in recto sive essentialiter aeque in speciebus ac in corpore Christi. Ratio, quia ex corpore Christi aeque ac speciebus unum fit sacramentum. Christus autem continetur in sacramento tamquam pars in toto, ut anima in homine, non vero tamquam aliquid extrinsecum a ratione sacramenti. Et sic respondetur textui quem opponunt Tridentini. Haec(4) Sess. 13. can. 1. (8) D. 42. sect. 3.

(C) Dc euch. p. 1. c. 1. a.l. couci. 2. (7)N.29.

que ralio confirmatur a d. Augustino relato in can. Hoc estf 48. dist, 2. de consec, ubi docet hoc sacramentum duobus constare^ visibili elementorum specie, et invisibili Domini N. Jesu Christi carne et sanguine, sicut Christi persona constat ex Deo et homine. Ad textum autem in cap. Marthae^ respondet Lugo < (qui diversam sustinet sententiam, nempe quod essentia eucharisliae in recto consistat in corpore Christi, et in obliquo tantum in speciebus) quod pontifex, dicendo species esse sacramentum, non intendit dicere quod solaespeciessint sacramentum, sed quod species in eucharistia nonhabent aliud munus quam sacramenti; significant enim et non significantur; ad diflerentiam corporis Christi, quod cst sacramentum simul et res, nempe quod significat gratiam et significatur a speciebus; non autem textus excludit, quod corpus Christi pertinet ad essentiam sacramenti. Utraque sententiaest probabilis.

0 2. Usus sive sumplio eucharistiae non est proprie ipsum sacramenlum, neque aliud sacramentum ab eo distinctum, ut vult Gabriel; nec pars illius, sive essentialis, sive integralis, ut Aureolus; sed tantum applicatio sive conditio ut sacramentum operetur.

Omnia alia sacramenta, ut sub initio huius lib. 6. notavimus, dicuntur transeuntia^ quia tum solum sunt sacramenta, cum conficiuntur et applicantur. Hoc tantum eucharistiae sacramentum dicitur permanens^ quia consistit in re permanente, et sic corpus Christi post consecrationem existens sub speciebus panis est vere et proprie sacramentum, sive sumatur sive in sacrarioservetur, uthabetur definitum in Trident. 2 ubi; Si quis dixerit^ peracta consecratione^ in admirabili eucJtaristiae sacramento non esse corpus et sanguinem D. N. Jesu Christiy sed tantum in usu anathema sit.

» 3. Etsi quaelibet species, imo quaevis pars speciei, sit integrum et esseo(1) De euchar. d. 1. (2) Sess, 13. can. 4,

(5) 5. p. q. 72. a. 2. (4) Sess. 13. c. 5,

. DE EUCHARISTlA

tialiter perfectum sacramentum, ideoque sacramentum eucharistiae , sub speciebus panis et vini, physice et materialiter specie dififerat; moraliter tamen et in ratione sacramenti est unum specie infima sacramentum: tum quia est unum signum rei sacrae, tum quia ordinatur ad uuum specie infima finem. Vide s. Th. 3.

» 4. Etsi, physice loquendo, tot sunt numero sacramenta, quot numero species, vel etiam partes specierum: moraliter tamen unum numero sacramentum est; quod per modum uniua proponitur et sumitur; quia id ad unum finem, scilicet ad unam refectionem spiritualem refertur.

» 5. Hostiae in diversis altaribus recte concipiuntur ut distincta sacramenta; contra vero, si sacerdos unam hostiam in plures partes dividat, vel plures hostias simul sumat (eadem est ratio plurium specierum diversae rationis), non ideo dicitur accepisse plura numero sacramenta. »

491. Super his ante omnia praenotandum id quod habetur in Trident. *: Corpus (existere) sub specie panis, et sanguinem sub vini specie ex vi verborum; ipsum autem corpus sub specie viniy et sanguinem sub specie panis^ animamque sub utraque, vi naturalis tilius connexionis et concomitantiae

Divinitatem porro propter eius cum cor^ pore et anima hypostaticam unionem. Item ^: Quamvis Redemptor noster hoa sacramentum in duabus speciebus in^ stituerit^ tamen fatendum estj etiam sub altera tantum specie totum atque integrum Christum^ verumque sacramentum sumi; ac propterea quod ad fructum attinety nulla gratia necessaria ad salutem eos defraudari qui unam speciem solam accipiunt.

Sed quaeritur \ . an tota ratio specifica huius sacramenti salvetur in sola specie panis aut vini, seorsim sumpta.

Prima sententia affirmat, quam tenent Bellarm. 6 et Gonz. Nugnus et alii apud Salm. ' Ratio quia quaelibet spe(5) Sess. 21. c 5. (6) L. 4. de euch. c. 22. (7) De euchar. c. 2. p. i. dub i. n. 16.

OAP. I. DE ESSENTIA :

Mes rationem habet integri convivii, tum per concomitantiam sauguis veniat sub specie panis, et corpus sub specie vini.Idque arguunt ex illis verbis Tridentini, ut supra: Suh altera specie verum sacramentum sumi.

Secunda sententia vero probabilior dicit, totam rationem specificam sacramenti non salvari, nisi in utraque specie. Ita Lugo * Tournely 2 ac eius Cbnt. 3 et Salm. * cum Ledesma Corneio etc. Ratio quia, licet per concomitantiam corpus Christi veniat sub specie vini, et contra: quod sufficit quidem ad totum assequendum fructum sacramenti, ut docet concilium ; hoc tamen per accidens evenit, quia nunc sanguis non potest a corpore separari, sed non per se; nam si in triduo passionis apostoli celebrassent, utique sanguis non venisset sub specie panis. Unde, cum sub altera tantum specie vi verborum et per se ponatur tantum corpus vel sanguis, non potest per se significari per alterutram speciem tota refectio cibi et potus, in qua consistit ratio specifica huius sacramenti. Etpro hac sententia videtur expresse esse d. Thomas 5 cum sic dicat: Panis et vinum materialiter quidem sunt plura siyna, formaliter vero et perfective unum^ in quantum ex eis perficitur una refectio. Ergo formaliter, seu quoad rationem specificam sacramenti, non perficitur in ratione significandi refectio, nisi in utraque specie.

Quaeritur 2. unde sumatur unitas aumerica huius sacramenti.Aliidicunt sumi ab unitate corporis Christi, ut Lugo et Suar., alii a physioa continuatione partiuna ipsarum specierum, et ita dicunt tot esse sacramenta, quot sunt species panis vel vini physice discontinuae, ut Vasq. etc, ahi a morali coniunctione specierum inter se, ut Salm. ^ cum Soto et Bellarm. qui tenent quod plures species consecratae, etsi discontinuae, licet physice sint plura sacramenta, moraliter tamen u(1) De eucbar. d. 2. secl. 1. (2) Pracl. ihcol.

cuchar. f. 4. a. 3. (5) Hic c. 1. a, 1. concl. 4. J4) Ibid. n. 17. cl 18. (S) 5. p. q. 73. a. 2. ad 2. )|8) De e ich. c. 2. i». 2. u. 42. el 40.

OCHARISTIAE DUB. I. 115

Dum sunt sacramentum ex morali con" iunctione quam habent dum per mo-« dum unius proponuntur aut sumuntur; et haec sententia videtur probabilior cum Busemb. ut supra.

Quoad species igitur huius sacramenti concludendum quod, licet quaelibet species sit materialiter diversa , moraliter tamen utraque constituit unum sacramentum,cum utraque significet unum convivium ex cibo et pota constans. Quoad numerum vero dicendum quod numerus sumitur ex multiplicitate sumptionum; unde siuna species vel una hostia distribuitur pluribus, vel eidem persouae in diversis vicibus moraliter distinctis, diversa sunt numero sacramenta. E converso, si alicui eodem tempore ministrarentur ambae species, vel plures partes eiusdem speciei , unum esset sacramentum. Sic pariter, si diversae species consecratae eodem tempore, et in eodem altari proponuutur, unum erit sacrameutum ; si vero eaedem species dividuntur, et in diversis proponuntur altaribus, diversa erunt sacramenta.

192. Quaeritur 3. An eucharistia sit necessaria ad primara iustificationem obtinendam. Supponitur ut certum cum s. Th. ' eucharistiam esse ad salutem necessariam necessitate praecepli, non solum ecclesiastici , sed etiam divini, ex Luc. 8: Hoc facite in meam commemorationem. E contrario certum est non esse necessariam necessitate medii , secundum realem susceptionem , ut asserunt Salm. 9 coinmuniter contra haereticos. Dubium est an sit necessaria saltem in voto, necessitate medii

Prima sententia negat cum s. Bon Suar. Vasq. Cai. Laym. Bon. etc. apud Salm. ^o. Ratio quia hoc sacramentum non est institutum ad causandam primam gratiam. Et ideo concilium Trident. i< damnat dicentes, praecipuunj fructum huius sacramenti esse remis-' sionem peccatorum.

Secunda sententia tamen probabilior

(7) P. 5. q. 80. a.ll. (8) C. 22. v. 19.

(9) De eucharistia c. 5. p. unic. n. G.

(10) Ibid. dul). 1. n. 8. el 14.

\ Scs». 15, d« eucharislia cau. 3.

quam tenent Conc. < Sot. Led. et plu**es cum Salm. 2 docet votum saltem virtuale et implicitum eucharistiae , respiciens hoc sacramentum ut finem vitae spiritualis, esse necessariam necessitate medii ad salutem tam adultis, quam parvulis. Adulti autem tale votum habent, dum sacramenta baptismi aut poenitentiae suscipiunt; voluntas cnim ipsorum omnia praecepta implendi , hoc etiam praeceptum eucharistiae saltem impiicite comprehendit; parvuli vero votum habent, non ex voluntate propria , sed ex voluntate implicita ecclesiae, quae pueris applicatur, sicut applicatur voluntas suscipiendi baptismum. Et hanc docet s. Thomas 3 qui ait : Hoc sacramentum ex seipso virtutem habet gratiam conferendi^ nec aliquis habet gratiam ante susceptionem huius sacramenti: vel nisi ex aliquo voto ipsius^ sicut adulti^ vel voto ecclesiae^ sicut parvuli. Etprobatur primo ex loan.^: Nisi manducaveritis carnem Filii hominis etc. non habebitis vitam in vobis. Probatur secundo ratione, quia sacramenta baptismi et poenitentiae, quae certe sunt necessaria necessitate medii , saltem in voto, ad primam gratiam obtinendam, non conferunt gratiam, nisi respiciendo ad eucharistiam, ut ad finem omnium sacramentorum.

493. Quaeritur 4. An eucharistia in re vel in volo sit medium necessarium adultis ad vitam spiritualem conservandam. Negant Suar. Vasq. Durand. ctc. apud Salm. ^ dicentes ad hoc alia adesse media. Sed communius et verius afiirmant Sot. Gonz. et Salmant.'' cum s. Th.''. Ralio quia sicut vita corporis diu non potest conservari sine cibo materiali, ita vita animae sine hoc cibo spirituali, saltem in voto, et quidem explicito in eo qui necessitaiem huius sacramenti advertit.

Hinc tenent Salm. 3 cum Corneio etc. non excusari a peccato, etiam qui senisl in anno eucharistiam sumunt, si

(1) P. 517. n. 6. (2) Ibid. n. 16.

(5) P. 5. q. 79. a. 1. ail I, (4) C. G. v. S4. (^) De eiicbar. c. 5. Uub. 2. n. 54. (<i) Ibiii. u.

DE EUCnARISTlA

norint commumonem tam raram ei* non suflScere ad perseverandum , habita ratione propriae infirmitatis. Vide dicendu n. 295.

DuBiDu II. Quae matena eucbaristiae

^94. Quaesitmateriaproxima huius sacramenti.

195. De obligatione consecrandi sub utraque specie .

196. Dub. . An haec obligatio sit de iure divino vel ecclesiastico. Dub. 2. An papa possit in ea dispensare. Dub. 3. An sit valida consecratio unius speciei sine altera.

^97. An aliquando per accidens possil una species sine aitera consecrari.

194. « Nota; sicut in aliis sacramentis est duplex materia, proxima et remota , ita etiara hic, sed ordine inverso: nam in aliis, materia remota est res permanens; proxima vero eius usus , qui transit: hic vero remota transitet proxima manet, scilicet species panis et vini. Quaeritur ergo tantum de remota, illa scilicet quae facta consecratione transit in corpus et sanguinem Christi.

» Resp. Materia eucharistiae est tantum panis et vinum. Est de fide, et probatur ex institutione Christi 9. Et quidem utraque materia , panis et vinum , est ita necessaria ad hoc sacramentum conficiendum, ut per se numquam licite possit una consecrari absque alia: quod patet tum ex facto Christi 10, tum ex Trid. ^i.

Unde resolves:

195. « 1. Consecratio utriusque speciei est iuris divini , quia ratio sacrificii, sine quo non fit, exigit utramque.

» 2. Non licet alteram tantum speciem consecrare , in necessitate etiam gravi, V. g. ut moribundo detur viaticum. Suar. etc. comm.

» 3. Nec pontifex in eo potest dispensare ullo casu. Ita comm. Suar. 12 etc. contra quosdam. »

196. Certum est necessarium esse de necessitate praecepti consecrare eucharistiam sub utraque specie, ut docet s. Th. 13 cum aliis communiter, ex c. Comperimus , d. 2. de consecr. et ex Trid. ut mox infra : unde commune ac

(7) P. 5. q. 80. a. 11. ad 2. (8) Ibid. n. (9) Mallh, 26. el Liic. 22. (10) Luc. 22. (11) Sess. 22. (12) 5. p. d. Sii. scsi. 4.

(15) 5. p. q. 80. a. 12. aU 5,

CAl». I. Dfi ESSENtiA i

certum est apud omues , nec etiam in \rticulo mortis licitum esse consecrare nnam speciem ad viaticum intirmo porrigendum. Vide Salm. < Bonac. 2 et alios passim.

Sed dubitatur 1 . utrum praeceptum hoc sit divinum, an ecclesiasticum. Navar. 3 et Adrian. Maior. etc. apud Cont. Tour. * dicunt esse ecclesiasticum. Sed omnino tenendum esse divinum cum Suar. 5 Tourn. « Conc. ' et Bon. 8 cum Cai. Sot. Palud. Reg. Fill. et aliis communiter. Idque patet ex Trid. 9 ubi dicitur Christum praecepisse sacerdotibus, ut corpus suum ofiferrent non aliter quam sub utraque specie; en verba concilii : Christus corpus et sanguinem suum sub speciebus panis et vini Deo Patri obtulit^ ac sub earumdem (nota) rerum symbolis apostolis y ut sumerent, tradidit^ et eisdem eorumque in sacerdotio successoribus , ut offerrent praecepit per hacc verba: Hoc facite in meam commemorationem ; uti semper catholica ecclesia intellexit et docuit,

Dubitatur 2. an pontifex possit in hoc praecepto dispensare. Affirmant plures graves dd., ut Az. Alan. Gabr. Henr. etc. apud Salm. idque probai)ile putant Sanch. et Cont. Tourn.12 cum Isamb. Et probant ex Trid. 13 ubi dicitur: Hanc potestatem perpetuo in ecclesia fuisse^ ut in sacramentorum dispensatione salva illorum substantia^ ea statueret vel mutaret , quae suscipientium utilitati^ seu ipsorum sacramentorum venerationi magis expedire

iudicaret. Sed negant communiter Suarez<< Lugo<5 Conc.'^ Salm.*'' cum Gon. Cai. Sot. Sylvest. Val. etc. Ratio quia ecclesia, etsi potest immutationes facere circa administrationem sacramenlorum, ut loquitur concilium, non aulem potest circa ea quae in sacramenlis administrandis sunt de praecepto divinOj proutest consecratio utriusque

(1) De euch. c. 4. p. 3. n. 57. (2) D. 4. q. 2. p. 3. n. 9. (3) Man. c. 2S. n. 92. (4) De saciif. miss. c. 5. a. 2. sect. 3. concl. 2. (S) Disp.43. s. 3. (6) Prael. llieol. de saciif. iniss. a. 3. (7) T. 8. p. 425. n. 8. (8) D. 4. q. 2. p. 3. n. 8.

(,9) Sess. 22. c. 1. (10) De cucb. c. 4. p. 5. n. 41.

itlCHARt^TiAE DUfe. tt. it?

speciei, ut mox supra probavimus. Sed haec ratio non omnino convincit, nam ut dicemus de matr. w. i 1 1 9. iuxta plurium sententiam , probabiliter potest papa etiam in praeceptis divinis dispensare cum iusta causa in aliquo ca-^ su particulari, vel saltem tunc interpretari divinum praeceptum. Hoc tamen non obstante, primam sententiam dico non posse in praxim deduci, quia (ut mox dicemus in seq. dub. 3. ) probabile est non fieri sacramentum nisi in sacrificio, ad quod (iuxta nostram sententiam referendam n. 306. qu. 2. ) necessario requiritur consecratio triusque speciei. Caeterum recte dicit ipse Cont. Tourn. quod ecclesia in hoc praecepto numquam dispensavit , nec unquam dispensabit; communiter enim cumSuar. Lug. Conc. Salm.^^etc. reiicitur id quod refert Volaterranus^o nempe quod Innoc. viii. dispensaverit cum norvegis, ut possent consecrare panem et calicem sine vino, quod utique incredibile est.

Dubitatur 3. an consecratio unius speciei sine altera sit valida. Nemo dubitat quin valida sit, si id casu accidat, ut mox infra dicetur in casibus a Busemb. allatis. Dubium igitur fit an valide consecret sacerdos qui positivam habet intentionem consecrandi unani tantum speciem sine altera. Negat Lugo 21 quem sequitur Renzi 22^ quia (ul ait) ratio sacramenti nequit dividi e ratione sacrificii; sacerdos enira non accipit potestatem conficiendi hoc sacramentum, nisi sacrificando, ut patet ex forma ordinationis : Accipe potestatem offerendi sacrificium tam pro vivis, quam pro defunctis. Unde, cum ad es sentiam sacrificii pertineat consecralio utriusque speciei, iuxta probabilioren sententiam quam infra afferemus num 306. Qu. 2., sequitur quod qui sacn^ ficium non offert, neque sacramentun conficit. Alii vero communiter affir

(11) De matf. I. 8. d. 6. n. 6. (12) Loc. sup. c (13) Sess. 21. c. 2. (14) D. 43. s. 4. (IS) De euc d. 19.8. 8. (16) P.42o. n. 8. (17) Ib. n. 44. (18) 1 (19) Ibid. n. 49. et SO. (20) Lib. 7. goorg.

(21) De eucharist. d. 19. u, 103.

(22) Eod. lil. q. 43.

De Ligorio Mor. U.

12

mant, ut Suar. * Spor. 2 Salm. 3 Diana ^ Bonac.5 cum Cou. Fill. Henr. Reg. elc. Ratio quia in omni sacramento semper ac minister formam profert super materia cum debita intentione, perficit sacramentum. Haec sententiaest quidem valdeprobabilis, sed ralioLugonis non videtur improbabilis; nec obstat auctoritas d. Th. 6 quam afifert Bon. pro secunda sententia, nam s. doctor ioquitur tantum contra eos qui dicerent non consecrari corpus, nisi postquam consecratur sanguis, quod certe falsum est.

197. « Dixi 1. Per se; quia per accidens et praeter intentionem, aliquando unam posse solam consecrari absque peccato , docet Tan. ' dicitque esse comiminem, v. g. in his casibus :

» 4 . Si quis aquam vel alium liquorem pro vino consecrasset , neque defectum intelligeret nisi diu post , aut postquamadvertisset, neque possethaberi aliud vinum : vel quamvis haberet, non posset tamen illo uti sine gravi scandalo , vel vitae periculo ( Vel sine magno simili incommodo , ut Salm. 8 cum Suar. Bon. Regin. etc). 2. Si post consecratam hostiam subitum mortis periculum ab hostibus vel incendium immineat, secluso tamen scandalo et contemptu fidei. Reg.9 (Cum Salm.^o) 3. Si sacerdos, hostia consecrata, moriatur, vel animo deficiens loquelam perdat, vel in amentiam incidat, nec sit alius qui possit sacrificium perficere. Suar. Vasq. etc. Si autem alius supplere, et sacerdos infirmus communionem suscipere potest, debet hostia dividi, eique pars dari. Tamb. " (Vide Suar.i2 Spor.13 Renz.^'* cum Azor.Mai. Henr. et Hurt. Bon.^^cum Reg. etc. qui fere omnia haec confirmant. Sed bene advertunt Salm.»6 Mazzot. et Wig.^s numquam posse sacerdotem consecrare in una sola specie ob metum mortis ab extrinseco, sive ab alio incusso ad

(1) D. 43. sect. 2. (2) T. 3. p. 109. n. 130.

(3) De eucharistia c. 4. p. 3. n. 36.

(4) P. 10. tr. 16. r. 7. (5) D. 4. q. ult. p. 3. n. 2. (6) 3. p. q. 78. a. 6. (7) D. 5. q. 2. dub. 5. n. 27. (8) Ibid. n. 38. (9) L. 29. c. 4. (10) De euch. c. 4. p. 3. n. 39. (11) De exp. sacrif. 1. 2. c. 8

hunc finem, ut sic consecret; quia tuno ageret directe contra praeceptum divinum, quod est intrinsece malum).

» Dixi 2. Licite, quia valide alterutram tantum consecrari , est certum : ut patet tum ex facto Christi qui panem ante consecravit, tum ex praxi ecclesiae quae corpus ante sanguinem proponit adorandum. »

DuBiUH in. Qualis debeat esse panit in materia eucharistiac.

-198. soltis panis triticeus sit materia apta.

199. Non est ad ettcharistiam materia aptn ; -1. Panis ex oryzoy leguminibus elc. 2. Massa cruda aut frixa^ sive elixa. 3. Panis sufjactus oleOy lacte etc. Quid si aqua non nw turali? 4. Hosiiae ruhrae. 5. Panis corruptus,

200. Quinain panis est materia diibia. An ex farrCy siliginey amylo.

201. Quinam pnnis est materia valida^ sed ih licita. i . Si modice aUae rei permixUis. 2. Si mucidus.

202. Falide etiam^ sed illicite consecrant Latini in fermentatoy et Graeci in azijmo.

203. Dub. 1. Quid si Latinus transeat per Graeciam y vel contra. Dub. 2. j4n Latimui possit eelebrare in fermentato ad dandu7n viaticum.

204. De hostia fraeta, vel maculata.

205. De figura hostiae consecrandae. Et nn //• ceat celebrare cum hostia minori,

206. (( Resp. 1. solus panis triticeus, in conviviis communiler usitatus, qualis morali hominum iudicio tantum censetur ille qui ex farina triticea et aqua naturali mixtus et igne toslus sive assus, atque in sua specie incorruptus est: quia hic solus simpliciter dicitur panis, alius vero nonnisi cum addito, V, g. hordeaceus.

Vnde resolves:

» 1 . Falsum est , quod docuit Caiet. eucharistiam posse consecrari ex quovis pane cuiusvis speciei, dummodo sit aptus ad vescendum. (Idem docent d. Th.<9 catech. rom.20et Salm.21 cum Lug. Pal. Fill. et alii communiter. Et patet ex decr. Eugenii, ubi dicitur de eucharistia: Cuius materia est panis triticeus, et vinum de vite. Confirmatur a missali rom. ubi: Si panis non sit trillceus iioa conficitur sacramentum.

(12) D. 43. sect. 4. (13) T. 3. p. 109. n. 133. (14)Q.46. (15)P.3.n.8. (le^Ibid. n«^

(17) Tract. 5. d. 4. (juaest. 1. c 2.

(18) Tract. 12. ex. 2. n. 16.

(19) 3. p. q. 74. a. 4. (20) P. 2. n. 13. (21) De eucharistia c. 4. p. 1. n. 5

CAP. 1 DE ESSENTIA

499. » 2. Non est apta materia ad Talidam consecrationem : 1 . Panis ex oryza, avena, millio, pisis, fabis, amygdalis , aliisque leguminibus et arborum fructibus, vel etiam ex hordeo confectus; quia haec omnia, communi usu et opinione censentur specie distingui a tntico. Laym. Bonac. card. Lugo 1. 2. Massa triticea cruda, vel non cocta per modum panis, sed frixa, vel elixa, ut sunt placenta, libum , sive differant specie, sive non (Salm.2 cum Fill. Pal. etc). 3. Panis subactus aquis artificialibus , vel oleo , butyro , lacte et ovis, saccharo, aliove liquore , qui aqua naturali non sit mixtus, quia non est panis usualis. Ita Laym.3 Caiet. tamen et quidam recentiores contrarium docent, quare est saltem materia dubia ; idque confirmat missale rom. * et cardin. de Lug. ^ unde qui hostias emunt, certi sint quod aqua naturaii et non rosacea confectae sint. 4. Similiter hostiae rubrae, quibus sigillantur litterae, non sunt materia valida, vel minimum dubia : quia per admixtionem cinnabaris notabiliter alterantur. Cardin. de Lugo 6 quod Ant. Perez apud Dian. ' liraitat, si multum cinnabaris sit mixtum; si autem sit valde parum censet probabile, quod sit materia valida, illicita taraen. 5. Panis substantialiter corruptus. 6. Panis subactus aqua marina. Fag. apud Dian. » qui contrarium docet, eo quod illa sit naturalis aqua (Et cum Diana consentit Renzius ^ Ac revera nescio intelligere cur panis confectus aqua maris non sit verus panis, cum aqua maris sit vera et naturalis aqua, sicut diximus de baptisrao et docet s. Th. Secus vero quidem dicendum , si farinae misceatur aqua rosacea vel quicumque alius liquor, quia tunc non esset verus panis usualis, ut dicit idem s. doctor<2).

500. » 3. Panis ex farre sive spelta, item ex siligine, est materia dubia:

(1) D. 4. s. i. (2) Ibid. n. 11. (3) L. 8. Ir. 4. c. 9. (4) Tit. de defect. (5) D. 4. sect. 1. n. 4. (6) Dist. 4. sect. 1. (7) P. 7. t. 12. r. 3.

(8) P. 9. tr. 9. r. 88. (9) C. 1. q. 18. (16) N.iOS. (11) 3. p. q. 66. a. 4. ad i. (12) Q. 74. a.7. ad S. 113) 3. s. 4, 74. a. 3. 2. et f 14) L. G. p. 1.

EUCHARISTIAE DUB. ill. - 419

quia alii dicuut, solis accidentibus pro* pter loci sterilitatem, alii specie distin-i gui a tritico : ideoque non licet , saltem uti pro sacramento, quia hoc exponeretur periculo. Vide auctor. cit. (S. Thom. 13 s. Bonav. Cai. etc. apud Croix 1* dicunt siliginem esse verum triticum; sed negant Conc. Pal. et plu^" res; unde Carden. apud Croix et Cont. Tour.15 Renzii6 cum Bon. recte docent esse mortale , in siligine consecrare , prout in materia dubia. Amylum autem certe non est materia apta. Croix^^ Salm. cum s. Th. Lug. et communi contra aliquos).

201. » 4. Valida, sed illicita estmateria: 1. Si aliquot grana, vel guttae alterius speciei cum tritico et aqua misceantur, ita ut triticum tamen et aqua plurimum praedominetur, quia si maior pars non sit triticum et aqua, non erit materia valida; de quo monendi sunt illi, qui hostias coquunt. Bon. Laym.20. (s. Th ^Mdem docet, dicens: Si sit modica admixtio alterius frumenti ad multo maiorem quantitatem tritici^ poterit exinde confici panis, qui est materia huius sacramenti. Si vero sit magna permixtio, puta ex aequo vel quasiy talis permixtio speciem mutat^ unde panis exinde confectus non erit debita materia. Et sic etiam dicunt Salra.22 communiter). 2. Panis mucidus, qui ad corruptionem disponitur. Bon.23. ^Hoc esset, si sapor aliqualiter mutaretur, et tunc esset mortale illo uti. Palaus et Conin.).

202. » 5. Perinde est ad valorem sacramenli, sive panis sit azymus sive fermentatus, ut definivit Trid. quia uterque est usualis et proprie dictus panis. Interim in suis ecclesiis latini in azymo, et graeci in fermentato conficere tenentur, sub praecepto gravi et culpa mortali; a qua non excusat necessitas, v. g. dandi viaticum. Vido Bon. 24 Fill. 25 card. de Lugo 26. »

n. 421. (18) De eucharist. c. 3. a. i. concl. L V. An autem. (16) Q. 9. (17) N. 423. (18) D* euch. c. 4. p. i. u. 14. (19) D. 4. q. 2. p. i . n. 6. (20) C. 2. (21) Q. 74. a. 5. ad 3. (22) Ibid. n.8 et 10. (25) L. c. n. 5. (24) D. 4. q. 2. p. t. (28) T. 4. «. 3. <|. 8. Loc, ciu

180

Et est commune cum Soto Suar. ^aym. et Salm. i. Sic enim tradidit conc. florent. in decreto ad armenos §.2.: Definimus in azymo sive fermentato pane triticeo corpus Christi veraciter confici. Sacerdotesque in alterutro ipsum Domini corpus conficere dehere, unumquemque iuxta ecclesiae suae sive orientalis sive occidentalis consuetudinem. Hinc n. ss. p. Bened. xiv. iu constit. super ritibus graecorum editaan. *742. Etsi pastoralis^ sub poenis perpetuae suspensionis a divinis confirmat prohibitionem, ne latinus aut graecus praeter proprium ritum celebret.

203. Sed dubitatur 4. An latinus in locis graecorum possit celebrare in fermentato, et graecus in locis latinorum in azymo. Conveniunt dd. quod si inter graecos inveniatur ecclesia latinorum , in qua latinus ritus servatur, sacerdos latinus debeat consecrare in azymo , et sic e converso. Ita Suar. 2 Cont. Tourn. 3 Holzm.'* Spor.s et Salm.6 cum Sanch. Bon. etc. communiter. Dubium est, quando latinus transit per Graeciam (vel contra). Censet Ledesm. apud Salm. ^ teneri ad celebrandum in fermentato. E contrario Vasq. 8 Conc. ^ et Aversa dicunt teneri celebrari in azymo. Caeterum communiter et probabilissime Nat. Alex. » Antoine<2 Suar. Cont. Tourn. i3 et omues alii mox citati docent latinum tunc posse celebrare sive in fermentato, sive in azymo. In fermentato, iuxta doctrinam d. Augustinii^ qui sic ait : Nec disciplina ulla est melior gravi prudentique christiano^ quam ut eo modo agat^ quo agerevideret ecclesiam ad quamcumque forte devenerit. Potest etiam celebrare in azymo, tum quia, ctsi bene facit qui morem regionis, ubi reperitur , sequitur, ad id tamen non lenetur, ut advertuntSuar.^s et Glos.^^ tum quia Leo papa^' monet (ut refert

(1) Ibid. n. 19. (2) D. 44. »ect. 3. v. lllud. (o) De cuch. c. 3. $. 1. concl. 2. (4) N. 242. {6) N. 149. (6) De eucharist. c. 4. p. 1. n. 21. (7) Ibid, n. 20. (8) D. 174. c. 5. (9) T. 8. p. 2^9. (10) Q. 2. sect. 4. (11) Art. S. prop. 4. reg. 12.

(12) C. 1. q. 2. (13) Ibid. (14) Ep. 118. c. 2.

(13) Lmc. cit. (16) lu c. Quae contra dist. 8. (17) In epist. aA. Sliehaetem Caeiular. c. 29.

Suar.) ut unusquisque luxia sua6 ecclesiaeritum celebrare sinatur, etiamsi in alieno solo versetur.

Dubitatur 2. An in casu necessitatis^ ad praebendum viaticum infirmo possit sacerdos latinus consecrare in fermentato. Affirmant Maior et Tanner. apud Renz. quia, ut dicunt, praeceptum divinum suscipiendi viaticum praevalere debet praecepto humano celebrandi in azymo. Sed negat communis et probabilior sententia, quam tenent Navarr.<9 Cont. Tourn.20 Ant.21 Suarez 22 cum Soto Gabr. Led. Vict. itemDiana23 Croix24 Renz.25 cum Pal. Laym. Tamb. et Bonac. Ratio quia in hoc casu praeferenda est reverentia erga tantum sacranfentum utilitati proximi, cui tale sacramentum non est simpliciter necessarium.

204. Secluso autem scandalo, est tantum veniale sine rationabili causa consecrare hostiam fractam vel maculatam, nisi fractura vel macula esset enormis: tunc enim esset mortale, ut Croix 26 cum Quart. et Pasq. Si tamen fractura deprehendatur post oblationem, licite talis hostia consecrabitur , nisi scandalum populi timeatur. Croix^' cum Gob.

205. « Resp. 2. Ex praecepto ecclesiae panis consecrandus debet esse figura orbiculari (in ecclesia latina) et integra. Dixi latina, quia graeci quadratum adhibent, et in particulis triangularem, ut habet Arcudius. Licere etiam iu hostia minore, qualis datur laicis, quando alia haberi non potest , et scandalum abest, celebrare privatim; imo, si causa urgeat, etiam publice die festo, docent March.28 Dian.29 Tamb.3o et Avers. 3i eo quod nuUum sit praeceptum, neque constet de consuetudine obligante sub praecepto. (Id admittit Tamb. 32 etiam causa devotionis, et consentiuntRonc.33 cum QuartietElb.3<

(18) C. 1. q. 4. (19) C. 2i. n. 3. (20) Loc. ciU (21) De eucharist. q. 2. (22) D. 66. sect. 6. (23) P. 10. tr. 16. r. 39. (24) N. 451. (2S) L. c. (26) N. 432. (27) Ib. (28) In caudel. t.4. c. K. q. 3,

(29) P. 8. U 13. r. 80. et p. 6. t. 7. r. 17.

(30) De etpp-i. «acr. 1. 2. c. 8. (31) Q.ll. sess 12, (32) S- 8. n. 10. (53) G. 2. q. 6. r- 3.

(34) P. 69. n. 13.

CAP. I. DE ESSENTIA ]

tum Gobat. si Absit soandalum, quod potest praecaveri moDendo populum. Imo addit Ronc. quod tenetur sacerdos in hostia miuori consecrare, si dandum esset viaticum infirmo). Quo casu, elevare adorandam maiorem ab alio praeconsecratam, licere vultidem Tamb.< contra March. et Diana 2. Non licet autem parvam sumere, et maiorem relinquere (v. g. ad exponendam in hierotheca ) nisi ipse eadem missa etiam istam consecraverit, quia debet communicare de suo sacrificio,Tarab.3. Quare male facit parochus, qui renovaturus eucharisliam, hostiam ab alio consecratam ipse sumit, et a se consecratam reponit in sacrario, vel hierotheca. Tamb. ^ card. de Lugo

DvBioM IV. Quale vinum sit materia euchariitiae.

206. Quale vinum non est materia apta. f. Sitera elc. 2. Agresta. 3. Acetum. 4. Uvae.

207. Mustum decoctum.

208. Quale est materia valida^sedillicHa. . Mvr$tum. 2. Finum permixtum. 3. An acescens. Fide infra qu. i. 4. An congelatum. Fide infra qu. 2.

209. An sub praecepto gravi aqua miscenda sit vino. Et qualis aqua^ et in quanam quantitate. Et an mixtio facienda in calice.

210. An aqua mixta vino immediate convertatur in sanguinem.

211. Quaenam quantitas aquae immiscenda in calice. Quid si sanguis cadat super altare , lintea^ aut corporale etc.

212. » Resp. 1 . Solum vinum vitis, ut docet fides, et definitum est in florentino,.

Vnde resolves: » Non est materia apta ad validam consecratiouem 1 . Sicera, et quicumque liquor ex moris , raalogranatis etc, sive dicatur vinum, sive non. 2. Agresta, sive omphacium, id est, succus ex uvis immaturis expressus: quia non est vinum, sed in via ad vinum, cuius naturam nondum induit; habetque se, sicut massa cruda respectu panis. Laym. ^ Succum tamen ex uvis passis expressum consecrabilem esse putat Franc. Amic. apiid Dian. ' eo quod verum sit vinum. 3. Acetum,

(1) L. c. (2) Locc. cc. (5) L. c. (4) L. c. (8) D. i9. scct. 4. (6) L. S. t. 4. c. 2. n. 6. et 6. ;?) P. 7. c. 12. r. 8. (8) Ibid. (9) L. 2. de nxped. saciif. c. 8. ' (10) D. 4. n. 11. el 12. |ll)L,c (12)T.4.c. 3. (l^ D.4. scct. l.n.9.

JCHARISTIAE DTTB. IT. 48f

quod est vinum substantiah*ter corruptum 8. Quod si post sumptionem (imo etiam ante eam, post consecrationem caHcis) dubium incidat, fueritne acetum an vinum , esse praesumendum quod fuerit vinum, docet Tamb.^. (Sed, vide mox dicenda suDsequenti adnotatione). 4. Uvae, seu vinum intra uvas contentum vel imbibitum in otfa panis, tum quia non tam est potus, quam cibus; tum quia succus ille non dicitur proprie vinum , donec sit expressus; tum quia in eo statu non satis ad sensum demonstratur per formam. Card. de Lugo Laym. etc. 5. Sapa , seudefrutum, id est mustum ad dimidiam seu tertiam partem decoctum . quia non est amplius vinum, nec potus, sed cibus. Bon.i^. 6. Lora, id est aqua expressis acinis superfusa. FilL^^ card. de Lugo ^^. »

Adverte quae de his habentur in rubr. missalis^^: Si vinum sit factum penitus acetum, vel penitus putridum, vel de uvis acerbis, seu non maturis expressum^ vel ei admixtum tantum aquae^ ut vinum sit corruptum^ non con^ ficitur sacramentum. Notandum autem quod vinum de uvis acerbis tunc est ineptum, quando nullam habet speciem vini, ut docet d. Th.^'^ qui ait : Agresta est in via generationis^ et ideo nondum habet speciem vini, et propter hoc de ea non potest confici hoc sacramentum.

Quoad autem vinum acetum, si post consecrationem sacerdosprudenter dubitat an vinum fuerit verum acetum , dicunt Tamb.^6 et Spor. cui adhaerent Bus. ut supra, et Mazzot. iudicandum fuisse materiam aptam, tum quia possessio stat pro substantia vini, tum quia non est turbandum sacrificium sine certo fundamento. Verumtamen La Groix Pasq. 20 et Aversa 21 recte censent supplendam esse consecrationem illam, ne sacrificium relinquatur in periculo noQ integritatis , contra praeceptum faciendi sacrificium

(14) Tit. 4. n. 1. (IS) 3. p. q. 74. a. S. ad 3

(16) De sacrif. miss. 1. 2. c. 8. §. 5. n. 6.

(17) C. 3. n. 137. (18) Tr. K. d. 4. q. 1. c. 2. §. 2 (19) L. 6. p. 2. n. K3S. (20) Q. 301.

(21) Q, II. », 16.

182

LIB. IV. TRACT. III. DE EUCHARISTIA

integrum. Debiles autem sunt rationes oppositae ; quomodo enim possessio potest esse pro vino, quando dubitatur an tempore consecrationis vinum fuerit vel ne? Ex alia vice ad discernendum an vere facta fuerit consecratio, hic non praesumptio, sed rei veritas attendenda est. Sacramentum autem non est quidem turbandum sine certo fundamento, sed dicimus iam certum existere fundamentum sive obligationem integrandi sacrificium , quando certum est dubium de consecratione peracta. Puto tamen non esse aliud vinum certum rursus consecrandum absolute, quia tunc idem urgeret periculum faciendi secundum sacrificium mutilatum, si forte prior materia fuerit vere apta : dico igitur hanc secundam consecrationem fieri debere sub conditione, nempe si prior materia non fuerit consecrata, periculum enim non relinquendi sacrificium mutilatum, iusta erit causa repetendi consecrationem sub praedicta conditione.

207. « 2. Valida quidem consecratio, sed illicita est. \ . In musto ( In quo valide consecratur , ut ex communi Salm.* cum Pal. Lugo etc), quia non est vinum simpliciter, sed impurum, habens admixtas faeces, non consecrabiles: ideoque obstat praeceptum ecclesiae, obligans secundum Suarez sub mortali , saltem extra necessitatem , qualis esset defectus vini veteris ; et secundum quosdam etiam devotio populi ; quomodo multi excusant contra Suarez, quod in quibusdam locis primitiae uvarum in calice exprimantur. Vide Bon. 2. 2. la vino liquoribus aliis, vel aromatibus ita modice permixto, ut naturam vini retineat. Si vero permixtio sit immodica, erit materia dubia. 3. In vino acescente: quia adhuc est vjimm, sicut panis mucidus est panis. {Vide infra Qu, 4 .). 4. Probabilius etiam in vino congelato (etsi a quibusdam propter negantium auctoritatem dicatur esse materiadubia),

(1) De. euchar. c. 4. p. 2. n. 30. (2) L. c.

5. L. cit. (4) L. cit. n. 10. (S) T. 4. c. 5.

6. L. t. 4. c. 2. (7) P. 2. n. 2. (8) L. 4.

tum quia adhuc retinet substantiam et denominationem vini, estque natura sua polabile ; tum quia Christus sub eo ante consecrato manet. Card. dd Lugo 3. Nec refert i . quod aqua congelata non sit materia baptismi; quia hic essentialiter consistit in ablutione, eucharistia vero non in sumptione. Nec refert 2. quod non sit proxime potabile : quia est per accidens, et facile toUi potest, estque par ratioin paneindurato. Non est autera idem in liquore nondum ex uvis expresso, cum non sit vinum simpliciter et per se, ac natura sua non sit potabilis, sed comestibilis, quod vino congelato non convenit; alioqui enim ieiunium frangeret. Bon.'^ {Vide infra Qu. 2.).*

» Peccat tamen qui in congelato consecrat, ideoque si hyeme congelavit calix, calore manuum aut halitus, aliove modo solvendus est. Fill. & Laym.6

» 3. Valida et licita est consecratio in vino, sive albo sive rubro, etsi etiam specie physica difi"erant : cum utrumque habeatur et sit simpliciter vinum de vite. Bon.7 card. de Lugo 8. »

Quaeritur 1. An peccet mortaliter sacerdos qui consecrat i n vino acescente. Dicunt Salm. 9 Pal. cum Suarez Vict. Vasq. Laym. et Conc. ac Bon. cum aliis, tunc peccare mortaliter , quando vinum est proximum aceti naturae, ita ut dubitetur an qualitates vini iam amiserit. Veneror auctoritatem tantorum dd., sed nescio quomodo haec opinio sustineri possit, cum expresse adversetur rubr.^2 ubi sic dicitur : Si vinum coei erit acescere, velcorrumpi, vel fuerit aliquantulum acre , vel mustum de uvistunc expressum, vel non fuerit admixta aqua^ vel fuerit admixta aqua rosacea, seu alterius distillationis^ conficitur sacramentum , sed conficiens graviterpeccat. Rubrica igitur damnat de mortali, non solum qui adhibet vinum aceto proximum, sed etiam vinum quod coeperit acescere, vel fuerit aliquantulum acre. Verum hoc

(9) De eucbaristia c. 4. p. 2. n. 26.

(10) Eod. lit. p. 4. n. 9. (ii) P. 2. n. S. im Til. 4. u. 2.

CAP. I. DE ESSENTIA E

principium acrimoniae, sive acescentiae intelligendum est iuxta id quod

docet s. Th. Potest tamen con/ici (sacrificium) de vino acescenti^ sicut et de

fane qui est in via ad corruptionem ,

licet peccet conficiens, Itaque in viuo

acescenti diversi considerandi sunt

gradus, alii extra, alii intra viam corruptionis. Hincrubrica iuxta s. Thom.

intelligi debet, quando vinum, vel panis iam ingressus est corruptionis limites, ita ut ad principium acrimoniae

iam accesserit, id est se giii sia arrivato ad esser colla punta, uti loquitur

card. Lambert. 2. Dicit praeterea idem

Lamb. citans Meratum 3 cum Quarti :

Si urgeat necessitas celebrandi, seu non

possit sacerdos absque nota omittere

sacrum, ut inter regulares contingit,

qui secundum regulam celebrare tenentur^ et non sit in eorum potestate aliud

vinum haberCf non peccant subditi eo

vino utentes » , , Et quamvis tali vino

uti sit contra reverentiam sacrificii^ ea

tamen irreverentia non imputatur celebranti^ sed superiori vel ministro qui

est causa voluntaria illius. Praeterea

quando vinum est ita proximum aceto,

ut dubitetur an amiserit naturam vini, consecratio erit quidem dubia, ac

in rubrica huiusmodi consecratio habetur pro certa, cum ibi dicatur, conficitur sacramentum^ ergo iuxta rubricam, et iuxta sent^tiam, quam tenent

alii auctores, prout Abelly ^ et Mazz.s

omnino dicendum , esse mortale consecrare in vino acescenti , non solum

quando est materia dubia, sed etiam

quando est certe valida, at reputatur

illicita ob irreverentiam sacramenti.

Neque huic dissentit Suarez citatus ab

adversariis pro sua sententia, cum dicat posse in lioc graviter pecojiri, ratione dubii vel irreverentiae. Et expresse id docet d. Thom. ^ qui ait: Potest

confici (sacramenlum) de vino acescenti,

sicul et ds panCy qui est in via ad eor0) S.p. q.74. a. 5. ad. 2. (2)Notlf. 77. n.2. (3)T.l.p. 3«tit.4« |4)Deeuchar.s.3.n.5. (5)Tr. 5. q. < . c. 2. $. 2. (6) 3. p. q. 74. a. 5. ad. 2. (7)Cas.2.n.^54. (8) T.3.p. 412. n. 153.

(9)L. 6. p.2. n.546. (^0)3. p. q. 74. a.o. n.24. 8.p.25l.n.7. (l2)Deeuch. c. U

JCHARISTIAE DUB. IV- <83

ruptionem, licet peccet conficiens. Probabiliter tameu dicunt Gob. ' Spor. « et Croix ^ quod, defieiente alio vino , liceat sine scrupulo, prout solent viri probi, adhibere vinum tantum parum acescens, sive non notabiliter acidum. Adduntque Spor. et Mazzotta, quod, urgente gravi necessitate, licitum esset uti vino adhuc notabiliter acescente , modo sit certum vinum.

Quaeritur 2. An vinum congelatum sit materia valida. Adsunt tres sententiae. Prima sententia negat, quam tenent Lessius Conc. Item Armilla Led. Alan. Henr. etc. apud Renzi ^2 et probabilem putant Salm. ^3. Ratio (ot dicunt) quia sicut panis consecrandus debet esse aptus ad comestionem , sic vinum ad potum; vinum autem congelatum uon est potui idoneum.

Secunda sententia tamen verior affirmat, et hanc tenent Sporer Salm. Anacl. *6 Renzius ^"^ cum Pontio Pasq. Tamb. Leand. etc. et probabiliorem putant Holzm.<8 Suar.^^ Ratio quia vinum congelatum, quamvis actu non sit potabile, est tamen potabile de sua natura, sicut est comestibilis panis durus. Idque clare probatur ex rubr. missal.2o ubi s. Pius v. sic statuit: Si in hyeme sanguis congeletur in calice^ involvatur calix pannis calefactis etc, donec liquefiat. Ergo supponit pontifex per congelationem minime corrumpi species vini, alias ibi desineret esse sanguis Christi; viuum enim, cum semel suam amisit naturam, non potest amplius eam reacquirere, nam ex vulgari philosophorum axiomate, a privatione ad habitum non datur regres5M5.Ergo vinum congelatum est verum vinum. Huic rationi nescio quomodr responderi possit.

Tertia sententia vero, quam tenent Pal.2< Cont. Tourn. 22 et Salm.23 docet esse matcriam dubiam, cum prima

(^3) De euchar. c. 4. p.2. n. 34. (14) N. 159. (15) Ibid. n. 52. et 33. (16) P. 556. n. 25» (n)L.c. (i8)N. 847. (19) D. 45. sect- 4(20) De defecl. S- In hyeme. (21) P. 4. n. 8'

(22) De eucharist. c. 3. a. 2. sect. {, concl« -I.

(23) D, n. 34484 LIB. yi. TnAGT. III

senteutia non careat omni probabilitate. Caeterum ego censeo nuUi licitum esse consecrare in vino congelato , saltem propter reverentiam erga tantum sacramentum. Sed si vinum fueril congelatum, et postea liquefiat, valde probabile videtur cum Suar. Salm. 1 et Con. licite posse fieri in eo consecrationem. At casu quo sacerdos illioiteconsecrasset vinum congelatum, tenendum est pro vere consecrato, nec ille licite posset alterum vinum consecrare, quia puto primam sententiam nulla pollere solida probabilitate.

208. « Resp. 2. Vino consecrando debet, non ex necessitate sacramenti, sed gravis praecepti sub mortali obligantis secundum card. de Lugo 2 misceri aqua ( Cum catech. rom. 3). Idque caeremonialiter et in ordine ad sacrificium. Est certum, ut constat ex Trid.^ (Et prius praescriptum fuit c. 2. de Consecr. dist. 2. Utrura vero hoc praeceptum sit etiam divinum. Affirmant Valent. Gran. etc. Negant Suar. et Vasquez : utraque sententia est probabilis ). An autem aqua ista immediate convertatur in sanguinem, necne, disputant schol. Vide Con. vel Praep. hiCy card. de Lugo*. (Vide mox dicenda n. 209).

Unde resolves:

» 4. Si mixtio haec omittatur, valida tamen est consecratio, etsi illicita mortaliter. Ita omnes communiter.

» 2. Miscenda est aqua naturalis, eaque modicissima, ut habet florentinum, una scilicet vel altera gutta ; ita tamen ut sit sensibilis, et saltem non excedat tertiam partem vini: alioqui reddet materiam dubiam. Bon. ^ ex s. Th. Conc. etc. ( Vide dicenda n. 210. ). Qui autem misceret rosaceam vel aliam artificialem,etsi iu necessitate, etsi valide consecraret, peccaret tamen mortaliter. S. Th. MoL Diana ' quia ageret contra praeceptum et consuetudinem ecclesiae in re gravi (Est commune cum Salm. 8. Quam ob causam etiam

(I) Ibid. n. 5S. (2) De euch. d. 15. s. 2. n. 22. (5) N. 16. (4) Sess. 22. c. 7. el 9. (5) Dist. 4. ses». 5. (6) P. 4. n. 4, (7) P. 6. t. 7. r. 18. <8) De eucb. c. 4. p. 4, n. ?»8. (9) P. 2. 1. 2. c. 4.

. DE lUCHARISTIA

mortale censetFagund.^ Pers. etc. miscere calidam : quod tamen aliis quibusdam nimis durum videtur apud Dian. <o qai addit, si in frigidissiraa regione consuetudo id habeat, ne forte vinum congelescat, posse sine ullo peccalo fieri.

» 3. Mixtio illa facienda est non in dolio vel ampolla, aliove vase, sed in ipso calice, neque domi , sed in ipso sacro , ut fit communiter , vel ante oEFertorium, vel certe immediate ante sacrum, ut fit apud quosdara, idque vel ab ipso sacerdote, ut in missa privata; vel a subdiacono, ut in solemni: neque enim sufficit, si caupo illud diluerit. Bon.ii. (Cum s. Thoma<2, quod ut ait, si apponeretur aqua dolio, non sufficeret ad significationem huius sacramenti).

» 4. Si mixtio haec sit omissa, idque notetur ante cousecrationem calicis ^ adhuc facienda est, secus si post. Bon.i^

» 5. Praeceptum hoc mixtionis non extenditur ad illam, quae fit pcst communionem, ad ablutionem oris et digitorum. Vide de his missale romanum. item Bon. Laym. ».

209. Quaeritur 4. An aqua vino permixta convertatur in sanguinem Christi ; et an immediate. Non est quidera de fide, aquam in sanguinem converti : tantum enim Innocentius iii. dixit in c. Cum Marthae^ de cel. miss.^ probabiliorem esse sententiam affirmativam, quae revera hodie est comraunis iuter theologos, ut omnes docent cum s. Th. 16 qui ait opinionem oppositam subsistere non posse. Circa modum autem conversionis, alii dixerunt qaod, sicut vinum convertitur in sangumem, ita aqua convertitur in aquam que fluxit e latere Christi; sed idem s. doctor 17 ait: Nec hoc rationabiliter dici potest^ quia secundum hoc aqua seorsim consecraretur a vino^ sicut vinum a pane. Alii vero, ut idem s. Th.i^ Scotus^^ Gonet 20 Frassen 21 et communissira(?

(10)L. c. (ll)L.c. (12)P.5.q. 74.a. 8.ada (15) L. «it. n. S. (14) D. 4. q, 2. p. 4.

(IS) L. 8. Ir. 4. c. 2. (16) 3. p. q. 74. a. 8. (17) L. c. (18) L. c. (l^) ». i. q- 7. n- 2(20) Maii. l. G. ir. 4. c. 2. C^) T. 11. p. «4.

CAP. I PE ESSENTIA

ih^mistae et scotistae cum catech. romano ^ dicunt aquam immediate converti in vinum, et mediate in sanguinem Christi. Ratio quia non convertitur in sanguinem, nisi materia consecrabilis, quae tantum est vinum de vite, ex conciliis florentino et tridentino : unde aqua non potest converti in sanguinem , nisi prius convertatur in vinum. Nec ob^tare dicunt rubricara missalis, quae iubet ut si ex oblivione non sit aqua immissa in calicem, apponatur statim ante consecrationem ; quo casu videtur non posse tam cito fieri conversio aquae in vinum, et tunc adesset periculum idololatriae , quia adoraretur materia non consecrata. Nam respondent, tunc adorari contentum substantiale, quod per calicem repraesentatur, id est sanguinem Christi, non autem caetera quae per calicem noudemonstrantur,proutnon quidem adoratur musca, quae casu in calicem cecidisset. Alii tamen, utTourn.2 et eius Cont. 3 Laym. ^ Tol. 5 Lugo 6 cum Praep. Renzi ^ cum Alano Baron. ac Con. (et probabile putat Anacl.) sentiunt aquam immediate transire in sanguinem Christi. Et probaut 1. auctoritate patrum qui dicunt ex vino et aqua fieri sanguinem , sic enim ait s. Hieronymus : Format sanguinem suum ex vino et aqua mixtis. S. Ambrosius: Vinum cum aqua in calice mixtum, jit sanguis consecratiom. Alios patres videre potes apud Lugo ». Probant 2. ratione, quia iuxta recentiores physicos negatur transmutatio elementorum, eo quod ipsa arte chymica bene possunt separari , ut diximus de baptismo n. 104. Et huic opinioni ihvere aiunt Innocentium in dict. c. Cum Marthae, cum pontifexibi dicat probabilius esse, aquam cumvino insanguinem transmutari. Non dicit aquam conversam in vinum, sed aquam cum vino; ergo ante

(1) P. 2. c. 4. n. 17. (2) Prael. theol. de e«.ch. q. 4. a. 7. concl. 2. (3) Hic c. o. a. 2. sect. 2. toncl. 3. (4) C. 2. 0. 9. (S) L. 2, c. 2S. (6) D. 4. secl. 3. (7) C. 1. q. 59.

,8) Niim. 48. (9) Q. 74. a. 5. ad 3.

^iO) T. S de eucharislia p. 1. c. 7. q. 2. (11) D. 4. q. 2. d. 4. D, 4. (12) Ex. 2. n.9.

UCHARISTIAE DUB. IV. 485

consecrationem aqua remanet aqua. Nec obstare dicunt quod non possit converti in sanguinem alia materia quam vinum: respondent enim, quod vinum mixtum cum modica aqua fit verum vinum usuale, unde fit tota materiaconsecrabilis,sicutsi inpane triticeo miscetur modicum alterius frumenti, tota materia consecratur, ut dictum est n. 201 . et docet d.Th.5 quia (ut ait) modica permixtio non solvit speciem.ldem ergo dicendum de aqua mixta vino. Utraque sententia est satis probabilis.

210. Quaeritur 2. Quaenam quantitas aquae sit in calice immiscenda. Habert dicit non esse probandos sacerdotes qui unam aquae guttulam infuodunt: sed hoc sine scrupulo tieri posse censent Bonac.<< Wigandt '2 Anac.i^ et pro certo id habet Suar. >^ ex decreto Eugenii iv. qui dixit: Vino ante consecrationem aqua modicissima admiscerisolet; et ex d. Th.is qui ait, non requiri ut quantitas aquae sit magna, sed sufficere ut sit sensibilis. E converso Lay. <6 Pal. <7 et Diana <8 probabiliter dicunt sine scrupulo posse immitti aquam usque ad octavam partem; et Lugo Viva 20 ac Croix2« cum Gob. (contraBernal.)usque ad quintam partem, quia (ut aiunt) nullum vinum adeo debile creditur, ut tam modica aqua corrumpatur. Imo Bus. ut supra et Sporer 22 putant sufBcere ut aqua non excedat terliam partem; idque videtur probari ex c. Perniciosus^ 13. de cel, miss. ubi Honor. iii. tantum praescribit: Plus (in calice) de vino^ quam de aqua ponendum. Et in concilio triburiensi (apud Cont. Tourn. 23) sic dictum fuit: Duae sint partes vini, tertia aquae. Verumtamen in praxi Escob. 2< Viva et PaL 25 hanc opinionem tertiae partis non admittunt, nisi (utdicunt Escob. et PaL) vinum sit generosum.

Hic autem notandum id quod habe(15) P.BS8. n. 52. (14) D. 4S. sect. 5. (15) Q. 74.8.8. ad 1. (16) C. 2. n. 9.

(17) P. S. n. 6. (18) P. 5. tr. 4. r. 47.

(19) D. 4. n. 38. (20) Q. 4. a. 3. n. 5.

(21) L. «. p. 1. n. 439. (22) T. 3. p, 113. n.

(23) De euch. c.3. a. 2. sect. 1. concl. 2.v. Qnacr.l,

(24) T. prohl. 20. (SS) Locc. cc

186

tur in rubrica *: St per negligentiam aliquid de sanguine Christi cecideritf si quidem superterram sivesuper tabulam^ lingua lamhatur, et locus ipse radatur quantum satis est^ et abrasio combura^ tur; cinis vero in sacrarium reconda^ tur.Sivero super lapidem altaris ceciderit^ sorbeat sacerdos stillamy et locus bene abluatur, et ablutio in sacrarium proiiciatur. Si super linteum altaris^ et ad aliud linteum stilla pervenerit; si usque ad tertium , linteamina ter abluantur^ calice supposito; et aqua ablutionis in sacrario proiiciatur. Et idem ibi dicitur, si sanguis cadat super corporale, vestes, aut tapetum.

DtJBicM V. Quae conditiones ad materiam consecrationis requirantnr.

2H. Ad validam consecrationem requiritur , ut materia sit moraliter et sensibiliter praesens.

2\2. Hinc valide consecrantur hostiae incibo'

rio clatisaey vel in tenebris, ete. 2^5. Invalide tamen consecratur . materia

post tergum aut parietem. 2. Materia remo'

ta. 5. Materia valde modica. 2\A. Requiritur 2. ut materia sit certa et determinata.

2^5. An consecretur hostia inscio sacerdote. Et

an guttae vini separatae. 216. Falida est consecratio: . Si sacerdos determinet quoquo modo. 2. Si putet, hostias

esse minores numero. 5. Sl postquam intenr

derit eas eonsecrare, earum obliviscatur. 2\T. Quid si ciborium ex oblivione relinquatur

extra corporale. 4. Si hostiae deferantur

post oblationem. 2\ 8. Quae requiranturadlicitamconsecrationem. 2\ 9. Quibus casibus peccet celebrans in consecrando,

211. « Resp. 1. Ad validam consecrationem requiruntur duae conditiones: Prima est, ut materia sacerdoti consecranti moraliter et sensibiliter sit praesens. Ita communiter , et est certum. Ratio petitur tum ex institutione Christi, et verbis formae Hoc et Hic, quae non verificarentur, cum sint demonstrativa: tum ex perpetua ecclesiae praxi, numquam consecrantis,veI ctiam benedicentis res absentes: tum cliam ratione sacrificii, quod requirit hosliam praesentem. Vide Bon. 2 Laytnan 3.

(1) Tit. 10. n. 12. (2) D. 4. q. 2. p. 6. (3) C. 2. (4) L. 5. t. 4. c. 2.

(5) De eucharistia c. 4. p. 6. n. 120.

Unde resotves: 212. » 1. Valide consecratur viuam in calice cooperto, vase vel cantharo clauso: panis in canistro; hostiae in ciborio, vel in cumulo sub aliis latentes, aut aliter tectae, v. gr. sub corporali, vel mappa, vel etiam in missali, ut ex Suarez Henriq. Goncin. docet Bonac. contra Laym. ^ ( unde hoc postremum dubium videri potest: et saltem peccaret graviter, qui sio tectas aut latentes consecraret). Item valide consecrantur hostiae praesentes a caeco, vel alio sacerdote in tenebris. (Est communis cum Salm. Et sufficit si ex relatione alterius certificatur de praesentia materiae, ut Sot. Henr. Praep. etc. ap. Salm. 6). Ratio horum omoium est, quia ad praesentiam et sensibilitatem non requiritur ut materia videatur, vel tangatur, vel feriatur sono verborum (unde communiter non probatur praxis eorum qui os proxime admovent, ut halitum in calicem et panem inspirent), dummodo videri possit sive in se sive in alio, v. gr. in suo toto, vel continente vel vase ad illam continendam destinato. Vide Bon. 7.

213. » 2. Invalide consecratur 1 . Materia post parietem aut p jst tergum posita, vel clausa in tabernaculo ut docent Fill. Bon. » et alii. Ratio est quia moraliter censetur abesse, cum non possit demonstrari per to Hoc et Hic; neque paries habet se , ut continens aut tangens. 2. Materia valde procul, V. gr. centum passibus distans, etsi videri possit. Ratio est eadem. Quanta autem propinquitas sufficiat, dubium est, et ex morali prudentum iudicio pendet. Henr. » docet 20. aut 30. passuum (Putant Lugo et Gabr. apud Salmant. <o consecrationem in 20. passus esse certam), quod Bon.ii et alii putant aon esse certum. Vide schol. 3. Materia tam modica, ut sensu percipi non possit: tum quia uon potest demonstrari, tum quia sacramentum debet esse signum sensibile Ita Suar. Vasq.

(6) Ibid. (7) D. 4. q. 2. p. 5.

(8) Q. 2. p. 6. (9) L. 8. c. 34.

(10) De euch. c. 4. p. 6. n. 115. (11) Loc. c.

CAP. 1 DE ESSEWTIA

ti alii conlra Sotum Henriq. quod inlellige, si non sit in toto, sed extra iliud, quia in toto etiam minimae eius particulae consecrantur: ut constat ex Trident, i Bon. 2.

21 4. » Secunda conditio, ut materia sit certa^ et a consecrantis intentione et in indiinduo determinata. Est communis apud Bon. et alios: tum quia hoc requirunt pronomina Hoc et Hic: tum quia actiones sunt circa singularia, quae debent esse certa et determinata. Vide Bon. 3.

Unde resolves: » 1 . Invalide consecraret, qui vellet tantum consecrare tertiam, vel mediam hostiae partem, eam non determinando, vel ex multis, v. gr. viginti praesentibus,tantum quatuor aut quinque, nullas designando;quia non est ratio, cur una magis quam altera consecraretur.Item, qui exmultishostiis intenderet illas cousecrare, vel illas parteshostiarum aut vini, quas Deus elegerit aut Titius designarit, aut partes illas quae fractis speciebus sunt mansurae in continuo, non quae excident: quia non est materia definita. Bon.

215. « 2. Non consecratur hostia inscio sacerdote posita, sive in corporali (seiuncta tamen a cumulo), sive infra illud. Con.5 et alii. Ratio est, quia non est determinata in mente sacerdotis, cuius voluntas non fertur in incognitum. Similiter non consecrantur guttae quae exterius calici adhaerent, quia non intenduntur , imo ut probabilius docent Suarez Reg. 6 Layman 7 Con. 8 contra Tann. et Bonac, nec eae guttae quae interius adhaerent; quia intentio ecclesiae esse videtur , ideoque et sacerdotis esse debet, consecrare id quod per modum unius continui est in calice. Unde, ne opus sit de detergendis guttis sollicitum esse, bene faciet sacerdos, si semel pro semper intendat eas non consecrare, uti nec micas hostiae adhaerentes. Vide Dian.^

(1) Sess. 13. c. 3. et 4. (2) L. c. (5) L. c. ,>. 5. (4) Ibid. (S) 3. p. q. 74. a. 2. d. 3. ;6) C. 2. 1. 29. (7) L. S. t. 4. c. 2. n. 15. ^8) Q. 74. d. 2. (9) P. 2. t. 3. ra. r. 16. et p. 3. t. 4. r. 32. (iO) L. 7. e. 6. (HJ L. S. t 4. e.

EUCHARISTIAE DUB. V. 187

Escob.^0 qui docet, sacerdotem vi particulae Hic^ tantum intendere id consecrare, quod per modum unius coutinui potabilis est iu calice, ideoque guttulasillas non consecrari.Quae sententia probabilis est ex Reg. Suarez et Laym.

Quaeritur an consecrentur guttae vini, quae sunt in calice separatae, quaudo sacerdos nihil circa eas intenderit. Alii negaut, ut Busemb. Alii affirmant, ut Croixi2 cum Praep. Dic. etc. Alii denique affirmant de guttis propinquis, negant de remotis. Monet Platel apud Croix 13 quod sacerdos advertens statim ante consecrationem tales guttas, si sint vicinae, admisceat; si vero remotae, vel abstergat (quod ait Tanner. apud Bus. in fin. hui. dub. haud expedire), vel excludat ab intentione. Sed Croix dicit etiam posse licite includere eas in intentione, ne in calice sit vinum quod non sitconsecratum^^. Sic etiam dicit Croix contra Busemb. quod sacerdosdebet consecrare micas adhaerentes hostiis, non autem separatas in patena vel corporali; nec obstat quod eas sumendolaederetur ieiunium, nam magis videtur tunc praecavenda irreverentia sacramenti, quam laesio ieiunii. Si vero micae sint in ciborio, eas etiam(ait)intendat cousecrare, cum absit periculum eas perdendi.

216. « 3. Validaest consecratio, 1 . Si sacerdosintendat consecrare ex pluribus hostiis praesentibus tantum quinque, eas determinando, vel omnes, praeter infimam et supremam cumuli, vel omnes pares, v. gr. secundam, quartam, sextam, si sint ordine collocatae, et determinetur unde numerandi initium sumendum sit; quod tamem grave peccatum erit. Quod si autem hoc vel alio casu, non consecratae misceantur consecratis, totus cumulus ad altare est deferendus, ut sacerdos intendat consecrare non consecratas: vel

217. n. lo. (12) L. 6. p. 1. n.449. (13) Ibid. (14) Quoad guttas vini separatas, sed ioter calicem existentes, ait La Groix espedire ut sacerdos intendat eas consecraie ; sed melius mihi videtur id intendere de guttis proximis fundo, noa veyo d') remotis. Hom. Ap. Exam. Ord. n. 90,

488 LIB. M. TRACT. ni

potius lotum cumulum consecret sub conditione, si non sint consecratae. (Et hoc potius faciendum est quia in consecrando hostias non consecratas, deficit vera determinatio materiae, nec potest verificare verbum Hoc, unde debent consecrari omnes hostiae sub conditione, ut valide consecrentur; ita Lugo < Salmant. 2 cum Laym. Dic. Avers. Leand. Diana etc. Et hoc etiam licite fieri potest, ut dicunt Salmant. 3 cum Laym. Dic. Dian. Leand. contra Lugo et Silvestr. de Afflicto ). Card. de Lugo 2. Etsi putet, unam vel duas vel sex hostias consecrandas adesse, cum sint plures, sive a se sive ab alio positae, quia error speculativus et privatus non obstat intentioni practicae et absolutae consecrandi omnes praesentes, quam tamquam ecclesiae consuetudini conformem, quisque censetur habere implicite; ut docent Sylv. Henr. et Suar. (Cum Nav. Bonac. Vasq. Coninch Lugo et communi apud Salmant.s).Unde si sacerdos advertat post conseorationem esse duas simul iunctas, utramque ut consecratam sumet, ut habet missale. Si vero ante consecrationem postquam obtulit, advertat, alleram seponet, et post missam ipse vel alius sumat, tamquam panem benedictum. 3. Si quis plures hostias ad altare tulerit, aut rationabili modo adverteril, ab alio adferri a se consecrandas, vel ante sacrificium monitus fuerit de consecrandis in altari iam posilis. Ratio; omnes enim cousecrantur, «tsi dum consecrat, earum non ita expresse meminerit, aut etiam ad oblationem non detegat, modo sint praesentes in corporali vel saltem in altari. Ita Regin. « Laym. Bonac. 8 et alii ab ipso citati, estque sententia in praxi tuta. Quia intentio praecedens respectu illarum virtualiter perseverat.»

217. Quandociborium consecrandum positum est a clerico ia corporali, le advertente, et illud iam intenderiscon(1) D. 4. n. 156. (2) De euch. c. 4. p.7. n. 129. (5) Ibid. (4) D. 4. do euchar. n. 36. (S) Ibid. n. 123. (6) L. 27. n. 19. (7) L. t. 2. c. 2. (8) T. 1. d. 4. p. 2. q. 2. (9) L. 6. p. 1. n. 4S6. ' lO^ De eucl». c. 4. p. 7. n. l2o. (11) Loc. cil.

, DE EUCHARISTIA

secrare, certum est quod consecras, licet postea ad illud non advertas. Est communis sententia, ut aitCroix» cum Pal. Dicast. et Salm.io cum Gavant. et Suarez. Sed dubium est, utrum censendum sit consecratum ciborium ex oblivione extra corporale relictum.

Prima sententia mm Tann.etPraep. apud Croixii qui probabilem vocat, affirmat, quia, ut dicunt, voluntas consecrandi iam adfuit, et non fuit retractata.

Secunda sententia tamen communis et probabilior negat cum Suar. Diana Pal. Less. etc. cum Croix<2. Ratio quia, cum intentio consecrandi extra corporale fuisset peccatum grave, illam tu habuisse non praesumeris. Sed quia prima sententia non videtur improbabilis, cum res sit dubia, rationabiliter ait Bened. xiv.<3 ciborium denuo consecrandum: vel ut dicit Cont. Tour. in praxi illas particulas esse sumendas post sanguinem; et ego addo post ablutionem, sed ante purificationem: quia rehquiae sanguinis sunt certe sacramentum, sed hostiae illae in ciborio sunt dubie. Censent autem Continuat. Tourn. etCroix^s posse eas etiam consecrari in alia missa sub conditione: sed hoc mihi non placet, quia non videtur adesse iusta causa illas consecrandi sub conditione, cum iam sumi possint.

« 4. Si parvae hostiae pro communicando populo afferantur sacerdoti paulo post factam oblationem (addit Averoit ^6 ante coeptam praefationem) licite eas consecrari,suppIeta oblatione mentaliter, ex Gavant. et Possev. docent Diana et Tann.i* (Et hoc etiamsi canon sit incoeptus, ut Tamb.^^^ cum Gobat. Burg. Quarti Diana et Possev. ap. Croix20Salm. quando plures sine communione remanerent; et coosentit Benedict. xiv.21. Si vero remaneret taritum unus,Benedict. suadet potius dari illi partem hostiae magnae; quod licite

(12) IbiJ. (13) De si.rif. miss. 1. 3. c. 18. n. 6. (14) De euchar. c. 3. a. 2. sect. 1. post concl. 2. v, Quaeres 3. (IS) Locc. cc. (16) Q. 11. s. 12. (17) P. 2. t. 14. r. 71. (18) De expcd. sacrilic, I. 2. c. S. (19) C. 5. $. 2. (20) N. 460. (21) Dc «acr. miss. 1. 3. c. 18. n.

f:AP. !. DE ESSENtlA

|am fieri potest, ut ait Croix ^ cum s. AntoQ. Sylv. Bonac. Sa Tamb. etc. Et Bufficit pro causa, si communicaturus diu expectare deberet communionem).

218. » Resp. 2. Ad licitam materiae consecrationem requiritur, 1 . ut non sit maior quantitas, quam tempore opportuno possit absumi, quia periculum esset, ne species computrescerent. Bonac.2.2.Utab usu ecclesiae, praesertim in missali praescripto, non recedat.

Unde resolves:

219. » Peccat 1 . Qui vas, in quo hostiae consecrandae sunt, non aperit. 2. Qui consecrat materiam positam extra corporale. 3. Qui intendit consecrare guttas calici adhaerentesexterius,quod esset grave; de interius adhaereutibus est dubium, quia non constat satis de mente ecclesiae, ad quod evitandum Gavant.^iubet eas abstergi, quod consuetudo probat. Qui tamen id omittit, eum non peccare, docet Tambur. imo nec expedire, si eas advertas, quando discooperto calice iamiam es consecraturus, et elevationem populus expectat. Post consecrationem autem nullo modo sunt abstergendae. 4. Qui ante consecrationem ita statueret: nolo consecrare hostias appositas, nisi tempore consecrationis, vel saltem oblationis fuero memor. Ita Praep. ^ Lay. 6 etsi Tamb. ' eo casu nullum peccatum agnoscat.

DuBiDM VI. Quae sit forma consecralioDit eucharistiae.

220. Quae verba sint de essentia in consecratione panis. Et qme vini. Et an verha sinl proferenda simul recitative el significative.

512^ . Quae forma sit illicita. Quae invalida. Ei quae dubia.

222. Qu. \ . An in consecratione panis praerequirantur verba: Qui pridie etc.

223. Qu. 2. y4n in consecralione calicis omnia verba sint de essentia. Qu. 5. Quid significent Td hoc et hic. Qu. 4. An conficiatur eucharistia si omillatur verbum esto

t2A. f^ide plura circa varialionem verborum. Quid si sacerdos se distrahit in consecrando,

220. « Resp. Est duplex, una panis, tt est haec: Hoc est enim corpus meum: libi omnia sunt de essenlia, praeler to

(1) N. 501. (2) Loc. cit. (3) P. 2. lit. 7. (4; L. 3. c. 1. §. 3. (5) Hic art. 3. d. 3. (6) Loc. cit. (7) De exped. sacrif. c. 1. §. 3. (8) De eucharistia c. 5. p. 5. n. 18.

EtTGflARlSTlAfi DtTd. Vt. 18^

emwi; cuiusomissio esset Teniale. (Cuiu Suarez Conc. Bon. Pal. etc. apud Salmant. s. Sed non improbabiliter Ronc. et Conc. damnant de mortali. Revera enim in re tam gravi non videtitr le«« vis materia quaecumque levis mutatid deliberate apposita). Altera vini, et est haec: Hic est enim calix sanguinis meiy novi et aeterni testammti^ mysterium fidei^ qui pro vohis et pro multis effundetur in remissionem peccatorum. Ubi etsi verior et communior sit sententia s. Bonav. Suarez Bell. et aliorum contra s. Th. et thomistas, quod essentialia sint tantum haec: Hic est calix sanguinis mei^ vel Hic est sanguis meus^ aut eis aequivalentia; graviter tamen peccaret qui aliqua ex reliquis omitteret vel mutaret. Debent autem formae proferri in persona Christi formaliter et significative, sive assertive (Id est simul recitative et significative, scilicet referendo verba Christi et applicando eorum significationem ad materiam praesentem, nempe ad panem et vinum, quae sacerdos in manibus habet, ut illa transmutet in corpus et sanguinem Christi; ita Conc. » et Salm. cum s. Th.<' et non tantum recitative sive historice, licet ea quae in canone praecedunt, dicantur tantum recitative, seu historice. Vide Laym.12 Bon.*3 Card. de Lugo ^^.

Unde resolves: 221 . » 1 . Valida, sed illicita est consecratio. 1 . Si consecrans dicat: Hic ci-^ buSj hic potus, hic calix: vel haec res^ vel contentum sub his speciebus^ est cor-^ pus meum vel sanguis meus. Bonac.^s 2. Si dicat: Hic est calix novum testamentum in sanguine meo , ut habet s. Lucas'6. 3. Hoc est corpus meum^ quod de virgine sumpsi: hic est sanguis meus infiniti valoris. 4. Hoc est meum corpus, hic est meus sanguis^ vel, hoc est san^ guis meus. Ratio horum est, quia manet idem sensus, nec fit mutatio substanlialis. Bon.

» 2. iQvaiida erit consecratio, sl di(9) P. 261. n. 14. (10) De euch. c. 5. p. 5. n 51 (11) 3. p. q. 78. a. 5. (12) G. 3. (13) Q. 3. p. 2.' (14) D. 11. c. 5. (15) Loc. cit. p. 1. (16) G. 22. (17) Loc. cit.

^90 li!B. VI. TRACT. ni

fias: 1. Hic (adverbialiter) est corpus meum. Si autem to Hic ponatur masculiue pro neutro, valet, etsi non secundum grammaticam. Escob. Gran. (Cum Suarez Diana Bonac. et multis ap. Salmant. 2. Hoc corpus est meum. Hic sanguis est meus, Fag. 2. 3. Ecce corpus meum. Ecce sanguis meus. 4. Hoc fit, vel hoc sit corpus meum: vel, hic panis convertitur in corpus meum^ vei hic ponitur corpus meum. 5. lllud est corpus meum: ille est sanguis meus. 6. Hoc est substantia mea; vel hoc est corpus Christi. Bon.

» 3. Dubia erit consecratio, Haec est saro mea: quam tamen Laym. contra Conc. putat valere. 3. Secundum quosdam forma ex s. Luca primo casu al.ata. Vide Bon. Reg. 5.

222. Ouaeritur 1 . An in consecratione panis praerequirantur verba illa : Qui pridie etc. Ambrosius Catharinus apud Habert propugnavit consecrationem perfici per preces antecedentes, verba autem Christi ex praecepto hiBtorice tantum recitari; sed haec opinio reiicitur a s. Pio v. in Ruhr. Missal. ^ ubi postquam dictum fuit quod forma corporis sunt verbailla :-HocesiemmcorpM5 meum; dicitur: Si autem^ semiprolata forma corporis^ obiit sacerdos, quia non est facta consecratio^ non est necesse ut missa per alium suppleatur. Ergo consecratio non fit nisi per verba: Hoc tst etc. Idque confirmatur in decreto Eugenii, ubi habetur: Forma huiussairamenti sunt verba Salvatoris^ quibus hoc conficit sacramentum; sacerdos enim in persona Christi loquens hoc conficit sacramentum. Ergo sacramentum non conficitur, nisi per verba Christi, quae certe alia non sunt, nisi illa: Hoc tst elc. Scotus autem ^ noudubitatqum orma consecrationis panis etvini utique sinl verba: Hoc est corpus etc. Hic esl calix etc. Sed si haec sola verba proleranlur, praelermissis illis, Qui

(1) L, c. p. I. II. 3. (2) P. 5. q. 78. c. 2 el3. (3) Disp. 4. q. 3. |). 1. (4) Q. 3. |>. 1. cl 2.

(5) L. 29. n. 33. (G) Til.lO. n. 3. (7) Tit. 5. n. t. (U) 4. it. 8. q. 2. n. S. (») V. Eucbjiislia n. 24. (10) T. 7. 1». 585. (11) Dc eucbar. c. 4. a. 2. loacl. 3. (12) Tr li. p. 122. (13) T.7. p.2S9.

. DE EUCHARISTIA

pridie etc, an fiat consecratio dubitat et dicit tunc sacramentum sub condi' tione adorandum. Ra tio quia verba, Hot est etc, prolata sine praecedentibus, per se non significant corpus Christi, sed corpus sacerdotis; unde oportet ut per antecedentia verba significetur quod sacerdos loquatur in persona Christi. Et hanc sententiam sequuntur AngeL ^ Dupasquier ^o. Atque Contin. Tourn.^i ac Frassen ^2, dicunt non carere omni probabilitate. Alii vero communiter, ut luen. <3 Tourn. Gonet <5 Conc.^6 Frass. et Lugo (qui ait opinionem Scoti ab omoibus reiici) docent ad consecrationem sufficeresola verba: Hoc est etc. Probatur ex decretoEug., ubi dicitur consecratio non aliis fieri nisi verbis Christi: Forma huius sacramenti sunt verba Salvatoris, quibus hoc conficit sacramentum; sacerdos enim in persona Christi loquens conficit sacramentum. Et ut sacerdos loquatur inpersona Christi^ sufficit quod corpus Christi satis designetur ex institutione Christi et ex intentione sacerdotis, prout si rex aliqua institueritverba,quae, quoties dicerentur a iudice,repraesentarent personam regis, hoc ipso quod a iudice proferuntur regis personam repraesentant. Haec quidem sententia est communis et probabilissima; sed oppositam non audeo dicere improbabilem: tanto magis, quia rubricai^ quando forma est repetenda ratione materiae dubiae, vel ex eo quod forma calicis fuerit semiprolata, praecipit ut sacerdos incipiat ab illis verbis: Qui pridie etc. et Simili modo etc.

223. Quaeritur 2. An in consecratio^ ne calicis sola verba, Hic est calix san-' guinis mei^ sint de essentia.

Prima sententia negat, et hanc tenenl Gonet 20 et Sahnant. 21 cum s. Anlon, Sylvest. Palud. Hurtad. Arav. Richar, etc, qui dicunt, omnia verba sequenlia, Novi et aeterni teslamenti etc. ad

(14) Prael. llieol. de euchar. q. 4. c. 8. coiicl. 3.

(1.^) Maii. l. G. Ir. 4. c. 8. (IG) r. 8. p. 2o9. u. 7

(17)Loc. cil. (18) D. 1 1. n. 59.

^19) Tit. 3. n. 5. tit. 10. n. 3. cl alibi.

(2U) Man li. 2. p. 284. ibid.

(21 Dc eutlMristia c. p. 2. u. 23,

CAP. I. DE ESSENTIA £

fcsseutiaiii pertmere: et pro hac sententia videtur esse d. Th. ^ qui ait: Et ideo illa quae sequuntur sunt essentialia sanguini^ prout in hoc sacramento consecratur et ideo oportet quod sint de substantia formae. Ergo ait Gonet, si yerba illa sunt essentialia sanguini, sunt etiam essentialia formae. Ratio liuius sententiae est quia eucharistia non solum est instituta ad significandum corpus et sanguinem Christi per modum cibi et potus, sed etiam ad explicandam virtutem passionis Christi, id est peccatorum remissionem quae habetur per efFusionem sanguinis ex novo testamento etc. Ergo verba sequentia quae hanc exprimunt virtutem, dicendum est ad essentiam formae pertinere. Censent vero Salm. 2 non omnia verba subsequentia esse essentialia, nam verbum aeterni virtualiter includitur in illis, novi testamenti^ et verba mysterium fidei includuntur in illis, qui pro vobis effundetur etc.

Secunda sententia vero communior, quam teneut Scotus ^ Petroc. Holz. ^ luen. 6 Cont. Tourn. ' Lugo » cum Bellarm. Sporer ^ cum s. Bonav. et Suar. ac plures ex thomistis, ut Sot. Contens. Wig. el Conc, dicit sola verba, Hio est calix sanguinis mei, esse ad formam essentialia. Probant , ex verbis d. Pauli 10: Hic calix novum testamentum est in meo sanguine. Unde dicunt non esse credibile quod apostolus aliquid essentiale ad formam omiserit. Probant 2. ratione, quia haec sola verba significant praesentiam sanguinis Christi sub speciebus vini; alia vero pertinent ad integritatem quidem formae, non autem ad essentiam. Et hanc fuisse rnentem d. Thom. censent thomistae qui huius sunt sententiae, dum s. doctor, quando loquitur de primis verbis** dicit ea spectaread essentiam; cum vero loquitur de sequentibus, inquit spectare ad substantiam formae. Haec autem explicatio an vere sit iuxta mentem d. Th., non satis percipi (i) 4. a. 8. a. 2. q. 2. (2) De euch. c. &. p. 2. o. 3i. (3) 4. d. 8. q. 2. (4) T. 3. p. 326. q. 2. (B) P. S7. n. 264. (6) T. 7. p. 262. (7) Loc. tupia cit. ai-t. 5. coacl. i. (8) D. ii. n. 60.

/CHARISTIAE DUB. Vt.

tur: undebene aitPetr.in hac quaestione sententiam Angelici esse valde dubiam. Caeterum utraque sententia est speculative probabilis, sed in praxicertum est quod sacerdos graviter peccaret, si non proferret omnia verba quae in consecratione calicis habentur; et si forte tantum prima verba dixisset, deberet utique sub conditione integram repetere formam, ut recte advertit Nat. Alex. 12. Et hoc omnes dicere debent, iuxta Rubr.*3 ubi dicitur: Si obierit (sacerdos) semiprolata forma sanguinis^ tunc alter prosequitur mis5am, et super eumdem calicem repetat integram formam (intellige sub conditione, si forte iam dixerit verba, Hic est calix sanguinis mei) ab eo loco: Simili modo etc. Vel posset super alium calicem praeparatum integram formam proferre^ et hostiam primi sacerdotis et sanguinem a se consecratum sumere^ et deinde calicem relictum semiconsecratum.

Quaoritur 3. Quid significent verba Hoc et Hic. Resp. cum Suar.i^ Contin. Tourn. i^ Holz. I6 qui citat Scot. Spor. et alios communiter, quod verbum Hog et Hic significant: //bc ens, quod est cibus, est corpus meum: Hic calix^ sive hic potus, est sanguis meus; omnis enim propositio in fine prolationis habet suam veritatem et efifectum.

Quaeritur 4. An conficiatur eucharistia dicendo tantum : Hoc enim corpus meum. AifirmatBern.dicens, quod verbum estin latino idiomate sane subintelligatur. At merito negant alii communiter apud Croixi^. Nam licet to est ex aliis verbis adiunctis quandoque satis subintelligatur ; tamen hic ex ipsa propositione absoluta minime percipitur,dum hic nonhabenturalia adiuncta quae denotent subaudiri verbum est.

224. Hic autem notandum quoad mutationem verborum formae id quod habetur in rubrica missalis I8; Si quis auvem aliquid diminiieret vel immutarel

(9) N. i83. (10) i. Cor. c. 11. v. 2S.

(11) Qu. 78. art. l. (12) Prop. unic. reg. 4

(15) Tit. 10. de defect. n. 5. (14) D. 58. sect. 7 (IS) Eod. arU 5. (16) N. 272- (17) L 6. p i. nam. S&. (18) Tit. 8. num. 1.

de forma cofisecrationis^ et verha idem non significarentj non conficeret sacramentum. Si vero aliqui^ adderel quod significationem non mutaret^ conficeret quidem^ sed gravissime peccaret.Ydilida est autem consecratio, si quis dicat: Hoc est colpus meum^ vel copus meum: ila Croix ^ cum Suar. Lugo et aliis communiter; pariter ac diximus n. 110. de baptismOy ex c. Retulerunt, dist. 4. de consecr. ubi Zacharias papa declaravit validum baptismum collatum in nomine Patria^ Filia etc. Ratio quia voces ita constitutae sunt, ut si aliquando cum vitio proferantur, idem significent ; sufficit enim, ut verba formae ingerant sensum a Christo intentum ; secus si alium sensum ingererent, ut si quis diceret, Hic (adverbialiter prolato) est corpus meum, prout docet s. Thom.2. Valide etiam consecraret, qui adderet verba sensum uon corrumpentia V. gr. Hoc est corpus meum reale. Secus si diceret: Hoc est corpus meum figuratum. Et ila pariter invalide consecraret si quis diceret: Hoc corpus est meum^ ut dicuntBon.Conc. Antoin. et Eib. quia per haec verba non significaretur transubstantiatio panis in corpus Christi.

Dicunt Salm. ^ cum Soto repellendum esse scrupulum, si quis vice corpus meum, proferat corpus meun. Pariter, si pro est proferat es, ut Dian.'*. Si pro calix^ dicat calis, ut Henriq. Si pro sanguinis^ proferat zanguinis; (et Solus hoc excusat ab omni culpa, etsi omittatur diligentia ad proferendum: sed melius Dian. Leand. etc. excusant tantum a mortali apud Salm. Ratio quia in bis remanet forma et significatio subshintialis , cum communiter tunc calis vere percipiatur pro calix , ct sic de aliis.

Notandum quod si sacerdos se disirahit in conficiendis sacramentis, vix fieri potest ut sacramentum reddatur /nvalidum ob distractionem ministri; nisi distractio esset totalis, aitCroix^. Sedhanclimitationem minimeessepro(1) L. 6. p. 1. n. 36. (2) 3. p. q. 60. a. 8. 3) De euchiristia c. 5. p. 1. n. 16. (4) Ibid.

babilem probavimus n. 14. deSacram» in gen. In conficiendis aliis sacramen«« tis minister voluntarie se distrahens, non peccat plus quam venialiler, ut dicit Gobat cum communi apud Croix Sed Tambur. « advertit, quod in consecranda eucharistia sacerdos voluntarie et advertenter se distrahens, ratione gravis irreverentiae graviter peccaret.

Advertendum autem quod verba consecrationis minime repetenda sint, nisi valde probabiliter dubitet sacerdos aliquid omisisse, ut loquitur rubrica 9 his verbis: Si celebrans non recordetur se dixisse ea quae in consecratione communiter dsountur^ non debet propterea turbari. Si tamen cefto ei constat se omisisse aliquid eorum quae sunt denecessitate sacramenti, resumat formam. Si vero valde probabiliter dubitat se aliquid essentiale omisisse^ iteret formam, saltem sub tacita conditione.

DuBiDM VII. Quamdiu ChristuB maneat in eucharistia.

225. Infra quantum tempus species consummentur.

226. Quando recipiatur gratia.

227. Quid si sacerdos se disponeret inter sum^ ptionem.

228. ^n recipiatur plus gratiae si sumalur traque species, vel maior materia.

229. Quid si vinum consecratum in allud vinum aut liquorem iniiciatur.

230. <f Resp. 1. Manet sub speciebus etiam divisis, etsub quavis earum minima parte,donec tanta earum fiat mutatio, ut consueta substantia panis et vini corrumpatur.Ila communitercum s. Thom. Et est certum. »

Certum est apud omnes, saltem inter spatium horae species in omnibus iramuiari. Bene tamen advertit Tambur.io quod iuxta qualitatem stomachi magisvel minus calidi aut validi, species consummentur. Caeterum, generaliter loquendo, refert Lugo plures medicos a se Romae consultos putasse in laicis species intra minutum corrumpi, et in sacerdote intra medium quadrantem:quod utruraque approbat

(5) Ibid. n. 17. (6) L. 6. p. 1. n. 85.

(7)L. c. (8)Ibid. (9) Til. n. 2.

(10) De commun. c. 3. |. 4-. (11) D. 10. ii. 54.

t.AP. I. DE ESSENTIA

^enial ap. Croix Imo Arriaga 2 cen«et in laico consummari intra 5. pater €t ave, et in sacerdote postquam vestibus est exutus. Saltem post quadrantem a communione, etiam in sacerdote, tenet ut certum Lugo, et consentil €roix quoad sanos, species consumcnari.

226. « 1 . Gralia datur in prima manducatione etiam primae partis, cum sit totum sacramentum. Manducatio auiem dicitur traiectio ex ore versus stomachum, etsi alii dicant gratiam tum primum dari, cum pars aliqua est in stomaclium recepta. Dian.^ex Henriq. Sylv. et Fag. Item card. de Lugo

» 2. Species non suntretinendae in 0re tamdiu, donec penitus pereant: quia lunc non manducaretur Christus, nec gratia sacramenti conferretur; uti nec si moriaris, dum hostia adhuc est in «re. Diana 5 contra Bec. Vide Bon.'.

227. » 3. Si quis partem vini vel ho•stiae sumpsisset indispositus, et deinde se disponeret, acciperet adhuc gratiam in suraptione alterius partis. (Ita Salmant. 8 cum Suarez Con. Sot. Caiet. (contra Bonaciua et Henriq.) quia adhuc tunc eucharistia habet vim conferendi gratiam ex opere operato). Quod etiam aliqui, ut Gabr. Caiet. et alii probabiliter dicunt futurum, si se disponat autequam species consummentur in stomacho. Diana 9 ex Nug. Vide card. de Lugo^o qui illud postei-ius negat. Vide Bon.

228. » 4. Non videtur reprehenden^us laicus qui desiderat esse sacerdos, «t possit communicare sub utraque Bpecie, quod putet plus gratiae dari sub utraque, quam sub una: quia id fieri non est improbabile, ut docent Vasq. Merat. card. Lugo 12 et alii ( Cum Alensi Hurt. Leand. Pal. et pluribus apud Salm. <3 contra Bellar. Suar. Soto etc. ambas probabiles Salm. merito vocant): uti nec carpenda devotio illius qui multum materiae sumit ad

(1) L. 6. 1). 1. n. 476. (2) Ibid. (3) P. 3. l. 9. 111. r.l)6. (4) D. 12. s. 2. (5) L.c. (6) C. 22. '7) D. 4. q. S. p. 2. n. 2. (8) De euch. c. 6. i.. 1. «1. 10. (9) L. cit. f. 96. (10) D. 12. s. 2. n. 40. ct 64. (11) Loc. cil. (.12) Dub. 12. s. 5.

UCHARISTIAE DUB. Vli. 193

consecrationem ea mente, ne tam cih in stomacho species consummentur, o* sic diutius secum Christus maneat, e* saepius gratiam augeat : quod fieri no?» est improbabile , si dispositio subieclj fiat melior; ut docent Suar. Conink. Item Fagund. et Becan. apud Dian. ( Idem sentiunt Gonet Lugo Cont. Tourn. *8 cum luen. Holz. cum Reg. Mastr. Bos. et aliis ; item Suar. Leand, etc. (contra Sot. et Vasq.) ap. Salm.2f qui merito id probabile putant. Ratis quia , ut ait Florentinum , hoc sacramentum institutum est per modum ci« bi; unde sicut cibus toto tempore, quo in stomacho manet, corpus nutrit, ita pariter semper ac eucharistia in corpore manet, nutrit animam augendo gratiam. Hic tamen notandum e% Dupasquier quod Innoc. xi. post de-« cretum s. c. damnavit abusum tradendi communicantibus plures particulaj simul, vel solito grandiores).

» 5. Species per vomitum reiectae , si tales sint ut sub illis panis vel vinum possit existere, vere sunt adorandae ; et si iterum sumantur, iterunj conferre gratiam, docet card. Lugo 21.

229. » 6. Etsi, si modicum vini consecrati misceatur perfecte cum alio liquore ita ut non maneat substantia vini , desinat ibi esse Christus , non ta^ men desinit, si misceatur cum vino a* Ik), saltem eiusdem speciei. Card. de Lugo22. Unde si gutta consecrata lapsa sit in dolium vini eiusdem speciei, totum illud vinum adhibendum tantum est pro sacrificio ; licet quidam dicant bibi posse a laicis. »

Dicunt autem Suar. Dicast. Arriag. et Bernal apud Croix23 quod Christus desinit esse praesens , si guttula vini consecrati iniiciatur in altero vino nom consecrato potentiori, vel in altero liquore, in quo species vini corrumpantur. In dubio autem, dicit Croix 2^ tenendum, species non esse corruptas.

« 7. Si species consecratae liquorena

(13) Ib. n. 13. (14) Ib. (IS) P. 3. l. 0. ni. v. 97 (16) T. 6 iracl. 4. c. 9. (17) D. 12. n. 48. (18) De euchar. iu fin. p. 1. (19) P. 06. n. 296 (20) Ibia. n. 12. ct 15 (21) Loc. cil. n. 35

,22) D. 10. I 5. (25) L. 6. p. 2 u. 474. (25) IbiJ,

De Ligorio. Mor. II.

13

194

Fpecie diversum sibi permixtum convertant in vinum similis subslantiae ei, in quo facta est consecratio, species priores manent consecratae: non item posteriores adiunctae. »

Cap. II. De cacsis et sobiecto BtTcaAaisxuB. DuBiQU I. De causis.

Q Ago hic tantum de efBciente , id est de ministro, in quo quid requiratur ad confectionem validam, coustat tum ex dictis de Sacramentis in genere, tnm ex superioris capitis dubio 5. Quid ad licitam requiratur, patebit ex sequenti dub. de subiecto suscipiente eucharistiam : quia omnes dispositiones quae ad digne suscipieudam sunt necessariae , requiruntur etiam ad licitam confectionem ; cum conficiens necessario suscipere debeat. Hic ergo tantum quaeritur, 1. Cuius sit dispensare eucharistiam. 2. Quid ex parte ministri requiratur ad licitam dispensationem. »

AaT. I. Ad quem spectet dispensatio eucharistiae.

230. An solis sacerdotibus liceat eucharistiam ministrare.

231. An soli sacerdotes valide consecrent.

232. Quid notandum de sacerdotibm consecrantibus simul uncm hosliam, sive cum episcopo.

233. j4n parochus tempore pestis teneatur ministrare eucharistiam.

234. An inferior sacerdole ministrando incur' rat irregularitatem.

2?5. An sufficiat consensus pastoris. 2:356. Quid si ministrandum sit viaticum.

237. Quaer. Quando liceat diaconis mtni' strare. Qu. 2. An liceat clericis^ aut etiam laicis in necessitate sumere eucharistiam per seipsos. Qu. 3. An liceat laico in necessitate alleri viaticum ministrare.

238. An sacerdos extra articulum mortis pos' sit seipsum communicare.

239. An alii praeter pastores possint ministrare eucharisliam inarticulomortiSj efinpaschate.

240. Quibus casibus liceat regularibus tunc minislrare.

241. « Resp. eucharistiam dispensare ex oflicio potest solus sacerdos habens iurisdictionem ordinariam, delegatam, aut saltem rationabiliter praesumptam vel pnvilegium. Ratio est quia pastorum proprium est pascere , quod praecipue fit per sacramenta. Vide Bonac. * card. de Lugo 2. »

(1) D. 4. q. 8. p. 1. (2) Q. 18. sect. S.

(5) C. 14. (4) C. 1. (8) Dec. pro Inst. Arm. (6; Sess. 27,. can. i. (7) C. 26. v.26. (8)C. 22. v.l9. iQ) De eucliar. c. 9. p. i o. 5. (iO) Ibid. n. S

231 . Fide certum est, solos sacerdotes valide consecrare eucharistiam, ut constat ex traditione , et ex definitionibus conciliorum nicaeni 1. 3 lateranensis sub Innoc. iii. ^ florentini * et tridentini 6. lufertque id Tridentinum ex Matth. ' et Luca »: Hoc facite in meam commemorationem. Quibus verbis tantum apostolis , et sacerdotibus successoribus potestas consecrandi a Christo collata apparet : merito enim ad tantum ministerium ministros singulari modo consecratos esse oportebat.

• 232. Notandum hic quod si plures sacerdotes eodem tempore consecrenfe unam hostiam , omnes quidem sacramentum conficiunt,. ut est commune cum Salm. 9 ex Suar. Fill. E converso, si unus eorum ante alios formam compleat independenter ab aliorum iotentioue , iam conficit sacramentum , ita ut alii frustra formam postea absolverent. Hinc Salm.^Ocum Suar. Fill. PaL Con. Dian. et aliis pluribus inferunt, quod sacerdotes novi, qui cum episcopo consecrant , primo curare debent , quoad fieri potest, simul cum episcopo' formam absolvere: praeterea habere debent intentionem consecrandi tuno tantum quando in eodem tempore cum episcopo formam absolvunt : imo , ultra hoc, in consecratione calicis intendant etiam nou consecrare , si panem forte ipsi non consecraverint. Cum autem certum sit solos sacerdotes posse consecrare; hinc etiam certum est tantum ad ipsos pertinere ministrationem eucharistiae.

233. Quaeritur hic an parochus tempore pestis teneatur eucharistiam mi— nistrare cum periculo vitae.

Prima sententia valde gravis aflir— mat, et hanc tenent Merbes.^* ConcJ^ Holzm.<3PaI. « et Cont. Tourn.is cum Suar. Vasq. Tann. Barb. Et eamdem probabiliorem putat Sylv.i^ qui ait : Securior et verosimilior aliorum s£?ntentia est parochum sub mortali teneri

(11) T. 2. p. 554. q. 19. (12) T. 8. p. 308. n. 13, (13) P. 64. n. 286. (14) De eucbar. p. 20. n. 2..

(15) De euch. c. 8. a. 2. post concl. 4. v.Qiiarr.5.

(16) Suppl. q. a. 5.

CAP. II. DE CAUSIS ET SUB

tdministrare eucharistiam parochianis jpeste vel alio morbo contagioso infectis: ttiam cum propriae suae vitae periculo^ nisi per aliquem alium id fiat^ et nisi occurrant quaedam circumstantiae^ pro' pter quas merito possit excusari. Ratio, quia licet hoc sacramentum uon sit necessarium ad peccata delenda, est tamen moraliter necessarium ad perseverandum in iustitia. Excipit vero Sylvius (post Suar. et Barb.) 1. Si aliqui infirmi alias essent absque confessione morituri. 2. Si sit grave parocho periculum : et eius mors futura sit magna populi iactura , sicut si ipse solus sit , nec facile habendus sit alius.

Secunda sententia vero negat , quam tenent Salm. * cum Dic. Gabr. et Ant. a Sp. s.Diana2 cumMaior Vill.etMolf. item Gobat et Lohn. apud Croix 3. Ratio quia hoc sacramentum non est tantae necessitatis, ut parochus causa illud ministrandi teneaturprodere vitam. Et haec sententia est etiam valde probabilis ex declaratione Gregorii xiii. apud Fagn. < qui refert quod, instante s. Carolo Borromaeo, an parochi tenerentur ministrare sacramenta tempore pestis, praefatus pontifex die 12. oct. 4 576. approbans decretum s. c. concilii, sic declaravit: Parochum suis parochianis peste laborantibus teneri ministrare dumtaxat duo sacramenta ad salutem necessaria^ nempe baptismum et poenitentiam ; posse autem ministrare vel per se vel per alium idoneum , ut parochus possit audire confessiones sanorum , quia alias eum reformidarent , si viderent ipsum accedere ad pestilentes. Deinde Fagnanus refert quod idem Gregorius die 26. oct. 1576. archiepiscopo florentiuo qui decreverat parochos suae dioecesis teneri tempore pestis ministrare sacramenta , praecipit ei rescribi ab eadem s. c. conciiii: Parochos teneri omnino ministrare (tantum) baptismum et poenitentiam. Et sic de facto s. c. rescnpsit addito insuper verbo per alios; dixit enim s. c. hanc fuisse mentem pontificis, prohibendi

(1") De cucli. c. 9. p. 3. n. 30. (2) P. 5. tr. 4. r. 174. (5) N 48i. (4) T. 3. c. la clericos.

SCTO EUCH. DUB. I. ART. I. 195

scilicet, ne parochi per seipso»', etiam volentes, ministrent baptismum etpoenitentiam , ad commodum parochianorum qui sani essent. Ita Fagnanus.

Deinde hic sedulo notandum quod , cum circaidem tempus quaesitumfuerit an parochi tenipore pestis tenerentur residere; refert idem Fag. 5 quod s. c. die 6. dec. 1576. decrevit iewen", sed hoo non per legem generalem statuendum , sed per litteras s. c. significandum eidem praefato archiepiscopo , ut non omnes parochos cogeret, sed aliquos partiendo opus^ vel deputaret alios sacerdotes; cum Tab. Arm. et Barb. sentirent parochos excusari tempore pestis a residentia , et quia sani fugerent parochoSj et quia parochi omnes morerentur. Sed facta relatione^ pontifex decrevit : Scribendas simpliciter litteras ad cardinalem s. Praxedis^ quibus significetur sanctitatem suam decrevisse , parochos tempore pestis omnino teneri residere in suis ecclesiis , posse tamen per alium idoneum ministrare sacramenta baptismi et poenitentiae: et si non resederint, contra eos procedendum^ servata forma Tridentini 6.

Tandem dubitatum fuil a nonnunis ecclesiarum praelatis, quodnam sitproprium officium episcoporum tempore pestis^ an sciiicet teueantur residere, et etiam suis curatis ministrare sacramenta. Refert Fagnan.'' pontificem die 18. decemb. 1576. sic declarasse: Decretum factum in parochis multo magis procedere in episcopis , qui magis obligati sunt ; tamen posse episcopos in locis tutioribus manere , et inde providere. Et hic observare oportet, quod hoc decretum fuit proprium pontificis, quo generaliter explicatum fuit officium episcoporum : revera enim, si episcopus in huiusmodi necessitatibus oves suas deserat , quis alius eis satis providera curabit?

234. « 1. Peccat mortaliter, qui sina omni iurisdictione eucharistiam dispensat. Conc. ^ quia violat alterius iurisdictionem in re gravi. Inferior au-«

«le cler. non resident. ex n. 58. {&) L. c. (Q) Se««. 55. c. 1. 17\ N. 4G. (8) L. c. (i. 2.

11

'^6

I/B. VI. TBART. III. DE EUCHARTSTIA

tem sccerdote incurrit insuper irregujfaritatein, ut docet Coninch (Idem docent Layman i cum Coninch Sporer 2 Mazzotta 3 cum Bonacina et Salmanticens. •* qui dicunt idem de clerieo ministrante baptismum solemniler. Ratio quia , cum horum sacramentorum solus sacerdos sit minister, et diaconus nonnisi ex commissione; ideo etiam diaconus sine commissione ministrans haec sacramenta, cum ipsorum non sit minister ordinarius, irregularitatem incurrit 5. Vide dicta de bapt. n. 416. v. dub. 2.). Hinc religiosi etiam ipso facto incurrunt excommunicationem papae reservatam, si scilicetsine licentia parochi et quidem speciali praesumant clericis vel laicis dare extremam unctionem, vel eucharistiam, vel matrimonium solemnizare: nisi habeant privilegium, vel parochus absit, aut iniuste nolit in articulo mortis. A dicta tamen excommunicatione excusare ignorantiam, etiam crassam, ex Praep. etc. uotat Dian. 6, idque propter verbum praesumant.

235. » 2. Licile ministrat eucharistiam qui praesumit rationabiliter, pastorem factum suum approbaturum esse. Reg.7 Bon.8 (PaL^dicit exconsuetudine communiter praesumi consensum parochi, quoties communio non fit ex obligatione. Hinc recte ait Ronc. cum communi, quod cui conceditur facultas celebrandi intelligitur etiam concessa facultas eucharistiam ministrandi. Et sic revera ubique usus habet. Dicit tamen PaL hanc praesumptionem tantum locum habere , cum communio fit ex devotione, non vero si ex obligatione: sed Laym. <2 iHam admittit etiam in praecepto paschali , si praesumptio sit rationabilis , puta si persona frequenter communicet. Caeterum Croix *3 et Lugo^^cum Suar. Fag. Dian., et aliis recte dicunt, hanc praesumptionem in communione ex obligatione non esse

(1) De euch. c.7. n.3. (2) Eod. tit. c. 8. n. 509. (3) Tr. S. disp. 4. q. I. c. 3. $-2. (4) De bapt. c.4. |). 2. n. 20. (S) Ex cap. i. de cler. uou ord.

(6) P. 3, t. 2. r. 31. (7) L. 2. n. 91. (8) L. c.

8 (9) Puncl. 18. n. 4. (10) C. 4. q. 2. resp. 1. .Ml) Ibid. ri2^ C. 7, n. 4. (13) N. 62.-i.

de faoili habendara: imo merilo addt* Croix non semper sufficere, quod certtj parochus daturus esset licentiam sl peteretur; si enim peteretur iain recognosceretur ut pastor, et ipse salteoi confuse cognosceret ovem suam).

236. » 3. Si infirmus sacro viatiA» muniendus sit, et proprius pastor absit, vel praesens non possit deferre eucharistiam, quivis alius sacerdos vel regularis vel saecularis , et hoc deficiente, etiam diaconus, ei conferre potest, quia tunc praesumitur voluntas episcopi aut papae. Ita Lay. <5 Bon.i^ Suar. (Etsi parochus renuat, sed in« iuste. Salm. cum Tol. Lug. Sa Dic. , est commune apud Ronc.^8 cum s. Th.).

237. » Dixi in reSp. ex officio , quia extraordinarie , in statu necessitatis , id potest diaconus ex commissione parochi, et secundum Quint. si absit, sine ea, v. gr. in magno festo, quo sacerdosconfessionibus, concionibus etc. est occupatus. Dian.iSex Praep. In extrema vero neoessitate , v. g. articulo mortis , si non esset alius, etiam diacono, imo laico licere, secluso scandalo, et alios, et seipsum communicare probabile est, ut contra Henr. Vasq. et Sa docent Suar. Conc. Laym. Praep. 20 confirmatque Dlana 21 ex Aversa et Franciscus Lugo. Sed Amic. limitat ad casum, quo moriturus peccati mortalis conscius aliud sacramentum suscipere non posset. Dian. 22 jQ praxi tamen id non facile faciendum, ob contrariam consuetudinem. Lugo23 Bon. 24.»

Quaeritur hic 1. Quanla diaconus possit eucharistiam minisirare. Nulli dubium quod diaconus potest ministrare eucharistiam iu necessitate , ut habetur in carthagin. iv. canon. 39 ubi dicitur : Diaconus praesente presbytero eucharistiam caritatis Christi po" pulOy si necessitas cogat, iussus eroget, Sed dubitatur an haec necessitas debeat esse extrema. Affirmat Contin,

(14) D. 18. n. S. (lo) L. 8. tr. 4. c. 7. n. 5.

(16) L. c. n. 10. (17) De euch. c. 9. p. 2. u. 13. (18) C. 4. q. 2. r. 2. (19) P. 9. t. 6. r. 39.

(20) Hic d. 2. n. 11. (21) P. 8. t. 1. r. 4lf

(22) P. 9. t, 6. r. 39. (23) D- 18. s. 2.

(24) D. 4. q. 3. p. 1.

CAP. n. Ul£ CiACbl^ KT SOBI

Tourn. * cum Habert et Witasse diceos roquiri Decessitatem praebendi viaticum, dum abest sacerdos; quia alias non vitaretur scandalum, cum iam obsoleverit usus, qui primitus in ecciesia invaluerat ( ut testantur Alensis Sotus Sylvester etc.) nempe quod diaconi universe eucharistiam populo ministrabant. Sed negant communiter Suar.2 Pal.3 Lug.'* Laym.* et Salm. 6 cum Rod. Dic. Hen. qui dicunt sufficere necessitatem gravem, nempe cum nullus adsit sacerdos , qui commode possit ministrare. Et huic non dissentil P. Conc, admittens sufficere ad id iustam causam. Imo Sylv. ' ait satis esse praeceptum episcopi vel parochi, etiamsi nulla causa subsit. Et Quintanad. apud Renz. » tenet quod , absente sacerdote, etiam sine commissione , et nulla urgente necessitate , possit diaconus ministrare. Sed merito has duas opinioues reiicit P. Suarez. Omnes vero conveniunt quod in necessitate extrema , absente sacerdote , diaconus poterit et tenebitur viaticum miuistrare, adhuc sine commissione : ita Tolet.9 Holz.^Oet Laym.it cum Sot. Vict. Henr. Miranda, etc. Diaconus autem, dum eucharistiam ministrat, debet esse indutus superpelliceo, et stola transversa, ut bene advertunt Holz.i2 Croix*3 et ahi.

Quaeritur 2. An liceat clericis aut etiam laicis in necessitate sumere eucharistiam per seipsos.

Prima sententia negat , et hanc tenent Lugo qui vocat communem, Gonet 15 Cont. Tour.i^ Bon." cum Henr. Sa Vict. Sylv. Palud. Possev. etc. ac Salm.iScum Vasq. Sot. Fag. et Dicast. Ratio, quia laicus non potest eucharistiam sumere , nisi de manu sacerdotis^ vel saltem diaconi; e converso hoc sacramentum non est necessarium ad salutcm.

(1) De euch. c. S. a. 2. concl. 2. t. Obi. 2. (2) D. 72. 9. 2. concl. 5. (3) P. 17. o. 6. (4) D. in. II. 27. (S) C.7. n. 24 (6) De «uch. c. 9; p. i. u. ». (7) V. Diaconus. (8) G. 3. q. 2. (9) L. S. c. 28. a. 2. (10) N. 280. fll) L. c. (12) L. e. (15) L. 6. 1». 1. n.480. (14) D. 18. n. 24. (IS) D. lO.u.18. (16) Loe. cil. concl. 4. (17) P. 1. n. S.

(l8) De eucbaristia c. 9. p. 1. n. 11

CTO ECCH. DUB. I. ART. 1. ^97

Secunda sententia vero affirmat,quam tenent Suar. «9 Gaiet. 20 piU. 21 VaL 22 Esc. 23 Diana24, et probabilem putant Lugo 25 et Conc. 26. Ratio quia in tali casu necessitatis, puta in articulo mortis , urget praeceptum divinum communicandi ; e converso nullo praecepto divino vel ecclesiastico id apparet prohibitum ; imo notum est quod olim fideles laici eucharistiam in suas domos deferebant, et seipsos propriis manibus communicabant : et hoc quidem propter necessitatem permittebatur ; cur autem eadem necessitale occurrente aliquando permilti non poterit ?

Deinde hic quaeritur 3. an liceat laico in necessitate ministrare viaticum moribundo. Negat d. Th. 27 qui postquam dixit licere laico tangere corpus Christi in necessitate, puta ut extrahat eucharistiam e loco immundo, subdit: Sed non est simile de dispensatione sa^ cramentij quia receptio huius sacra^ menti non est necessitatis. Et idem sentiunt Lugo28 Petroc.2^ et Cont. Tour.3o cum Contens. Conc. Henr. a s. Ign. et Henno. Ratio, tum quia hoc esset contra universalem ecclesiae consuetudinem ; tum quia hoc sacrameotum non est tantae necessitatis , ut mox supra dictum est; tum demum quia in c. Pervenit 29. de consecr. dist. 2. expresse prohibetur sacerdotibus committere laico ministrationem huius sacramenti. Excipit Cont. Tour. 3 ' solum casum quo infirmus non posset aliud sumere sacramentum, et dubitaret de perfecta contritione; quia tunc eucharistia fit sacramentum necessitatis. Affirmant vero Suar. 32ac Cai. Fill. Val. Escob. cum Dian. 33 ac valde adhaeret Lay.34. Ratio, quia nulla fit sacramenlo iniuria, si in tali necessitate morienti ministretur eucharistia a laico. Nec obstat textus in cit. c. Pervenit; quia illa

(lO^ D. 72. sect. 1. (20) In Matth. 20.

(2i) T.-^ct. 4. n. 283. (22) Q. 10. u. 4. (25) L. «. n. 4S3. (24) P. S. Ir. 4. r. 47,

(2S) D. 18. n. 23. (26) Q. 82. n. 27.

(27) lu 4. d. 15. 1. a. 5. (28) D. 18. n. 2% (20) T. 3. p. 448. q. 4. (50) Ibid. v. Quaer. K (51) Loc. ca. (52) Dicta d. 72. s. 5

(55) Loc. ciL (54; C. 7. b. 4,

498 LVB. VI. TRACT. III

loquilur de sacerdote, qui ministrationem committebat laico etiam extra casumnecessitatis. Nequeobstat contraria consuetudo; cum enim hic casus rarissirae accidat, consuetudo contraria minime probari potest. Hanc sententiam tenet etiam Hab.i qui dicit quod, occurrente necessitate , nempe tempore pestis bene poterit iudicio episcopi etiam laicis permitti eucharistiam ministrare.

238. « Probabile est, etiam extra mortis articuhim, ex gravi causa licere sacerdoti, praeciso scandalo, sacram hostiam sumere ex sacrario, vel a diacono allatam sibi ipsi dare, v. g. si in longo raorbo diu non coraraunicasset , ut contra Suarez et Conc. docent Fag.2 Praepos. Escob. 3 (Immo Croix ^ cum Suar. Bon. Lug. etc. Roncag. ^ Salm. 6 cum Sylvio etc. dicunt, sola devotionis causa , sacerdotem semper posse seipsum communicare, quia, praeciso scandalo, nulla est irreverentia , nec ullibi est vetitum , nisi adsit alius sacerdos: et id non improbabile putat Conc. 7. Ibique addit cum Vasq. Dic. et Leand. hoc perraitti etiam diacono, quia ex concilio nicaeno 8 id ei conceditur. Tandem concludit disciplinam hodiernam in hoc spectandam esse).

239. » Dixi 2. vel privilegium^ quale habent religiosi raendicantes, et nominatim societatis lesu, ex Pauli iii. bulla et aliorum , ut scilicet in suis templis per se , vel per alios sacerdotes illic celebrantes comraunicare possint quoscumque Christi fideles, praeterquam in mortis articulo ( in quo tamen, si urget necessitas, praesumitur ralihabitio papae , etiam invito parocho, uthabetBon. hic)^ et festo paschali. (Et praeterquam , si episcopus rationabiliter alicuicommunionemprohibeat). Vide card. de Lugo». Porro per feslum paschatis pontifices hic videntur intelligere, et prohibere communionem illam , qua satisfit praecepto annuae communionis , ut docent Sa

(1) T. S. p. iSli. q. 2. (li) p. 5. I. 3. c. 2. (3) T. 7. e. 6. I. c. (4) N. 481. (S) C. 4. q. 4. (6) Dcciicii.c. 9. p. 2. n. 18. (7) Pag. 507. ii. 12. C.in. 14. (9) Loc. cil. s. 2. n. 58. el 49.

. BH IDCHARISTIA

Fiil. et comm. Per mortis articuUim in* telligitur tempus quo vel mors proxime instat, et moraliter certa et inevitabilis est, vel quoest mortis periculum, id est probabile dubium de vitae conservatione, tali casu, quo valdefrequenter mors solet accidere. Suar. et alii.

240. » Ex dictis resolves , quod regulares licite dent eucharistiam in articulo mortis, uti et in paschate sequentibus casibus :

» 1 . Si extrema sit necessitas , ut si periclitetur de salute aeterna.

» 2. Si sit gravis necessitas, idestprobabile mortis periculum , et parochus nolit, vel non possit dare. Lugo (Cudi Ronc.2 et pluribus, contra aliquos).

». 3. Si a pontifice vel episcopo habeant privilegium : quale hoc tempore habent reIigio.si aliqui quibusdam locis ab episcopis coramunionem paachalem dandi.

»4. Si quis in paschate non possit in sua parochia comraunicare, nec petere veniam a parocho.

» 5. Si ratione communionis paschalis parochiae suae ante satisfecerint , aut postea satisfacturi putentur, quia tunc parochis nihil decedit , cum ipso die paschatis abstinere a communione possint (Ita Suar.13 Pal.^^ Anac.^s cum communi ). Sic contra Henr. et Navar. docent Sa Fill. et Laym. qui addit, nisi constaret parochum esse invitum , ac rationabiliter id prohibere, v. gr. quod alias rationem comraunicantium habere in sua parochia non possit ; tunc enira ad parochiara esse reiiciendos. Card. Lugo<6 Bon.*^ (Refert n. ss. p. Bened. xiv. <8 declarasse s. c. uon posse regulares die paschatis ministrare eucharistiam ex devotione communicantibus. Sed Ronc. et Wigandt 20 in hoc constantem (aiunt) esse consueludinem in contrarium , quae iurisdictionem praebet).

» 6. Si aegrolus necdum pervenerli

(11) D. 18. s. 2. 11. S5. (12) C. 4. f|. 2. 1 . 2. (13) D. 72. s. 3. (14) C. 19. n. 3.

(lii) p. 101. n. 40. (16) D. 18. «. 2. ». SO.

(17) Loc. cit. (18) De *yuoilo I. 7. c. 42

i 191 t. 4 ., 0 r 4, (93,) V.% n.

CAP. II. DE CAUSIS ET StTBIECTO EUCH. DUB. I. ART. I.

499

eum statum. ut ex praecepto tenea4ur ad communionem, etsi tunc maneat obligatus suscipere communionem ex manu parochi in articulo mortis.

» 7. Si aegrotus satisfecerit praecepto de viatico, cum intentione illud implendi: quia administratio eucharistiae tantum est vetita regularibus ■quando praeceptum communionis ob~ ligat. Numquam tamen, sine licentia episcopi vel parochi, licet reh'giosis publice eucharistiam deferre per plateas, cum id iuri parochorum consuetudine obtento deroget : proinde eo casu in aegroti oratorio, aliove honesto domus loco, de licentia ordinarii, privatira facto sacro, eucharistia est idanda. Ita Suar. Vide Diana

» 8. Quibusdamqui frequenter cominunicant apud reHgiosos, necpossunt

parochiae hospitiis communicare, non autem coegit, sed reliquit eos dispositioni iuris communis.

« 10. Si sint faraali vel doraestici vel familiares eorum qui circa tales habent privilegium. Vide Corap. privil. Soc. lesu. V. FamiliariSj et Diana ^^,» Bon.18 refert quaradam declar. s. c. ( apud Sa ), qua dictum fuit, famuloa saeculares monasteriorura teneri sumere communionera paschalera in parochia. Hoc autem ait Bon. non intelligendura de iis qui degunt in raonasteriis, vel in locis exeraptis a cura parochorura : et idem sentiunt Anac.^9 cum corara. ut asserunt, Ronc. 20 Pal. 21 etSalra.22cura Dic. Attaraeu Wig.23 et Bened. xiv.^'* sentiuntoppositura; nam ( ut ait praefatus Bened. ) tantum illi servientes raonasteriis sunt exempti a

adduci ut communicent in parochia; j iurisdictione sui ordinarii, qui, ut haidque ex tacito et praesumpto consen- ^ betur in Trident. , 25 acfu inserviunt^in" su, quem Laym.2 putat facilius posse ' tra eorum septa ac domus resident^ sub praesumi in militibus praesidiariis , eorumque obedientia vivunt. Unde , ut item in aulicis, studiosis, aliisque a- ait, noneximuntur ab obligatione coracademicis etc. qui frequenter commu- raunionis paschalis in parochia farauli nicantes extra suspicionem esse solent. raonasteriorura, nisi vivantintraipsara Vide Laym. 3. i clausurara, et sub obedientia praelato» 9. Si in paschate sint vagi, pere- rura regulariura. Et huic conformia grini et advenae, secundum senten- esse referl id^ra Bened. plura decr. s.

tiara probabllem multorum, ut Sanch.< Fagund. 5 card. de Lugo 6 Dian.''.»

Huic adversantur Cont. Tourn. 8 et Ronc. 9 cum Barbosa et Passer., dicentes quod advenae debent sumere cominunionem paschalem de manu parochi loci, quia iste tunc censendus est proprius eorum pastor. Sed cum Busemb. comraunissime oppositura docent Sanch. Suar. <i Lugoi2 ^qui vocat fere coramunem), Viva 13 Anacl. i< iPal. 15 et Salm. cum Nav. Sot. Cai. Azor. etc. Ratio, quia peregrini et vagi «on habent proprium paslorem; et Pdvetdeclaratio Eugenii iv. (apud Sanch.) qui concessit peregrinis ut possint in

(f) T. 4. p. 4. r. II. et p. 9. t. 9. r. »3. <2l L. «. l. 4. c. 7. n. 4. (5) L. c. (4) D« mstr. 4. 3. d. 57. {6) Pra«c. I. eccl. I. c. c. 8. (6) L. c. (7) P. 2. l. 2. r. 12. (8) D« «ucliar. c. ». 2. (pogl coucl. 4. Qui,<fr 2. (9) C. 4. q 2. r 2.

(10) D. .lisp. 23. II. 17. (II) S. p. d. 72. s 2. \l2)D.18.n.SO. ;i5; Q. 4.a.lU. (ll^ P.lOl.n. 4

c. et signanter illud editum 22. nov. 1721. ubi dictum fuit teneri recipere communionera in parochia faraulos monialium degentes in domibus sitis inatriis monasteriorum, muro circuravallatis, quae sunt contigua raonasteriis, cura ianua quae clauditur. Sed hoc non obstaute , refert Croix 26 socielati lesu expressura privilegium concessum fuisse, ut farauli doraestici, intra septa religiosa habitantes, pos^ sint satisfacere communioni pascl ali communicando in templis societatis. Sed notat ibi p. Zacharia pluries decrevisse s. c. hoc privilegium non extendi ad alias religiones.

(I«) P. lU. n. 7. (16) De euch. c. 8. p. 2. n. SIK (17) P. 2. t. 1. de dubiis regulariuin r. 12

(IB) Q. 7. p. 2. n. 10.

(20) C. 4. q. 2. r. 2. {22) De eocb. c. « p. 2.

(21) Notif. 53. I. 2. r26) L. 6. p. 1. L. G3;}

(19) P. 401. II. 'lO. (21) P. IS. u. 10. n. 50. (23) Ex. 4. r. 455, (26) Sess. 24. c. 11.

200

Art. II. Qnid requiratur in ministro ad licitani admiinslrationem eucliaristiae.

2il. An eucharislia deferenda ad infirmum cum slota, superpelbceOj ac lumine. Quid de extrema unctione.

242. An in necessitate liceat currere.

245- An deferre eucharistiam in equo. Et an tantum ad eam adorandam.

244. An liceat dispensare, vel celehrare postC' rioribus dif/itis. Et an medio instrumento tempore pestis.

245. Quando peccet dispensans ob defectum ritus ecclesiae.

246. Quibus subiectis non liceat porrigere communionem.

247. An autem communio porrigenda reis capite damnatis. Et an semifatuis, et obsessis.

248. Quomodo poslor debeat asservare eucharistiam. Et an eucharistia asservanda, et deferenda semper sit cum lumine.

249. An ministranda communio in missa de requiem.

250. Quid faciendum^ si hoslia decidat in terram.

23 1 . Quid faciendum de fragmentis Jiostiarum.

232. Qua hora^ et qua die possit dari communio.

233. Qaoties parochus teneatur ministrare communionem.

234. Quid notandum circa communionem quotidianam.

241 . « Resp. 1 . Ut minister circa euciiaristiae distributionem non peccet, praeter gratiam, etiam reverentiam io eo tum ratio tum canones requirunt; ita ut praestet hoc sacramentum omitti (cum eius susceplio saepe non sit necessaria ad salutem), quam admilli poBitivam irreverentiam.

Unde resolves:

» \ . Eucharistia non est deferenda ad infirmum, nisi cum habitu decenti, Id est cum stola et superpelliceo, ac praecedente lumine : secus est de extrema unctione, cuius materia, cum non sit sacramentum , non requirit lantam venerationem. (Ita etiam Mazz. cum Croixet communi). Putant tamen quidam, si habitus haberi non possil, aut sit tempestas, aut iter faciendum, non fore irreverentiam si sacerdos eucharistiam in pyxide vel corporali involutam in sinu suo clam deferat. Quod certius videtur licere in locis haerelicis, ubi etiam necessitate, el clam, praeciso scandalo, polerit porrigere sine stola et superpelliceo ; etsi

(1) D. 4. q. 5. p. 2. (2) D181.72. s. 4. v. Tertlo. {5) C. 4. q. r 2. (4) N. 489. (S) Dc euch. t. 0. P. 2. n 24. (6) Tr. S. d. 4. q. 1. c. 3. $ 2. \7;Lfcc. cc (8)0.9 u. 270. (9) Q. S.u,2.i ».

nullo modo celebrandnm su sme vestibus sacris ob viaticuiu dandum. Bon. <. »

Ministrare eucharistiam sine himin» et solita confessione reputatur tantuii» veniale, uti comm. dicuntSuar.2 Ronc^ cum Quarti Croix^ cum Gob. et Salra.s^ cum Fill. Gran. et Fag. ac Mazz.e cum= communi ut asserit. Ministrare autem sine stola et superpelliceo, comm. censent dd. esse mortale ex genere suo, ut Suar. et Ronc. ' ac FilK 8. Omissa tamen tantum stola, dicit Ronc. pluribus videri solum veniale. Utrum autem in necessitate liceat ministrare viaticum sine lumine et vestibus sacris. Negat Bon. 9 cum Sylvest. et Possev., quia (ut ait) praestat.potius reverentiam servari tanto sacramento, quam infirmum communicare. Sed communiuset satisprobabiliter afiirmantCroix et Mazz.io Gob.n Elb.12 et Renzi «cum Fill. Avers. Gran. etc. Ratio quia non rationabiliter praesumitur quod Christus qui hoc sacramentum ad subsidium animarum instituit, et ecclesia quae tam benigna est mater, voluerint moribundos tanto bono privari , ne praescriptae caeremoniae omittantur. Deferre autem eucharistiam ad aliudaltare sine vestibus sacris, dicit Croix 1* cum Diana et comm., non exceder& peccatum veniale. Censet etiam Pasq. apud Croix *5 quod episcopus potest dispensare, utdeferatur viaticum cwm pileolo in villis et pagis.

^42. « 2. Praestat aegrum non communicatum mori, quam sacerdotem ioj habitu cum sacraraento per publicum currere, etsi festinare valde debeat, ut dicit Quint.^6.(Sed probabile est posse sine irreverentia currere in necessitate ut Croix cum Gob. item contra Salm.8cumBon.). Secus est in baptismo et poenitentia, si probabiliter timeretur ne aegrotus decederet in mor- tali; tunc enim currendum esset, ul habet Bon.*^ ex s. Th. Possev. et aliis.

243. » 3. Ad infirmum longe dislan(10) Locc. cc. (11) Tr. 4. n. 417. (12) T. 5. p. 85. n. C.>. (15) Q. 13. (14) Loc. cil. (1S)N. 614. (IO)T. 4. s. 8. (17)N. «14. (18) De cucli, c. 9. p. 2. n. 2^. (19) Loc. e.

CAP. II. DE CAUSIS ET SUBIECTO EUCn. DUB. I. ART. 11.

lera licere parocho eucharistiam deferre in equo mansueto, ita ut non sit periculumlapsus, docet Quint.^. (Idem tenet Elb. 2 cum Gob. si fiat causa tempestatis vel distantiae, vel quia periculum est in mora. Idque concessit s. Carolus 3). Sed negant Possev. et Barb., nisi loci consuetudo permittat, adduntque non licere pyxidem dare portandam laico, quantumvis pastor sit fatigatus , sed potms ex collo suspendendam bursam.

» 4. Eucharistia non deferenda ad aegrum, venerationis tantum causa, ut adoret vel osculetur, si sumere non possit. Quod etiam prohibuit congregatio cardinalium : quae tamen non videtur prohibere ut venerationis causa deferatur ad leclum, si in dorao celebretur. (In hoc attendendum omnino decr. s. congregationis concil. (apud Lugo 5) ubi sic declaratum fuit : Non licet sanctam eucharistiam ad aegrotantes deferre, qui morbi gravitate impediti sumere eam non possunt^ sed venerationis gratia solent eam deosculari. Et si forte aliquo in loco talis est consuetudo, ea prorsus est tollenda, quod Pius V. prohibuit).

244. » S.Non licetdare eucharistiara aliis digitis, si indice et pollice ob chiragram dari non possit , ut docent Bon. 6 et Possev. contra Tolet. cuius Bententia tuta videtur, si alias aeger sine viatico esset moriturus : praesertim si tunc detur duobus indicibus. »

Quaer. an qui laborat chiragra, posBit aliis digitis quam pollice et indice rainistrare eucharistiara. Affirmant Mazz. 7 et CroixS cura Arriaga Leand. et Gob., quia, licet soli primi digiti Bacerdotis inungantur, taraen tota raanus consecratur. Probabilius vero negant Diana ^ Renzi lo et Bonac. cum Possev. Ratio quia, etsi tota manus 6it consecrata, altainen index et pollex

(1) C. 4. 8. 8. (2) N. 74. (3) Acl. Mediol. p. 4. sub num. 81. (4) lu s. 13. cao. 7. (8) Resp. nior. Itb. 1. (1. 11. n. 3. (6) D. tt. q. 4. |i. 2. 7) Tr. 8. d. 4. q. 1. C. 3. n. 111. (8) L. 6. p. 1.

i.490. (9) P. 10. Ir. 11. r. 40. (10) C. 3. q. IG.

(I1)D. 4. p.2. n.lO. (12)L.c. (13) P. 109.». 18. 1(4) Dc Rucb. c. 9. p. 2. n. 2G. (18) Dc cuch. C 8 a. 2. i^cct coiicl. 4 aule v. Quacr. 6.

ex ritu ecclesiae ad hoc ministenumi deputantur. Et quamvis coramuniter adraittant cum Bus. Diana et Renzi 12: item Conc. 13 Salm. Cont. Tour.<5 et Ronc. 16 (contra Bon.) posse rainistrari eucharistiara posterioribus digitis ia casu extreraae, vel gravissiraae necessitatis : pariter tamen communiter dicunt Pal.i' et Lay.i» Bon.i^ cum Suar. Mol. Sayro Avila Fill. et Reg. quod si quis haberet pollicera ita infirraura, ui non posset cura eo hostiara frangere, non posset quidem celebrare. Idque? inf6rtur ex c. ult. de corp. vitiat. ubi dictura fuit, tura tantura perraittendura alioui sacerdotio initiari, cura habet pollicera aptura ad frangendam hostiam. Regula autera generalis est, id quod est irapediraentura ad suscipiendum ordinera, post susceptionen^. exercitiura ordinis irapedire; vide Salraant.2o, Et idem dicunt Bon.21 Viva22 et Mazzott.23 de sacerdote qui indicem haberet ineptura ad usura.

t 6. Non licet terapore pestis pornV gere eucharistiara raedio aliquo instruraento (raulto minus deponere alicui in scutella, ut ab ipsoraet aegro suraatur), sed raanu danda est , ut docet Bon.^* exSuar. et aliis. Quaravis Possev.25 non improbabililer dicat, posse, praeciso scaudalo, et periculo lapsus in terrara, instruraento ad id rile confecto dari. (Puta in cochleari; id ta* raen negant Diana 26 et Renzi 27 cum Fagund. et concilio mediol. 5. ubi id vetitum fuit. Sed merito putant noa iraprobabiliter licitum in tali necessi-^ tate cum Bus. Bon. 28 item Mancin. et Marc. ap, Croix^» et Salm.30 cum Gavant. Leand. etc, quia necessitas sa-^ tis videtur excusare a solito ritu ecclesiae. Quod iu praxi pro aegroto,. qui non potest traiicere hostiam, ut scilicet ei detur eucharistia, imposila particula hostiae cum vino in cochlea*

(16) C. 4. q. S. r. 2. (17) Tr. 29. d. 6. p. 1 1. n. 3. (18) De irreg. tr. 8. c. 7. n. 6. (19) Eod. lit. d. 7q. 2. c. 2. n. 16. (20) De ceng. c. 7. p. 1. n. i. (21) Loc. cil. (22) De irreg. q. 9. art. 4. n. 1.>V (23) Ibid. (24) D. 4. q. 8. p. 2. (28) C. » (20) P. 8. ir. S. r. 80. (27) C. 3. q. 10. (2a^ P. 2. u lU. (29) N. 48G.

(50) De euciiar «. 9. 0. 2. a. 27.

ri, admittunt Praep. » Esc. 2 Dian. {Vide dicenda n. 288. v. Dicunt).

» 7. Sacerdos podagra laborans potest deferri ad altare, ut ibi eucharistiam administret ; seclusa tamen alia fu-ohibitione. Ita Possev. < Bon. 5.

245. » Resp. 2. Requiritur praeterea ut eam dispenset ritu ecclesiae consueto : deinde, ut eam neget ( per se loquendo) indispositis animo vel corpore; denique, si pastor sit, ut ministret eam ovibus, quoties rationabiliter petunt. Bon.

» Dixi 1. ritu ecclesiae; quia legitimus ecclesiae ordo sub peccatoobligat.

Unde resolves:

T Peccat 1 . qui eucharistiam dat sub utraque specie, locis vel personis quibus a pontifice non est concessum. Item si morituro, qui ob linguae ariditatem non potest hostiam traiicere , det species vini (Ut commuuissime dicunt Tab. ' cum Fag. et Dian. item Croix 8 cum Suar. Lugo Dic. etc. contra Ochag. etc. quia praeceptum viatici non obligat, quando nequit sumi debito modo et ecclesiae ritu); licet talem a mortali excusare conetur Amic. apud Dian.9 Bon. Sanch. Poss.Barb. contra ipsum Dian.". 2. Qai dispensat sine veste sacra, vel lumine, aut praevia confessionis generalis formula. (Vide d. num. 241). 3. Qui laico dat hostiam maiorem; in necessitate tamen, vel in casu magnae devotionis, licet •ex maiore particulam defractam dare (Id si fit sine causa non est licitum, sed non excedit veniale, ut recte ait €ont. Tourn. cum Possev. Sufficit autem ad illud excusandum si communi•candus sit iufirmus, vir nobilis, famuius, vel alius qui sine incommodo expectare non potest, etiamsi tantum ex ilevotione communicet, ut dicunt com«luniter idem Cont. Tour." et Conc.<3 Salm. cum Dic. Diana Gran. etc. ac Elb.15 cum s. Anton. Sylvest. et Bon.) vel etiam in defectu rainorum , plures

(l) 2. p. q. 80. a. S. d. 6. (2) T. 7. c. 6.

<3)' P. 4. t. 4. r. 104. (4, C. 8. n. SO. (S) L. c. (6) D. 4. q. S. p. 1. n. 13. (7) C. S. n. 3.

<») N. Gll. (ft) P. 8. L 1. r. 24. (10) L. c ^U) P. 9. t. 9. et r. G4. (IT L. eit. v. Qiiaer. tt.

DE EUCHARISTIA

maiores consecrare; easque deinde in minores partes (non tamen adeo parvas ut honeste dari non possint) divisas distribuere. Ita Sa i^.

» Dixi 2. Per $e neget : quia alias cooperabitur peccato. Per accidens tamen saepe dare potest, v. g. si sine scandalo, aut gravi damno suo vel poenitentis , negari non possit. V. Bon. Possev. 18.

Unde resolves:

246. » \ . Peccat 4 . Qui dat pueris ante annum discretionis (nisi in articulo mortis) qui forte circa aunum decimum incipit. (Vide infran. 301 .). 2. Qui dat amentibus, quando nunquam suut usi ratione. Si vero usi sint, potest et debet illis dari ifl articulo mortis, si possit sine periculo irreverentiae, et non constet,incidissein amentiam, in statu peccati mortalis. Lay.i^ (Vide dicenda n. 302. qu. %). 3. Qui dat peccatori publico, v. g. histrioni turpes comoedias cum mortali repraesentanti, usurario, meretrici, concubinario, de quibus vide Fill. 20 ( Vide dicta n. 46.).

» Dixi publico : quia, si occulte tantum scias esse indispositum, occulte quidem, non tamen publice petenti est neganda, nisi indispositio ex confessioue sit nota; tunc enim extra eam ne licet quidem monere, ut docent Sanch. Bonac. Laym. 21 card. Lugo 22 (Vide n. 49. et 50.).

247. » 2. Peccat item qui negat reis morte plectendis (quibus etiam potest dari aliquot, imo una hora ante mortem, ut habet Sa : danda vero est, si fieri potest, non in carcere, vel alio loco inhonesto), etiam ob crimen sagarum captis, dummodo poenitentiam prae se ferant: etiamsi crimen negent, et violenta duret suspicio. Tann. 23. (Negat Contens. 24 posse dari communionem capite damnatis, nisi diu prius poenitentia sua crimina expiaverint.

(15) P. 307. n. 12. (14) De euch. c. 9. p. 2. n. 19. (IS T. 3. n. S9. (16) V. Euch. d. 4. q.S. p. 1. n. 14. (17) L. c. (18) C. S. 11. 8. (19) Hic c. 4. n. 4. (20) T. 4. n. 166. et «oq. (21) L. S. t. 4. c. 0.

(22) D. 8 de sacram. sect. 8. u. 189.

(23) T. 5. q. 5. d. 4. (24) D. 4. c. \ sp. 5.

CAP. II. DE CAUSIS ET SUBIECTo fiUCH. DUB. I ART. !I.

205

5ed recte affirmmt laudabilius posse dari dispositis per confessionem p. Concina < et luenin. 2 ut usus habet in Italia et Gerraania (secus in Gallia et Hispania); et etiam una hora ante mortem, si necessitas urgeat, at admittit Concina: ex concilio enim nicaeno can. 13. praescribitur , qaod eucharistia danda est omnibus, qui ad vitae exitum veniunt).

» 3. Recte facit 1. qui raro, v. g. in paschate, dat communionem semifatuis, et qui debilem habent rationis usum, si saltem hunc cibum a profano distinguere norint, ut habent Henr. et Possev. Idem fere dicendum est desurdis et mutis a nativitate. Vide Laym. hic. 2. Qui dat obsessis a daemone, dummodo sine irreverentia possintsumere. Ita Suar. Bon. Reg. (Vide dicenda n. 303.).

» Dixi 3. Si pastor sit.

Unde resolves:

» 1 . Talis peccat graviter contra iustitiam et caritatem, si subditis in periculo mortis, licet peste infectis, non det. ( Vide dicenda n. 233.). Alius vero sacerdos, qui in tali casu, absente vel nolente parocho, nollet dare, peccaret tantum contra caritatem, etsi secundum Chapeauv. mortaliter '^.

248. » 2. Pastor, ut eucharistiam opportune petentibus possit ministrare, tenetur eam asservare cum lumiue in ecclesia; nec licet alibi, ne in sacellis quidem nobilium, vel choro moniatium, aut inter septa monasterii earum, ut habet Trid. ^ (nisi cum facultate in solemni festo) in pyxide; quae non necessario est consecrata, licet, si consecrata non sit, debeat interius vestiri vitta linea ex tela consecrata, ut ex s. Th. docent Vasq. Azor. Regin. s. [V. de hoc dicenda n. 424. circa finem).

» 3. Si ob graviter culpabilem negligentiam parochi, vel eius cui ista cura commissa est, integro die, vel aliquot integris noctibus, lumen non ardeat ante venerabile sacramentum, pec(l) P. 310. n. S. (2) P. 272. coiicl. 3.

Jp) Q. 57. II. 2. (4) Sess. lo. de lefoim c. 10 jo) Iii pi-axi t. 2. I. 29. c 9. {(&) T. 4. s. 1. cl 7 P. 9. l. 6. ie»i». 34.

care eum mortaliter (secus si per ho^ ram tantum) docet Quint.s item Dian.'', licet Marchant. » obligationem et consuetudinem tamuniversalem neget: uti et de lumine praeferendo, quando defertur sacramentum foras, atque ex causaid posse omitti, ut cum defertur ad aegrum longe distantem, nec commode fieri potest cum lumine. ( Vide dicta hic n. 241 . v. Ministrare). »

249. Plura quaesita diversa et utilia ad praxim hic sunt resolvenda. Quaeritur 1 . An in missa de Requiem possit dari communio. Hic tria dubia occurrunt. Dubit. 1. An liceat communionem ministrare intra missam. Negant Gavant.9 et Croix <o ex decr. s. c. rituum edito die 22. ann. 1701. Sed affirmant merito Pignatel. ^< Quarti 12 et Merati cum Castaldo et aliis pluribus. Prob. exTrid.^^ ubi dicitur: Optaret sacrosancta synodus^ ut in singulis missis fideles adstantes eucharistiae perceptione communicarent. Nota in singu" lis missis. ' ergo etiam in missis defunctorum. Item quia in canone etiara missalis defunctorura dicitur: Ut quotquot ex hac altaris participatione sacrosan^ ctum Filii tui corpus et sanguinem sum" pserimus etc. Deinde ibidera inferius post comraunionem celebrantis, sic habetur : Si qui sunt communicandi^ eos communicet^ antequam se purificet. RefertqueMerati, haec verba inserta fuisse in missali defunctorum tempore Urbani viii. qui haec praescripsit inter caetera: Communicando fra la messa de Requiem si faccia lo stesso; ne si dia alcuna benedizione. Nec obstat decretura oppositum an. 1701. Nam asserit idera Merati invenisse adnotatura in directorio ecclesiae genuensis an. 1715. quod licet an.1701. a s. c. vetita fuisset comraunio fieri in raissis defunctorum, lamen ab eadera s. c. ex novis niotivis prohibitum fuit extra dari copiam praedicti decreti. Deinde refert idemauctor, quod die21. martii 1711. reproposito hoc dubio, eadera s. c. cen(8) Kesp. paslor. t. 4. c. 8. q. 4.

(9) P. 2. tit. 10. n. 6. iit. n. (10) L. 6. p. 1. n. 494 (11) T. 9. cons. 90. ii. 38. (12) P. 2. lit. 10. n. 6 (13) L. c. iu Gav. u. 28. (14) Scss. 22 c. 6.

201 LTB. VI. TRAGT. III

Buit praelatum decretum an. 1701. suBpendendum esse. Hinc hodie ubique viget usus communionem dispensandi intra missam de Bequiem; imo hodie certum est licere ex decrelo mox referendo.

Dubitat 2. An in missa defunctorum liceat dare communionem ex particulis praeconsecratis in alia missa. Affirmant p.Merati < et Bened. xiv.2 dicentes opinionem oppositam aliorum nullo modo esse admittendam prout noviter adinventam, cum omnes auctoritates et rubricae numquam de hac limitatione verbum faciant. Nec refert quod particulae praeconsecratae non spectent ad idem sacrificium, nam ad totum fi^uctum sacramenti percipiendum sufficit ut fideles de eadem victima participent. Supposititium autem pro certo reputat Merati quoddam decretum in contrarium, quod refertur in quodam calendario anni 4736. Dicit enim ipse omnem diligentiam adhibuisse in evolvendis regestis s. c. rituum in quibus numquam potuit tale decretum invenire. Sed his non obstantibus, die 2. sept. 4741 . novum prodiit decr. s. c. rit. in aquensi, quo dictum fuit: In missis defunctorum, quae in parormentis nigris celebrantur, non ministretur eucharistia per modum sacramenti^ scilicet cum particulis praeconsecratis^ extrahendo pyxidem a custodia. Potest tamen ministrari per modum sacrificii; prout est quando fidelibus praebetur com'

(1) N. 30. (2) De sacrif. miss. t. 9. 1. 5. c. 18. (3) S. AlphoDsus in suis operibus dogmaticis Isloria dell^eresie, confut. 10. n. 41. aOirmativam quidem seDtentiam tenuerat; ast in posterioribus editionibus theologiae moralis, cuius revisionem an. 1775. in manilius ultimo habuit, negativam probavit, hocce decretum s. c. r. 2. sept. 1741. aulhenticum agnoscens. Falsum itx^que est, s. Alphonsum pracsentem hanc suam senteAtiam, quod non liceat in missa defunctorum dare comraunionem ex particulis praeconsecratis, in laudato opere dogmatico iam anuo 1772. edito retractasse. Ita Editor Meklinicnsis. Sed audi ipsum s. Alphonsum in Istoria deWeresie confnt. 10. n. 41. : Giova qui avvertire su di tal materia, che va in giro un certo decreto della s. c. dc' rili a'2. seltembre 1741., in cui si viela di dar Ist comunione al popolo nelle messe de'm«rti coHe particole preconsagrate , estraendo la pisside dalla cnstodia, per ragione che con paramenti ncgri non •i ptib dar ia bencdizione (come si pratica) a coloro chc *i buH eorauuicafi. Ma scrive ii DOiniuatO

. DE EUCHARISTI V

munio cum particulis infra eamiTem mw* sam consecratis^.Uic autem notandum» quod antea die21 . iunii 4 670. in pritan» aliud fuit decretum emanatum, nimirum: Missae defunctdrum non possunt celebrari^ nisi cum colore nigro, vel sal-^ tem violaceo. His positis, nempe quod tantum in paramentis nigris prohibetur eucharistia ministrari, et alias per^ mittitur celebrare missas de requiemm violaceis, infertur licite posse in missis defunctorum, quae celebrantur i» violaceis, ministrari eucharistiam c\im particulis praeconsecratis : et insuper ministrari posse tam ante quam post missam.

Dubit. 3. An communio possitministrari a celebrante anle vel post missam defunctorum.Merito id negat Merati; quiaextramissam numquam inparamentis nigris est distribuenda com— munio, cum iuxta rituale rom. praescribatur in administratione eucharistiae utendum esse stola coloris offici(> illius diei convenientis, vel saltem coloris albi, ut censet idem Merati cun» pluribus dd. Quod etiam approbavit s. Carolus *. Caeterum certum est ex rit» romano, intra missas vivorum communionem populi statim post sacerdotis sumptionem fieri debere, nisi iusta causa suadeat fieri ante vel post missam, uti si plurimi interessent, et suspicio esset, quod aliqui eorum missae longioris taedio caperentur, ut docet n. p. Bened. xiv.

p. Agnello Cirillo pag. 568. , che questo decretoDon obbliga per non essere stato approvato dal pontefice, che in quel tempo era Benedetto xir. £ cib in verita ben si deduce dal vedere, che '1 raedesimo pontefice, avendo gia prima, quando era arcivescovo di Bologna, nel suo libro del 8aerifici»> della messa approvata la sentenza del dotto Merati; cbe ben si potea nella messa de' morti dar la ctf* nEfuuioue coUe parlicole preconsagrate; essendo pofc fatto papa, e ricomponendo il detto trattato delia. messa, noa si prese pensiero di rUrattar la sua seb* tenza, tQiao avrebbe fatlo ee avesse avutb per valido, ed avesse approvato il supposto decreto, ilquale era gia stato forraato nel suo pontificato. Agf^ giunge il nomiualo p. Cirillo, aver egii inteso d& un cotisultore della stessa congregazione de's. rtti,. che quantuiique neiranno 1741. fn formato il de* creto, nondimeno p u consultori non votlero soscri« verlo, e perci^ quello reslb sospeso e noa si pub* blicb. (4) Syo. prov. 1. v. i

{6) Dc sacrif. missae t. 9. i. 3. C. tU.

CAP. II. UE CAUSIS ET SUB

250, Quaer. 2. Quid faciendum casu T[uo decidathostia.Primo tegendus est iocus panno lineo mundo, et postea abluendus, ut praecipiunt rubricae, quae lamennon obligantsub gravi, ut notat Pasq. apud Croix < Holzm. 2 qui addit cum Gob. Pelliz. Tamb. et Lohn. apud Croix 3 ordinarie omitti posse ablutionem vestis aut barbae, ad evitandam turbationem populi. Locus vero ubi incidunt species vini, semper debet ablui, cum ipsae imbibantur, etsi non sit opus eas comburere. Si hostia decidat super ubera mulieris, non debet sacerdos ipse auferre, sed ipsa mulier manu abstrahat, et reponat in ciborio. Croix * oum Gob. Pasq. et Lohn.

251. Quaer. 3. Quid faciendum de fragmentis hostiarum. In rubrica missahs * sic habetur: Si deprehendat (sacerdos) post sumptionem corporis et sanguinis^ aut etiam post ablutionem^ reliquias aliquas relictas consecratas^ eas sumatf sive parvae sint sive ma~ gnae^ quia ad idem sacrificium spectant. Et hoc non solum immediale post missam, ut commune est apud Croix^, sed stiam si sacerdos sit in sacristia, adhuc tamen indutus vestibus sacris, ut dicunt^Gob. Granad. Diana etc. ac consentit Bened.xiv.^contraLugo 9. Idque posse fieri dicunt Tamb. et March.^o etiamsi fragmenta illa sint rehquiae alterius sacrificii, quia (ut aiunt) omnes missae censentur uoum specie sacrificium; et hoc probabile putat Contin. Tour.i*, sed mehus id negant communiter Caiet. Sylv. Nav Vasq. et Bon. ap. Cont. Tour., item Lu§o<2 ac Croix*3 €um Suar. et Tann. nisi adsit periculum irreverentiae; ahas non Ucebit, tum quia ex rubrica, ut supra, sacerdos non potest sumere reiiquias post ablutionem, nisi eas tantumquae ad tdemsacrificiumspectant; lum quia sumptio reliquiarum allerius sacrificii non pertinet ad illius perfectionem, sicut

(1) L. 6. p. 1. n. 49. (2) N. 87. (3) L. c. {4) N 493. (S) Til. 7. n. 2. (6) L. G. p. 1. n. 496. (7) Ibid. (8) De sacr. miss. 1. 3. c. 17. n. S. el 6. (9) D. IS. n. 82. (10) Ibid (II) De euch. c. 6. a. 2. sccl. I. tlub. 1. V. Haec opinio. (12) L.c. n.8. (I3j N. 497 (14) L. c. (io) L. t (IG) Ihid.

ECTO FUCH. DUB. I. ART. II. 205

sumptio reliquiarum eiusdem sacrifi* cii. Dictumest, adhuc mdutus; nam si sacerdosiam se exuerit vestibus sacris, tunc censet praefatusBened.xiv.^^cuai clero patavino reliquias vel reponendas in tabernaculo, si adsit, vel reservandas alteri sacerdoti celel^raturo eodem mane, aUoquin ab eodem qui ce* lebravit esse sumendas.

Hic autem advertendum 1 . quod si sacerdos deferat communionem infirmo in valetudinario, et remaneant reliquiae in patena vel calice, poterit sacerdos eas sumere, si adhuc sit sacris indutus vestibus, ut aiunt Pal. Tamb. et Burgh. apud Croix^s. Bene vero poterit etiam eas dare infirmo statim post particulam ipsi traditam,quia tunc censetur moraliter una communio, prout recte dicunt iidem Tambur.Burg. cum Marchin.16 et Lugo<'qui testatur sic usum ferre, ut post communionem aegri abluatur pyxis, et ablutio ipsi tradatur. Item advertendum id quod additur in praedicta rubrica^^; Si ^ero relicta sit hostia integra consecrata^ eam in tabernaculo reponat; si hoc fieri ne^ quit^ sequenti sacerdoti sumendam relinquat; si neutrum fieri possit^ in ipso calice decenter conservet; quod si non habeat quomodo honeste conservetur, potest eam ipsemet sumere. Particulae autem inventae extra corporale, in dubio an sint consecratae, sumendae sunt etiam post ablutionem^^, utdicunt Bonac. Henr. et Gob. apud Croix 20.

252. Quaeritur 4. Quanam hora possit dispensari communio.Respondetur: Per se loquendo, qualibet diei hora dispensari potest, quia circa hoc nulla adest prohibitio; ita communiter docent Pal.2i Ronc.22 Salm.23 cum Angel. Con. et Fag. ac Bon. 24 cum Sylv. Sa Tab. Azor. Possev. Henr. et Suarez^s, qui affert s. Ambr. dicentem, suo tempore fuisse consuetudinem celebrandi et dandi communionem circa finem

(17) D. 15. n. 80. (18) N. 3. (19) Sed meliui

cum eadem ablutione. Hom. Apost. tr. IS. n. 8.

(20) N. 498. (21) Punct. 16. u. 3.

(22) C. 4. q. 6. (23) Dc euch. c. 8. p. 5. n. SJfc>

(24) Quaest. 7. p, 1. n. 14.

(2o) .•>. p. d. 80. sect *

206 lilB. VI. TRACT. III

diei. DixioQus, per se loquendo; nam, ul dicuot omnes aa. citati, non licet eucharistiam ministrare noctu vel sub vesperis, (id est in extrema diei parte) tum propter scandalum, tum propter hodiernam ecclesiae consuetudinem , contra Aversa apud Croix ^ qui dicit esse quidem congruum, ut communio fiat mane, sed licere etiam sub vesperis; sed hoc tantum admittunt Pal. 2 cum Coninch Tamb. cum Sa, et Suarez ac lordanus apud Croix 3 si accedat aliqua specialis causa: et hoc probabile videtur si fiat sub vesperis; nam intempesta nocte puto cum Salmant. * et Bon. non licere nisi in solo casu necessitatis.

Sic etiam non licet dare communioDem in missa nativit. Dom., quae dicitur media nocte, ex decr. s. c. r. ap. Bened. xiv. 5 nec in die parascevcs ex decreto eiusd. s. c. die 49. febr. 1622. apud Gavant. 6. Et licet hoc decretum in registris non reperiri testetur Merati, tamen s. c. conc. die 12. feb. 1679. apud Bened. xiv. 7 mandat ordinariis, ut circa communionem in feria sexta in farasceve, missalis rubricae et ecclesiae romanae usus servetur.Ex quo recte infert noster pontifex vetitam esse tali die communionem, tum quia in rubrica missalis feriae v. dicitur, debere asservari quasdam particulas pro infirmis, et sic saui excluduntur; tum quia iuxta romanam consuetudinem feria sexta non distribuitur eucharistia. In die autem sabbati sancti nullum adest decretum prohibens communionem; at MacrusS.ait: In missasabbati sancti non dicitur ea antiphona quae appellatur communio, quia non fiebat populi communio, quae ne nunc quidem facienda esset. Haec tamen ratlo non suadet; nam perdoctQS p. Merati 9 cum Grancolas, Moretto et aliis satis probat quod olim in missa sabbati sancti omnes commuuicabant, non solum parvuli, sed etiam reliqui fideles, ut patere dicit ex quodam antiquo ordine romano^ ubi

(I) L. 6 p. 1. u. 493. (2) L. c. (5) L. c (4) CiU u. 38. (5) T. 9. l. 3. c. 18. (6) Tit. 9. 4. u. 2o C^) \ocab«lano ejcl.

. DE EUCHARISTIA

legitur inter caetera: Omnes commti* nicent. Additque cum Gavant. Gran* colas et Durando, non ob aliud hodi» omitti communio et postcom.^ nisi quia loco earum sufi"ectae sunt vesperae, quae gratiarum actio potius dicendao sunt, quam officium vesperarum. Nou habemus igitur ubi vetita sit communio in tali die; undeait VivaiOquolibet die permitti susceptionem eucharistiae,^ excepta feria sexta parasceves: imo notum est quod in pluribus ecclesiis regni et urbis Neapolis ac praesertim in eius cathedrali communio post missani solemnem populo miuistratur.

253. Quaer. 5. Qaoties parochus teneatur ministrare eucharistiara suis o* vibus. Aliqui dixerunt parochum teneri tantum tempore praecepti et in articulo mortis. Ita Syiv. et Rich. Sed commuuiter hi reiiciuntur ab illis qui docent teneri ministrare, quoties oves rationabiliter et opportune petnnt. Ita communiter cum Busemb. n. 245. Sot. Suar. Fill. Pal. Dic. Vasq. Azor. et alii cumSalm.U. Ratio quia pastori incumbit providere, non solum ut oves adimpleant praecepta, sed etiam ut habeant ea quae valde prosunt sua profectui.

254. Quaer. 6. Quid sentiendum de usu quotidianae communionis. Mal& quidem locuti sunt aliqui qui dixerunt communionem quotidianam suadendam, imo praecipiendam esse omnibus illis qui sunt in gratia. Licet enim s. Aug. dixerit: Accipe quotidie^ ut quotidie tibi prosit; subiungit tamen: sic vi^ ve, ut quotidie merearis accipere. Hinc dicit s. Th.i2: Requiritur ut cum magna devotione et reverentia.... accedat... se(t quia multoties in pluribus hominum multa impedimenta huius devotionis OC" currunt... non est utile omnibus homi-nibus quotidie ad hoc sacramentum ac~ cedere. Unde mtrito damnata fuit abInnoc. XI. prop. 56. quae dicebat: Frequens confessio et communio etiam in his qui gentiliter vivunty est nofa prac"

(9) P. 4. lit. 10. n. i»6. (10) D« euftliarisl. q. 4L ai l. 9. num. 1. (11) C 9. u. lii)

(12) P. 3. q. 80. art. 10.

I!AP. 111. DE CAlJSlS ET 5UBIECT0 KUCH. DUB v ART. II,

207

iestxnationis . Melius dicere debebant, est nota re^robationis.

Nimis rigorose e converso alii sentiunt de quotidiana vel frequenti communione, qui ab illa animas arcent, si hae valde extraordinaria puritate et lervore non polleant. Damnata enim fuit prop. 23. ab Alex. viii. quae dicebat: Similiter arcendi sunt a sacra communione^ quibus nondum inest a~ mor Dei purissimus et omnis mixtionis expers. Nec mirum si aliquis magister antiquus cum rigore de boc sit locutus; tunc enim temporis usu vigebat talis rigor qui hodie non viget. Ideo super hoc puncto sedulo attendendum est ad decretum s. c. editum an. 1679. et approbatum a pontifice Innoc. xi., prout in extensum refertur a Groix n. 665. ubi inter alia primo loco dicitur usus frequens vel quotidianus eucharistiae semper fhisse in ecclesia approbatus a ss. patribus; sed, ratione diversitatis conscientiarum, nihil de ipso constitui posse. Deinde pronuutiatur sic: Frequens accessus (ad eucharistiam) confessariorum iudicio estrelinquendus^ qui ex conscientiarum puritate et frequentiae fructu et ad pietatem processu^ laicis negotiatoribus et coniugatis, quod prospiciunt eorum saluti profuturum, id illis praescribere debebunt.

Postea additur : In hoc igitur pastorum diligentia potissimum invigilabit, non ut a frequenti aut quotidiana sumptione^ unica praecepti fbrmula deterreantur^ aut sumendi dies generaliter constituantur. Sed magis quid singulis permittendum per se^ aut parochus, seu confessarius sibi decernendum putet (loquitur de episcopo) illudqueomnino provideaty ut nemo a sacro convivio, sive frequenter sive quotidie accesserit, repellatur.

Denique concluditur quod episcopi, ubi viget huiusmodi devotio (id est usus frequentis communionis), pro illa gratias Deo agant, eamque ipsi, adhibito prudentiae et iudicii temperamento, alere debebunt,

Quoad hoc pontificium decretum nolandum est 1. praecipi ibi quod episcopi, et tanto minus parochi, quamvis possint alicui ex suisovibus in particulari taxare communiones, minime tamen geueraliter pro omnibus dies communionis praescribere possunt. lmo providere debent omnino ut nenio repellatur a frequenti vel quotidiana communione, cuius usum ipsi iuxta prudentiae regulas potius a)ere tenentur.

Notandum 2. ibi praecipi ut talis usus frequentis sive quotidianae com-raunionis (eliam pro negotiatoribus et coniugatis) relinquaiur arbitrio confessariorum, qui iuxta conscientiarum puritatem et profectum communiones praescribant.Hinc dicendum, quod confessarius, praesertim ex fructu frequentiae, et ex desiderio poenitentis regulam sumere debeat augendi vel minuendi usum communionis. Vide quae de hoc puncto fusius dicemus in praxi confessariorum^ §. ult.

An autem dispensans eucharisliam in mortali peccet mortaliter, vide num. 35., ubi sententiam affirmalivam am~ plexi sumus.

DuBiuu II. De subiectn seu suscipiente eucharistiam.. Art. I. Quae requiratur io eo dispositio auimue.

255. De pruecepto praemillendi confessionem ad communionem.

256. Qu. i. hoc praeceptum sit divinum vel ecclesiaslicum.

257. Qu. 2. An qui post confessionem recor dalur morlalis^ lenealur ante communionem illud confileri. Qu. 3. An lcnealur conleri.

258. Quid si sacerdos dubitat de peccato commisso. Remissive ad n. 474. de sacramentopoenitenliue.

259. ISon excusat a confessione celebritus^ de^ fotio, aut pauperlas.

2G0. Excusat vero I. Periculum mortis, et necessilas ministrandi Fialicum. 2. Scandatum, aut nota infamiae. Quid si deferatur f^iaticum infirmo^ qui nequit tam cito eX" plere confessionem.

2GI. Quid si populuSj aut ipse sacerdos deberet carere missa, vel communione pascliali*.

262. Quid si sacerdos inter celebrandum graviter peccet, vel recordetur peccati praeteriliy an teneatur confiteri si possit. Et an teneatur missam deserere, si nequeal confi' teri.

263. Quid si lairus recordctur morlalis in scamno communicanlium.

264. Quundo censeatur deesse copia confessarii. El quae distantla confessarii excuset. QuidL si non adsil nisi sucerdos simplex, vei confessarius excommunicatus eic.

208

"SeS. Qu. 4. Quid si sacerdos habeat peccalum reservatum^ et desit confessarius hahens facultatern. Qu. 2. An tunc teneatur confiteri mortalia tam reservata, quam non reservata. Qu. 0. Quid si habeat excommunicationem reservatam.

"266. Qu. A. Quomodo intelligendum praeceptum confitendi quamprimum. Qu. 5. An ad illud teneutur sacerdos celebrans sacrilege.

~267. Qu. 6. Jn celebrans confessu^^ et oblitus peccati. Qu. 7. Jn sacerdos non confessusj qui meminit peccati post consecrationem.

"268. Qu. 8. An praeceptum confilendi quamprimum obliget etiam laicos.

269. Efftclus eucharistiae.

270. Quaer. . An accedere ad eucharistiam cum veniali habituali sit novum veniale. Qu.

271. An communicans cum veniali actuali peccet venialiter, et fruclum amittat.

272. « Resp. Qui est in mortali tenetur sub mortali ante sumptionem eucharistiae confiteri, nisi sit necessitas <;elebrandi vel communicaudi et confessariusdesit(Utrumqueenimconcurrere debet ad excusandum a confessione, ex Trid.) Ita Trid. * ubi contrarium docentes excoramunicantur de facto. Fundatur autem in illo Probet autem seipsum homo etc.El parum refert ad praxim, utrum tantum sit praeceptum ecclesiasticum an tantum divinum, quod «st probabilius, ut docent Suar. Fill. ct alii commun.

» Dixi 1 . In peccato mortali; tum quia -eucharistia deiet veuialia, ex opere operato, tum quia venialia (esto commitentur, imo reddant venialiter malam ipsam sumptionem) non ponunt obicem gratiae sanctificanti. Quod si tamen multa sint,et intra genus suum gravia^dequibus nulla poenitentia concipitur, actualem devotionem et fructum inaiorem impediunt. Suar. Lay. etalii.»

256. Quaer. 1. An hoc praeceptum praemittendi confessionem ad commuoionem sit divinum, vei ecclesiasticum, In Trid. 3 sic Iiabetur: Praesertim cum illa plena formidinis verba apud apostolum legamus: Qui manducat ^t bibit indigne, iudicium sibi manducat et bibit, non diiudicanscorpusDoniini: Quare communicare volenti re(1) Sess. 13. c. 7. et caii. 11. (2) 1. Cor. 11. 28. {S) Sess. 13. c. 7. (4) P. 12. n.2. (S) D. G6. s. 5. (0) L. c. n. 3. (7) D. 14. n. 69. (8) P. 337. n. 2. (9) De ench. c. 6. a. 5. concl. 4. v, Ataue hinc. •iilU. De . ucU. c. 7. 3 u. 2u

. OE EUGH\RISTlA

vocandum est in merrjyrmm eim prap." ceptum: Probet seipsum Uomo. Ecclesiastica autem consuetudo declarat, eam probationem necessariam esse, ut nul" lus sibi conscius mortalis peccati, quantumvis sibi contritus videatur^ absque praemissa sacramentali confessione ad sacram eucharistiam accedere debeat. Super autem his verbis, alii ut Navar. Med. Palac. apud Pal.^ dicunt praeceptum confessionis esse tantum ecclesiasticum, idque inferunt ex verbis illis: Communicare volenti revocandum est in memoriam eius (nerape apostoli) praeceptum. Ergo couciliura non agnovit praeceptum illud esse Christi, sed apostoli. Gommunis tamen etvera sententia, quam tenent Suar. ^ Pal.6 Lug.'' Conc. 8 Cont. Tourn. 9 et Salm. lo cum aliis, docet praeceptum hoc esse divinum. Ratio, quia ex una parte constat quod ex praecepto Christi praemittenda sit probatio, dum apostolus testatur illud a Domino accepisse; ex alia parte, ex eodem concilio clare patet quod haec requisita probatio sit coufessio; nam licet td eius praeceptum referatur ad apostolum, ut probabilius intelligit Lugo; tamen concilium non dixit, hoc praeceptum confessionis ab ecclesiastica consuetudine introductuna fuisse, sed per eam tale praeceptum fuisse declaratum, unde ex praecepto divino confessio iubetur. Neque huic obstat quod dicatur praeceptum apostoli, quia revera est praeceptum Christi per apostolum promulgatum.

257. Quaer. 2. An si quis post confessionem recordetur alicuius peccati mortalis inculpabiliter obliti, teneatur ante communionem illud confiteri. Et casus est, quando per dolorem universalem peccatum iam sit indirecte remissum.

Prima sententia inter dd. communissima ailirmat, et hanc tenent Lugo <i Suar.i2Pal.i3BonJ4Conc.<5Nat.Alex.i<' Tamb.<7 Dian.*» Croix^a et Salm.20 cuoi

(11) D. 14. n. 126. (12) D. 66. s. 3. (13) P. ik (l '0 P. 1. n. 17. (IS) P. 33S. n.6. (16) A.2. §.1

(17) De commun. c, 1. g. 8. jum. 62.

(18) P. 9. tr. 3. r. 4. (19) N. S39. L20) De euch. c- 7. 3. u

CAP. II. DE CAUSIS ET SUBIECTO EUCH. DUB. II. ART I.

m

Conc. etc. Ratio quia id videlur expresse praeceptum in Trid. < ex verbis illis supra relatis : Ut nullus sibi conficius mortalis peccati^ quantumvis stbi contritus videatur, absque praemissa facrammtali confessione ad sacram eueharistiam accedere debeat. Ergo qui ante communionem est conscius pec€ati obliti , debet ex praefato praeceplo illud ante communionem confiteri. Tanto magis quia tale praeceptum sic explicatur ab universali ecclesiae praxi. Excipiunt tamen communiter, ut dicunt Conc.2 Cont. Tourn.s Bonac. ^ cum Suar. Conc. Reg. etc. ac Tamb. 5 cum Henr. et Vict. casum , si sine periculo scandali vel infamiae quis non possit confiteri , puta si celebret , vel Bit iam in scamno communicautium , a quo non valeat recedere sine nota. Hic tamen sedulo advertendum cum Bon. 6 quod scandalum tunc dicitur quando datur occasio detrahendi vel temere iudicandi, non vero quando datur solum occasio admirationis.

Secunda sententia vero negat, et hanc tenent Garcia ' Praepos. * ( qui saltem speculative loquendo eam enixe tuetur) Hieronyraus Ferrantinus ^ item Honorius et Fabri apud Croix^o ac probabilem putant Corn. et Reg. apud Dian.n atque mordicus eam novissime tuetur perdoctus Cont. Tourn.12 cum Arriaga Gibert et Pontas ; dicens primam sententiam nulla uiti ratione probabili. Scio quod Dian., qui licet in seligendis sententiis ut plurimum in benignam partem declinet, et non raro declinat plus quam par est, tamen in praesenti quaestione suae benignitatis oblitus , hanc secundam sententiam omnino improbabilem vocat , refertque iussu inquisitionis hispanicae expunctam eam fuisse ab operibus Patris Corneio. Sed hoc non obstante, spectato intrinseco fundamento, haec sententia (salvo meliori sapientiorum iudicio , quibus me Bubmitto) mihi videtur cum Cont.Tour. Oimnino rationi consentanea. Ratioquia

^^l) Sess. 13. c. 7. (2) Pag. 543. n. 18.

(5) Loc. cit. post conol. 4. (4) Loc. cit. n. 18. (5) Num. 65. (6) D. 4. q. 6. p. 1. ft. 19.

|7} Summ. Ir. 5. difT. UuU. 1. p. r &().

qui confessionem communioni praemisit, iam implevit praeceptum con* fessionis, vi cuius peccatum oblitum iam est indirecte remissum , et poenitens iam probatus existit. Quamvis autem teneatur ipse peccatum illud deinde olavibus subiicere ante mortem , vel quando urgebit praeceptum confessionis, minime tamen constat ex Trident. adesse praeceptum, ut statim ante communionem de illo confiteatur, Dices : In concilio iubetur ut consciua peccati non communicet nisi praemissa confessione, quantumvis sit contritus ; ergo qui recordatur peccati obliti ante communionem , debet necessario illud confiteri. Sed respondetur quod in Tridentino ibi tantum praecipitur ut poenitens accedat ad communionem iustificatus non per solam contritionem , sed etiam per confessionem ; at hic iam est etiam per confessionem iustifioatus, ideoque non tenetur statim ante communionem iterum confiteri. Praxisautem fidelium quae opponitur, non est habenda ut regula certa obligationis, sed potius ut pius et laudabilis usus, quem ego etiam quam maxime, praecisis oircumstantiis, suadendum puto; nihilominus illustrissimus et doctissimus magister meus d. lulius Torni, et alius theologus examinator synodalis in urbe Neapoli in re morali valde versatus, cum aliis doctis recentioribus a me cousultis, mihi affirmarunt hano seoundam cententiam esse valde probabilem.

Quaer. 3. An talis poenitens qui recordatur peooati mortalis , inculpabiliter obliti in confessione, et qui confiteri vel nequeat vel nolit iuxta mox allatam sententiam in praecedentiquaestione, teneatur ante communionem actum contritionis elicere. Affirmat Medina ap. Lugo ^3 et a Diana oitantur pro hac sententia etiara Reg. Suar. et Grafi'. Sed dicunt Lugo 15 et Esc. nequaquam invenisse loca ubi aa.praefati hanc sententiam docuerint. Alii

(8) Q. 80. a, 8. dub. 5. n. 18. (9) De scand. q. 10. (10) N. S39. fli) L. c. (12) Ibid. V. Quaer. % (13) D. 14. n. 121. (14) P. 2 tr. 14. r. 4»

(lo) L. (IG) L. 20. de cuch. prob. 3G.

De Ligorio. Mor. 11.

14

LIB. ri. TRACT. 11». BE ETJCHamISTIA

▼ero y ui Lngo < Holzm. 2 Escob * ctiEtt Praepos. et Gran. ac GoQt. Tour. cum Sylvio et Quarti, ppimam senteatiam communiter reiiciunt; hac quidem niXi ratione, quia homini integre iustificato { ut supponitur) sufficit iustificatio sua; nec ullum apparet fttiadamentum , unde et ad quid haec contritio requiratur; non ex praecepto, quia hoc nullibi invenitur praesGriptum ; non ad delendum peccatum , quia hoc iam deletum est per confessronem antea factam,

258. « i. Qui dubitat an peccarit mortaliter, vel an mortale sit rite confessus , tenetur ante communionem confiteri. Ita Bonac. 5 ex Sanch. Reg. Suar. et aliis {Sed vide dicenda de sacramento poenitentiae n. 474.).

259. « 2. Dixi nisi sit necessitas (non quaeGumque, v. g. festi celebritas, vel magna devotio, ut quidam volunt. (Et ita seotit Armilla; sed oppositum tenendum cum Bus. et Salm. 6 cam Suarez Led. Fill. Bonac. et communissima. Sicut neque excusat paupertas sacerdotis celebraturi, nisi esset valde gravis, ut ait Groix 7), sed gravis sive urgens, qualis esse censetur in sequentibus casibus, praemissa tamen semper contritione; ad quam tunc teneris, nisi de peccato quod occurrit fueris ante c@ntritus. Praep. Lugo 8.

260. « 1. Periculum mortis vel ut consecretur hostia pro morituro. Suar. Gon. card. de Lugo 9 (Gum Goncina <o et Cont. Tour.ii et Ant.12. 2. Si sacrificium vel communio non possiot omitti absque gravi inftimia vel scandalo. lidem auct. (Gum Gonc. et Gont. Tour. 13 modo confessarius desit; vel si confessio ob angustiam temporis perfici non possit, ut Tamb. cum Granad. quo casu recte ait Gont. Tourn. quod si infirmussitinimminenti periculo mortis, tunc confessarius audiat peccata

(1) N. 122. (2) T.l. p. 3S0. n. 69. (3) N. 290. (4) Loc. cit. V. Quaer. 3. (S) D. 4. q. 6. p. 1. (6) De euchar. c. 7. p. 3. n. 42. (7) N. S3S.

(8) D . 14. sect. 6. n. 152. (9) D. 4. sect. S. n.l07. (lO) P. 344. n. 18. (11) De euchar. c. 6. art. 3. soncl. 4. V. Dico 2. (12) De euchar. c. 2. q. 3. ^13) Locc. cc. (14) De comm. c. 1. n. 36.

jlS) Ibid. V. Qnaeres 1. (16) De pocnit. cap.

; graviora, et ill um absolvat, fmposfl* illi obligatione perficiendi confessionem, si convaluerit: si vero absit tal«» periculum, tunc censet Cont. Tourn». quod sacerdos conetur, ut infirmus ©-^ liciat contritionem et det commuoionem, si sine infamia non possit cora-' munia omitti. Sed melius dicunt Roncaglia 1« et Sporer " (et Tamb. probabile putat) posse tunc dimidiari confessionem, sub eadem obligatione illam postea perficiendi ).

261. • 3. Si parochusdebet celebrare ex officio, ut populus sacrum audiat (Nec adsit alius qui celebret, ut notant recte Pal. 20 Antoine 2i et Salm. 22^ ei non possit parochus omittere celebrationem sine infamia ).*Ob quam causam etiam alteri qui non est paroohus, id licere putat Diana cum aliis undecim 23 Gontra Palaum Avers. elc. (Qui verius contradicunt cum Salm. 24 Lugo 25 et Ronc. 26 quia populus sacrum non audiendo, tunc minime peccaret).

» 4. Si urgeat praeceptum d^ annua communione, ut docet Henriq. et probabile putat Praepost. vel si sacerdos non possit audire missam , nisi celebret, ut habeut Henriq. Sotus Diana 27 nec improbat Lugo 2». Probabilius tamen videntur docere Gon. Sa Suarez et alii, cessante scandalo et infamia^ praestare tunc sacrum, et communionem etiam paschalem intermittere, ea quod haec praecepta non obligentquando non possunt impleri convenienter iuri divino. (Quoad missam audiendam^ licite posse sacerdotera celebrare, tenent Sylv. et Palud. ac probabile pa« tant Suar. Lugo et Fill. apud Salm.29. Sed melius contradicuntCont. Tour.w Lugo 31 Gonc. 32 eum Suar. Laym. et Bonac. quia praeferendum est praeceptam divinum ecclesiastico. Quoad communionem vero Pal. 33 cum Soto Palud. etc. Lugo 34 cum Con. Henriq.

3. qu. 1, resp. 2. (17) Eod. tit. n. 466.

(18) Num. 57. (19) Ibid. (20) Num. 7. (21) Loc. cil. (22) De euchar. c 7. p. 3. n. S2..

(25) P.9. t. 5. r. 9. (24) Ib. n. 63. (2S) D. 14. n . 11.

(26) Q. 3. (27) R. 63. et 64. (28) Loc. ciU (29) Ibid. n. S4. (50) Loc. cit. v. 1. (31) D. 14. n. IIS. (32) P. 34r». n. 26. (35) P. 12. n. 7. (34) Num. 116.

CAP. II. DE CAUSIS ET SUBIEGTO EUCH. DUB. II. AllT. 1.

21!

i»t commani, ut asserit, affirmaat posse fieri commnnioQem sine confessione; sed negat Cont. Tourn. ^ et Salm. 2 cum Suarez et Reginald., quia praeceptum annuae communionis non obligat, quando nequit impleri debito modo. Utraque est probabilis).

262. » 5. Si sacerdos post consecrationem coramittat mortale, vel ante commissi recordetur, tenetur elioita contritione sacrificium prosequi: si vero id fiat aute consecrationem, et praesertim ante cauonem, debet coofiteri, si absque nota infamiae potest, vel recedere, ut docent Sylv. Nav. Diana et alii contra Sot. et Henriq. qui negant teneri, ob bonorem sacrificii; putantque practice esse probabile Laym. et Bon.,eo quod vixsine aliqua nota confessio decenter fieri posset; nisi forte in missa solemni, sub cantu vel concione: quo casu tenebitur conliteri, ut Dotat Sylv. Quod si vero nec cootritionem possit elicere, secundum communem sententiam esset confitendum, vel desistendum: licet Vasq-^et Hurt.'* putent probabile esse saltem non peccaturum mortaliter, quando non potest sine nota recedere; intellige, si coDatus sit elicere, vel fecit quod potuit. VideDian. & card. de Lugo 6 qui idem docet. Notat autem Diana ex Praepos. satis esse si quis bona fide putel se es56 contritum, licet subdubitet. »

Hio dubitatur 4. An sacerdos qui inter celebrandum recordatur peccati mortalis, teneatur ante consecrationem et praesertim ante canonem interrumpere missam, accersendo confessarium, ut coofitealur si possit sine nota. Negant Leand. et alii apud Diana 7 et dicunt sufficere ut conteratur, quia praeceptum praemittendae confessionis intelligendum videtur ante communionem iuchoatam; non enim decet sacrificium incoeptum abrumpere. Sed melius distinguunt cum Bus. Suarez ^

(1) Ibid. V. 2. (2) Ibid. n. SS.

(o) 0. p. t. o. d. 207. n. 3. (4) De eucb. d. 8. (S) P. 4. t. 4. r. 98. (6) D. 9. secl. 2. n. 8.

(7) P. 3. ir. 4. r. 77. (8) D. 67. sect. 4.

(9) D. 14. n. 115. (10) P. 12. n. 7. (11) De euch. ». 7. j). 3. n. 49. etSO. (12) 3. p. q. 83. a. 6.ad2.

Lugo 9 PaL 10 cum Vasq. et Bonac. el Salm.<< cum Con. et aliis multis, et dicunt quod si sacerdos recordetur peccati post consecrationem, tunc missa non est interrumpenda, ut docet etiam d. Th. 12 et expressum habetur in rubr. 13. Si vero recordetur ante consecrationem et praesertim ante canonem, tunc debet confiteri si possit; quia, cum talis pars sit extrinseoa sacrificio, bene potest missa interrumpi ob hanc rationabilem causam, uti fieri solet etiam ob conoionem vel oblationes populi.

Dubitatur2. An sacerdos eo casuante consecrationem, si nequeat confiteri, teneatur etiam missam deserere. Negant PdlM Suar.15 cum s. Bonav. Vict. etc. ac Navar.16 qui ait quod saoerdos peccatum advertenspost inohoatam missam non debet desistere^ etiamsi absque scandalo posset, Ratio quia licet illa prior pars noE sit fle substantia sacrificii, est tamen exinstitutione coniuncta sacrificio per modum unius aotionis saorae; et ideo, postquam est inchoata, debet absolvi. Sed probabilius affirmant Lugo i' et Cont. Tour.is cum Sylvest. Syivio etc. ac d.Th.is qui dicit hanc opinionem esse tutiorem. Idqueconfirmatrubr. 20 ubi sic habetur: Si ante consecrationem recordetur sa^ cerdos se esse in peccato mortali aut se esse excommunicatum vel suspensum^ aut locum esse interdictum, si non time~ tur scandalum debet missam incoeptam deserere. Dixi probabilius, non certe, namcertumnonestan rubrica sub verbo debet imponat praeceptum grave. Caeterum bene advertunt Cont. Tourn. et PaL 21 cum Vasq. et Laym. quod eo casu vix nota infamiae vitari poterit.

263. « 6. Si in scamno communicantium recorderis peccati mortalis quod oblitus es confiteri, nec sine nota aut scandaio gravi possis recedere, ut habent Navar. Filliuc. Reg. card. Lugo 21

(13) De defect. t. 8. n. 4. (14) Loc. cit.

(lo) Dict. sect. 4. (16) C. 2S. n. 76.

(17) D. 14, n. 113. (18) De eucbarist. c. 6..| 5. concl. 4. (19) 3. p. q. 83. art. 6. ad 2.

(20) 3. p. tit. 8. n. 4. et S. (21) Loe. ciu

(22) Lrtc. cil n. 112.

et alii. (Cum Salm. i et commun. Vide dicta n. 258.). Porrigenti autem eucharistiam confiteri non expedit nec detet, quo casu, etiamsi ne possis quidem elicere contritionem, excusat a peccato Hurt. 2 (Modo coneris conteri, Dt Vasq. Lugo etc. apud Croix 3. Sed vide dicta hoc lib. Q. n. 33.). Imo quidam dd. apud Henriq. excusant laK cum ante confessum, etiam praecisa Dota et scandalo, non recedentem; eo quod is dicatur iustifioatus et probatus per confesslonem. Quam sententiam probat Tamb. ^ potestque servire pro scrupulosis. Vide Reg. 5 Bon. 6 Esc. 7, (Vide dicta n. 257.).

264. » Dixi 3. Et desit confessarius; deesse autem censetur, non, ut quidam volunt, si absit is cui solet et cuperet confiteri, vel cui devotius aut utilius confiteretur: neque etsi religiosus non possit nisi saeculari confiteri peccata gravia, cum aliqua infamia religionis. Amicus Diana ^ sed in sequentibus casibus:

» 1 . Si nullus sit praesens, absentem vero sine magna difficultate (spectata tum debilitate, aetate et negotiis personae, tum aliis circumstantiis, ut aeris, brevitatis temporis) adire uon possis. Bonac. 9 ex Suar. Con. etc. (Hinc quodcumque grave incommodum excusat Salm. cum Pal. Vasq. et aliis passim. Excusare etiam distantiam confessarii causa itineris duarum horarum, dicit Gobat cum March.; Rhodes unam leucam, id est tria milliaria; Canus autem ait sufficere iter quinque quadrantium; ita apud Croix qui recte ait cum Aversa, et Dic. hoc iudicandum ex circumstantiis: inde ait Palausi2quod aliquando, spectala imbecillitate sacerdotis et brevitate temporis in quo celebrare debet, poterit excusare adhuc distantia 50. passuum).

» 2. Si non adsit, nisi ignarus idiomatis, vel carens iurisdictione, vel ex(1) De euch. c. 7. p. S. n. 47. (2) Loc, cit. (3) Num. 517. (4) la exp. comm. c 1. $. 8.

<8) L. 29. n. 105. (6) D. 4. p. 10. (7) T. 7. c. 6. (8) P. 9. t. 3. r. 15. (9) Loc. cit. n. 30.

(10) Dc euchar. c. 7. p. 5. n. 52. (11) N. 334. (12) P. 12. D. 6. (15) £x;>. comm. c 1. <>•

. DE EtJCnARlSTlA

communicatus, vel non approbatus, veH cui non possis confiteri sine gravi damno tuo vel alieno, vel si habeas peccatum tantum reservatum, nec pateat aditus ad superiorem; vel superlor semel iterumque per pium confessarium rogalus negaverit potestatem absolvendi. Tambur. <3 ex Fagund. Limitat autemDian.^^si absque gravi nota praetermittere non possis. Ita Sylv. et alii. Requiritur tamen in his etiam casibus contritio et propositum confitendi: imo expraeoepto Trid. sacerdos qui in tali casu celebravit, tenetur prima occasione oonfiteri. Quod praeceptum extendendum non videtur ad laicos vel sacerdotes communicantes tantum, ut contra Nav. et Fag. dbcent Sylv. Dian. et Bonac. ^s. »

265. Hic plures oportet quaestionen enucleare. Quaer. i . An qui habet peecatum reservatum, et non habet copiam confessarii habentis facultatem, teneatur confiteri apud inferiorem, ut possit commuuicare. Si iste nullum aliud mortale habeat nisi reservatum, couveniunt dd. non teneri ad confessionem, sed sufficere ut conteratur; ita Lugoie Bon.i7 PaLis Elb.^» Suar.20 cum Palud. Arm. et Adrian. ac Salm.2< cum Con. Reg. et Led. Censent tamen Lug. et Bon. 22 cumSuarezBon.Nug. et Reg. quod eo casu sacerdosadvertenssenon habere contritionem, sed solam attritionem, tuuc tenetur confiteri venialia quae habet, vel mortale alias confessum, ut sic a reservato saltem indirecte absolvatur, et in statu gratiae communicet ( et hoc probabilius est iuxta sententiam mox dicendam). Imo docet Lugo 23 quod hoc poterit semper facere, etiamsi habeat contritionem, ut seourius eucharistiam recipiat. Sed quid, si hic habeat simul mortalia reservata, et non reservata?

Prima sententia negat teneri ad confessionem, et dicit posse hunc commu(14) P. 9. t. 5. r. IS. (13) D. 3. q. 0. p. 1. (IG) De encharistia d. 14. n. 87. in fine. (17) Eod. tit. d. 6. p. 1. n. 51. (18) P. 12. u. 8, (19) T. 5. p. 94. n. 102. (20) 3. p. d. 65. sccu 4. q. 80. art. 3. ^^21) De euch. c. 7. p. 5. u. 3t (22) Locc. cc (23) N. 105

CAP. II. DE CAUSIS ET SUB

nicare, praemissa tantum contritione ; ita Vasq. i Cont. Tourn. 2 item Gers. et Ales apud Lngo 3 Sylv. et Rich. ap. Diana item Armill. Praep.Trull. etc. apud Viva 5 et merito hanc probabilem vocantSuar.cPal. et Fill. apudViva 7. Ratio quia confessio illa apud inferiorem esset invalida, cum fieret iudici non competenti, qui ob peccata reservata, quibus gravatur poenitens, caret omni potestate super illo; unde sicut non potest dividi absolutio ad remittendum unum peccatum sine alio, ita nec confessio.

Secunda sententia vero probabilior et communissima quam tenentSuar. Pal. Viva 8 Conc.9 Lugo qui communem vocat, et Salm. cum Con. Reg. Led. et communi, ut etiam asserunt, docet hunc omuino teneri ad confessionem. Ratio quia,cum urgeat praeceptum divinum praemittendi confessionem communioni,debet fieri confessio saltem formaliter integra, si non possit fieri integra materialiter.

Quaer. 2. An hic praemittendo confessionem, teneatur confiteri tam mortalia non reservata, quam reservata.

Prima sententia affirmat, et hanc teoent Suar. Viva Conc. Ronac. et Salaiant.i2 cumFill. Nug. Soto,ethancessesatiscommunem fateturLugo^^. NuIam tamen praefati aa. rationem pro hac sententia praebent; sed videtur haec assignari posse, nempe quia confessarius 3ebet agnoscere totam poenitentiscon5cientiam,utdebitum formet iudicium, m ille sit capax absolutionis, vel non, ■orte quia est recidivus in reservatis.

Secunda sententia vero non minus probabilis, imo forte probabilior, negat hunc teneri per se ad confessionem reservatorum; ethanc tenentPalaus Elbelis item Gerson Alens. et Castrop. ap. Lugo>6 qui probabilem censet cum Maior. Petr. Soto s. Ant. Led. et Salas. \ itio tum quia alias hic teneretur bis

(1) T. 4. q. 91. a. 3. dub. 9. (2) De enchar. t. G. a. 5. coucl. 4. v. Ilinc 2. (S) Loc. cit(4) P.S. tr. 4. r.l04. (K) De euch.q. 4. a.7. r:.6. (G) D. 66. secl, 4. Quaitiis. (V) Loc cit. <«) Locc. cc. (9) T. 8. i>. 548. n. 52. (iO^ N.«y. {11 Dc cuchar. |>. 5. c. 7. u. 36. (12) Locc. cc

ECTO EUCH. DUB. ll. ART. 1. 213

peccata illa reservata confiteri, primo inferiori, demceps superiori; tum quia, ut supra dictum est, nulla videtur esse obligatio confitendi peccata illa, super quibus confessarius nequit esse iudex, cum nullam super eis iurisdictionem habeat. Dixi per se^ non dubito enim quiu talis poenitens aliquando, puta (utdiximus) si sit recidivus in reservatis, vel in occasione proxima recidendi, teneatur etiam reservata inferiori aperire, ut confissarius de sua dispositione recte possit iudicare, sed hoc essetquidem per accidens, nonautem per se, sive ex obligatione integritatis confessionis, cum eo casu bene sufficiat integritas formalis.

Quaer. 3. Quid si poenitens habeat excommunicationem reservatam? Alii, ut Sot. Sylv. Covar. et Rosell. apud Lugo 17 dicunt hunc extra^mortis articulum numquam posse communicare. Sed communiter contradicunt Suarez<8 Lugo<9et Con.20ac recte censent, eum bene posse eucharistiam recipere, urgente scandalo vel nota infamiae. Ratio quia praeceptum ecclesiae prohibens excommuoicatis suscipere sacramenta, non obligat concurrente praecepto naturali vitandi scandalum, vel non obligat cum tanto incommodo perferendi infamiam. Sed dubium superest an excommunicatus possit tunc confiteri non habenti facultalem super excommunicationem.

Prima sententia negat, et hanc tenent Vasq. et Sylv. apud Lugo 21, item Sot. Canus et Led. apud Suar.22 ac probabilem putant Lugo23 Salm.24 et Diana^i cum Palud. s. Anton. Sylvest. Gabr. et Megala. Hunc dieunt posse quidem communicare, praemissa contritione, licet habeat alia peccata mortalia non reservata; uon posse tamen confiteri, cum sit innodatus excommunicatione, quae ipsi interdicit a susceptione sacramenti poenitentiae.

(13) IV . 8/. (14) P. 12. a. 6. (16) N. iOlft. (Ib; D. 14. n. 86. (17) D. 14. u. 99. (18) T. i. d. ol. ». S. n. 6. (19) N. 100. (20) D. 8. u. 107. (2i; N. 105. (22) L. c. u 1. ;25) N. Un. (24) De eucbaristia c. 7. p. 3. d. 38. ^26) P. 4. U. 5. 1. 104.

Haec est probabilis, sed probabilior est secunda sententia affirmans, quam tenent Lugo ^ Sanchez 2 Suarez 3 cum Ang. et Salm. < cum Con. Ratio quia eo casu excommunicatio, sicut non privat susceptione eucharistiae, ita nec poeniteutiae, quae debet suscipi cum possit, ut servetur divinum praeceptum praemittendae confessionis ad communionem. Recte autem probant Suarez Sanch. Lugo et Salm. 5 valide posse aliquem a pecoato absolvi, non praemissa absolutione a censura: ratio, Tit bene ait Suar., quia prohibitio ecclesiae ne excommunicatur sacramenta recipiat, non potest irritare sacramenti valorem, qui pendet a iure divino. In tantum enim excommunicatus invalide reciperet sacramentum poenitentiae, in quantum, stante prohibitione ecclesiae, accederet indispositus; sed quando urget necessitas, haec beneipsum eximit pro illo tuncaprohibitione ecclesiae, unde valide tunc et licite poenitentiam susoipit.

266. Quaer. 4. Quomodo intelligendum praeceptum illud a Trid. sacerdotibus impositum, confitendi quamprimum. In conc. Trident. 6 sic habetur: Nullus sibi conscius mortalis peccati^ quantumvis sibi contritus videatur^ absque praemissa sacramentali confessione ad sacram eucharistiam accedere de~ beat. Quod a christianis omnibus^ et%am ab iis sacerdotibus^ quibus ex ofjicio incubuerit celebrarey haec s. synodus perpetuo servandum esse decrevit^ modo non desit illis copia confessoris. Quod sif necessitate urgente^ sacerdos absque praevia confessione celebraverit, quamprimum con^featwr .Damnata autemfuit ab Alex. vii. propos. 38. quae dicebat: Mandatum Tridentini factum sacerdoti sacrificanti ex necessitate cum peccato mortali confitendiquamprimum^ est consilium^ non praeceptum.

Posito igitur hoc praecepto concilii, 4ubitatur quomodo illud quamprimum

(1) Dict. n. 402. (2) Dec. 1. 2. c. 8. n. S.

"^5) L. cil. n. 6. (4) Cil. n. 38. (8) Locc. cc. (•6) Scss. 13, «. 7. (7) P. 9. tiacl. 3. rcsp. 23. ^8) De eucliar. n. 312. (9) L. 6. p. 1. n. oiil. UO)L.c. (ll)Ti-.ll.ex.4 n.oi). (12) P.348. u.53.

. DB BaCHAKISTIi.

intelligendum. Damnata quidem fuit ab eodem Alexandro vii. propos. 39. ubi dicebatur: Illa particula quamprimum intelligitur cum sacerdos suo tempor$ confitebitur, Alii vero , ut Molfes. etc. apud Diana ' dicebant intelligi , cum primum talis sacerdos celebraverit: sed haec opinio est omnino improbabilis , ut bene aiunt Escob. ^ Croix ^ et Diana <o quia tunc ipse ratione ipsius celebrationis teneretur ad confessionem, sed Trident., praecisa celebratione, praeceptum confitendi quamprimum imponit. Alii autem e converso censent intelligi statim ac cesset necessitas, et sacerdos commode possit ad confessarium accedere, adhuc in ipsa diecelebrationis: ita Wig.i> Conc^^ et Sancius apud Diana 13 hancque opinionem uti tutiorem amplectitur Continuat. Tournely Sed melius p. Milante oum comm. dd. ut ait Lugo <6 Diana cum Garcia Coninch et Cand. Esc. *8 eum Zerola Viva cum Trulleuch. et Bassaeo ac Croix^o qui aflfert de hoo s. 0. declarationem, dicunt sufficere, si sacerdos intra triduum confiteatur: pariter ac in c. Eos qui, de sentent. excomm. in 6. praecipitur ut ii qui in articulo mortis absolvuntur ab excommunicatione reservata, teneantur cum convaluerint se praesentare ad superiorem, quam cito commode poterunt, alias reincidunt in eamdem censuram; et hoc non obstante (ut aiunt Lugo Milante et Garcia), non iudicantur reincidere, si intra triduum se praesentant. Sic etiam Sanchez^i cum Ugolino et Sayro, dicit praeceptum deferendi libros haereticorum ad inquisitores non violare graviter eum qul per biduum illos retinet. Ratio autem intrinseca mihi videtur; quia cum hoc praeceptum sit tantum ecclesiasticum (ut bene probat Suar.22), non censetur ecolesia velle ad illud obligare cum tanto rigore; unde illud quamprimum moraliler debet intelligi, prout intelligi(13) Loc. cit. (14) C. G. art. 3. concl. 4. <. 6. (lo) 1« d. prop. 39. (16) n 14. n. 163. (17)L.c (18) Dict. n. 312. (19) In eaa prop. n. o. (20) N. 34.^. (21) Dec. I. 2. c. 10. n. S3 D. 6G. g. G.

CAP. II. DE CAUSIS ET SUBl

iuT in aliis legibus humanis, nempe in l. fin. c, de iudic. ei l. fin. c. de err. advoc. ubi verbum statim^ quamprimum^ -continuo, aut simile, ut interpretantur Bald. Felin. Mendos. ap. Milante, bene «xtenditur ad spatium trium dierum. €ommuniter tamen dicunt Lugo * Viva 2 Milante et Diana 3 cum Garcia el Candido, quod aliquando per accidens ex tali praecepto sacerdos ille teneretur confiteri eadem die, et forte eadem hora, puta si tunc confessarium haberet, quo postea per plures dies carebit, vel si cras eadem necessitas urgeret celebrandi, nec posset confiteri.

Quaeritur 5. An teneatur oonfiteri quamprimum sacerdos sacrilege celebrans, qui non habet necessitatem, vel qui stante necessitate habet tamen copiam confessarii. Affirmant Sylvius et alii apud Croix Sed communissime et verius negant Suar. 5 Lugo 6 Dian. 7 cum Granad. FilL Nugnoetc. itemVasquez Sayr. March. Dic. Aversa Gob. PeH. etc. apud Croix 8 et fere commuBis sententia ut testatur Moya Ratio <juia praeceptumTridentini ordinatum est ad metum incutiendum iisqui praetextu necessitatis difi^erunt confessionem, non autem sacrilege celebrantibus, quibus praeceptum hoc valde raroessetprofuturum: illi enimqui,contempto praeceptodivino, audent in peccato scienter celebrare, facilius ecclesiasticum contemnent praeceptum. Bene autem docet Lugo quod iu praeceptis positivis non valet arguraentum de minori ad maius, quando minus in maiori non continetur, prout est in no«tro casu, in quo praecepta sunt disparata.Recte tamen advertitLugo*^ quod si talis sacerdos ex necessitate, omissa €OTitritione, celebraret, utique teneretur ad confitenduni quamprimum, quia praeceptum Tridentini niinime distin,guit inter sacerdotem habentem, vel non habentem contritionera, sed loquilur de quocumque sacerdote ex neces^tate celebrante. Hoc vero puto intel(l) K. 162. el 1(33. (2) N. C. (3) Locc. cc. (4) N. S46. (S) D. 6G. scct. 7. (6) D. 14. n. loO. .(7) P. 9. tr. 2. les. 2G. (8) L. c. (9) Q. C. S- 4. «(10) RcsD. mor. 1 4. a. 47. u. ^ (11) D. 14. u. 1^0.

CTO EUCH. DUB. II. ART. I. 2L5

ligendum (quidquid dicat Croixi^) tan« tum de eo, qui ante celebrationem noa habuit copiam confessarii; nam si habuerit, primus quidem recurrit casus in quo ille vere sacrilege et sine necessitate celebraret.

267. Quaer. 6. An teneatur confiteri quamprimum celebrans post confessionem, in qua inculpabiliter oblitus est alicuius mortalis. Resp. si meminerit post celebrationem, utiqoe non tenetur, ut recte docent Suarez ^3 et Marc. Gob. et Dic. apud Croix^^. Imo hoc probabiliter admittunt Bonacin. Avers. et Lean.^5 etiamsi in missa post communionem recordetur mortalis; quia revera nec iste celebrasset consciuspeccati, ut loquitur Tridentinum. Si vero meraineritante celebrationem,sed post confessionem , dicunt teneri tunc ad praeceptum confitendi quampriraum Suar. ^6 et alii plurirai cura Lugo Dic. Pell. elc. apud Croixi^.Sed Croix merito oppositara sententiara putat probabilera, quia hic revera non potest dici celebrasse conscius peccati sine praevia confessione. V, omnino de hoo dicta n. 257.

Quaer. 7. An sacerdos, qui post consecrationera recordatur peccati obliti. nulla praemissa confessione, teneatur confiteri quamprimum. Affirraant Suarezi^et Bon. Reg. Molf. Meg. etc. apud Diana ut refert Lugo^^.Ratio quia tunc vere accidit casus, in quo urget praeceptura Tridentini, tunc enira sacerdos iam celebrat conscius peccati in necessitate, et sine confessione. Sed negant Vasq. Diana et Praepos. apud Lugo 20 acPelL apud Croix2> et raerito probabile putat Lugo22. Quia in rubr.23 dicitur quod sacerdos qui ante raissara recordatur peccati, et celebrat ex necessitate uon habens copiam confessarii, tenetur postea confiteri cum primum; sed de eo qui raeminit peccati post consecrationera, loquens rubr. 24 dicit: Conteratur cum proposito canfi"

(12) Loc. cil. (13) Disl. CG. scct. 7. v. S« ciindo. (14) N. 547. (15) Ibia. (IG) L. c. (17) L. o. (18) Cil. sect. 7. (19) D. 14. n. IW.

(20) N. 141. (21) N.848. (22) N. 144, cl 146. (25) Til. 8. s. /2i^ N. 4

tendi, absque eo quod adiungatur cum primum

268. Ouaer. 8. Au praefatum praeceptum Tpid. confitendi quamprimum, obliget etiam laicos.

Prima sententia affirmat, et hanc te nent Navarr. apud Lugo i Cono. 2 et Cont. Tour. 3 cum Azor. Henr. et Sa. Quia, ut dicunt, eadem ratio valet in laicis, quam in sacerdotibus, ubi enim eadem ratio currit, eadem currit legis dispositio.

Secunda sententiayero communissima etsatis probabilisnegat, et eam tenent Suarez ^ Lugo 5 qui asserit oppositam communiter reiici. Wigandt^ Milante' Pal. 8 Elbel ' qui asserit communem, Ronc. 10 cum Candido Aversa et Diana Esc. 11 cum Vasq. Con. etc. item Lay. Bon. FilL etc. apud Conc. ^2. Ratio, tum quia praedicta regula ex paritate rationis currit quidem in correlativis, aequiparatis, vel connexis, non autem hic, tanto magis quia sumus in odiosis, iuxta dicta in lib. 1 . n. 200. v. Quaeritur; tum quia differt ratio sacerdotum et laicorum. In sacerdotibus enim qui (generice loquendo) frequentius communicant quam laici, facilius occurrit necessitas communicandi sine confessione, ideoque facilius praetextu huius necessitatis sacerdotes praetermissa confessione celebrarent. Idque confirmat Wigandt auctoritate saocti Thomae, qui dicit in eo cui deest copia confessarii, et communis necessitas urget, requiri propositum confitendi et satisfaciendi, nihil addens de obligatione statim postea confitendi. Ex quo recte inferunt idem Wig. et Lugo 13 cum Suar. etc. quod si sacerdos in necessitate sine confessionemore laicorum communicaret, non teneretur statim confiteri , secus vero (addunt) si deberet complere sacrificium ab alio incoeptum: vel si officium perageret die parasceves , quia etsi tunc

(1) D. 14. n. 158. (2) P. 341. n. 13. (3) De «ucharistia c. 6. art. 3. concl. 4. v. Quaer. S. (4) D. 66. secl. 7. (S) N. 139. (6) Tr. 12. n. 52. T. S. (7) In piop. 13. Alex. yii. (8) P. 12. u. 9. (9) P. 9S. u. 10^,. (10) Tr. 18. q. I. c. S. r. 2. tll) L. 20. n. 02. (121 L. c. (13) N. 139.

, DE FUCHARISTIA

non diceret proprie missam, diceretuf tamen simpliciter celebrare, ut loquitur rubr. miss. de illo die.

269. Hic ultimo refert adnotare quinam sint effectus eucharistiae. Effectus
270. praecipuus est conferreaugmentum gratiae, ut patet ex concilio florentino et tridentino ^^. Et aliquando psr acci-» dens conferre etiam primam gratiam, nempe si quis ignorans esse in peccato mortali; vel credens habere contritionem; accedit ad communionem cum sola attritione; tunc de attrito fit contritus.Ita s.Th.is Ronc.is Salm." cum Scoto Suarez Tol. et fere communi (contra Lugo Vasq. etc). Quia de ratione generica sacramentorum est, ut gratiam conferant supernaturali dolore dispositis, et obicem non ponentibus. {Vide dicta in hoc l. 6. n. 6.).

Effectus 2. eucharistiae est remittere venialia, ut docet s. Th.^ cum comm, ex Trid. ubi dicitur hoc sacramentum esse antidotum quo liberamur a culpis quotidianis^ et a peccatis morta^ libus praeservamur. Et dicunt Salm.20 cum s. Th. 21 Pal. Bon. Con. Corneio, remitti ventalia (modo non habeatur de eis complacentia ) ex vi huius sacramenti , non solum mediante actu caritatis quem hoc sacramentum excitat, verum etiam immediate ex opere operato per infusionem gratiae nutrientis, et restaurantis damna quae ex venialibus nobis sequuntur. Pro hac sententia Salm. citant d. Th. 22 sed no» bene, nam s. doctor sic ait: Res ot*tem (scil. effectus) sacramenti est caritas., non solum quantum ad habitum ^ sed etiam quantum ad actum, qui excitatur in hoc sacramento, per quem peacata venialia solvuntur. Unde melius addit Cont. Tourn.23 hoc sacramentum non immediate, sed tantum mediate per actum caritatis remittere venialia.

Effectus 3. est praeservare a mortalibus per auxilium gratiae saoramen(14) Sess 15. c. 2. (iS) P. 5. q. 72. ». 7. ad t. et (. 79. art. 5. (16) De eacbarisUa c.7. q. 1»

(17) De sacramentis in genere c. S. p. 2. n. 12.

(18) P. 5. q. 79. art. 4. (19) Sess. 13. c. 2. (20) De euch. c. 6. d. 2. o. 25. (21) D. arl, 4.. (22) 3. p. q, 79. a. 4. (23) C. 8. cmdcI 3.

CAP. 11. I>E CATJSIS ET SUBIECTO EUCH. DUB. 11. ART. I.

217

lalis, qua excitatur devotio, fortius resistitur teDtationibus, fugantur daemones etc. ut docet s. Cyrillus. Imo asserunt Salm. < cum Montesin. eucharistiam conferre divinam etiam externam protectionem, qua Deus non permittet ut homo versetur in occasionibus, in quibus praevidet Deus illum casurum.

Effectus 4. est remittere poenam teraporalem debitam pro peccatis ; hoc autem non directe, sed indirecte ratiooe actuum caritatis, qui per sacramentum excitantur, ut docet s. Th. 2 cum Salm. 3 et Conc. *.

EffectusS. est actualis dulcedospiritualis, qui effectus est quidem infallibilis, si non impeditur ex parte subiecti : consistit autem haec suavitas in promptitudine voluntatis ad res diviDas hilari animo peragendas.

Effectus 6. est unio specialis cura Christo et membris eius, ex loann. c 6. V. 7.: In me manet, et ego in illo.

ESectus 7. est adeptio gloriae : Qui manducat huno panem vivet in aeternum. Alios etiam effectus habet hoc sacramentum erga corpus, ut tenent Lugo Pal. et Suar. cum Salm. 5, scilicet dirainuendi foraitem concupiscentiae, excitandi bonas imaginationes, ipsura corpus sanctificandi , corpori tribueudi resurrectionera et gloriara. Valde autera probabile est, species consecratas, quaradiu sunt in stomacho, maiores gratias causare, raaiori disposilione accedeute, ut Croix ^ cura Con. Suar. Cai. Val. Lugo. Vide dicta n. 227.

270. Quaer. 1 . An accedere ad eucharistiam cura peccato veniali habituali sit novum veniale. Affirraant Lay et Con. acDic. apud Salra. 8. Probabiliter vero negant Sotus Sa Vasq. etc. tum iisdem Salra. Ratio tura quia haec potius esset deficientia perfectae reverentiae, quam positiva irreverentia ; tum quia ipsa voluntas recipien(i) De euchar. c. 6. p. 2. n. 30. (2) P. 3. q.
271. art. S. (5) Ibid. n. 51. (4) P. 330. n. 7. |S) Ib. n. 36. (6) N. S24. (7) Tr. 4. c. 6. n. 5. '8) Tr. cit. c. 7. p. 2. n. 20. (9) Ibid. n. 21. UU) De eucbarist. c. 7. p. 2. n. 22. (11) Meth.

di eucharistiam et eius effectum est quaedam virtualis venialium detestatio , qua culpae removentur , ita ut ipsae minime sacramenti fructum impediant.

Quaeritur 2. An qui communicat cum peccato veniali actuali, peccet venialiter, etfructum sacramenti amittat. Quando culpa afHcit ipsam coramunionera, puta cum quis coraraunicat ob inanem gloriam vel alium finem venialem , nemo dubitat quin venialiter etiara peccet, ut dicunt taraquam certum Salm. et Tamb. Dubium est an peccet venialiter qui comraunicat cura actuali vel virtuali affectu peccandi venialiter, vel cura veniali concoraitante, puta cura volunlaria distractione, vel proferendo verba otiosa et siraili. Negant Vasq. Sa Leand. etc. ap. Croix^2 et probabile putat Tamb.<. Verius tamen affirmaot cura communi Suar.i^Lugois Salm.iCcura Fill. et Reg. ac Croix^''' cura Layra. Tann. Rodriq. Gob. etc. ex d. Aug. relato in c. Quo^ tidie de consecr. dist. 2. qui dicit: Nam habentem adhuc voluntatem peccandi^ gravari magis dico eucharistiae perrt^ ptione , quam purificari. Ratio, quia talis coramunicans positivara irrogat iniuriara sacramento. Hoc quoad culpam : quoad fructura vero sive effectura saoramenti, alii dicunt quod accedens sine actuali dispositione (quae consistitin exclusione culpae venialis in actu corarauniouis, et in aliquo pio devotionis raotu), nullum recipit fructum sacraraenti, et ita tenents. Th.^^ Cai.* Petrocor. 20 itera s. Bonav. s. Anton. Alens. etDurand. apud Cout. Tour. 21. Idque probant, tura ex d. Aug.22 qui : Non iustificat (Deus) non quasi dormien" teSy non quasi ut non conemur^ non quasi ut non velimus. Qui fecit te sine te, non te iustificat sine te. Tum propter experientiam, qua observantur plures sacerdotes quotidie celebrare in statu

coMm. c. 1. S- 4. n. 9. (12) L. 6. p. i. n. 525. (13) Loc. cil. (14) D. 66. sect. 1. v. Diceodum. (13) D. 14. n. 51. (10) Ibid. u. 23. (17) Loc. c. (18) 4. d. 12. q.2. n. 1. 4 3. (19) 3. p. q.78.a.l. (20) T. 3. p. 26. (21) C. 8. coucl. 5

(22^1 Serin. lo. de vcrL apost.

2^3 I.rS. VI. TRACT. III

gratiae, et tamen nihil proficere. Sed alii communius aiunt talem non pri vari omni fructu, ut Suarez * Gonet 2 Tourn.3 Lugo ^ cum Sylvio Soto Vasq. Led. et aliis communiter ut asserit. Nec dubitandum quin d. Thomas mutaverit sententiam in 3. p. q. 79. a. 8. ubi expresse docet, quod, licet qui commuuicat oum veniali concomitante communionem, v. g. oum voluntaria distraotione, non recipiat aotualem refeotionem spiritualis dulcedinis, tamen recipit augmentum habitualis gratiae vel caritatis. Haec sententia est quidem longe communior, sed prima non videtur improbabilis.

Aht. n. Quae requiratur dispositio corporis.

274 . y^n pollutio et actus coniugalis impediant a communione.

272. Qu. \ . Quid si pollutio fuerit voluntaria; et quid si involuntaria.

273. Qu. 2. semper sit veniale accedere ad eucharistiam post copulam coniugalem.

274. Qu. 3. An coniux reddens debitum tenea' tur ea die dbstinere a communione.

275. An macula externa, ut lepra etc. impe» diat a communione ^ et an a celehratione, An menstrua. An latio armorum.

276. An sacerdos communicans extra missam deheat esse stola indutus.

277. De ieiunio naturali ad communionem praerequisito.

278. Praenot. . hoc non esse de praecepto divino. Praenot. 2. non dari in eo parvitatem materiae. Praenot. 3. tria requiri ad soU vendum hoc ieiunium^ ex Iribus regulis^^ videl.

279. Regula L Ut res sumatur ab extrinseco. Dub. . An frangat ieiunium voluntaria traiectio reliquiarum cibi. l)ub. 2. An gutr tulae aquae commixtaecum saliva^ aut iusculi degustati. An saccharum ante mediam noclem in ore immissunu An aqua hausta a lapso in fliimen. An sanguis haustus e digito. Quid si defluat e capite.

2S0. Regula 2. Ut res sumatur ad modum comestionis aul potationis. Dub. 4. An frangal ieiunium pulvis tahaci sumptus per nares. Dub. 2. An fumm tabaci. Duh. 3. An iabaci foUa^ vel aromata dentihus contrita.

281. Regula 3. Ut sumalur res habens rationem cibi aut potus. Hinc quaeritur^ an solvat ieiunium comestio capillorum^ lanae^ liqni^ chartae, lapillorumy eretae^ et similium.

282. An liceat sequi uUimum inter horologia. El quid si quis degluiiat cihum post primum ictum. An in dubio soluti ieiunii liceat communicure.

283. An sit peccatum sumere cibumj vel expuere stallm post communionem.

(1) D. G3. seet. 3. (2) Disp. 8. ail. S. (3-) Piacl. iheol. tle eucb. q. 7. coDcl. 3. v. Quaer. I. r. S. /41 D. 14. o. 50. ^6) L. 9. dt; matr. d. 13

. PB BUGnARISTIA

284. In quibus casibus possit qnis eommunieart

non ieiunus.

285. An liceat iterum dare viaticum infirm^ non ieiuno. Duh. K. Quanto tempore una communio deheat ab alia distare. Duh. 2. An qui communicaverit paucis ante diebus ex devotione^ teneatur^ adveniente periculo mortis ^ sumere viaticum. Duh. 3. An qui mane communionem receperit. Dub. 4. An sacerdos possit aliquando omittere verha Accipe Viaticum etc.

286. An sacerdos possit celehrare non ieiunus ad dandum alteri viaUcum. An ad dandum sibi ipsi.

287. An liceat communicare post cibum^ ne eucharistia pereat^ aut male tractetur. An ad vitandum scandalum.

288. An ad perficiendum sacrificium^ vel communionem.

289. An ad vitandam mortem. An liceat communicare ante somnum vel digestionem,

271 . « Resp. Nulla corporis maoula per se impedit susceptionem eucharistiae, cum parum faciat ad bonitatem vel malitiam moralem ; potest tamen aliquando per acoidens impedire, propter effeotus secutos. Ita comm.

Unde resolves:

» 1 . Non impedit pollutio iuvoluntaria, imo neo voluntaria per poenitentiam expiata , nisi effectum malignum, V. g. turpem recordationem, ac delectationem, vel distractionem et perturbationem animi relinquat: eo enim casu, uti et semper post culpabilem, praestat, ac secundum sontentiam communem sub veniali debet differri, nisi aliud saadeat iusta aliqua causa, v. g. magnus fructus festivitatis, regula ordiois.; vel si a daemone excitata putetur, ad communionis frequentiam impediendam. Sanch. 5 Bon. ^ Lugo

» 2. Neque actus coniugalis impedit, etsi decens et consilii sit, abstinuisse saltem nocte proxime antecedente, si raro communicet. Ita Fill. et Sanoh. 9 Escob. 9. Intellige, si debitum petitum ex necessitate reddidit, nec ullam inde animi perturbationem aut affectum ad res venereas patitur: si vero voluptatis causa fecisset, eo die abstinendum esse (praesertim si malignus effectus subsecutus fuisset) docent Reg.n Lay. Mart. Perez ^2 addens esse tan(6) D. 4. q. 6. p. 2. (7) D. IS. sect. 1. (8) L. ft (9) L. 7. e. 6. n. 83. (10) L. 29. t. 1 17. (11) L. S l. 4. c. 6. o. 10. ct 16.

CI2^ P. 49. scct. 3. n. 8.

CAP. II. DE CAUaiS ET SUBIECTO BUCH. DCB. II. AIIT. U.

219

tnm ▼eniale; imo indecentiam iusta causa posse resarciri. (Vide dicenda hic n. 273. et de matr» n. 930.).

» 3. Similiter,etsi decens et consilii sit, sumpta communione, abstinere eo die a copula, licita nihilominus est ex bono fine, v. gr. ex amore prolis, ad evitandum incontineptiae periculum, vel ad debitum reddendum. Tamb, i «X Sanchez 2 et March.»

272. Quaer. 4 . An pollutio semper impediat a communione. Hic distinguendum inter pollutionem voluntariam etinvoluntariam. Si fueritvoluntaria, dicunt Nav. et alii apud Leandr. esse peccatum mortale, statim post illam ad eucharistiam accedere, quamvis contritio et confessio praecesserint. Sed id negat communis sententia cum Lugo 3 (qui refert Navar. in posteriori editione mutasse sententiam) Habert ^ Nat. Alex. * Conc. ^ et aliis passim. Caeterum ( qaidquid dicant Azor. Con. et Trull. apud Diana ') communiter docent dd.saltem subvenialitenerihaiusmodi poenitenlem abstinere ea die a communione propter reverentiam tanto sacramento debitam. Ita Lugo» (qui oppositam opinionem vocat falsam), €onc. 9 Salm. lo Bonac. " Viva 12 ex d. Thom.^3 qui docuit: Non esse consulendum alicui^ quod statim post peccatum mortale etiam contritus et confessus ad eucharisHam accederet, sed deberety msi magnanecessitas urgeret^ peraliquod tempus propter reverentiam abstinere, Et patet etiam ex can. Testamentum \ . dist. 6., ubi d. Gregorius scribens ad August. anglorum episcopum, et loquens de tali poenitente, dicit eum o sacro mysterio ea die abstinere oportet, Hoc tamen intelligendum, ut dicunt Salmant.i^ Viva et Bon. <6 cum Henriq. Gran. Led. Nugno et aliis passim, nisi scandalum vel alia iusta causa exigat communionem, prout prudenti confessario videtur, ut dicitur in rubr. mis(1)C.3.S. 6. (2)L. 9. d.fS. (5)D. 18. n.l. '(4) T. 5. de euch. c. 20. (5) A. 2. §. 2. n. 11.

(6) T. 8. p. 567. n. 18. (7) P. S. tr. 4. r. 30.

(8) L. c. n. 4. (9) L. c. (10) De euch. c. 7. p. 4. 'H 89 (11) p. 2. n. 4. (12) Qu. 4. a. 8. n. 3. c(13) 4. d 7. a. 1. a. 4. q. 2. ad 2. (14) ''st.n.59.

sal.". Hic autem notanda est prop. 22. damnata ab Alex. viii. quae dicebat : Sacrilegi sunt iudicandi^ qui ius ad cowmunionem praetendunt^ antequam con dignam de delictis suis poenitentiam gerint. Hoc tamen non obstaiite, bene poterit confessarius, si expedire iudicabit, magno peccatori aliquando susceptionem euoharistiae differre, sicut etiam disposito potest quandoque differre absolutionem, ut constantiam eius experiatur, vel ad horrorem incutiendum adversus aliquod enorme peccatum, ut reote aiunt Viva^^ Ronc. Regin.20 et Holzm.2i cum Michael et aliis. Imo addit Ronc.22 bonum esse suadere tali peocatori, ut antequam ad communionem accedat, curet operibas delere reatum poenae; sed hoc esse tantum consilii, iuxta dicenda dePoemf.n. 599.

Si vero pollutio fuerit involuntaria, dicit d. Thom. 23 quod si illa frequcnter accidat ex operatione daemonum, non impedit a communione : secus si proveniat ex alia causa, adhuc sine ulla culpa; tunc enim ait, hominem teneri sub veniali a communione abstinere propter decentiam, tum ratione foeditatis a corporecontractae, tum ratione perturbationis quae pollutionem consequitur. Alii vero communiter et rectius dicunt quod si pollutio habita nullam perturbationem relinquit, ea minime a commuuione impedit; sola enim corporalis macula non obligat ad abstinendum ab eucharistia; ita Lay.24 cum s. Bonav. Gerson Gabr. Vict. Nav. et Vasq. ac Suar.25 cum Soto Ales Palud. Adrian. Maior. etc. et Salm.26. Ratio quia externa macula, cum iam sit praeterita, ad moralem honestatem non pertinet. Et hoc etiamsi poUutio proveniat a causa venialiter culpabili: tuno enim tantum ex consilio abstinere hortantur Sanch.27 cum Covar. etc. Pal.28 cum Vasq. et Salm. 29 cum Suar. Con.

(18) N. 5. (16) D. 4. q. 6. (17) De defect. n. 9. (18) Ind. prop. (19) Decuch.c.8. (20) Inprax. 2. (21) T. 1. p. 383. n. 81. (22) Loc. cit.

(23) In 4. loc. c. (24) L. 8. tr. 7. c. 6. n 14. (23) 3. p. disp. 68. secl. 2, v. Dico 1. (26j IH euch. c. 7. p. 4. ».62. (27) De malr. I. 9. dis... 15 (28) F. 13. u. 2. r29) Iljid. n. 60.

Benriq. et Fill. Idque probatur 1 . ex d. Greg. in cit. c. Testamentum, ubi pontif6x ait quod si pollutio provenit ex superfluitate cibi vel potus, haec aperceptione sacri mysterii prohibere non c?ebet, sed (homo) ah immolatione sacri mysterii abstinere, ut arbiiror^ humiliter debet. Ubi Glossav. Humiliter^ diciliErgo est consilium, bene enimpotest celebrare si vult, Probatur 2. ex rubr. missal. * ubi sic praesoribitur: Si du-^ bium est an in praecedenti cogiiatione fuerit peccatum mortale^ consulitur ab~ stinendum^extra tamen casumnecessitdtis: si autem certum est non fuisse in illa cogitatione peccatum mortale^ vel nullam fuisse cogitationem^ sed evenisse ex naturali, aut ex diabolica illusio«e, potest communicare et celebrare^ nisi ex illa corporis commotione tanta e~ venerit perturbatio mentis^ ut abstinendum videatur.

Omoes autem dd. conveniunt, esse veniale accedere ad eucharistiam cum praedicta perturbatione, orta ex delectatione habita, vel ex turpi imagination6 pcllutionem concomitante; saltem usquedum perdurat mentis evagatio : nisi homo conetur eam repellere, faciens quantum in se est ut devote accedat, ut dicunt Salm. 2 Pal. 3 Holz. * Laym. 5 Suar. 6 qui aflfert s. lustinum dicentem: Non est aequum prapter hanc involuntariam passionem abstinere a mysteriis; et Sanch. ' cum Gerson Gabr. et Maior.: vel nisi aliqua iusta causa necessitatis aut devotionis aliud expostulet, ut dicunt praefaii aa. et docet idem d. Thom. 8 dicens: Si necessitas immineat^ vel devotio exposcat^ talis non impeditur.

273. Quaer. 2. An copula coniugalis impediat ab euoharistia. Alii absolute putant non excusari a culpa veniali coniugem copulam habentem die communionis, ita Alens. Sotus Sa etc. ap. Sanch. 9. Idque inferunt ex c, Sciatis^

(1) De deioct. u. 9. (2) De eucliar. c. 7. p. 4. n. 60. (5) P. 13. n. 2. (4) T.l. p. 3S3. n. 81. (U) D. c. 6. D. lo. (G) D. 68. s. 2. v. Ex hac. (7) De malr. 1. 9. il. 15. u. 13. (8) Loc. cit. C9) De matr. l. 9. d. 13. n. 2. (10) Num. 3. {U\ 5. p. 80. a. 7. ad. 2. (12) De eucfa. c 6.

!. DE EUCHARISTIA

caus. 33. q. 4. ubi s. Hieron. scripsit: Quicumque uxori debitum reddit...^ne^ de carnihus Agni comedere debet.E converso alii nullam in hoc culpam agnoscunt, ut Nav. Philiar. apud Sanch. i« dicentes tantum esse de honestate ut a communione abstineat.Sed dioendum cum communi dd. esse veniale, accedere ad communionem eodem die quo habita est copula causa voluptatis, quia id excusari non potest ab aliqua indecentia; ita s. Thom. Cont. Tourn. 12 Salm. 13 et Sanch. cum s. Bonav. s» Anton. Suar. Sylvest. Led. Lop. et aliis pluribus; et probatur ex can. Vir cum propria 7. caus. 33. q. 4. ubi d. Gregorius ait: Cum vero non amorpro-creandae sobolis, sed voluptas dominatur in operCj tunc prohiberi debet ne ac" cedat ad hoc sacramentum. Recte autem dicunt Sanch.is Antoin.ie et Salmant.<7cum aliis, quod a praedicta indecentia excusare valeat quaevis honesta causa: puta solemnitas occurrens, scandalum vitandum, periculum notae, iubilaeum sive indulgentia lucranda, specialis devotio etc.

Si vero copula fiat sine peccato, puta primo, causa generandae prolis, tunc certum estapud omnes quod, licet congruum sit abstinere illa die a communione, ut docet s. Th.is hoc tamen est tantum consilii sineobligatione; itaLugo 19 Sanch. 20 Salmant. 21 Concina 22 Petr.23 cum Glossa in dict. cap. Sciatts, et Glossa cap. Omnis de Consecr. dist, 2. et alii communiter, ex d. Greg. qui in cit. c. Vir cum propria^ sic scripsit ad Augustinum : Si quis sua coniuge non cupidine voluptatis captus, sed 50lummodo liberorum procreandorum gratia utitur^ ipse profecto de sumendo corporis dominici mysterio suo est relin" quendus iudicio; quia a nobis prohiberi non debet accipere: ubi Glossa explicat ibi to prohiberi^ id est dissuaderi. Ratio autem huius communis sententiae

a. 2. sect. 2. concl. 3. (15) De matr. c. IS. p. n. S9. (14) Eod. tit. 1. 9. d. 13. n. 8. (13) N. 8. (16) De euch. c, 2. q. 3. (17) De euch. c. 7. p. 4. u. 63. (18) D. a. 7. ad 2. (19) D. 13. u. 14. (20) L. c. n. 4. et 8. (21) De e .vk. c.7. p 4.n.63.

(22) P. 568.

(25) T.

p 432

CAP. II. DE CAUSIS ET SUBIECTO EUCH. DUB. II. ART. 11.

221

cst. quia finis procrcationis, cum sit oTOnrno houestus, et a Deo volitus, satis leparat quamdam illam indecentiam quae adest in communicando post copulam. Nec obstat textus in cit. cap, Sciatis; nam respondet d. Thom. < ex magistro sententiarum, ibi sermonem fieri tantum de ecclesiae ministris conjugatis, quales sunt graeci, quibus inlerdicitur celebrare die qua accedunt ad uxores.

274. Quaer. 3. An coniux reddens debitum teneatur illa die a communione abstinere. Affirmant Caiet. Led. Manuel etc. ap. Sanch. 2 quia (utaiunt) adhuc redditio relinquit mentis hebetationem. Sed communiter s. Anton. 3 et idem Sanch. * cum d. Thom. d. Bonav. d. Anton. Alb. Magno Carth. Suarez Soto Palud.Sylvest. Turrecrem. et aliis pluribus docentabstinentiam tunc esse meri consilii, non autem obligationis, quia bonum iustitiae satisfaciendi debito bene evagationem illam compensat et cohonestat. Dehoc autem puncto loquens s. Francisc. Salesius ^ inquit, coniugem qui debitum exigit, indecenter quidem ad communionem aocedere, non vero arcendum esse qui reddit, dicens quod in veteri lege vetabatur ne diebus festis debita exigerentur, non autem ut solverentur. Et huic congruit id quod scripsit d. August.6: Si non exigis^ redde: pro sanctificatione perfecta Deus tibi computabit^ si non quod tibi debetur exigis^ sed reddis quod debetur uxori. Ratio quia, cum redditio debiti sit actus virtutis, non est cur hominem a communione impediat. Et idem procedere censet Sanchez 7 cum Gerson. et Maiore, si copula sit ad incontinentiam vitandam, quia amorcontinentiae et non voluptatis, causam satis cohonestantem praebet. Rectequehic advertuntSalmant. 8 el Sanch. 9 cum Caiet. Suarez Soto Alens. Palud. etc, quod coniux ratione

(1) 4. disl. 32. q. 1 . (2) N. 11. (S) P. 3. Ut. ie. 20. S- 7. (4) N. 12. (S) lulrod. etc. p. 2. c. 20. (6) Supcr Ps. 149. (7) N. 6. (8) De matr. c. IS. p. S. u. 88. (9) N. 9. (10) De euch. c. 6. ii. 16. (11) De nialr. I. 9. d. 2. n. 16. (12) D. 68. s. 2. (io) D. n. iC. (14) Ibia. (15^ C. 21. n. 51.

eucharistiae suscipiendae minime ex-« imitur ab obligatione reddendi debitum: tantumpoterit, ut ait Sanch. cum Soto, honestis precibus resistere, non autem importunis.

Quid autem confessarius respondere debeat si interrogatur aconiuge au reddere teneatur debitum die communionis. SapienterLay.ioSanch.** etSuar.<2 docent respondendum quod si coniux frequenter communicare solet, v. gr. omnibus festis, eum obligari ad reddendum, ne periculo exponatur peccandi contra iustitiam vel caritatem; si vero non frequenter communicet, sed tantum in praecipuis festivitatibus, tunc illi suadeat ut roget alterum coniugem abstinere in honorem communionis, modo non incurrat illius indignationem; tunc enim, si rogatio non proficit, poterit communicare; nisi patiatur ex redditione insoliteim distractionem, nec conetur, ut diximus, eam repellere.

Die autem, qua coniux iam communicavit, debitum reddere nullam esse culpam dicunt Alex. de Nevo et Anton. apud Sanch. Petere vero censent esse veniale s. Antonin. Sylv. Palud. Turrecrem. Ang. etc. Sed Navarrus <5 et Sanchez cum Victor. ac Tabiena dicunt abstinentiam a petendo esse tantum consilii, non obligationis 16.

275. Pertinet etiam quodammodo ad dispositionem corporis accedere ad eucharistiam corpore mundo, sine aliqua macula notabili, quae sit externa el delebilis; nam si esset occulta, non obest, neque si esset perpetua, ut lepra, fistula et similis, prout dicunt communiter Suar.i' Pal.i» et Laym.<9. Sacerdos vero lepra infectus, vel alio morbo horrorem afferente, prohibetur celebrare in publico, ex cap. Tua nos^ de clerico aegrot., ubi dicitur, pro scandalo et abomimtione populi; unde in secreto

(16) Petere (debiluot) post commuaionem, alii di< cunl csse veniale, ct quidem probabiliter, uisi iust» adsit causa, sed commuuius scutiunt id etse tantuii consilii. Uom. Apost. tr. IS. n. 57. (17) D. Git secl. 2. V. Dico igilur. (18) P. 13. n. i. (19) L, 5. Ir. 6. c. 6. n. 24

222 LIB. VI. TRAOT. IU

potest celebrare. Palaus * Salmaat. 2.

Au vero mulieres tempore menstrui possint communicare. Sentit Suarez^ quod si ipsae commode communionem difiFerre possunt, tenentur differre sub veniali, ex d. Dionysio Alexandrino qiii dicit tales foeminas non debere sic affectas attingere corpus et sanguinem Domini. Sed communius et probabilius censent Palaus ^ Salmantic. ^ et Layman ^ cum Alensi ac Palud. hoc esse tantum de consilio, ex d. Gregorio (apud Laym. ^ qui in epistola ad Augustinum, loquens de muiiere menstruata, sic scripsit: Si ex veneratione magna percipere non praesumitf laudanda est; sed si percipiat non iudicanda; bonarum quippe mentium est ibi etiam culpas agnoscere ubi culpa non est. Debent autem mulieres ad communionem modeste accedere, pectore cooperto et sine vano ornatu: unde, si quae nimis immodeste accedat, huic neganda est communio. Vide Conc.

Congruum etiam est accedere ad eucharistiam depositis armis. Caeterum communicare gladiatum nulla lege est vetitum per se loquendo; nam per accidens potest esse veniale ratione scandali, ut dicunt Wigandt 9 et Holzm. <o cum Gob. Tamb. et aliis, Milites vero S. loannis Hierosolymitani omnino decet cum gladio accedere, quia hoc signo ipsi profitentur zelum pro tueuda fide. Vide Holzm. ^i.

276. Insuper hic notandum quod sacerdos, quando euoharistiam suscipit more laicorum, ut dicit Croix 12 debet esse stola indutus, sub interminatione excommunicationis, ex concilio bracharensi iii. relato in can. Ecclesiastica9.

. 23. ubi dicitur: Modis omnibus convenit ut quod quisque percepit in consecratione honoris., hoc retineat et in oblatione^ vel perceptione salutis^ scil. ut cum sacerdos ad solemnia missarum accedit, aut per se sacrificium oblaturus^

(i) Loc. ciU (2) De euch. c. 7. p. 4. n. B6. (S) L. c. (4) L. c. (8) Ibid. n. S7. (6) L. c.

(7) L. 1. tr. 1. c. ult. u. 2. v. Obiicere.

(8) T. 8. p. 570. 11. 24. (9) Tr. 12. n. 45. (lO^ T. i. |). 3i>2. n. 74. (H) Loc. cit. il2)L. G. D.i. n.SuG. (iojT 1. 1. 10. c. 2a.Q.l2.

b£ BUGUARISTIA

ac sacramenlum corporis et sanguini» Domini nostri lesu Christi sumpturuSy non aliter accedat quam orario utroquA humero circumseptus. Si quis autem a^ liter egerit excommunicationidebitaesub* iaceat. Dicunt vero Azor.*«^ cumTurr. et Tamb. praefatum decretum concilii bracharensis hodie per consuetudinem videri abrogatum ; unde excusant etiam a veniali sacerdotem qui sine stola extra missam communioaret. Sed verius et communiter Suar. Gavant. Bon. <7 cum Reg. et GrafiF, item Barbw Henr. et Gob. ap. Croix^s quamvis excusent a peccato mortali, quia res noo est admodum gravis, vel quia ex communi usu non videtup sub gravi recepta: merito tamen non excusant a veniali: tanto magis quia hoc praecipitur a rituali rom. ubi dicitur: Sacerdotes vero cum stola communicent; et Glossa in dict. c. Ecclesiastica., dicit: Idem servandum est., si sacerdos est communicaturus in aegritudine.

277. « Resp. 2. Ex praecepto ecclesiae tenetur communicaturus sub mortali regulariter esse ieiunus ieiunio naturali; id est, ut a medio noctis nihil omnino per modum cibi, potus aut medicinae sumpserit. Ita commun. Et est certum ex conciliis quae vide ap. FilL Laym. card. de Lugo ^9.

Unde resolves:

» 4 . Etsi parvitas materiae non excuset hic, non obstat tamen communioni 1. reliquias ciborum inter dentes haerentes traiicere casu (negant enim Praep. Vasq. et aHi, si fiat de industria, contra Tann. Con. 20 et Diana qui contrarium probabile aflirmant) licet eas expuere omnino deceat,Dian.2< vide Escob.22 et card. Lugo 23 qui notat sententiam istamTann. et Dian. ad hoc servire, ut studiose dentes ante expurgare, ne quid forte casu decidat, non tenearis. 2. Sanguinem, vel alium humorem ex capite defluentem, et gut*

(14) L. 2. c. 2. n. 10. (IS) D. 68. s. 1. (IG) In rubxica t. 1. p. 4. tit. 8. num. 7. (17) D. 4. q. 6. p. 2. (18) Loc. c.

(19) Loc. c. (20) Q. 80. art. 8. u. 47.

(21) T. 4. de sacr. res. 37. ct p. 4. t. 4. ret. 104.

(22) T.JT^e. 6 (23) N. G3

CAP. II. DE CAUSIS ET SUBIECTO EUCH. DUB. II. ART. 11.

223

hilam aquae aut vini, casu per ablutionem oris, vel guttulam iusculi dum Bapor exploratur, per modum salivae cui mixta est, vel culicem inter respirandum traiicere. Ratio est quia liaec aut non sumuntur, scil. ab extrinseco, aut non per modum cibi aut potus. V. Fag. 1 card. Lugo 2. 3, Si aromata, vel folium tabaci excausa ori imponas, mastices, vel quid aliud gustes, modo nihil transmittas. Praepos. 3 card. Lugo Idem de fumo tabaci docet Gran. 5 (lieet indecens valde id videatur, nisi iusfca ex causa fiat) et Escob. ^ qui de eiusdem pulvere per nares attracto idem colligit ex Suar. et Fag. Idem tenent Diana ^ card. de Lugo 8.

» 2. Probabile est, non impedire communionem, si frustulum ligni, chartae, unguium, vel lapillum deglutias; quia non habet rationem cibi vel potus.Diana 5 ex Ledesm. et Sanch. contra Henriq. Regin. Layman et alios, quorum sententia tutior est. Vide card. de Lugo et Escob.

» 3. Non licet communicare his casibus: 1 . Si saccharum, liquorem glycirizae ore solutum cum saliva traiicias. Si vero dubium sit num quid deglutiveris, vel an factum sit post duodecimam, probabiliter docet Laym.io contra Sanchez Fag. non impedire communionem vel sacrificium ; vide Diana 2. Si vesperi decumbens aliquid ori contra raucedinem imposueris, nisi certus sis, post medium noctis te nihil transmisisse. Ita Suar. Fill. card. de Lugo ^2 et alii. Licitum autem est, inter horologia dissonantia quodvis sequi, etiam ultimum, modo non constet errare: quia habet se ut auctor bonus, faciens opinionem probabilem, ut habent Sanchez <3 Fag. lo. Sancius card. Lugo <4 Diana <5 ( Vide infra n. 282.).

(I) Praec. 5. c. S. (2) Loc. cit. d. 25.

(3) 3. p. q. 9. art. 80. dist. 1. d. 59. (4) Resp. mor. 1. 1. d. 9. (S) 5. p. c. 6. t. 10. d. 9. n. 4. (6) T. 7. e. 6. (7) P. 8. tr. 7. r. 3. (8) Resp. mor. t. 1. d. 9. (9) L. cit. r. 58. et tr. de celebr. r. S2. (10) L. 1. 1. 1. c. 1. (11) Loc. cit. r. 29. (12) Loc. cit. D. 57. (13) L. 2. d. i. de matr. Vl4) N. 48. (15) Loc. c. r. 36. (16) T. 4. d. 8. (17) 5. p. c. 6. t. 10. d. 8. (18) D. 4, q. 6. p. 2. ^19) 5. p, d. 68. scct. 4. (liO) L. 5 tr. 6. c. 6.

3. Si aliquid sumpserislicet mox reieceris. 4. Si tabaci fumum in stomachum traieceris, ut docet Praepos. etsi alii merito dubitent.Tann.i^Gran. autemi7 negat. 5. Si sacerdos nocte Nativitatis in prima missa ablutionem, vet lambendo digitos modicum aquae aut vini sumpserit. Vide Bonac. ^^.

4. Ut haec omnia diligenter discutiantur, praenotandum est I . ieiunium naturale ad communionem praerequisitum non esse quidem de iure divino, sed tantum ecclesiastico, ex cap. Eas parte 5. de celebr. miss. et variis conciliis, praesertim ex coucil. constan- ^ tiensi, vide dicta l.i.n.ZB. Praenotandum 2. quod in fractione huius ieiunii, etsi hoc praeceptum est de iure ecclesiastico, non datur tamen parvitas materiae: quia praeceptum non iam est accedendi ad eucharistiam ieiunus, sed non accedendi post cibum aut potum; qui autem communicat postquamcumque minimam partem, iam communicat post cibum aut potum. Ita oranes dd. quidquid dicant Gibert etPasqual. qui non sunt audiendi. Praenotandum

5. quod ad hoc ieiunium frangendum iuxta communem sententiam tria requirantur, nempe 1 . Ut quod sumitur sumatur ab extrinseco. 2. Ut sumatur per modum comestionis aut potationis. 3. Ut res sumpta habeat rationem cibi aut potus. De hac materia tractant Suar.i9Lay.20 Cont. Tourn.2i Palaus22 Bonac.23 Lugo^^ Conc.25 Esc.26 Holz.27 Renz.28 Salm.29Wig.-^ Antoine3i Roncag.32 Viva 33 Tamb. 34 Croix^s Spor.36 Elb.37. His locis videre poteris praefatos auctores, cum infra invenies citatos.

6. luxta autem regulam 1 . Ad frangeudum ieiunium requiritur ut aliquid sumatur ab extrinseco; hanc tradunt Croix38, EIb.39 Viva^o Spor.^i etSuar.«

(21) Hic c. 6. art. 2. sect. 1. codcI. 2.

(22) De euch. p. 13. (23) Eod.tit.d. 4. q. 6. p.2. (24) D. 18. (2S) T. 8. p. 139. (26) De euch. 1.20. (27) T. 1. fte ieiuD. p. 3S3. (28) Eod. tit. t. 2. c. 4.

(29) De euchar. c. 7. p. 4. a o. 66. ad d. 82.

(30) Tr. 12. exam. 4. (31 ) De euch. c. 2. q. 4. (32) De euch. c. 8. (33) Eod. tit. q. 4. a. 8. (54) Meth. comm. c. 2. S- 6. (3S) L. 6. p. 1. n. 460. (5G) T. 5. p. 138. (57) T. 5. p. 90. (58) N. S6a C5y)N.91. (40) N. 4. (41) P. 406. (42) D. se8t.4.

ex d . Th. < qui dicit quod omDe quod ab intrinseco provenit et ore non sumitur ab extrinseco, non vere comeditur, et ideo non tollit ieiunium naturale.

Sed dubitatur 4 . An voluntaria traiectio reliquiarum cibi frangat ieiunium.

Prima sententia negat, et hanc leneot Suar. 2 Elbel 3 Quarti Pal. ^ cum Con. et Henr. Diana ^ cum Tabien. et probabilem putant Tambur. ^ Escob. 8 cum Molfes. Ochagav. Petig. etc. item Tanner. Leand. et Gob. apud Croix 9. Ratio quia reliquiae cibi pridie sumpti, cum non recipiantur ab extrinseco die communionis, moraliter reputantur partes comestionis praecedentis diei; unde quamvis ex industria traiiciantur, moraliter non constituunt novam comestionem, sed praeteritam perficiunt. Addit aliam rationem Suarez, quia tales reliquiae non sumuntur per modum cibi, sed per modum salivae. Nec videtur haec sententia difformis esse rubricae missal.^^ ubi sic dicitur: Sireliquiae cibi remanentes inore transglutiantur^ non impediunt communionew, cum non transglutiantur per modum cibi^ sed per modum salivae.

Secunda sententia vero communior affirmat, et hanc tenet d. Th." qui dicit: Reliquiae cibi remanentes in ore^ si causaliter transglutiantur^ non impediunt communionem. Ergo, si transglutiantur ex proposito, impediunt; et ita censent etiam Cabas. <2 Fill.is Ronc.^^ Laym.i5 Tamb.<6 Bon.<7 Vivai» Ant.<9 Cont. Tour.20 cum Vasq. et Sylv. Ratio quia huiusmodi reliquiarum traiectio, cum ex industria fit, videtur nova comestio. Prima sententia non videtur improbabilis, sed haec secunda est probabilior et omnino consulenda; ut recte dicunt Suar. Salm. et Gav. in dict. rubr.; licet in hoc non sit scrupulose agendum, ut sapienter advertit p. Suarez. Unde libenter sequor sententiam Lugonis2i quam araplectitur etiam n.

Vl) 4. d. 8. q. 1. a. 4.q.2. (2) Sect. 4. v.Terlio. (5) N. 99. (4) P. 3. lil. 9. seci. 1. diff. 1.

t») N. 9. (6) P. 3. tr. 4. r. 37. (7) N. 2S. P)N. 341. (9)N. S67. (10) De dcfect. n. 3. 14) 3. p. q. 80. a. 8. ad 4. (12) T. t. c. o. u. 7. (15) De cucb. n. 35G. (14) Q. 6. r. 2. (IS) N. 18. '

. DE EUCHARISTIA

p. Benedictas22, nempe quod reHquia» a dentibus divulsae, quae sensibiliter m lingua percipiuntur, equidem sunt expuendae; non vero est obligatio adhibendi diligentiam ad reliquias illas ex dentibus extrahendas, etiamsi praevideantur deglutiendae, si non extrahantur, et cum saliva deglutiantur; alias enim haec obligatio esset innumeris scrupulis et perplexitatibus obnoxia, ad quod certe non praesumitur ecclesia voluisse obligare.

Dubitatur 2. an guttulae aquae cum saliva immixtae aut iusculi degustati, si ex proposito deglutiantur, frangant ieiunium. Si praedictae guttulae casu traiiciuntur, certum est eas non frangere ieiunium, modo non sint in magna quantitate, ita omnes cum d. Th.23 qui ait: Et eadem ratio est de reliquiis aquae vel vini, quibus os abluitur, dummodo non traiiciantur in magna quantitate^ sed permixtae salivae^ quod vitari non potest. Dubium est igitur si ex proposito deglutiantur. Sentiuut non frangere ieiunium Con. et Henr. apud Croix2< modo sint immixtae salivae: et idem sentire videntur Lugo25 et Tambur. 26 dum dicunt quod cum non sit potatio deglutire saIivam,ideo necviolat ieiunium has guttulas per modum salivaetraiiciens; sed omnino affirmandum cum sententia communi,quam sequuntur Suar. 27 HoIz. 28 Cont. Tournely 29 cum Sylv. et Salm.30 cum Pal. etc, communiter. Et hanc docet idem d. Thom. 31 qui postquam dixit, reliquias cibi non frangere ieiunium, si casualiter transglutiantur, dicit eamdem rationem esse de reliquiis aquae^ quibus os abluiturj ut mox supra relatum est. Confirmatur ex rubrica 32 ubi sic habetur: Idem dicendum (scilicet non fraugi ieiunium), si lavando os deglutiatur stilla aquae, praeter intentio^ nem. Ergo, si ex intentione, frangitur.

(16)N.28. (i7)P. 2. n. ». (18) Q. 4. a. 8. n. 4 (19) Ibid. (20) Loc. cit. (21) D. IS. n. 36. (22) De sacrif. miss. t. 9. I. 3. c. 17. (23) Dict q. 80. art. 8. ad 4. (24) N. B66. (2S) N. 3S (2G) N. 23. (27) Sect. 4. v. Tertio. (28) N. 73. (29) C. 6. art. 2. secl. 1. concl. 2. (30j De euch, c. T. p. 4. n. 67. (31) L. e. (32) L. c.

CAP. II. DE OAUSIS ET SUBIE

Idem dicendum, si quis noctu immillit saccharum in ore, et post mediam noctem aliquid traiicit, ut docet Lugo « Pal. 2 Fill. 3 Salm. * et Renzi 5 cum Con. Vasq. Bon. Reg. elc. communiter, quidquid dicant aliqui, ap. Diana 6. Ratio quia non est illa reliquia <5omestionis praecedentis diei, sed est continuata comestio.

Sic etiam frangit ieiunium qui sumit aquam, licet involuntarie, vel quia labitur in flumen, vel quia alius per vim illam in os eius infundit,ut dicunt Conc. ' et Croix 8 cum Lugo Tamb. et aliis communiter contra Bosco.

Ita etiam si quis sugeret sanguinem cx digito, vel lacrymas ex oculis manantes, ut dicunt communiter VivaMazzotta et Croix cum Lugo et Tamb.

Secus vero dicendura si quis deglutit sanguinem defluenlem e capite vel gingivis, aut saniem ex pustu.la oris emanantem, etiam ex industria, ut communiter docent Suarez ^ Cabas. *o Habert » Elb.i2 Antoine <3 Conc.^^ Ronc.^5 Laym.^6 Bon.^' et Salmant. cum communi (contra Cont. Tournely ^s). Ratio quia ut supra dictum est ex d. Thoma, quidquid ab intrinseco provenit, non vere comeditur, nec solvit ieiunium.

280. Regula anlem 2. est, quod ad frangendum ieiuuium requiratur ut sumatur aliquid per raodum comestionis aut potationis*, hanc regulam tradunt communiter Suar. Laym. 20 Lugo 21 Bon. 22 Sylv. 23 et alii passim.

Sed dutitatur 1. An solvat ieiunium pulvis tabaci sumptus per nares. Afiirmant Antoine, de Leone et Lez. ap. Lugo 24 et valde dubitat Cont. Tour.25. Sed coramuniter negant alii, etiamsi aliquid in stomachum transmittatur; quia licet talis materia sit nutritiva, tamen non sumitur per modum comestionis, sed attractionis. Ita Suarez 26 Holzm. 27 Ronc. 28 Lugo 29 Concina 3o

(1)N.37. (2)K.8. (3)N.136. (4) De ^uch. c. 7. p. 4. n. 68. (5) T. 1. 1. 3. tr. 4. c. 4. q. 7. (6) P. 2. tr. 14. r. 51. (7) P. 162. (8) N. 568. (9) Sect. 4. V. Quaeres. (10) C. 5. n. 7. (11) De eucharist. p. 1. c. 20. (12) N. 99. (13) Ibid. <14) N. 6. (15) Quaest. 6. r. 2. (16) N. 18. ^17) N. 6. (18) Loc. cit. V. Veram. (19) Sect. 4 .(20) N. 18. (21) D. 15. n. 28. (22) N 6.

ZTO ECCH. DUB. II. ART. II. ' 225

Elbel 3* Croix 32 cum Aversa Henzi 35 Esc. 3* et Diana 35 cum Marchant. Machad. Pasqual. etLeand. Haec sententia est quidem probabilissima, tum ob allatam regulam, tum ob universalem consuetudinem, qua undique permittitur praefatus tabaci usus ante missam, ut docet papa Bened. xiv. 36 qui obiter refert olim ab Innoc. x. et xii. emanatam fuisse excommunicationem in eos qui sumerent tabacum per na-^ res iu vaticano, idemque praescripsisse Urbanum viii. in ecclesiis dioecesis hispalensis; sed deinde hanc prohibitionem abstulisse Benedictumxiii. Unde sic concludit: Hodie tamen a communi consuetudine adeo est cohonestatus (usus tabaci), ut nuUi scandalum praebeat. Idem autem quod dictum est de tabaco, dicunt de aqua casu traiecta per nares Suar. et Fagund. apud Viva Tamb.37 et Barth. a s. Fausto ap. Diana. Id tamen non admitlerem, si quis ex proposito tabacum vel aquam per nares in stomachum traiiceret, quia id non sumeret tunc per simplicem attractionem, sed per voluntatem directam traiiciendi, quod nuUo modo videturpermissum ab ecclesia.Sed dices: Actio attractiva non est potativa vel manducativa.Respondetur quod licet haec actio non sit a natura ordinata ad traiiciendumin stomachum polum vel cibum, tamen ad id ordinalur ab ipso attrahente: et ideo ex tali intentione induit moraliter rationem potationis sive comestionis,cum interveniat debita materia et actio apta ad finem traiectionis in stomachum.

Idem dicendum de illo qui pulverem aut pluviam, flocum nivis, culicem, sive muscam deglutiret; nam si hoc accideret casu per respirationem, utique non solveret ieiunium, ut communiter docent Suar.33 Lugo39 Habert <o Cont. Tourn. Conc.« Salmant. « Ronc.

(23) 3. p. q. 80. (24) Resp. mor. 1. 1 dub. 9. n. 1, (25) Ibid. 3. V. Quoad tabac. (26) Sect. 4. (27)N.81. (28) Q. 7. (29)L.c. (30) P. 362. (31)N.92. (32) N. 570. (33) Q. 7. (34)N.62. (35) P. 8. tr. 7. r. 3. (36) Dc synodo 1. 7. c 63. (37) N. 32. (38) V. Quaeres. (39) N. 34. (40) Ibid. (41) Loc. cit. r. 2. (42) N. 6. (43) De euch. c 7. p. 4. n 68. (44) Q. 6.

De LiGORiO. Mor. IT.

15

226 T,TB. VT. TnACT. 111

Renzi * cam Nav. Bon. et aliis passim: , 4uia lalis actio noo est comestio, sed respiratio , quam ecclesia noluit quidem prohibere; quis enim posset effugere, ne nliquid pulveris cum vento (Jeglutiat? Secus vero esset (ut recte docet Lugo2), si quis ex proposito vellet culicemaut pulverem traiicere, quia haec non essel mera respiratio sed voluntaria deglutitio. Et idem dicendum merito ait Lugo 3 si quis deglutiret aliquid, puta uvam ab altero in os eius immissam , etiamsi ipse id non adverteret, et casu respirando traiiceret, quia Doluit quidem ecclesia impedire communionem ob sumptionem rerum quae piT respirationem cum aere atlrahuntur , sed earum quae non deferuntur cum aere.

Dubitalur 2. An solvat ieiunium fumus tabaci aut similis. Affirmant pa- j riter Lezana et Antoine de Leone apud Salm. * quia (ut dicunt) fumus etiam aliquo modo nutrit. Negant vero communiter et probabilius Holz.s Sporer^ Croix ' cum Aversa et Boudev. Viva * cum Trull. Tamb. Praepos. et Salm. ^ cum Suar. Dian. ac Villal.Eamdemque sententiam sequitur Bened. xiv. <o testans hanc communi dd. consensu bodierno die confirmari. Ratio quia fumus tabaci neque est cibus aut potus, neque sumitur per comestionem vel potationem ; alias dicere deberemus frangere ieiunium etiam eosqui inculina ciborum fumum exciperent.Ethoc currit , etiamsi fumus voluntarie immitterelur in stomachum, ut probabiliter dicunt Esc. Viva 12 oum Praepos. Spor. <3 Renzii* Diana Tamb.<6 et March. et Burg. apud Croix*' contra Salm. »8 cum Hurtad. etc. qui dicunt, sed minime probant, hanc esse veram comestionem.

DubitaturS. An solvat ieiunium qui sumit folium tabaci vel aroma, ut dentibus conterat, et phlegmata expuat.

(I) Q. S. (2) N. 36. (5) N. 58. (4) Dc oucli. c. 7. p. 4. n. 71. (5) N. 82. (G) N. 4G7.

N. S70. (8) N. 8. (9)Iljid. (10) De missa t. 9. lil) 5. c. 17. (11) N. 458. (12) N. 7. (15) N. 4G7. (14) Q. 7. (IS) L. c. (16) N. 23. (17) N- aoa. flJJ^ Cil. u. '1. a9) U.id. u. 72.

DE EUCHAniSTTA

Affirmat idem Antoine de Leone apud^ Salmjs et Henno apud Cont. Tourn.2»' quia (ut dicunt) semper traiicitur aliquid in stomachum, et propter hoa phlegmata eiiciuntur. Sed negant Lugo 21 Holzman 22 Bonacina 23 Sporei 24 Viva 25 Escob.26 cum Pasq. Renzi 27 efe Diana 28 cum Concina Tambur. Praep» TruUench. etc. Et merito id probabil» putant Salmantic. 29 cum Bonasp. Ratio quia ad phlegmata eiicienda noQ requiritur ut succus in stomachum descendat, sed sufficit tabacum ad os applicare, ut virtutem expuendi ad stomachum immittat per nervosqui ad stomachum respondent. Et hoc etiamsi deglutiatur, sed praeter intentionem, aliquid modicum succi, salivae inseparabiliter admixti , ut dicunt Lugo 3o Tamb.3i Viva et Escob-32 cum Tann. et Fausto apud Diaua; quia si casu id deglutitur non per modum cibi , sed per modum salivae traiicitur. Imo Lorich. apud Diana excusat, etiamsi casu granum deglutiatur; sed hoc recte non admittunt Bon. et Tamb., quia illud lunc videtur poiius sumi per modum cibi. Hoc tamen intelligendum, si granum, non autem si aliqua minima pars deglutiatur, quae insensibiliter cum saliva sit immixta , quia haec vere per modum salivae traiicitur. Omnes vero conveniunt, huiusmodi masticationem esse indecentem ante communionem; unde puto eam non excusari a culpa veniali, nisi aliqua causa subsit.

281 . Regula 3. est, quod ad frangendura ieiunium requiritur ut res sumpta habeat rationem cibi aut potus. Hinc dubitaturan comestio capillorum, uuguium, vel ligni, papiri, lapillorum et similium impediat communionem. Adsunt tres sententiae.

Prima sententia universe negat, quia omnia haec non habent rationem cibi, vel saltem quia usu non habentur ut comestibilia. Ita Diana ^3 Renzis^ cum

(20) Il.id. r. ad I. (21) Regj). mor. 1. 1. d. 9. (22) N. 8. (25) N. 9. (24) N. 467. (2o) N. 7. (26) N. 458. (27) Q. 7. (28) P. 8. Ir. 15. i . 1. (29) De euch. c. 7. p. 4. n. 72. (30) N. 7

(51) N. 6. (52) Locc. cc. (53) P. 5. tract ■4. resp. 28. (54) Quacsl. 4.

CAP. II. DE CAUSIS ET SUBI

To. Delacnix Ludov. de Sancto lo. etc. Et probabile putant Bus. ut supra et Ledesm. apud Salm.*.

Secunda sententia e converso universe affirmat, quia (ut dicunt) reverentia ad eucharistiam requirit non solum ut nihil cibi comedatur, sed etiam ut nihil ad modum cibi deglutiatur. Ita Laym. 2 Ronc. 3 Salmant.< Wig. ^ Pal. 6 et pro hac sententia citant etiam d. Th. ' ubi dicit: Nec refert utrum aliquid huiusmodi nutriat vel non nutriat, dummo' do sumatur per m^dum cibi vel potus.

Tertia sententia vero communis docet, minime frangi ieiunium si edantur res omnino indigestibiles, ut sunt capilli, ungues, metallum, vitrum, fila ex serico aut lana, ossicula fructuura omnino depurata: quia haec nec nutriunt, nec rationem habent cibi; ecclesia autem tantum prohibet ne sumatur eucharistia post cibum aut potum, ut patet ex concil. tolet. 8. 8 ubi dicitur: Nullus post cibum potumque minimum sumptum missas facere praesumat. Et ex concil. matiscouensi, ubi: Ne coelesti cibo terrenus praeponatur. Idem dicit s. August. »: Placuit Spiritui sancto ut in honorem tanti sacramenti in os christiani prius corpus dominicum intraret^ quam caeteri cibi. Ita Conc. 10 Cont. Tourn.n Viva <2 Spor." Holz.<^ Escob.<5 et Lugo cum Henr. Nugno Vill. Reg. etc. Neque huic sententiae adversaturd. Thom.i': nam 0portet integrum textum animadvertere s.doctoris qui sic ait: Et ideo neque post assumptionem aquaevel alterius cibiaut pdtuSf vel etiam medicinaej licet hoc sacramentum accipere^ nec refert utrum aliquid huiusmodi nutriat vel non nutriat, Nota to aliquid huiusmodi. Ergo illud nutriat vel non nutriat d. Thom. referl solum ad res mox a se recensitas cibi aut potus^ inter quas etiam numerat medicinam quae multoties dod

(l)lb.n.70. (2)N.18. (5) Q.8. (4) CU. n.70. N. 44. (G) N. 7. (7) P. 3. q. 80. a. 8. ad 4. (8) Can. 2. (9) Epist. 18. ad lanuar. (10) N. 6. (H) Il.id. (12) N. 5. (13) N. 467. (14) N. 72. (15) N. 532. (16) N. 28. (17) Loco mox ciU (13) N. 20, (19) N. 8. (20) N. 6. (21) Tr. 5. d. 4. q. 1. c. 4. §. 5. (22) N o62. (23) N. 52. ^4) N. 53» (2o) Locc. ec. (26) N. 44

5T0 EUCH. DUB. 11. ART. II, 2^7

est nutritiva. Praeterea posset accideri quod cibus illico evomatur, et sic non nutriret, et ideo dixit aliquid huiusmo' di impedire communionem, s\enutriat sive non nutriat.

Secus vero dicendum cum praefatis aa.de rebus digestibilibus, quaea stomacho alterari, et in substantiam hominis converti possunt, prout sunt charta, palea, filum ex lino, pulvis medicinalis, cera (cum cera fere semper retineat aliquid mellis admixtum); ita Tamb.i»Viva>9 Conc.20 et Mazz.21 (con-i tra Diana et Rern.). Idem dicuot probabilius Croix22 Lugo23 Esc.2« Viva et Mazz.25 Wig.26 de terra seu creta, quam mulieres edere solent, cum in ea aliquid inveniatur a stomacho alterabila et nutritivum.

282. Utrum autem ioter plura horologia dissonantia liceat alicui ultimum sequi ad communionem accipiendara. Negant Merolla et Salas apud Diaua 27. Sed communissime affirmant Sanch. 23 Quarti29 Merati^o Diana 3i Spor.32 Holzman33cumcommuni ut asserit, Croix^i Lugo35 cum Fag. Sanctioet ViIl.Esc,36 cum Trull. et Salm.37 cum Pasq. Gabr. et AntoD. a Spir. s., dummodo de errore non constet, ut bene advertunt Lugo et Escob., vel modo, addo cura Croix, horologium non sit de illis quae ut plurimum errant, quia haec praesumuntur semper errare.

Num autem possit communicare qui cibum deglutit post primum ictum, sed ante ultimum. Affirmant Salm.^^J cum Trullenc. Bressero etc. ac Gobat. apud Croix39. Quia (ut dicunt) ultimus ictus moraliter eamdem complet horam, ita ut omnes ictus pro unico computentur, Sed melius id negant Lugo ^o Contin. Tourn. <i Sanchez 12 Escob. ^3 et Croix cum CoDC. Sanch. et communiori. Ra« tio, quia ad primum horae ictum media nox iam expleta est, uti mihi et(27) P. 4. tract. 3. r. 19. (28) De matrini. 1. 2, dist. 41. D. 40. (29) P. 5. tit. 9. dub. 3. (30) Id rubrica de dvrect. 9. (31) Loc. cit. (32) P. 1S9. D. 471. (33) T. 1. p. 38. d. 180. (54) N. 881. (55; D. 18. n. 48. (36) N. 383. (87) Dc euch. c. 7. j). 4. n. 09. (58) Ibid. ii. Gtl (59) N. 880- (40) D. 18. n. 7,T. (41) De cuclia» c. 6. a. 2. sect. 1. (42) N. 40. (43) N. 5a3.

iam coufirmavil peritissimus horologiorum faber. Sentio autem tanquam certum tenendum, quod tempus mediae Doctis non moraliter, sed physice accipiendum est; nam si moraliter posset accipi, cur non deberet admitti opinio Caramuelis, qui dicit non impediri a communione illum qui cibum prius sumptum deglutit parum post ultimum horologii ictum? Sed hoc communiter a dd. et ab ipsis Salm. ^ reiicitur. Utrum autem in dubio negativo, an transacta vel ne sit media nox, poissit aliquis communicare. Valde probabilis est, imo forte probabilior sententia affirmativa, quam observa in /. 1 . «. 39. cum Busemb. Laym. Pal. Spor. etc. quibus adde hic Carden. 2 Diana 3 Gob.^ Elb.5 cum Herincx IUsung etc, quia, cum hoc praeceptum sit negativum (ut probavimus loc. cit. in l. \ .) de non accedendo ad eucharistiam post comestionem, non teneris ab illa abstinere, quamdiu non es certus, et tanto magis si nullam habeas rationem probabilem te comedisse; tunc enim adhuc manes in possessione tuae libertatis.

283. « 4. Non est peccatum, per se loquendo, cibum sumere vel expuere, Tamb.6, statim a communione, ut ex s. Thom. docent Azor. Sanch. Bon.7; unde eum qui paulo ante medium noctis coenasset in dominica pridie nativitatis Domiui, posse uihilominus statim post mediam noctem celebrare, docent Diana et alii tres s. [Vide n. 289. in fin.) Etsi ob sacramenti reverentiam cousilii sit abstinere, donec species sint consumptae; quod saltem intra dimidium quadrantem in laico (in sacerdote intra quadrautem ) fieri certum videtur, card. de Lugo ^ ex iudicio medicorum a se consultorum. Tamb. autem ex lo. Sanch.^notatcitius a valido quam a debili stomacho, regulariter tamen ab omnibus intra horam consumi; ref^rtque infirmum quemdam post me»^iam borBm spocies integras reiecisse.

{) Loc. cit. (2) 10 onsi a. 2G. u. 87 3i t. 2. tr. a. r. 2. (4) N. 280. (5) T. 3. de ?i"h.n.^04.(6)C.2. %. ^.(7) D. 4. q. 6.p.l.

*>5 (8) P. 5. t. 4- r. 44. (9. D. ^2. sectS. <10)C i.i 4. vlljD. 3« (121 T. rda

DE EUCHARISTlA

Omnes conveniunt congruucn quf« dem esse ut communicantes pei dli« quod temporis intervallum abstineanl ab expuendo: dicunt tamen Holzm. <2 Wig. <3 et Croix nullum esse peccatum expuere post communionem, si nullum hostiae fragmentum remanserit in ore. An autem liceat edere ve) bibere statim post communionem. 0lim <5 praecipiebatur ieiunium post communionem usque ad sextam, sed hoc praeceptum iamdiu est abrogatum, ut docuit adhuc suo tempore d. Th.i6. Unde dicit Holzm.^' hodie nullo modo peccare, qui comedit statim post communionem. Sed hoc rectius non admittit Croixiscum Suar. Aversa Quarti et Dicast., nisi adsit aliqua causa, puta si religiosus post missam dato signo debeat ad mensam accedere; alias talis comestio, dum adhuc in stomacho perseverant species consecratae, ob aliquam irreverentiam non excusatur a culpa veuiali, ut dicunt aa. citati ex d. Thom. qui<9 docet: Debet...esse aliqua mora inter sumptionem huius sacramenti et reliquos cibos. Quanto autem tempore perdurent in stomacho species consecratae, vide dicta n. 225.

284. « Dixi in respons. regulariter: quia non ieiunus licite communicat in sequentibus casibus, si quidem ieiunus non possit sine nolabili incommodo, ut monent Conc, et Bon. ap. Diana 20.

» 4 . In periculo mortis, sive illud sit ex morbo, vulnere, veneno, sive ex sententia iudicis. Et quidem in eodem morbo, etsi non tenearis, potes tamen post aliquot, v. gr. 6. 7. vel etiam, ut putat Laym.jduos dies (etsi quoad hoc potissimum attendendum esse ad consuetudinem, moneat (card. de Lugo) repetere viaticum non ieiunus, dummodo nequeas ieiuuus sumere, et periculum mortis recurrat, ut docetur comm., vel etsi maneat, ut contra Vasquez Praepos. et alios doceut Navar. Tol. Re^in. Suar. de Lugo 21 imo, etsi

leiun. p 351. 11. 70 (13; Trael. ^2. n. 45 (14) L. 6. p.i.n 549.(^5) Ex can. Tiibus 33. de conseer. dist. 2. (16) 3. p. q. 80 a. 8. ad 6 (l7)Loc. cit. (^8. Ibid. ^6 Loc. cit. i20) P. 0. o. 6. <!r, 4-2. (21) . 3. n. 62.

CAP. Tf. DE CATTSIS ET STJBIECTO EUCH. DCB. II. ART. II.

non liceal aegrocxsola devotione comcnuDicare, fracto ieiunio; sitamen morbu«i «sset diuturnus, nec posset dari coramunio nisi post medicinam, proLabile esse id lcere. docent Arraill.Tolet. Bonac. Regin. Henr. Suar. Escob. etc. quorum aliqui exigunt longum iotervallum, v. gr. 30. dierum, ut Nav. et Vill. alii 8. vel 10. dies, ut Suarez Henr. Fag., alii 7. ut Sylv., alii 6. ut Arm. Zamb. Possev. et Fill. quos sequitur Dian.i alii permittunt totiesquolies sano posset dari ieiuoo: ita Escob.2 ex Hurtad.; alii deniqueposse sequenti stalim die dari, ob iustam causam, ut si propter consuetudinem, et desiderium aut devotionem difficuUer abstineat, et moraliter videatur instare periculum mortis. Sic Laym. 3. Verum ea in re loci cOosuetodo spectanda est, quae nunc saltem videtur permillere, ut quando roorbus et periculum diu protrahitur post 7. vel 8. dies iterum detur coromunio non ieiuno. Vide de Lugo *.»

285. Quaeritur an liceat comrounionemiternm roinistrari infirmonon ieiuno, qui iam viatico munitus est. Quidquid dicant aliqui , vera et commuois est sententia affirmans, quam tenent Suarez 5 Laym. ^ Conc. ' Holz. » Cont. Tourn. » cum Tolet. Silv. Wit. etc. ac Lugo»o cum Sa Armill. Solo Coninch. Vict. et aliis passiin; testaturque Bened. XIV. nullum theologuro alicuius ooroinis hanc seotentiam negare. Ratio est, quia hoc sacramenturo aegrotis non datur praecise ad satisfaciendum praecepto, sed in praesidiuro contra tentationes quae teropore roortis roagis urgent. Et hoc non solum si novum recurrat periculum, sed etiam si idem perduret, ut dicunt Sylvest. 12 Elb. 13 (qui testatur hanc esse communem praxim ecclesiae) et Suar. Laym. Holzro.*^ cum Soio Tol. etc. Idemque docet Be(1) De celebr. r. 77. (2) T. 7. e. 6. (S) L. S. Ir. 4. e. 9. o. 20. (4) D. IH. sect. 5. de eucbar. (S) 5. p. d. 68. ». 8. (6) L. S. tr. 4. c. 6. n 20. (7) T. 8. p. 320. o. 16. (8) T. 1. p. 3S1. n. 73.

C. 6. i.ri. 2. »^cl. l. (10) D. 13. n. 64. (II) De«>u.l.7. c. 12. (12) V. Eucharistii n. 3.

T. 3. P. 101. u. 129. (14) Locc. cc.

|lo; Lec. cU B. S. (16) Loc. ciL (17) ibUL

ned. xiv.i-^^qui sic addit: Episcopus in< sinuet parochis posse et debere viaticum in eadem infirmitate iterum ac tertio administrariy praesertim si aegro" tus exposcit; et si velit^ poenam decernat in parochos qui aegrotis devote postulantibus iterum et tertio euchari" stiam defSrre detrectent falsis praetexti-' bus. Neque huic adversari Vasq. dicit idero Bened. ut male asserunt Bus. et Lugo; naro Vasq. tantum loquitur de obligatione praecepti, cui censet satisfieri per unicam perceptionem eucharistiae.

Sed dubitatur 1 . Quanto terapore debeat distare una communio ab alia. Comrouoior sententia censetdistaredebere octo diebus circiter, ita Buserab. ut supra, Conc. Cont. Tourn. ex anliquo rituali rom. Esc. cum Sylv. et Fill. ac Salm. cum aliis. Sed non improbabiliter Lay. 20 Esc. 21 et Roncag.22cum Hurt. dicunt quod infirmus assuetus saepius ex devotione communicare, bene possit altero die statim post viaticum sumplura suscipere communionem non ieiunus. Idque in singulis diebus admittunt Pal. 23 et Arm. ac Dic. apud Croix 21 et probabile putat Tarob. 25.

Dubitatur2. An si quis communicaverit paucis ante diebus ex devotione, teneatursumereviaticumsupervenieote periculo mortis.

Prifxa sententia commxxmov negat, etiamsi communio praecesserit octo circiter diebus: hanc tenent Laym.26 Lugo27 cum communi ut asserit, Ronc.2s cum Con. Ang. Fill. Tab. Henr. Molf. Suarez29 (qui cum Soto e^* Palud. eam tenet, si communio triduo o Jtea sit suscepta) et probabilem putant Islaus etSalm.si.Ratio, tum quia praeceptum cornmi.oionis iam in substantia impletum est per communionem prius perceptam; tum quia ideo teoetur homo

(18) L. 20. n. 364. (19) De eucli. c.7. p.4.n.76. (20) D. n. 20. (21) N. 363. (22) De eucli. c. G. q. 4. r. 3. (23) P. 13. n. 14. (24) N. 01.> (2S) Mclh. c. S. n. 24. (26) Tr. 4. c. S. 4. (27) D. 16. u. 39. (28) C. 6. q. 4. r. 1.

(20; D. 69. tect. 3. $. Rogabis. (50) P. 14. num. 7. (CO De eucharistia c. 8. o. 1. u.

23 0 I.1B. VI. TRACT. III

communicare in articulo mortis, uthoc sacramento se praeparet ad transitum ex hac vita, sed iam censetur satis se praeparasse qui paulo ante communicavit. Haec sententia est satis probabilis, saltem (ut dicunt Suar. < et Lugo 2) si periculum mortis oaturaliter accidat, quia tunc in illo brevi tempore antecedenti iam moraliter coepit imminere, quamvis fuerit ignoratum.

Secunda sententia vero probabilior affirmat, quam tenent Vasqu. 3 Pal. < Conc.5 Contin. Tournely ^ cum Habert Diana' cum Hurt. Turr. Ochag. etc. et buicmagis adhaerent Salmant. Ratio quia boc divinum mandatum ex interpretatione ecclesiae praecise obligatiustante periculo mortis, ut contra hostes hoc divino praesidio muniamur; ergo non impletur per communionem ex devotione susceptam; sicut enim non potestsatisfieri debito priusquam contrahatur, ita nec satisfieri praecepto antequam eius urgeat obligatio, Nec obstat dicere quod qui paulo ante communicavit, iam sufficienter se munierit, unde iam satisfecit fini praecepti; nam si hoc valeret, qui pridie palmarum communicasset, nec teneretur ad communionecQ paschalem, sed hoc nemo dicet. Vide dicta n. 297. in fine.

Dubitatur 3. An qui mane communicavitex devotione, teneatur,aut possit urgente periculo mortis viaticum sumere. Adsunt tres senlentiae.

Prima sententia affirmat teneri, quia tunc suscipiendum est viaticum ad implendum praeceptum divinurn; hauc tenet Diana ^ cum Hurt. Turr. Ochag. cum Pell. Leand. Dic. etc.

Secunda sententia dicit non teneri, sed posse communicare; sic tenentRoncaglia *i Gobat. et Marinus ap. Bened. XIV. <2 et probabilem putant Anac.^^ ac Dianai^ cura Hurt. Bressero etc. ac teslatur deductam fuisse in praxim a pp. socieialis lesu Panormi an. 4638.

Tertia senLentia, quam tenenlSuar.i^

(1) L. c. (2) N. 53. (3) D. 214. c. 2. n. 14. (4j L. C. (5) P. 320. n. 14. (6) De euch. c. 7. a. 2. sect. 2. concl. 1. (7) P. 5. tract. 3. r. 33. (8) Ibid. n. 7. (9) P. 5. tr. 5. r. 33. (10) P. 10. tr. U. r. 4. (11) G. 6. q. 4 r. 1. (12) De syn.

:. DE EUCHARISTIA

Laym. Conc. " ac Con. Gran. Fag. dicit nec teneri, nec posse communicare, quia, cum praeceptum divinum obliget ex intentione ecclesiae, [.raxis ecclesiae est, ut nemo bis in die communicet: neque hic casus sine necessitate excipi debet: dubitat tamen Concina, an posset communicare qui ferventi amore saocensus viaticum postularet. Omnes has tres sententias probabiles putat n. p. Benedict. xiv.i^ sic dicens: In tanta opinionum dd. discrepantia^ integrum erit parocho eam sententiam amplecti^ quae sibi magis arriserit. Caeterum probabilior mihi videtur sententia Lug.^^ qui distinguit inter morbum naturalem et violentum, et ait quod si quis fuerit vuluere percussus vel ex alto ceciderit, potest communicare(immotenetur, iuxta nostram sententiam in praeced. dabio allatam) quia hic revera non accepit viaticum in mortis articulo constitutus; secus vero si quis iam in aegriludine positus mane ex devotione coramunioaverit, tunc enimbenepotest dici moraiiter in periculo mortis communicasse , cum morbus ille iam erat in se periculosus, etsi non adhuc notus.Et idem puto diceudum cum Suar. contra Lugonem, si morbus fuerit repentinus, puta apoplexia, vel quid simile; nam huiusmodi morbi iudicantur iam prius iu suis causis disposili existere, licet ignorentur.

Hic autem sedulo notandura curaSalmant.20 Viva^i et aliis quod si infirmus faciie pussit ieiunus suniiere viaticum in sequenli die, tenetur utique expectare; secus tamen si adsit periculura mortis, vel si uon possit commode expectare, puta si deberet diflerri medicina opportuna, vel esset deferenda eucharistia intempesta nocte,ut dicit Viva cum Coninch. De reliquo bene aiunt Salra.22cum Soto Nav. Gill. et Vict. in hoc nonesse scrupulose procedendum, cum in concilio constantiensi^s simpHciler infirmi e.\ci|)ianlur a lege ieiuL 7. c. 1!. (13) P. 400 n 36. (14) \ 6. Ir. 6. r. 18. (15) D. 69. secl. 3. (16) C. 5. n. 5. (17) P. 320. n. 14. (18) L. c. (19) D. 16. ii. 33 et 54. (20) De eucliaristia c. 7. p. 4. n 74. (21; Q. 4. a. 8. n. 9. (22V L. c. (23) Sess. 13

CAP. II. DE GAUSIS ET SUBIECTO EOCn. DUB. II. ART. II.

23!

«ii. Daranali autem ad mortem beoe possunt communicare non ieiuni, si iudex nolit tamdiu executionem mortisdifferre, ut ieiuni communicarepossint, ut recte dicunt Salm.< et Wig. 2.

Dubitatur 4. An sacerdos ministrans viaticum possit aliquando omittere verba illa in rituali praescripta: Accipe viaticum etc. Negant Clericat. ^ et Tambur. Quarti ac card. Brancat. apud de Alex. 4 tum quia (ut dicunt) praedicta ^erba sunt valde proficua, utpote ab ecclesia ordinata: tum quia rituale romanum facit ius quoad ea quae in ipso praescribuntur, cum Paulus v. in sua ■i)ulla dixerit, inviolate observent. Probabiliter vero affirmant ipse de Alex. et Tonell.^ ex Pasq. casu quo infirmus fnagna animi tristitia communionem per modum viatici sit suscepturus. Ad .satisfaciendum enim praecepto vialici iion requiritur intentio satisfaciendi, ^^ed sufficit ut ponatur opus praeceptum, iuxta dicta de Hor. can. l. 4. n. ^176., aut saltem sufiicit intenlio interpretativa satisfaciendi obligationi quae ^nagis urget. Quoad illa aulem verba a rituali praescripta, respondet de Alex. ^^um Pignatell. quod non omnia in rituali praescripta cadunt sub praecepto, sed quaedamibi praecipiuntursub obligatione aliunde proveniente, quaeTdamveropraescribuntur tanlumdedecentia: nec pontifex extrahit ea ab or<line suo, sed solum efficit ut intra or•tiinem suum recle procedant; verbaenim buliae haec sunt: Quapropter horiamur episcopos^ vicarios^ parochos etc. tit in posterum constituto rituali in sacris functionibus utantur, et in re tanti momenti^ quae catholica ecclesia^ et cb ea probatus usus antiquitatis statuit inviolate observent. Ergo to inviolate observent tantum respicit ea quae (aliunde) ecclesia et probatus usus antiquitaiis statuit. Caeteruai, quidquid sit de lioc puncto, etiamsi omnia iu rituali

(1) Ibid. n. 82. (2) Tr. 12. n. 49. (5) De euch «J^c. 19. n. 12. (4) Conf. monial, c. 12. $. G. q. 2 1' .{&) L. 1. c. i. S. 12. n. 6. (6) T. 9. consul. 5u'

Nc.|ue. (7) T. 1. Ir. 4. n. 242. (8) 4. d. 9. c. 5* De haered. (10) L. S. l. 4. c. 6. n. 21. '

V'll) 5. p. c. G. t. 10. d. 8. n. 12.

caderent sub praecepto, nullo modo potest dlci quod praeceptum proferendi illa verba inducat gravem obligationem; verba enim quae substituuntur, Corpus Domini nostri lesu Christi etc. , reipsa idem significant et operantur. Ad excusandum vero a peccato veniali, in casu nostro bene sufficiens erit causa rautandi illa verba, ne infirmus magno moerore afficiatur.

286. « Denique, licet probabile videatur Filliuc. ^ et card. Lugo id quod docent Mai.» Fern.9 (Layra. vero <o limitat ad casum necessitatis, quo mo« riturus aliud sacraraentum suscipere non posset, et scandalum cessaret) posse Don ieiunum celebrare ad dandum alteri viaticura, eo quod hoc sit iuris divini, ieiunium vero ecclesiastici tantum; ideoque non tantum posse, sed cliam teneri dicat Granad.n, id tamen merito comrauniter reiicitur, tum quia contrariura probat praxis; tum quia raaior est habenda ratio sacramenti, quam aliqualis necessitatis proximi ; tum quia praeceptura viatici non obligat, quando non potest rite dari. Ita I3on. ex Con. Hur. «2 Suar. Vasq. etc. coramun.,docetqueLugo esse probabilius. Vide Diana »3. Sacerdos autem morti (sive naturali sive violentae) vicinus, celebrare sine dubio potest non ieiuuus, ad dandum sibi viaticum, si illud aliter haberi nonpotest: quianon plus est celebrare, quam communicare sumpto cibo. Lugo Lay. Diana^s.»

Quaeritur utrum sacerdos, ad viaticum rainistrandum possit celebrare non ieiunus.

Prima sententia affirmat, et tenet p. Conc.«6 item Maior. Fernan. et Zarabr*. ap. Lugoi^et probabilem vocant Esc.is Viva »9 Diana 20 et Lugo 21 cum Fill. et Cont. Tourn. 22 eam non audet redarguere. Ratio, tura quia hoc casu praeferendura est praeceptum divinum ecclesiasiico; tum quia idem praeceptum

(12) Do euch.d.9.difr.i7. (15) T. 1. ir 4 r (14) D. 15. secl. 4. {16) F. k i., 3. .'c.: 50 (16) F. 502. 0.7. (17) D. 13. n. 07?

(la; L. 20. n. 508. (19, Q. 4. arl. 8 „ 9

(20) P. 8. inact. 2. re,,. 78. (21)Loc.ciu' (22) De eucUaiulia c. 9. arl. 2. icel. i.

ecclesiasticura , cum pefmittat moribundo communicare non ieiuno, etiam permittere ceosetur sacerdoti non ieiuno celebrare, ut infirmus communicet.

Secunda sententia vero communis et probabilior negat, et hanc tenent cum Busemb. ut suyra ( qui asserit oppositam communiter reiici, sed hoc immerito),Suar. < Cont. Tourn.2 Salm. 3 Renzi ^ et Lugo 5 cum Nav. Sylvio s. Anton. Soto Con. Sylv. Armilla Vict. Henr. et Vasq. qui contrariam improbabilem vocat. Ratio quia licet praeceptum sumendi vialicum sit divinum, et praeceptum non cclebrandi post cibum sit tantum ecclesiasticum, tamen hoc in subsiantia eliam est divinum propter reverentiam sacramento debitam, quae non excusatur eo casu ob utilitatem moribundi, cum sacramentum hoc non sit tantae necessitatis. Et sic respondetur ad primam rationera oppositae sententiae. Respondetur autem ad secundam, quod ideo permittatur moribundo non ieiuno communicare, quia in eodem concurrunt tam praecepturaecclesiasticumde ieiunio, quam divinum de sumendo viatico, quod eo casu praeferri debet. Secus vero est de sacerdote, cum ipse unico tanlura praecepto obstringatur, scilicet non celebrandi nisi ieiunus, nec ipse potest illud violare, ut raoribundus suura adimpleat praeceptum, ad quod eo casu nec etiam raoribundus tenetur, cum per ipsum non stet. Neque obstat dicerequod sicut potest sacerdosconscius mortalis celebrare sine praevia confessione ad dandum viaticura, ita etiam siue ieiunio; tunc enim e\ Trid. ipsa necessitas ministrandi viaticum excusat; cum possit sacerdos per contritionem se disponere, et sic obicera auferre; sed non ieiunus, cum non possit deinde tollere obicem violati ieiunii, non potest irreverentiam evitare, iuxtadictain siraili casun.262.Primam sententiam probabilem puto, sed tiaec (t) D. 66. (2) Loc. cit. r. ad 2. (3) De euch. c. 7. p. 4. n. 77. (4) T. i. de ieiun. c. 1. q. 4. (5) Loc. cU. n. 68. (6) Tract. 4. c. 6. n. 21. (7) Q. 5. a. 6. n. 3. (8) Loc. cil. (9) Loc. cit. 10)N.69. (11)N.69. (12) Q. 4. (13) C. 7. n. 78.

secunda probabilior mrhi viJetur, iiisf (ut recte dicunt Laym. « Viva 7 et Esc. • moribundus non possetsacramentopoe* niteutiae vel extremae unctionis muniri; nam eo casu eucharistia poterit esse sacramentum necessitatis, ut ille er attrito fiat contritus.

Secus vero dicendum si sacerdos,. cum esset morti proximus, deberet celebrare ad dandura sibi viaticum; quia tunc bene poterit celebrare non ieiunus, ut praecepto viatici satisfaciat; tunc enim in eadem persona concurrunt praeceptum ecclesiasticum et diviuumquod praeferendum est: ita communiter cum Busemb. Suar. 9 Lugo Laym. " Renzi « et Salm. »3 cum aliis passim.

287. « 2. Si periculum sit ne eucharistia pereat vel male tractetur, potest surai a non ieiuno, etiara laico si alius^ desit (Est coramune apud Salmant. ^*Videdictan. 86.): imo probabiliter potest etiara a praesente sacerdote laio is accipere, ut docent Lugo Suarez oi Vasq. 16.

» 3. Si grave scandalum sit oritururU ex omissione sacrificii vel comiuunionis. Quod tamen quidam putant vix fieri posse,eo quod occurri possit scandalo, dicendo, sacerdotem casu aliquid sumpsisse, ideoque irapediri.

Si sacerdos recordatur post consecrationem se non esse ieiunum, certum est non teneri, nec posse missam

deserere, cum praeceptum divinum

perficiendi sacrificiura praeponderetecclesiaslico coraraunicandi ieiunus. Vide Azor. " et Bon. qui cum Henriq..

Rodr. Reg. et aliis comrauniter id docent. Si autem recordetur soluti ieiunii ante consecrationem, et pracsertiu>

ante canonem, debet utique desistere a

raissa, si possitsiue inruni»c nota aut

scandalo, ut eliam corauuintter dicuni

Lugo Pal. 20 Don. 2> Conc. 22 Conliii.

Tour.23 Ronc. 2^ et Sahn.2* cum Suar.

(14) De eucharistia c. 7. p. 4. n. 78. (15) N. S7^ (16) D. 211. n. 48. (17) P. 1. L 10. C. 33. q. 3. (18) D. 4. q. 6. p. 2. n. 19. (19) D. 15. n. 70. (20) P. 13. n. 22. (21) L. C. p. 1. n, 16. (22) T. 8. p. 364. n. 10. (23) De euch. c. 6. a. 2. secl. 1. , (24) C. 5. q. 9. r. 3. (25) De euch. c. 7. p. 4. n. 79»

CAP. II. DE CAUSIS liT SUBIECTO EUCH. DUB. II. ART. II. 233

I.aym. Gabr. etc. ex d. Th.< qui ait: dens adest dubium; nisi diu alia male*

Tutius reputarem, maxime in casu manducationis, quod missam incoeptam, desereret, nisi grave scandalum timere<ttr. Censet autem s. Bonav. apud Bonac. 2 et probabiie id putant Sot. Ang. Reg. etc.2 propter hanc rationem scarjdaU nunquam desislendum esse a missa inchoala, quia fere nunquam siiie scandalo iila omilti posset. E converso dicit Concina raro in hoc posse scandalum accidere. Meiius sentiodicendum cum Cont. Tourn.^ semper scandalum posse limeri, nisi celebrans sit nolae aut sallem praesuniptae probitalis.

« Dixi scandalum: quia lurbalionem vel incommodum aliquod seculurum, ▼ . gr. si celebralurus primilus aliquid sumpsisset, non sufficere nolal Praep. (Nisi adessent graxes circunistaiiliae. Croix^ cum Gob. Vide n. 257.).

288. « 4. Si peiftclio sacrificii vel

communionis urgeat. Quod fieri polesl

quinque modis: 1. Si pro speciebus vini sumpsit aquam (quaro si adverlal.

dumhabetin ore, non esl expuenda ob

periculum eiiciendi fragmerilum liosliae el irreverentiam, sed deglulienda, Tambur.^ card. de Lugo' (Et idem

rectc dicit Conc. lunc enim tenelur

denuo consecrare (utramque maleriam)

quod fieri etiam polest consecrando el

offerendo slalim, sine nova hoslia (Ul

Scotus Suar. Laym. elc. apud Croix.^

At rubrica missalis^o ulramque sententiam (nempe quod debealconsecrare

Dovam hostiam, vel possit tanium vinum) docel esse pr( babilem, si in publico celebretur). Vide ap. Suar. Quod

si id posl missam conclusam adverlas

in sacrislia, omittas. (Cum Salmant.ii

Con. Laym. etc). Si autem intra missam post sumptionem, vel eliam ante

eam, post consecralionem lamen, dubites an fuerit vinum, pro vino praesumendum esse, et pergendum, ait

Tamb. (Cum Gob. ap. Croixi^ qui lamen cum Pasq. et Aversa dicil consecrandumesse aliud vinum, quandopru(I) Q. 83. a.6. ad2. (2) Dicl.n. 16. (5)Ibid. (4) Loc. cit. (5iN. 585. (t»)De exped. sacrif lib. 2.C.8. (7)Del5. (8) pag. 563. n. 9* (9) L. 6. q. 2. n. 545. (10) De defect. c. 4. n. 5.

ria esset expeclanda. Vide dicla r». 206, V. quoad). 2. Si celebrans post consecralionem deficiat: tuuc enim lenelup alius, etiam non ieiunus, si ieiunushaberi nequeat, perficere. 3. Si post consecrationem eliam unius speciei recordelur, se non esse ieiunum: leneturenim pergere; imo etiam potest pergere, si ante consecrationem recordetur, et absque scandalo el nota non possit desistere, v. gr. in solemni sacro, ut docent Suar. Con. elc. Si tamen privatim celebret, et commode possit abrumpere, teuelur, uti ex s. Th.^ docelur c( mmun. {V. dicla n. 262. duh. I.) 4. Sipostablulionemsumptam, licetdiu communionem distiibueril, sumendae sunt reliquiae etiam grandiores consecialae eodem socro (^Ut Salm.< cum Con. Suar. Pal. Laym. Bon.Vasq. elc. vide dicta num.^i^^ .)\ quod addo, quia non licet tunc sumere particulas allelius sacrificii quae sunt in ciborio, ad illud exj urgaiidnm, ut docent Suarez card. de Lugo^* cum communi, licet contrarium probabile dicat Tambur. ex March. 1"^. Uli nec eiusdem sacrificii, si illud plane sit absolulum, et ab allari recesseris, sed debent servari doiiec sumantur a ieiuno, Esc.i^ Fag. etc, quia convivium iam finilum est. Nisi tamen aliud suadeat periculura indecenliae, v. gr. si plures missae eodem die istic futurae non essent; et sacramenlum asservari non soleret; tunc enim minore irreverenlia sumeret , quam asservaret. Imo cardin. Lugo ei Gran. non damnant sacerdotem qui prius quam sacras vestes exuai, particulam inventam absumit, eo quod non sit comniunio nova, sed ccmplementum praecedentis. Vide Bon. card. de Lugo Escob.20. 5. Si pars hostiae post ablutionem sumptam, calici aut palato adhaereal (quae decentius nova ablutione, quam digilo propellitur, ul docel Bon. ex Fill. et aliis, quamvis mis(tl) De eucb.c.7.p.4.n.80. (1 2)L.6.p.2.n.535. (13)P.3. q.83. arl.6 ad2. «4) Ibid. n. 80. (J5) Loc. cil. (16) Deexped.com.c. 2.2.8. (17) T. 3. p. 5.C. 3. (I8)T.7. e. 6.

(i9)D. 14. p.4.n.82. (20) Locc. cc.

sale etiam permittat, ut digito attrahalur ad labium calicis, et sumatur ante ablutioncm): quo modo etiam ii excusanlur qui cx devotionc iiostiam in ore diu retinentes, casu praemittunt aliquid ablutionis: sponte tamen id non licet, nisi bona fides et sancta simplicitas excuset. Ratio horum omnium est, quia talis sumptio moraliter censetur complelio unius sacrificii. Regin. < Bonncina 2. »

Dicunt Suarez Sylvest. Ang. et Fill. apud Salm. ' et Croix^ cum Tamb. licitum esse dare aegro minimam particulam simul cum ablutione, si ob siccitatem nequeat illam deglutire; imo p. Zacharia apud Croix * refert hanc fuisse consuetudinemmonachorumcluniacensium. Praeterea, licite datur eliam sano ablutio aquae aut vini, ut possit deglutire particulae fragmenta quae ori haeserint, ut tradit Benedict. XIV. 6, utque pluribus in locis mos habet; eo quod , ut communiter docent Lugo ' Pal. 8 liolz. 9 Croix^o et Salm.n cum Suar. Vasq. Con. Laym. et Bonac, quamvis ablutio prius deglutiaturquam hostia vel hostiae fragmenta, hoc non obstat ieiunio. Ratio quia violatio non censetur moral i ter communionem praecessisse; praeceptum enim ieiunii est, ut ante eucharistiae sumptionem nihil sumatur; quando autem una cum ablulione simul sumitur eucharistia, tunc totum illud ex ablutione et particulis sumitur unica gumptione, unde bene verificaturviolationem ieiunii communionem nou praecessisse.Et ideo in die parasceves instituit ecclesia ut simul cum vino sumatur particula consecrata in die praecedenti; atque in rubr. missal. 12 dicitur: si particula haereat calici, posse vinum infundi, et eam sumi; adduntque Lugo et Sftim.i^ posse iterum vinura infundi u^que dum parliculasumatur.EA quibus omuibus Lu%o vocat falsam opinionem illorum

(') Loc. eil. n. 125. (2) L. 1. d. 4. q. C. p, 2. (3; i)e cuch. c. 7. p. 4.n.81. (1) L. G. p. i. n.till. ^'>) Ad dict. n. 611. (G) De sacr. miis. 1. 2. c. 22. ;7) D. IS. n. 79. el Do. (8) F. 13. n. 21.

['.)) T. 1. p. 3Jl. n. 73. (10) L. 6. p. i. n. S7."5. ,1 1) Loc. cil. ^12) T. 10. n. 8. C*^: K. 85.

qui dicunt huiusmodi sumptione frangi i ei uni um .Sal tem omnes conced u n t ha no fractionem non obstare ieiunio ab ecclesia praecepto.

289. » Unus casus est, in metu mortis, ad quam evadendam, sicut sine altari vel calice consecrato aut vestibus sacris; ita eliam non ieiunum posse celebrare docet Dian. cum Sylv. etc. >6j dummodo celebratio non exigatur in contemptum religionis, ecclesiae, vel eius praeceptorum. »

Quod ob metum mortis liceat post cibum celebrare, secluso contemptu, plures dd. admittunt praeter Sylvest. et Dian. ut supra; id concedunt etiam Viva" et Salm. i» cum Ochag. Sed celebrare sine vestibus Sacris vel siue altari, verius id numquam est licitura, cnm sit intrinsece malum ob irrevercntiam quaesacrificio inferrelur; vide dicenda n. 377. dub. 2., neque ad dandum viaticum, ul recte docent Bened. XIV. ^9 et Lugo ac Dicast. apud Croix *> contra lordan. At dices : cur propter metum mortis licebit celebrare sino ieiunio, et non licebitsine veslibus sacris? Procul dubio huic difficuitati non inveni responsionem omnino adaequatam; tantum responderi posset, quod praeceptum celebrandi cam vestibus sacrissit adeo rigorose accepium ab ecclesia, ut in nullocasu dispensasse sciatur, et proptcrea vestes reputantur quid intrinsecum cultui tanli sacrificii;praeceptuiii autem ieiunii non ita rigorose accipitur, cum in pluribus casibus eccleaiapermittat communicare non ieiunis, proutdictum est n. 281.

Hic ultimo advertendum, quod si quis post comestionem non dorraierit, vel non sit d igestus, respectu ad praeceptum ieiunii, bene possit comraunicare, ut dicunt Suar.2i iuenin.22 et Bonac.23 cum Nav. Soto Reg. Fill. Henr. et aliis communiter, contra Panorra. etc. ap. Concin. 2^. Caeterum quandoque convenit

(14) Cit. n. 81. (IS) D. a. 79. (10) P. 3. t. a r. 48. et p. 8. t. 5. r. 39. (17) Q. 4. a. 8. n. 9. (18) De euch. c. 7. p. 4. n. 82. (19) De sacrif. ii.iss. L 3. c. 19. n. 6. (20) L. G. p. i. n. GlOs (21) D. C3. secl. 4. (22) T. 7. q 550.

L25) f . 2. i . 11. (24) P. 363. n. io.

CAP. II. DK CAU9IS ET SUBIECTO EUGH. DUB. tI. ART III.

235

talem a communione abstinere propter animi torporem, ut recte dicunt Cont. Tourn. * el Conc. 2 ex d. Thom. 3 qui sic docet: Nec refert utrum post cibum velpotum assumptum dormierit^ aut etiam digestus sit^ quantum ad rationem praecepti. Refert autem quantum adperturbationem mentis, quam patiuntur homines propter indigestionem aat insomnietatem, ex quibus si mens multum perturbetur^ homo ineptus fit ad sumptionem huius sacramenti. Hoc tamen puto non procedere, si vigilia vel indigestio provenerit ex causa naturali, aut rationabili et honesta, nec si homo conetur lurbationem illam repellere, faciens quantum in se est, ut devote accedat, prout diximus de eo qui pollutionem est passus. V. n. 272. in fine.

Art. III. Quae et quaata sit obligatio suoieDdi eucharistiam.

290. Jn communio in aduUis sit necessaria necessitate medii. 29- An et quando quisque in perictilo vitae

teneatur sumere communionem.

292. Quid agendum in periculo vomitu^^ vel in casu delirii.

293. An pueris ministrandum viaticum.

294. De obligatione commumcandi.

295. Quando obliget praeceptum divinum^ et quando ecclesiusticum.

296. Dub. . Quomodo computandus annus 06ligalionis.

297. Dub. 2. Jn qui non communicavit in paschate^ teneatur communicare quamprimum. Quid si quis ad implendum prueceptum paschale^ praevidens impedimentum , commu' nionem anlicipavit.

298. Dub. 0. An qui non polest communicare in paschate tenealur praevenire.

299. Dub. 4. An leneanlur fideles lollere impedimentum, ut communionipaschali salisfaciant.

300. De obligatione communicandi in parochia. An eximantur sacerdotes peregrini. Famuli religiosorum. An ulii ex consensu pastoria.

301. De obligatione puerorum communicandi in paschcte. Quaer. {. An pueri teneantur aut possint communicare stalim post usum ralionis. Dub. . Qua aetate censeantur oblif/ati ad communionem. Dub. 2. An infantibns sit danda communio in articulo mortis.

302. Q<i. 2. An possit ministrari communio aineutibus.

oOo. Quaer. o. An semifatuit^ mutis^ turdis et

obsessis,

290. « Resp. 1 . Sumptio eucharistiae fidelibus adultis est necessaria neces(1) C. 6. a. 2. secl. 1. (2) L. C. (3) Q. 80. C. ad 5. (4) Se.s. 13. c. 6. (S) D. 4. q. 7. o. 1. U. U. (6i D. 214. (7) P. 104. n. 13i.

sitate Don medii {At vide dicta n. 192.) sed praecepti divini obligantis tum ia articulo mortis per modum viatici, tum etiam saepius in vita, ut docent Suar. Vasq. Laym. Pagund. et alii communiter; probantque tum ex scriptura, tum ex concil. nicaeno et tridentino tum 6X praxi ecclesiae, tum quia eucharistia est instituta per modum cibi, cuius usus saepius est necessarius. Bonacina

Unde resolve.n:

291. » . Quisque fideiis in periculo vilae, quod praevidetvel merito timet, V. gr. in gravi morbo, ante conflictum vel puerperium, praesertim primum, ante navigationem etc. tenetur sub mortali communicare. Suar. Vasquez 6 (Ita Elb. ' Antoine 8 et Roocagl. 9 cum Tamb. et communi). Nisi taraen paucis, V. gr. octo diebus ante comraunicasset: talis enira communio censeretur liabere rationem viatici, ut docent Suar. Regin. Fill. contra quosdara, ut Gasp. Hurt.^Oap. Esc, qui dicunt, eum qui mane communicavit, si a prandio incurrat periculumvitae, leneri iterum sumere communionem, tamquam vialicum (Vide dicta n. 285. ^^6. 3.); imo Sa et Sylv.i* et Cai.^2 putant noo esse saltem mortale, commuuionem omit^ lere, dummodo in paschate sumpseris. {Vide dicta n. 297. in fin. v. Dicit.).

292. » 2. Si in aegro esset periculum vomitus, docet Sancius ap. Dian.i^posse ei parvam particulam dari quae stomachum alteratura non puletur, aut si de hoc ipsi dubium sit,securitalis causa prius dari particulam non consecra* tam, quam si reiiciat, nullo modo dandam consecralam: secus, si relineat.Si vero independeuter a cibo perpeluo evomat, Duiio modo dandara, Bisi forte pcr sex sallem horas liber a vomitu fuissel. »

lo dubio au sumens sit particulam revomiturus, probabilius dicit Croix cum aliis communius, non esse licitum communicarc (contraTamb. Gob. etc),

(8) C.2. q. I. (9) C. 6. q. 3. (10) D. 10. Jiff. 2. (11) V. Eucharistia. (12) V. Coniniuiuo.

(13) l'. S. t. 3. r. S3. (14) L. 6. p. 1. u. S22.

236

quia reverentia sacramenti praeferri debet utilitati infirmi. In casu autem delirii censent Salm. < cum Zamb.,esse optimam praxim, ut detur infirmo antecedenter particula non consecrata ad experiendum si decenter possit inde sumere eucharistiam.Sivero aeger tussi vexetur, potest communicare, quia , licet phlegma quod eiicit, plerumque de pectore ascendat, non est tamen periculum reiiciendi sacras species, cum via per quam sputa tussiendo excutiuntur non sit oesophagus, seu via cibi et potus ad stomachum, sed est aspera arteria,seu via respirationis ad pulmones; ita Croix 2 cum Palao et Gobat. Modo tamen, bene advertit Croix, particula possit in stomachum descendere: nam si tussis esset ita assidua, ut id non permitteret, abstinendum esset acommunione, uti habetur iu rit. rom.3.

293. » 3. Pueris doli capacibus qui sciunt distinguere eucharistiam ab alio cibo, probabilius est in periculo mortis eam esse dandam pro viatico, ut contra Vasq. insinuat Laym. ^ et expresse docetSuar.Sconfirmatque card. de Lugo 6 cum Salm. ' PaL Piana eto, et addit (contra Sanchez) si de capacitate pueri sit dubium, posse nihilominus dari,etsi nonsit uecesse,cumDian. et Possev. apud Salm.

» 4. Qui post viaticum sumptum peccavit mortaliter, non tenetur denuo communicare. Ita Reg. Fill. oard. de Lugo et alii (Cum Conc^ et Salmaot.io Suarez Coninch. Bon. etc. Ratio quia nullibi talis obligatio praescribitur, cum sufiiciat tunc sola confessio; est tamen contra Sot.Tab. et Arrail. ap. Salm.*').

» 5. Qui non communicavit in periculo mortis, non tenetur postea supplere. Ita Bon. ^2 ex Henr. Reg. etc.

» 6. ludex lenetur, per se loquendo, reis concedere tempus communicandi, ut docent Suar. Bon.'3 et alii communiter, contra Nav. Quod si reus noluerit, potest iudex procedere. FiU.*^ (Aiias darelur reis ansa non communi(1) C. 8. n. 14. (2) N. ^4. (3) Commuuio lufirm. (4) T. 4. de euch. c. 4. (S) D. 40. s. 1. (G) D. 15. sect. 4. n. 58. (7) De ench. c. 8. |). 1. «.12. tl 13. ^8) Di. l u. 14. C9) P. 320. u. 13.

candi. Sot. Bon. Reg. cum Salm.i5, alias dicta n. %htl: quibus adde, s. Pium V. ut fert Rooc.16 improbasse consuetudinem non ministrandi eucharistiam damnatis ultimo supplicio; et debet, si oportet, ministrari eliam non ieiunis. Vide dicta n. 285.^^6. 3. w. Hic autem).

294. » Resp. 2. Etsi Christus tempus communionis, extra periculum mortis, non praeceperit: ecclesia tamen pro ea determinavit tempus paschale quod commuuiter numeratur a domiuicaPalmarum^ usque ad dominicam in albis inclusive; alicubi tamen totam quadragesimam comprehendit ; alibi extenditur ex consuetudine vel indulto, potestque confessarius ex iusta causa extendere, ut docent Sa et alii.V. Bon.i'.

Unde resolves:

» 1 . Praeceptum hoc impletur etiam per communionem sacrilegam, ut habet communis, contra Durazid. et Sylv. Et patet, quia ecclesia tantum praecepit actum externum; nec finis praecepti cadit super praeceptum (Hoc tamen damnatum est in propos. 55. ab Innoc. XI. quae dicebat: Praecepto communionis annuae satisfit per sacrilegam Domini manducationem). An vero qui non satisfecit teneatur postea implere, utrimque probabiliter defenditur, etsi affirmativa videatur probabilior. Bon. Suar. ^8 Con. card. de Lugo etc.

»2. Non tenetur praevenire, qui praevidet tempore paschali se impediendum, ut coutra Vasq. Sylv. et Fagund. probabiliter docent Azor. Suar. etc Qui vero sic praevenisset, et postea tolleretur impecjlimentum, teneretur rursus communicare, secundum Laym . 20 card. Lugo 21 ^ quia noo satisfecit praecepto obliganti ad coramunionem et ad illud tempus. Negat tamen Diana citans Fernand. et Suar. »

295. Quaeritur, quonam lempore fideles obligenlurcommunicare. Duplex quidem de hac obligatione adest prae* ceptum, divinum et ecclesiasticum. Di(10) Ikid. n. 9. (li) L. c. (l^) D. 4. q. 7. p. i (13) Loc. cit. (14) T. 4, c. 8 q. 11. u. 25ii. (iS) Ibid. n. 11. (16)0. 6.q. 3 r. 1. (17) D % H. 7. p. 2. (18) Loc. cit. (19) 1. 1. 17. c .1 (20) L. 3. t. 4. e. (21) Secl. 4. u. ?8

CAP. U. DK CADSIS ET SUmEllTO EUCH. DUB. II. ART. III.

237

viniim habelur ex illo lo. »: Nisi manducaveritis carnem Filii hominis et biberitis eius sanguinem., non habebilis vitam in vobis. Et hoc praecepto tenemur eucharisliam suscipere, nonsolum

in periculo mortis, ut ait Bus., sed etiam saepius in vita, ut communiter docent Suar. 2 Contin. Tourn. 3 Escob. <

cum Soto Con. Bon. et aliis passim^ex

d. Th. 5. Ratio quia sicut oportet saepius sumere cibum terrenum ad conservandam vitam corporalem, ita cibum coelestem ad conservandam vitam spiritualem. Imo recle dicunt Salmant. 6 cum Lugo Val. p. Soto Filliuc.

etc. quod aliquando per accidens tenelur homo ex hoc divino praecepto ad

coramunicandum forte etiam saepius in

anno, si hoc censeret necessarium ad

superandam aliquam gravem tenlationem. Hoc tamen dicitSuarez rarissime

evenire posse, cum ad hoc sufficere possint alia remedia, orationes, poenitenliae etc.Eo casu autem quo communio

csset uecessaria, homo illam omittendo non peccaret contra illius praeceptum, sed conlra virtutem, adversus

quam tenlationem patitur. Caeterum

certum esl apud omnes, quod huic praecepto, per se loquendo, quisque satisfaciat communicando semel in anno.

Praeceptura autem ecclesiasticura

habetur ex conc. lateranensi iv. Licet

enim erat olim obligatio communicandi saltem ter in anno, nempe io paschate, penlecoste et natali Domini, ut

statuit Fabianus papa'': taraen ex praefato concilio fideleshodie obligantur ad

coramunicandum tantum semel in anoo tempore paschali, ut patet ex cap,

Omnis de poenit. et remiss. ubi dicilur:

Omnis utriusque sexus fidelis, postquam

ad annos discretionis pervenerit^ semel

saltem in anno confileatur... suscipiens

reverenter ad minus in pascha eucharistiae sacramentum; nisi forte de pro{) C. 6. V. 54. (2) 3. p. d. 69. s. -1 . et 0. r3) C.7.a.2. sect. 2.concI. 1. (4) L. 20. n. m. /5)3. p. q. 80.a.^<. (6) Deeuch.c. 8. p.t.n.16. (7)lncan.^6.decon8.disl.2. (8) P. ^5. n. U. <9) Q. 4. a. 3. n. 5. (1 0) D. ^ 6. n. 68. {\ I ) Tr. 23.p.20.?.2.n.<0. (42)D.36.secl.5. n. 8. (13)L.5.tr.6.c.5.n.8. (l4)De poen.c.rq.4.r.1 . <I5) D.5.q.5.p.4.n.l9. ( 15) Depoen. c. 7.p. 4.

prii sacerdotis consilio ob aliquam ra" tionabilem causam ad tempus ab eius" modi susceptione duxerit abstinendum; alioquin et vivens ab ingressu ecclesiae arceatur^ et moriens christiana careat sepultura. Haec autem poena non incurritur nisi post senlentiam, ut dicunt Palaus 8 Viva ^ et alii communiter; idque colh*gitur ex eodem textu citato.

296. Dubitatur 1 . Quomodo computandus sit annus obhgationis huius aoDuae communionis. Alii censent c.ijnputandum esse a ianuario ad defcembrem , ut sentiunt Lugo 10 et Palaus " cum Vasq. Sed ex coramuni dd. sententia, et consuetudine ubique recepta, tempus computatur a paschate ad pascha, quia hic censetur annus ecclesiasticus. Itaque Suar. 12 Laym. Roacag. Bon. i^» cum Azor. Henr. Sylv. et Salm. cum Sa, FilL Reg. et aliis corarauniter. Terapus autera paschale incipit a dorainica palraarura, et terminatur dorainica in albis, ex declarationeEugenii iv. in bulla, Fide digna^ anno 1440.Exconsuetudine taraen, necessitate, vel privilegio plus teraporia conceditur, ut Cont. Tourn. <7 Lugo Pal. ^9 Salra. 20 et Ronc. 21.

297. Dubitatur 2. An qui in paschate comraunionem omisit, teneatur quamprimura coramunicare. Adsunt tres sententiae.

Prima sententia comraunior, cui subscribo, et quara tenent Nav. 22 Suar. 23

Lugo 24 Gonet 25 Pal. 26 Cont. Tourn.27

Bened. xiv. 28 Antoine 29 Elbel 30 cum

HeunoSalm.3< cum Laym. Con. Bonac.

et Vasq. ac Croix32 cum Azor. Sylvest.

Hurtad. Aversa etc. absolute aflirmat,

tum ex praecepto ecclesiastico,tura divino. Ex praecepto divino, quia licet

Christus hoc praeceptura coramunionis

non determinaverit, reliquit taraen deterrainandum ecclesiae, quae postea

servandum esse determinavit saltem

n. 38. (n)De praec. eccl. c. 5.(48) D.^e.n. 62. (19) P.45. n.2. (20) De euchar. c. 8. p.2.n.47. (2l)C.6.q.5. (22) C. 4 2. n. 45. (23) D. 70secl.l.v.Dicoergo. (24)D.46.n.65. (25) T. 6tract. 4. c. \ 0. v. Praeler. (26) P. \o. n.7 (27) Loc. cit.v. Qu.3. (28)T.3. edicl. p. 42! (29) C.2.n.8. (30) T. 3. p.lOS.n. \ 27,

(SOlbid. (32)L. 6. p.^.n. 644.

238

semel in anno, ut dicunt Suar. * Gonet2 Pal.3 Bon.^ Lugo 5 Cont. TourD.« Croix 7 Antoine » et Salm. Ex praecepto ecclesiastico, tum quia tempus pascliale non est ab ecclesia assignatum ad finiendam obligationem, sed ad eam sollicitandam; unde quando obligatio iamcontracta nondum impleta est, quamprimum impleri debet; tum quia, ut dicunt Gonet Lugo " Pa!.<2 Continuator Tournely *^ Salmantic. <^ etc, ecclesia circa communionem duo imposuit praecepta, unum communicandi infra annum,alterum communicandi io paschate, ut colligitur ex citato cap, Omnis et ex Trident. ubi dicitur: Si quis negaverit omnes fideles teneri sin~ gulis annis saltem in paschatej ad communicandum iuxta praeceptum s. ma^ tris ecclesiae^ anathema sit. Nota singulis annis saltem in paschale; ergo si comniunio in paschate fuit omissa, debetquamprimum impleri antequam terminelur annus. Dicunt autem Lug.*6 et BernaL apud Croix^' quod si quis omiBit communicare in paschate, non peccat quoties data opportunitate communionem differt, sed tantum, si intra annum communionem omittit; quia tunc praeceptum communicandi in paschate non potest amplius observari; unde remanet soia obligatio alterius praecepti communicandi saltem semel in anno. Sed probabilius contradicuntCont. Tour.*8 cum Az. Suar. etc. ac Croix cum Vasq. Aversa etc, quia, ut communiter dicunt auctores huius primae sententiae, hoc praeceptum communicandi in paschate non est datum adfiniendam, sed ad soilicitandam obligationem.

Secunda sententia, quam tenent Armilla et Tabiena apud Suar.20 et Renzi^idistioguit etdicitquod si quis omiserit communionem ex malitia, non tenetur quarnprimum communicare, quia iam Iransgressus est praeceptum,quod

(1) D. 70. bcct. i. (2) Loc. c. (3) P. lo. n. 1. [4) Q. C. 1». 5. u. ». {o) N. 23. (G) De euchar. «. 7. a. 2. sccl. 2. coucl. 2. (7) N. 390. (8) Ib. (0) De Icg. c. 2. p. 10. n. 162. ^40) Ibid.

(II) D. iG. n. 65. (12) P. iS. B. 7. (1,"?) De ii. praeci eccl. ^14) De euchar. «,.8. p. 2. u. 21.

tempori paschali affixum est; tenelur vero, si ex impotentia fuerit impeditus, quia tunc praesumitur ecclesia consensisse in dilationem, sed noluisse ab obligatione communionis hominem eximere.

Tertia sententia autera absolute negat teneri illo anno ad communionem, qui eam omisitsive ex malitia, siveex impotentia; hanc lenent plures grave» aa.proutSot.22 Sa23 Tol.24, item^Sylv. Val. Med. Vict. et Led. ap. Diana 25 et probabilem putant Pal.26 Bus. ut supra et Bonac27 cum Henriq. et s. Anton. qui eam absolute docet 23 ubi loquens de hoc casu, sic ait: Non videtur teneri quodpatet ex similibus. Omittendo ieiunium ecclesiae^quis dicit quod adhuc teneatur supplere in alia die? Et idem de violatione festorum^ de omissione mis^ sae et aliis\ hoo enim si verum esset^ quod teneretur ex necessitate quousque supplere multa mortalia committeret facienda contra unum praeceptum, et sic ecclesia laqueos iniiceret animabus, quod cavet 29.Ratio huius sententiae est, quia praeceptum communionis est affixum tempori paschali , sicut praeceptum ieiunii et audiendi missam est addictum vigiliis et feslis. Unde sicut quis non tenetur ieiunare, aut missam audire transacto die vigiliae aut festi, ita nec communicare elapso tempore paschaii. Nisi (certe excipiendum) fuerit impeditus a communione de consilio confessarii, ut tenent Salm.so Pal.3fet alii communiter; hoc enim expresse cautum est in c. OmniSy supra allato.

Negant autem auctores huius sententiae adesse hoc duplex praeceptum, nempe communicandi in anno etcommunicandi in paschate : sed unicum tantum praeceptum dicunt ecclesiam imposuisse^ affi.s.um tempori paschali, quo transacto, nulla remanet obligatio communicandi. Negant pariter extare

(1») Scss. l.>. cau. 9. (16) N. 66. (17) N. 644 (18) Ibia. (19) L. c. (20) D. 70. sect. 2. v. Alil (21) T. 2. p. S47. q. 3. (22) 4. d. 18. q. 1. a. 4 (23) V. Eucharislia. (24) L. 6. c. 18. d. 3. (2o) P. 3. liacl. 4. r. 41. (23) ?. l^. . 8. (27) P. 2. u. 13. (28) P. 2. til. 9. c. 9. 5. (29>C.Viaeas27. 1. i. (SQ; N. 1». (51) N. 31

CAP. 11. DE CACSIS ET ST7B1I

praeceplum divinum communicandi semel in anno; nam licet adsit obligatio communicandi saepius in vita, praeceptum tamen communicandi semel in anno dicunt esse mere ecclesiasticum; non secus ac praeceptum saepius colendi Deum est quidem de iure etiam divino, sed obligatio audiendi missam in dominica, prout praescripsit ecclesia, est tantum de iure ecclesiastico, ut fuse tuentur ipsimet Salm. * cum Soto Caiet. s. Anton. Azor. Nav. Suar. Pal. Bon. et aliis communissime,ex d.Th. 2 qui ait: Dicendum quod observantia diei dominicae in nova lege succedit observantiae sabbati; non ex vi praecepti /egis^ sed ex constitutione ecclesiae et consuetudine populi christiani. Vide alia dicta l. 4. num. 265. Apud aa. secundae sententiae neminem reperi,qui huic paritati adaequate respondeat;unde hanc tertiam seutentiam non contemnendam puto, saltem quia ex neutro praecepto, divino ac ecclesiastico, constathaecobligatio communicandi transacto tempore paschali. Hoc tamen non obstante, nolo recedere a prima sententia.

Dicit autem Tambur. ^ cum Diana, quod si quis communicaverit ante tempus paschale, praevidens impedimentum communicandi in paschate, cum intentione satisfaciendi praecepto illius anui, adhuc cessaute postea impedimento non tenetur in paschate communicare. Sed hoc recte non adrnittunt Lugo * Pal. * Salm. 6 et Autoine ^ quia intentio non potest efiicere ut actus positus tempore quo nondum coeperit obligatio, sitsatisfactorius: sicut qui praevidet die dominico se impeditum fore, audiendo missamdie praecedentiex intentione satisfaciendi crastinae obhgationi, certe non satisfacit. Id confirmatur ex rit. rom.8 ubi sic dicitur : Aegrotis qitoque parochialibus^ etiamsi communionem extra praescriptos paschales dies sumpserint, in paschalibus diebus iUam parochus deferet ac ministrabit.

(I) De 3. pracc. c. I . p. 4. n. 38. (2) 2. 2. q. <22.a.4. ad4. (3)N. 38. (-i) D. 16. n 77. (b)P.I5. n. 18 (6)Deeuch.c. 8. p.2.n.22. (7) C. 2. q. I . r. 2. (8) De eucb. (9) D . 70. s. 2. (IO)T. p.347. n.57. (II) Melh.comm.c.4.

:to euch. dub. 11. art. ni.

298. Dubitatur 3. An qui non poss^ communicare tempore paschatis le* neatur praevenire

Prima sententia negat, et nanc tenent Suarez ^ Hoizm. 10 Bus. ut supra^ Tamb." Bon. « cum Con. Fill. Regin. Molf. et Renzi cum Azor. Vasquez etc. Ratio est eadem quae adducta est ab aa. tertiae sententiae in praecedenti quaestione, nempe quia hoc praeceptum addictum est tempore paschali, quo non incoepto nulla est obligatio.

Secunda sententia vero quam tenent Laym.<3 Lugo Pal.<5 Habert le Eib. Croix 18 et Antoine Salm. 20 et Cont. Tourn. 21 dicit quod si communio non sit differenda ultra annum ab ultima communione facta, non teneris praevenire, cura antecedens illa communio non sit impletiva praecepli paschalis, et eamdem obligationem relinquat. Secus vero si ultra annum differri deberet, quia tunc teneris communionem anticipare, tum ex praecepto divino communicandi semel in anno, mod» quo ab ecclesia est determinatum; tum ex praecepto ipsius ecclesiae, qiiae duas obligationes imponit, nempe communicandi infra annum, etcommunicandi in paschate, utsupra dictum est. Unde si obligatio communicandi in paschate nequit impleri, saltem implenda est obligatio communicandi semel in anno. Haec secunda sententia in se spectata multo probabilior mihi videtur; sed advertendum quod ipsa procederet tantum iuxta opinionem illorum qui dicunt obligationem huius annuae communionis incipere a ianuario et terminari ad decembrem. At quia communis .sententia aIiorum,et universali usu fidelium comprobata, ut diximus num. 296 , quod huiusmodi obligatio urgeata paschate ad pascha; hinc dicendum videturnullamei esseobligationem praeveniendi, qui praevidet non posse communicare tempore paschali, quia (ut bene advertit p. Suar.22) talis commul. 4. n. 67. (12) D.4. q.6. p. 2.n. 13. (I3)C.5 num.9. (I4)D. I6.n.75. (^5) P. ^ 5. n. 8* (16)T. 5.cleeuch.p.l.c.22.q.5. (I7)T.3* p. I03.n.<27. (18)L.6.p.l.n.642. (19) C. 2.n.9. (20) Cil. n. 22. (2l)De praec. eccl.c.5. (22)L.c.

Rio nou essel adimpletiva praecepli; tempore enira quo fieret non adiiuc incoeptum esset tempusobligationis,cum nondumincocperit tempusannuaecommunionis. E converso cerlum cst quod, coepto tempore pascliali, si quis impediendum a communione se praevidet, tenetur illico eam accipere, ut commun. docent Suar. Sa et Bon. cum Salm.<.

299. Dubitatur4. An teneantur fideles tollere impedimenta, ut praecepto annuae communionis satisfaciant. Communiter dicunt Lugo 2 Croix 3 Tamb.^ Salmant. ^ Diana 6 Viva ' cum Laym. quod excomraunicatus tenetur obtinere absolutionem, ut possit praeceptum implere; quia communio valde confSrt ad animae salutem, unde ipsius praeceptum rigide obligat ad auferenda mala spiritualia quae obstant. Censent vero Tamb. et Viva^ carcere detentos non teneri ad quaerendam libertatem utcoramunicent.Sed probabilius contradicunt Salmant.9, cum probabilius sit hoc esse praeceptum^divinum, iuxta dictan. 297.

300. » Resp. 3. Tenetur quivis coramunionera paschalem sumere in parochia a pastore suo, nisi huius licentia, privilegio aut consuetudine eximatur. Nav. Suar. 10. Vide dicta n. 295.

» 1 . Sacerdos, ubivis celebrando, salisfacit. Bon.^i (Ut communiter ex consuetudine dicunt Wig.^2 Ronc.i^ Ant.*'' et Salm.<5 cum Sa Pal. etc. Intellige, si celebret, alias tenetur communicarein parochia, ut alii laici ).

» 2. Eximuntur peregrini et vagi, qui parochiam non habent, aut ab ea absunt. Bonac.16 (Et ita absunt ut commode ad illam accedere nequeant. Nec lunc lenentur communicare in ecclesia matrice oppidi illius, neque in parochia in qua transeunter commoranlur, ut Sdnch.^' Salm.^s. Yide dicta n, 240. V. 9. Si in paschate et seq.).

» 3. Non eximuntur laici inservien(1} Dc euch. c. 8. ,.. 2. n. 23. (2) D. 16. n. 17. (3) L. G. p. 1. n. G26. (4) C. 4 S- «■ -40.

(5) Dc ceus. c. 3. p.7. n.74. (6) P. S. tr.9.r.78. (7) Q. 4. a. 2. n. 10. (8) Locc. cc. (9) L. c.

(10) D. 72.S.2.- Ex c. Omnis 12. de poen. et rem.

(11) D. 4. fi. 7. p. 2. (12) Tiael. 12. n. 48. (ir>; C. G. q. 7. (14^ C. 2. n. 5. (15) De eiicli. «. 8. p. 2. n 21). (16) L. c. (17) De inati. I. 3.

. DE EUCHARISTIA

tes religiosis, ut habet Sa»», nisi, ut dicitBonac, degantin monasteriis, aliisque locis a cura parochorum exemptis. V. Sanch.20(r. d. n.2i0. v. \O.Sisint).

» 4. Non satisfacit huic praecepto, qui in paschate extra parochiara sine consensu pasloris coraraunicat, ut habent Nav. Azor. et alii coramun., nisi tameu communicet in cathedrali ecclesia- hunc enim satisfacere praecepto censet Bonac. 2t, sed negat card. Lugo 22, nisi episcopus expresse vel tacite consentiat. (Sed opiuio Bonac. nescio an sit probabilis, nisi adsit in aliquo loco communis usus, qui consensum episcopi praesumere faciat, ovesenim i proprio pastore agnosci debent). Vide supra c. 2, 4. art.-H. cas. 7. 8. et 9.

» Dixi, sine consensu pastoris: quia cum consensu sumrai pontificis vel episcopi,siveordinarii, auteius vicarii generalis, vel parochi (hi enira omnes intelliguntur nomine pastoris) extra parochiam comraunicando satisfieri praecepto doctores concedunt. Et quidera sufficere consensura interpretativura sive praesuraptum (Modo adsit certitudo moralis de volunlate parochi, ut Salmant.23cura Suar. Lugo Dian. et Tarabur.) notat Tamb. 24. Irao Bon. 25 Beia et quidam alii apud Tarabur. 26 el de Lugo27 itera Diana^s putant posse satisfieri praecepto coramunionis paschalis (praesertim extra diem paschae) apud mendicantes exprivilegioNicolai v., Pii V. et Pauli iv. certis concesso, quod caeleri participent. Verum hoc alii comrauniter negant. Vide Aversa^».

Cura Diana ut supra sentiunt Beia, Rodr. etc. apud Escob. 30 bene fideles satisfacere praecepto, coraraunicando in ecclesiis regularium, vi privilegiorum a praedictis pontificibus concessorura monasteriis d. Hieronymi. Sed commuuiter et merito id reprobant Croix^i et Salmant. ^2 cum Lugo Fag.

ilisj). 25. n. 17. (18) Ibid. n. 31. (10) V. Euch. (20) De matiim. d. 32. n. 12. (21) Loc. cit.

(22) L. 1. res. mor. (23) Dc eu«:h. c.8. p.2.n.o4. (24) De exp.comm. c. 4. 4. (2o) Tlieol. mor p. 1. t. S. q, 19. (26) L. c. (27) D. 18. s. 2. n.49. (28) P. 2. l. 14. 1. 75. et p. 6. t. 7. r. S8. (2t>) Q. 10. stcl. 4. (5t»| 2l). n. 441.

(51) p. 2. u. 651 (52) Cit. u. 54.

CAP. LK DE i.Ai.aiS ET SUBIECTO ECCIl. DLB. II. AllT. in.

Tambur. et aliis qui dicunl neminem posse in ecclcsiis regularium praeceplum comraunionis implere, uisi cum licentia parochi certo praesumpta; ita «liam Suar. < Bon.2 et Esc.3 cum Vill. T^ugno Fag. etc. qui refert declaratiooem s. c. an. 1586. ap.Farinac.inTrid.'» uhi dictum fuit minime satisfacere praecepto communicantes in ecclesiis regularium. Nec obstant praefata privilegia (quorum memiuil Bus.); nam ut aiunt aa. cilati, cum pontifices saepe declararint, quoad communionem obligatoriam semper servandum esse iliaesum ius parochorum, tam praedicta monasteria d. Hieronymi, quam aliae religiones, numquam illis privilegiis usae sunt, nisi pro suis farailiaribus. Unde Escob. censet oppositam opinionem non esse practice probabilem. Et revera nostra sententia a communi consuetudine videtur approbata.

301 . Pueri baptizati rationis impotes et perpetuo amentes eucharistiara suraendo vere gratiae augraenlum percipiunt, quia sufiicit hoc sacramentum in gratia suscipere, ad eius effectura sanepercipiendum. IlaSuar. Vide Con. Pal. Layra. cura Sakn. Ob maiorem tamen reverentiam huius sacraraenli, ecclesia latina merito illud parvulis dari prohibuit, ut habetur ex corarauni sensu ecclesiae iuxta s. Th. Vide catech. rom. 8 et rit. rom. 9.

Sed quaeritur 1 . An pueri statira ac habent usura rationis, possint ac debeant comraunicare.

Prima sententia affirraat, et hanc tenet s. Anton.ioqui ait: Cum (puer) est doli capaxy cum scilicet potest mortali-' ter peccare^ tunc obligatur ad praece-^ ptum de confessione, et per consequens de communione^ quae simul dantur. ldera dicunt Sanctius et Palud. ac de la Crux apud Esc. probabileraque putat Dian.i3cum Tab. Ratio quia cura tales pueri iam sint capaces coramit(i) De rcl. tr. 10. I. 9. c. 3. n. 6. (2) D. 4. p,

1. n. 12. (5) N. 443. (4) Ses$. 13. cau. 9 (r>) Loc. cil. (G) De cucliarislia c. '/. p. 1. n. G. (7) P. 3. qu. 80. art. 9. aJ 5. (8) Nuni. G2. ^9) Bc cucharUUa. (10) Til. 3. l. 14. c. 12. §. 5. <ll) D. ?G. (12 L. 21». n. 243. (13; P, 5. i.. G.

tendi peccatum mortale, et se dispo« nendiad absolutionera perdebitura do« lorera, etiara capaces fiunt coramunio* nis, ad quam minor requiritur ratio^. nis discretio.

Secunda sententia vero comraunissima et probabilior negat teneri, et hanc docent Suar.i^ Nav.^s Laym.i6 Escob.i^ Pah^s Antoine 19 Croixzo Salm. 21 cum Vasq. Soto Fill. Dicast. etc. aoDian.22 cum Tol. Con. Comit. Tann. Salas et corarauoi, ut asserit. Ratio quia communis usus ecclesiae sic inlerpretata est obligationem huius praecepti, tum ut pueri cura raaiori reverentia et fructu eucharistiam suscipiant; tum ne ipsi facile exponantur periculo transgressionis. Et quaravis obligeutur ad confessionein, non ideo tamen tenentur suscipere eucharistiara, quae est maioris excellentiae et non tanlae necessitatis. Nec obstat cap. Omnis 12. de poenit.^ ubi dicilur quod omnis fidelis, postquam ad annos discretionis pervenerit^ tenetur non tanlum ad confessionem,sed etiara ad communionera; nam anni discretionis intelligendi sunt respective ad rationem materiae, nempe cum quis pervenerit ad discretionis annos pro confessione, confileatur, quando ad discretionis annos pro cominunione, comraunicet. Sed notandura, quod ex huius senlentiae fautoribus alii, ul Vasq. Hurt. Praepos. Gran. etc. apud Escol3.23censent talcs pueros neo teneri nec posse comraunicare, quia (ut dicunl) eucharistia non potest dari eis, qui non sunt capaces digne c6mmunicandi. Aiii vero, ut Suar. 2< cura Soio et Lay. Pal. ac Croix^s, probabilius dicunt quod esto pueri non neantur communicare statim post adeptura usura rationis, iwn taraen prorhibentur ad eucharistiara accedere, sem-» per ac sciant discernere hunc coele* slem cibum a profano; tunc enim, ul inquit d. Thom. 26: Quia possunt alires. 70. (14) 3. p. d.70. s. 1. v. Scd expcclaiidum (IS) C. 21. n. Wl. (IG) C. 4. n. 3. (17) N. 344 (18) P. 10. n. II. (19) C. 2. V. Pucri.

(20) L. G. p. 2. n. 64G. (21) Ibi.i n, IG. (22) L, t. (23) N. 242, (24) L. c. v. Doii..le. (2i>) L. c. ''iG, 3. p. Q. 80. a 9. ad 3.

De LiGORio. Mor. 11.

16

vuam devottonem concipere^ non est eis hoc sacramentum denegandum. Idque eonfirmatur in cap. penultim. caus. 26. g, 6. ubidicitur: Cui poenitentiae sacramentum conceditur^ neque eucharistiae sacramentum negari debet^ si desideret.

Sedhic dubitatur \ . Quando censeantur pueri obligati ad communicandum. Sotus apud Suar. et Corduba ap. Pal. < sentiunt hanc obligationem incipere a 12. anno; quia (ut aiunt) in ea aetate pueri tenentur ad leges ecclesiasticas. Sed hoc communiter reiicitur, prout diximus de leg. l. .n. 155. Hinccomrouniterdicunt doctores,regulariter loquendo, pueros non obligari ad communionem ante nonum vel decimum annum; nec differendam eis esse communionem ultra duodecimum; ut sentiunt Pal. 2 et Salm. 3 cum Lugo Dic. Amico etc, vel saltem ultra decimum quartum, ut aiunt Suar. Laym. Wig. Antoine et Croix Hicque notandum id quod praescripsit s. Carolus Borromaeus Parochi illos qui decennium attigerint.^ accersant^ instruant ad cognitionem eucharistiae^ doceantque quam reverenter ad eam accedant. Dictum est regulariter; nam, ut advertunt auctores, citius possunt obligari pueri qui ante talem aetatem perspicaciores conspiciuntur.Unde recte reprehenditRoncaglia 6 parochos qui indiscriminatim non admtttunt ad communionem nisi pueros in certa aetate constitutos. Dicunt autem Nav. 7 et Croix s quod, licet pueri anno decimo possint ad communionem admitti, non tamen ipsi ad illani teuentur, sed tum solum cum a parocho vel parentibus moniti fuerint.

Dubitatur 2. An in periculo mortis communio tribuenda sit pueris qui rationis sunt impotes. Respondetur negalive, tum quia idem adest periculum irreverentiae, tum quia talis est usus ecclesiae romanae. Ita communiter s. Th.9, item Cai. Suar. Pal. Laym. Boiiac. Lugo etc. cum Salm.^o. Et qui a(!) Locc. cc. (2) L. c. (3) Dc euch. c.7. n. 18. (4) Locc. cc. (5) In syn. dioec. 9. (6) C. 6. reg. S, {1) C. 21. n. S7. (8) D. d. 646. (9) Loc. clt. ,10)C.7. p. i.n.7. (ll)lb. n.8. (12) C.21.n.S7. Tr. 12. n. 4G. '14^ Disl. 70. s. i. (lo) Dist.

. DE EUCHARISTIA

h'ter ageret graviter peccaret, nt nr^ tant Salm.i^ cum Led. qui ait huius» modi usum universalem ecclesiae quip^ pe aequivalere ac si esset prohibitio, Pueris vero qui iam sunt compotes rationis, in articulo mortis non solur» communio dari potest, ut dicunt Navar. '2 et Cai. apud Wig.<3, sed etiam debet, ut communissime docent Suarezi^ Lugo<5 Lay.te Pal.t? Wig.i» Holzman 19 Antoine 20 Escob. 21 et Salm. 2? cum Henr., et idem docet Bened. xiv.2J Ratio quia ex una parte pueri in taii periculo constituti tenentur ex praecepto divino communicare; ex alia utilitas eucharistiae tunc maiorem dispositionem non exposcit.

302. Quaeritur 2.-An communio sil ministranda amentibus. Perpetuo amentibus omnino est neganda, ut 0mnes dicunt cum s. Thom.24 ex rituali rom.2Subi diciiur: Amentibus seu phreneticis communicare non licet; licebit ta^ men^siquando habeant lucida intervalla et devotionem ostendant^ dum in eo statu manent; si nullum indecentiae pe» riculum adsit. Aliis vero amentibus qui non semper caruerunt usu rationis, sed nunc carent, censet Gobat. 26 quod in articulo mortis absoluCe potest eis dari communio. Sed in hoc sequenda esl doctrina d. Th.27 qui sic ait: Si prius^ quando erant compotes suae mentis^ ap' paruit in eis devotio huius sacramenti^ debet eis in articulo mortis hoc sacramentum exhiberi.^ nisi forte timeaturpe^ riculum vomitus, vel exspuitionis . Ideny fere docuit catechis. rom.28 dicens: A<mentibus praeterea qui tunc a pietatit sensu alieni sunt^ sacramenta dare minime oportet; quamvis^ si^ antequam in insaniam inciderent^ piam animi volunlatem prae se tulerint^ licebit eis in fi-^ ne vitae ex concilii carthaginensis decreto eucharistiam administrare, mod(t vomitionis vel alterius indignitatis et incommodi periculum nuUum timendunt

303. n. 37. (16) C. 4. n. S. (17) P. 10. n. 1 1

18. Loc. cit. (19) T. 1. p. 345. n. 43. v. Dixi 2. 20 C. 2. q. 1. r. 2. (21) L. 20. u. 244.

19. Ibid. n. IS. (23) De sjnodo I. 7. c. 12. n. 3

20. 3. ]). q. 80. a. 9. (2S) De eucharisti».

2G) T. 4.a. 13S. (27JL.C. (28) P. 2. c. 4. n.05.

CAP. 111. DE EUGH. UT

tit. Hinc sufficit quod talis aeger pie vixerit, ut recte dicunt Pal. * Holzm. 2 et Salm. 3 cum Suar. Vasq. Conc. Lay. Bonac. Filliuc. Hurt. etc. Ratio quia ex una partepraesumitur isinterpretative communionem petere, ex altera huic eucharistia adhuc necessaria esse potest, nempe si incidisset in amentiam existens in peccato mortali, de quo solum attritus fuerit: excipiunt tamen dd. apud Salm. * si certo praesumatur talis in amentiam incidisse penitus impoenitens.Extra tamen articulum morlis nullo modo eucharistia amentibus est concedenda, ut Salm. ^ cum Suar. Laym. etcommuni.

303. Quaeritur 3. Quando concedenda sit eucharistia semifatuis, mutis et obsessis. Respondetur quod semifatuis semper ac sciant distinguere hunccoelestemcibum ab aliis, tantum in articulo mortis et tempore praecepti communiodanda est. Ita Holzm. ^ Laym. ^ Wig.8 et Salm. 9 cum Pal. Hurt. Dian. Henr. (conlra Sanch. et Leand. qui concedunt toties quoties postulaverint ). Idem agendum estcum mutis et surdis a nativitate, modo ex signis constet eos discretionem habere, ut Laym. Pal. et Salm. 10. imo recte ait Holzm. ^ quod si isti sint praediti non qualicumque discrelione, saepius possunt communicare. Verum mutis, surdis et simul caecisa nativitate omnino neganda est communio, cum Wig.^2. Epilepticisautem negatur communio tantum in paroxysmo, ut Holzm.i^ EIb.<< cum Lay. et Pal. Idem agendum cum obsessis a daemone, quando non sunt sui compotes. Caeterum Salm.*^ cum Suar. Sot. Bon. Laym. et aliis ex doctrina s. Th.>6 recte aiunt eucharistiam pluries in anno, iuxta prudentiam confessarii istis concedendam esse, cum sit speciale remedium ad daeraones arcendos; hinc ait Cassianus ^^: Eis qui ab immundis vexantur spiritibus communionem a senioribus numquam meminimus interdictam.

(l) P. 10. n. 7. (2) T. I. p. 54S. n. 46. (5) De eucliarislio c. 7. p. 1. n. 9. et 10. (4) Ihid. n. 11. (S) Cil. n. 11. (G; N. 43. C. 4. n. 4 (8) Tr. 12. n. 57.

ST SA(;n»»»v.lUiI DUB. I. £13

Ca?, III. Ds EncHAaiSTiA ot est SAcaiFicioii

DoBiuu I. Quid sit missa et quae obligatio sacerdotum circa illam.

30 J. Depnitio sacriflcii missae. Not. {. Qua» modo definialur sacrificium in genere. Not.

2. Quomodo distinguanlur sacrificia. Et quo* modo sacriflcium eucharistiae omnia iUacoiV' tineat. Et in quo differat a sacrificio crucis. Not. 3. ^n missa sit verum sacrificium.

3. In quo consistat essenlia sacrificii missae,

4. An ad essentiam sacrificii requiratur con' secralio ulriusque speciei.

5. Quinam sint offerentes in sacrificio missae.

6. Pro quibus possit offerri missa.

7. Dub. Anpro excommunicalis. Dub. 2. An pro infidelibus.

8. Dub. 3. An pro defunctis.

9. Effectus sojcrificii missae sunt quatuor : Remissio peccatorum. 2. Remissio poenarum. 3. Augmentum gratiae. 4. Impetratio bonorum.

10. De valore et fruclu missae. An missa habeat valorem infinitum. Et an fructus missae pendeat a probitate celebrantis.

11. De obligatione celebrandi^ quam habent sacerdoles. Dub. . An ipsi ex praecepto gravi teneantur aliquando celebrare. Dub. 2. Quolies in anno teneanlur celebrare simpli' ces sacerdoles. Quoties parochi. Et quoties episcopi.

12. Z>e missa conventuali, quotidie celebranda.

13. De obligalione dicendi lempore debilo missas pro accepto slipendio.

3IG. Quaenam praenotanda circa originem sti* pendii.

317. Qu. <. An liceat sacerdoti divili accipere stipendium pro missis. Et an peccet gravitery qui principaliter celebrat pro slipendio. Qu. 2. Quomodo peccet sacerdos differendo celebralionem. Et quae dilatio censeatur mo' dica. Quid si missae tradantur communitati. Qu. 3. An peccet graviler sacerdos omiltens sacrum promissum pro parvo stipendio.Qu.

318. Quid si missa sit grutuito promissa.

319. An liceat accipere stipendium pro appli' catione fructus specialissimi. Et an acci» pere plura stipendia pro una missa.

5\0.Aquo et quomodo taxanduin sitslipendium.

320. Dub. i. Aa rejulares leneardur servare taxam Episcopi. Dub. 2. An Episcopus pos^ sit prohibercy ne accipiatur slipendium ma>n Jus iaxa. Dub. 3. An ne accipiatur stipen* dium minus. An autem qui acceperit mi» nus , possit minuere numerum missarum. Dub. 4. An liceal pacisci de stipendio. Dub.

321. Quomodo laxandum slipendium missa» rum quas reliquit testator.

32 1 . Non licet celebrare per alium^ retenta parle stipendii. Exceptio 1 . Si stipendium detur intuilu personae. Exceplio 2. Si alter sacerdos vere sponle condonet partem. Ex' cipitur 3. Beneficiarius y capellanus et sa» cerdos obligatus ex legato sibi relicto sua vita durante.

(9) Ibid. n. 12. (10) Ibid. n. 13. (11) N. SO. (12) N. 38. (15) N. 48. (14) N. 98.

(IS) Ibid. n. 14. (16) P. 3. q. 80. a, 9. ad 2. (17) Aj). d. Thora. loc. cit.

Llii. \ i. in.lGT. I

522. Duh. . An qui relinel parlem slipendil ieneatur ad reslitutionem. Et cui restituendum. Dub.2. Quid dc procuratore^ vel executore testamenti. Dub. o. An colligens eleemosynas possit parlem retinere pro suo lahore. Dub. 4. Jn possint commutari missae maioris stipendii cum missis minoris. Dub. 5. A7i administratores Ecclesiarum possinl aliquid retinere pro expensis.

523. De obligatione beneficialorum et parochorum applicandi missas.

^v4. Qu. i. Cui debeant appUcare missas beneficiati et capellani monialium^ aut confraiernitatum. Quid si capitale fundationis beneficiiy aut capellaniae sit infructiferum. Qu. 2. Quibus diebus parochi teneantur celebrare pro populo.

32.5. Fide sancita a Bened. XIF. super missa parochorum.

326. Stiper missa conventuali.

327. De obligatione celebrandi missas votivas sub stipendio.

328. De obligatione celebrandi loco et tempore designato a fundatore.

329. Quid si episcopus dispenset. Et an possit dari praescriptio ab obligatione missarum.

330. De obligatione beneficiarii celebrandi miS' sas praescriptaSj et celebrandi per seipsum.

331. De reductione missarum. An episcopus possit eam facere. Et an moderari officia et eleemosynas anniversariis annexa.

332. An beneficiarius possit aliquando celebrare pro suis propinquis aut amicis , vel omittere missavi propter reverentiam.

333. An capellanus aegrotans^ teneatur per alium satisfacere missis. De 30. missis Gregorianis. Aa liceat stipendium accipere pro prima missa quam neo-presbyter celebrat cum episcopo. f^Remissive ad n. 82D. v. An autem).

334. « Resp. Missa est sacrificium consistens in consecratione panis et vini: id est actus latriae qui fit in recognitionem supremi dominii Dei et signum nostrae servitutis. Quod non obstat quin secundario possit etiam ad alium finem partialem offerri, ut ad agendas gratias, vel impetrationem beneficii, ad remissionem peccatorum, ad sanctos honorandos etc»

Notandum est 1. quod sacrificium in genere est oblatio facta Deo per »mmutationem alicuius m, in signum supremi dominii^ ex legitima institutione. Ita communiler Suar. Pal. Laym. Concin. et alii. Dicitur oblatio pro genere, in quo cum aliis oblationibus convenit. Facta Deo^ quia soli Deo, non sanctis sacrificium offertur. Per immutationem vlicuius m', immutatio enim distinfuit sacrificium ab aliis oblationibus. In signum supremidominiiy nam tali siII. DE EUCilAKlSTlA

gno significamus, ita a Deo tamquam supremo domino nos et nostra dcstrni posse, sicuti res oblata iramutatur. Ed legitima institutione. Haec autem institutio tria requirit, ut sacrificium fiU publica auctoritate, fiat nomine totius populi, et fiat a sacerdote tamquam legitimo ministro.

Notandum 2. Sacrificium dividi ex parte materiae, formae et finis.Ex parte materiae distinguitur in victimam seu hostiam^ in qua aliquod animatum ofi^ertur: in immolationem, in qua oQ^ertur aliquod inanime, sed solidum: in libamen^ in quo oQ^ertur aliquod liquidum. Ex parte formae distinguitur ia holocaustum^ in quo totum quod ofl"ertur, per ignem consumitur: hostiam pro peccato^ in qua id quod offertur partim consumitur per ignem, partim per sacerdotem: hostiam pacificam, in qua id quod ofl^ertur partim consumitur per ignem, partim per sacerdotem, partim per ilium qui donat. Ex parte finis distinguitur in latreuticum.^ quod oQ^ertur merein obsequiumDei: eucharisticum in gratiarum actionem: propitiatorium^ seu expiatorium in remissionem culpae vel poenae: impetrato^ rium ad obtinenda bona a Deo. Sacrificiuia autem eucharistiae in lege graliae institutum (quo omnia antiqua sacrificia cessarunt) omnium rationes illorum perfecte continet: est enim hol^caustum in recognitionem divinae excellentiae: est eucharisticum in gratiarum actionem: est impetratorium gratiarum per merita Christi: est expiatorium peccatorum, quia per illud Deus ad misericordiam movetur; estque missae sacrificium iocruentum idem profecto ac sacrificium cruentum crucis, non solum quia eadem persona ofl*ertur, sed etiam quia eadem est formalis ratio sacrificii, cum ofl^eratur in protestalionem supremi dominii, quod habet Deus vitae et mortis. Sacrificiuni igitur altaris, ut ait Trident., non quidem essenlialiter difl^ert a sacrificio crucis, sed lantum accidentaliter quoad modum ofl"erendi, nempe quia \ . In illo crucis intercessit mors realis, in ho'

CAP. III. DE EUCB. UT

inlervenit myslica.2.1llud oblatumfuit per ipsum Redemptorem in ara crucis, noc offertur ministerio sacerdotum. 3. Illud fuit meritorium,quiaibisolutum fuit pretiura nostrae redemptionis; hoc vero non est meritorium,cumhic tantum applicentur merita Ghristi.

Notandum 3. certum esse et de fide quod missa est vere et proprie sacrificiam, et a Christo institutum quoad id quod pertinet ad essentiam sacrificii: per consecrationem enim et per sumptionem, ut infra dicetur, mystice mactatur Christus, et sic habetur immutatio ad sacrificium requisita. Ita in Trid. 1.

305. Quaer. hic 1. In quo consistat essentia sacrificii missae. Magna haec est quaestio inter dd. Plures enim adiunt sententiae:

Prima senteMia dicit consistere in sola sumptione; quia in illa tantum reperitur destructio sive imrautatio victimae;et ita tenent Pignatelli^ et Alb. Magnus Led. et alii ap. Suar. 3.

Secunda sententia dicit consistere in oblatione, cum sacrificium nihil aliud sit quam oblatio; ita Azor. * et Sot. ac Covarr. ap. Dic. & et Gabr. Echius etc. apud Croix

Tertia sententia communior docet consistere in sola consecratione, et ita tenent Suarez' Gonet^ Contin. Tourn. 9 Petroc. Habert luenin 12 Frassen .13 Conc.n Holz.15 Ronc.16 Croix i? et Salmant.13 cum s. Anton. Lug. PaL Vasq. et aliis. Ratio quia in consecratione 0mnia adsunt requisita ad sacrificium, nempe oblatio quae iam fit in actu exercito prout Cliristus quoque lum in coena, tura in cruce non verbis, sed facto Deo Patri se obtulit: adest etiam destructioseuimmutatio victimae,dura vi verborum iam corpus a sanguine Chrisli separatur. Haec sententia est quidem valde probabllis et communior, sed probabilior mihi videtur

(1) Sess. 22. c. 1. et can. i. 3. et 4. (2) In suo Propitiatorio. (3) 3. p. d. 74. s. 5. (4) L. 10. C. 19. (5) D. 1. n. 142. (6) L. 6. p. 2. n. 12. (7) D. 75. sect. 5. (8) Man. t. 6. tr. 4. c. 12. (9) De sacr. miss. c. 3. a. 2. sect. 2. concl. 6. (10) T. 3. p. 496. Hi) T. 5. p. 2. c. 1. r. 3. (12) T. 7. p. 366. concl. 4.

EST SACRIFICIU.M DUB. I. 2i5

Quarta sententia (licet tertiae adhaeserim) quam tenent Bell. i^ Tourn. 20 Sot.2i Bon.22 et alii apud Dicast. Haec sententia dicit essentiam eucharistiae consistere partialiter in consecratione et partialiter in sumptioue: in consecratione enim ponitur victima , et in sumptione consuraitur. Ratio i . quia verum et reale sacrificium veram requirit et realem destructionem rei oblatae, quae non habetur nisi per suraptiouera sacerdotis qua destruitur sacramentalis essentia Christi. Nec obstat dicere quod in consecratione iam habeatur mors mystica, et in tantum non habetur mors realis, in quantum propter naturalera concomitanliam, nequeunt Christi sanguis et anima a corpore separari. Nara respondetur quod si concoraitantia illa naturalis impediat mortera, irapediat etiara sacrificiura quod sine veraetreali deslructione nou consumitur. Ratio 2. quia si dcstructio non fieret per sumptionem,sequeretur quod sacrificium fieret in coelo, noo in altari; nam ut in altari fiat sacriticium, opus est ut prius ibi victima ponatur integra, et deinde destruatur. Cura autera in consecratione panis vi verborura veniat tantum corpus a sanguine separatum: sequitur praesupponi destructio iara facta in coelo ubi Christus integer raanet. Nec obstat dicere quod, licet per se vi verborura corpus veniat separatura a sanguine, ratione tamen concoraitantiae Christus integer venit, ac proinde mystice destruitur. Nam respondetur quod hoc esset per accidens non per se; sed cum sacrificiiam (ut supponunt auctores tertiae sententiae ) fiat per se vi verborum, ratione separationis sanguinis a corpore, n^esse est, ut etiani per se vi verborum ponatur integer Christus, prius quam destruatur. Caeterumipsi adversarli dicuntquod sumptio,quamvisnoa spectet ad essentiam.

(13) T. 11. p. 352. (14) T. 8. p. 424. n. 6. (15) P. 70. n. 305. (16) C. 1. q. 2. (17) L. 6. p. 2. n. 13. (18) De sacrif. missae tr. 5. c. i. p. 2. dub. unic. n. 14. (19) L. 2. de missa c. 27. (20) Prael. tlieol. de sacr. miss. a. 2. concl. 4.. et 5. (21) 4. d. 13. q. i. (22) D. 4. q. ult. p. 2.

246

sacrificii, spectet tamen ad eius integfitatem, ut sacerdos participet de re oblata. Quapropter rubrica missalis i sic monet: Si sacerdos graviter infir^ metur aut moriatur post consecrationem corporis tantum, ante consenrationem sanyuiniSy vel utroque consecrato^ missa per alium sacerdotem expleatur ab €0 loco ubi ille desiit; et in casu necessitatis etiam per non ieiunum. Et idem docet s. Th. 2 ex conc. tolet. vii. 3.

306. Quaeritur 2. An de essentia sacrificii requiratur consecratio utriusque speciei.

Prima sententia negat, quam tenent Cont. Tourn. ^ cum Maior. Adriano Isamberto etc. ac Bon. 5 cum Henr. Petig. Nugno etc, probabilemque putat Croix6.Ratio,tum quia per ipsam consecrationem unius speciei totus Christus ponitur et offertur, simulque iam repraesentatur mors Christi, cum vi verborum ponatur tantum corpus sine sanguine, vel sanguis sine corpore, quo mors Christi designatur; tum quia, ut alii dicunt, in consecratione et sumptione unius speciei iam habetur oblatio et mactatio viclimae, quod satis est ad essentiam sacrificii,

Secunda sententia vero communior et probabilior affirmat, et hanc tenent Suar. ' Tourn. » Lugo 9 cura communi, ut asserit Pal. 10 et favet d, Th. n qui dicit: Repraesentatio dominicae ^.assiO' nis agitur in ipsa consecratione^ in qua non debet corpus sine sanguine conse^ crari. Ratio igitur est, ^uia sacramentum altaris debet esse rememorativum sacrificii cruenti aChristo in cruce peracti, ut declarat Trident. ^2 qui docet, quod Christus obtulit corpus et sanguinem suum sub speciebus panis et vini, ut.,, suae ecclesiae visibile.,., relinqueret sacrijicium, quo cruentum (nola) illud semel in cruce peragendum repraesentaretur, Unde si una tantum species consecraretur, etsi vi verborum poneretur corpus exsangue, vel

(l) Tit. 10. de dcfect. n. 3. (2) 5. p. q. 85. ttrt. 6. a«l 1. (3) lu c. Nihil. caut. 7. quaest. 1. (4) Hic c. 3. a. 2. sccl. 3. concl. 2. (S) D. 4. q. ult. p. 2. n. 7. (6) L. 6. p. 2. u. iS. (7) 3. p. d. 75. K>ct. 6. V. Dico £. (8) Piaclcct. tlicol. ait. 3.

etsi per sumptionem haberetur mactatio; non tamen exprimeretur sanguinis effusio, quod non fit nisi per utriusque speciei consecrationem, per quam proprie significatur separatio sanguinia a corpore, iuxta dictum s. Cyrilli: G/adio verborum sanguis separatur a cor^ pore,

Hic autem advertendum id quod habetur in rubrica missalisi^: Simateria quae esset apponenda^ ratione defectus vel panis vel vini, nonposset ullo modo haberi^ si id sitante consecrationem corporis^ ulterius procedinon debet; sipost consecrationem corporis aut etiam vini^ deprehenditur defectus alterius speciei^ altera iam consecrata^ tunc si nullo modo haberi possit^ procedendum erit, et missa absolvenda, ita tamen ut praetermittantur verba et signa^ quae pertinent ad speciem deficientem. Quod si expectando aliquamdiu haberi possit^ expectandum erit ne sacrificium remaneat imperfectum. Hinc notant Gavant.^^ et Azor.isquod, si difficillime haberi possit species deficiens, et notabilis inde oriretur offensio populi, missa absolvi debet, quia ius naturale vitandi scandalum praevalet iuri divino positivo integraudi sacrificium.

307. Est autem de fide quod Christus Dominus sit praecipuus sacerdos offerensin sacrificiomissae,utcommuniter dd. cum s. Th.16 et Trid.". Post Christum, ministri huius sacrificii suntsacerdotes, qui soli potestatem habent consecrandi et offerendi corpus et sanguinem Christi; et consecrant eiiamsi sint haeretici, degradati etc. exTrid.^s. Tota ecclesia etiam dicitur offerre sacrificium per sacerdotem, ut multi dicunt apud Croix^^. Post sacerdotes omnes fideles offerunt sacrificium mediateper sacerdotum manus, tribus utique modis: 4. Modo generali, nempe per sacerdotes, qui, offerendo sacrificium ut publici ministri, pro quocum« que fideli dicuntur etiam offerre. 2.

(9) De euch. d. 19. n. 106. (10) Eod. tit. p. 2. n. 6. II) 3. p. q. 80. a. 2. ad 3. (12) Sess. 22. c. 1. (13) Til. 4. (14) Hic. (13) L. 10. c. 3S. q. & (16) Q. 83. a. i. ad 3. (17) Scss. 22. c. 2. (18j ScH. 23. e. l. (19j Loc. c. n. itf.

CAP. III. DB EUCH. UT

Magisspeciali, procurando ul sacerdoies celebrent pro seipsis. 3. Assistendo sacrificio.

308. Cerlum etiam est posse offerri tioc sacrificium pro omnibus fidelibus baptizatis vivis, etiam infantibus vel «nergumenis vel peccatoribus non exoommunicatis, quoad fructum tantum impelra-lionis. Pro excomraunicato vitaodo tamen licite sacerdos potest offerre missam privatim, quatenus est opus proprium suae privatae personae, non autem nomine ecclesiae, vel ut minister Cbristi K Quamvis, si offerret tamquam Christi niinisler, valide qui<3em , sed illicile offerret, ut Croix 2 Salm. 3cum Suar. Nav. Dic. etc.

309. Sed dubitatur i. an licite sacerdos possit orare aut offerre missam nomine ecciesiae vel ut minister Christi pro excommunicato tolerato. Negaut Suar. Bon. Sotus et alii cum Salmant. * quia ecclesia, ut dicunt, excludit excommunicatosomnino a communicatione suffragiorum; concilium enim constantiense in extravag. Mart. v. Ad evitanda nihil ipsis indulsit, sed taotum favorem praebuit aliis, ut cum excommunicato tolerato commuDicare possent. Sed probabilior est opposita sententia, quam tenent Lugos CroixC aum Sanch. Nav. Con. etc. Ratio quia in d. extrav. quamvis nihil indulgeatur excommunicatis toleratis, conceditur tamen fidelibus communicare cum illis,etiam in divinis, iuxta dicenda de censur. l. 7. n. 464.

Dubitatur 2. au possit offerri missa fro infidelibus. Negant Vasq. Sotus Leand. Pal. etc. apud Salm. Effectus enim sacrificii, ut dicunt, non est comluunicandus iis quibus uon possunt <2ommunicari sacramenta. Probabilius tamen aflirmant Lugo * ei Bellarni. Suar. Sa Laym. etc. cum Salm.9(Tum <iuia in lege veteri iudaei soliti fuerunt «acrificare pro gentibus, ut in /. 4. Matk. c. 42. V. 44. pro spartanis, ubi: Memores swnus vestri in sacrificiis quae

(1) Zx c. 2. de i>eiii. >icoHim. (2) N. 53. $r.) Tr. 5. r, 2. p. '1. u. 1 4. (4) Ibid. u. 19. iu) Dis|.. 10. L. ia7. ^6) N. 5». (7) IJ.id. u. 13. Ai) D. o. I7."i. (9, IL M. rJ^CiO) Suppl. .|. 75. a. tf.

EST SACKlFlCiUM DUB. I. 247

offerimus; tum quia sic celebrans ma* gis conformatur Christo qui pro omnihus se obtulit.

34 0. Pro defunctis autem existentibus in purgatorio certum est quod licite et utiliter offertur missa, ut docet d. Th.w et constat exTrid.". ubi dicitur quod sacrificium missae non solum pro fidelium vivorum peccatis^ poenis^ satisfactionibus et aliis necessitatibus^ sed et pro defunctis rite iuxta aposto^ lorum traditionem offertur. Et rursus habetur: Si quis dixerit, missae sacri" ficium vel soli prodesse sumenti^ neque pro vivis et defunctis, pro peccatis etc. offerri debere^ anathema sit.

Rogabis 4 . an missa prosit defunctis ex infallibili promissione Christi. Negant Canus Sotus et Corduba apud Salm.i3. Sed verius et communius affirmant Suar.^^ et ipsi Salm.^^ cum Az. Nav. Hen. Dic.p. Soto Fag. Philib. etc. Ralio quia cum sit de fide (ut vidimus ex Trid .) missam utiliter offerri pro defunctis, id non potest fieri nisi ex opere operato, id est ex promissione Christi, quae utique habetur in verbis illis i^: Hic est sanguis meus novi testamenti^qui pro multis effundetur (iu lextu graeco legitur effunditur) in remissionem peccatorum. Confirmatur ex verbis formae qua ordinantur presbyteri : Accipe po^ testatem offerre sacrificium Deo^missas' que celebrare tam pro vivis,, quam pro defunctis in nomine Domini. Amen.

Rogabis 2. an missa de requiem prositdefunctis magis quam missa de sanctis. Respondet s. Th. dicens: Ex parte sacrificii oblati aequaliter prodest defuncto , de quocumque dicatur ; sed ex parte orationum magis prodest illa, in qua sunt orationes ad hoc determina* tae^ sed tamen iste defectus recompensari potest per maiorem devotionem, vel eius qui dicit missam^ vel eius qui iubet diciy vel iterum per intercessionem sancti, cuius suffragium in missa implo' ratur.

344. De effectibus sacrificii missae.

(II) SeM. 22. c. 2. (12)Can. 3.

(13) Tr. 8. c. 2. p. 3. n. 24. (14) D. 70. s. 10. (15) Loc. ciu (l*>; Maiih. 2G. 2«.

(tl) Sappl. <|»- ''^- art. '3. ad 3.

1 . Effectns est remissio peccatorum circa quam quaeritur an hoc sacrificium remittat peccata mortalia per se immediate in homine attrito, instar sacramenti poenitentiae. Affirmat Cassalius sed oppositum est tenendum, )iempe missam non habere virtutem remittendi mortalia per se immediate, sed solum impetrandi auxilium ad poenitentiam, qua remittantur , ut communiter docent Bellarm. 2 Tourn. 3 Suar. ^ Holzm. ^ Ronc. 6 Conc. ac Salm. 3 cum Nav. Caiet. Azor. Pal. et aHis passim; ex d. Th.9 qui ait quod missa peccata mortalia delet^ non sicut causa proxima^ sed in quantum gra^ tiam contritionis impeirat, Et probatur ex Tridentino 10 ubi dicitur: Huius (sacrificii) oblatione placatus Dominus gratiam et donum poenitentiae concedens crimina et peccata etiam ingentia di~ mittit. Ergo Deus intuitu huius sacrificii immediate placatur, et deinde mbvetur ad poenitentiae donum concedendum, per quam immediate delentur peccata. Confirmatur ratione, quia sacrificium missae ofTertur a Christo summo sacerdote, qui nunc non potest satisfacere, cum non sit viator, et ideo nequit mereri, sed tantum ipse impetrat nobis gratias interpellans pro nobis. Idemque dicendum de culpis venialibus cum s. Th.n ac Holzm. Ronc. Conc. Suar. Con. Laym. Pal. Vasq. el Salm. *2 contra Canum et Valent., qui volunt venialia remitti per se virtute sacrificii. Quia, cum venialia sint quaedam maculae animae, propria voluntale contractae, non tolluntur sine pia animi actione, quae venialibus illis repugnet.

2. Effectus huius sacrificii est per sc immediate remittere poenas peccatorum hominibus iustis, pro quibus offertur; ita conimuniter Suar. Pal. i* Concina ^5 Wigandt *6 et Salmanlic. cum Gonet Conin. P. Navarr. Layman

(1) L. 2. dc sacr. miss. (2) L. 2. de miss. c. 4. (5) Prael. theol. de sacrif. a. S. (4) D.79.s.3.et 4. ({>) N. 330. (6) C. 1. q. 3. (7) P. 428. n. 8. 8) Tr. c. 5. p. 1. n. 3. (9) 4. d. 12. q. 2. a. 2. (10) Sess. 22. c. 2. (11) Loc. cit. qu. 1. ad 1. jl2) IbiJ. n. 8. (13) D. 70. s. 6 (14) P. 6. n. 7.

DR EUCUARISTIA

Gabr. etc. ex d. Thoma qui ait quod hoc sacramentum, in quantum est sa* cri/icium^ habet vim satisfactivam. Et palet ex Tridentino i!>, ubi habetur : Animas in purgatorio detentas fidelium suffragiis^ potissimum vero acceptabili altaris sacrificio iuvari. Alia autem via defuncti iuvari non possunt, quam immediata poenarum remissione.

3. Effectus est augmentum gratiae, circa quod quaeritur an sacrificium missae de se ex opere operato conferat hoc augmentum. Affirmant Leand. Card. et Manch. Sed negandum cum Suar.20 PaL2i et Salmant.22, qui citant Vasq. Lugo Hurt. Bonac. et alios communiter, quia de hoc nullibi fundamentum habetur. Verius ergo dicendum per missam impetrari auxilia ad perficiendos actus, quibus gratia accrescit.

4. Effectus est impetratio bonorum spiritualium , et etiam temporalium, quatenus ista animae prosint, ex Trident. 23. VideSalm.24.

5. « Principalis fructus missae ex opere operato est independens a probitate sacerdotis, a quo pro omnibus seu vivis seu defunctis, etiam accepto stipendio, applicabilis est, estque actu tam intensive quam extensive finitus: etsi enim hoslia ipsaetprincipalis offerens, id est Christus,infinite sit Deo gratus, atque ita Deus per hoc sacrificium infinito honoreafficiatur; videtur tamen Christi esse voluntas ut offeratur et prosit tantum ad certum et finitum effectum. Quod etiam patet ex usu etsensu ecclesiae, dum missae pro eadem re repetuntur: quod signum est, non habere infinitum effectum. V. Bon. 25.

Notanduin 1. alium esse valorem, alium fructum missae. Valor est efficacia illa quam habet missa ex dignitate offerentis et rei oblatae ad con-» ferenda bona offerenti, et iis pro quibus offertur. Fructus autem sunt bona

(IS) P. 429. n. 11. (16) Tr. 12. n. 81. r. 4. (17) Ibid. n. 11. (18) 3. p. q. 79. arl. 3.

(19) Sess. 2S. c. i. (20) D. 79. sect. 4.

(21) P. 6. n. S. (22) Tr. S. c. 3, p. 1. n. 15. (23) Sess. 22. c. 2. (24) Ibid. n. lo.

(20) D. 4, q. ull. p. 4. , .

CAP. ni. DE EUCn. UT

fpsa quae mtuitu sacrificii Deus confert. Undo valor a fructu dififert, velut cansa ab effectu.

Notandum 2.Fructum missae distingui ex triplici capite: distinguitur enim 1 . cx parte causae, id est ex opere operato et opere operantis. Fructus ex opere operato est ille qui confertur intuitu meritorum Christi et eius promissionis: fructus vero ex opere ope~ rantis est illequi confertur intuitu meriti et devotionis celebrantis. Distinguitur 2. ex parte rei, in meritorium, satisfactorium et impetratorium, iuxta dicta n. praeced. 311. Distinguitur 3. in generalem, specialem et specialissimum. Fructus generalis obtingit omnibus tidelibus vivis et defunctis. Specialis (ab aliis dictus medius vel ministerialis) obtingit tam eis pro quibus applicaiur, quam assistentibus et concurrentibus ministrando paramenta, luminaria,hostias etc. Specialissimus demum obtingit soli sacerdoti.

Hic autem magna occurrit quaestio valde inter dd. controversa, an sacrificium missae infinitum habeat valorem. Duplex adest sententia:

Pnma dicit habere valorem actu tam intensive quam extensive finitum, ita ut pluribus applicatum minus prosit singulis, quam si uni tanlum applicetur. Ita cum Bus. ut supra, tenent Scotus < s.Bonav. 2Ronc.3, item Pal.Ricb. Mai. Barb. Covarr. et Fag. ap. Salm. Idemque expressedocetSotus ^ qui ait: Intentioni (sacerdotis) quia est de essentia sacrijiciiy etiam &x opere operato re~ spondet certus et taxatus gradus satisfactionis, et ideo quanto in plures illud distribuerit, tanto minus singulis obvenit. Diversa autem auctores huius sententiae ratione uluntur: alii, quia valor missae non sumitur ex re oblala, «cd ex ipsa oblatione, sive ex actione uacerdotis offerentis, quae certe non potest esse infiniti valoris; dicunt enim in sacrificio missae Christum non esse proprie offerentera, sed tautum remo(1) Quodl. 20. n. 20. (2) 4. dist. So. a. S. i. 5. (5) C. 7. q. 7. r. 2. (4) Tr. JJ. c. 5. p. 5 dub. •"'■x. n. 58. 4. .'.'sl. 13. q 2 a. 1.

EST SACRIFICIUM DUB I. 519

te, quatenns illud per sacerdotes offe-* rendum instituit. Sed haec ratio communiter reiicitur, et merito, tum quia, sicut sacrificium oblatum a sacerdotv* malo, non perinde ab eius malitia in* quinatur, ut docet Trid.6, ita neque al> offerente limitato limitationem recipit; tum quia certum est quod in hoc sacrificio Christus est simul victima efc principalis offerens, ut patet ex conc. later. iv. ' ubi dictum fuit: Jn ecclesia Christus lesus et sacerdos et sacrificium est. Et clarius ex Trid. 8 ubi habetur: Una enim eademque est hostiay. idem nunc offerens sacerdotum ministe" riOy qui seipsum tunc in cruce obtulit^ sola offerendi ratione diversa. Alii vero hac ratione utuntur; quia, licet missa in se et quoad sufficientiam sit infiniti valoris, tamen quoad effectura, hic est liraitatus ex voluntate Ghristi, qui hoc sacrificium instituit, ut ex opere operato (independenter ab horainum dispositione)determiuatum produceret effectura, sive satisfactionis gradum , quaravis ex opere operanlis possit crcscere iuxta raaiorera devotionem offerentis, vel eius pro quo offertur. Et huic sententiae videtur lavere d. Th. ^ qui ait: Quamvis rirtus Christi^ quae continetur sub sacramento eucharistiae, sit infinita^ tamen determinatus est effectus ad quem illud sacramentum ordinatur. Hinc s. doctor infert rainus esse probabilera opinionem asserentem quod suffragia pro uno facta non magis ei prosint quam aliis qui magis digni sunt, sic dicens: Si ergo suffra-^ gium pro multis factum tantum valeret singulis, ac si pro uno tantum fie~ rety videtur quod ecclesia noii debuit 2«stituisse, utpro aliquo singulariter missa vel oratio fieret^ sed quod semper dt^ cerelurpro omnibus fidelibus defuncti
quod patet esse falsum. Ratio huius sententiae probatur ex prohibitione ecclesiae, quae vetat ne pluribus missam peteQiibus uno sacrificio salisfiat.Hino sacerdos qai a pluribus stipendia ac(G) Sc«. 22. c. 1. (7) Can. 3. (t5) D. sess.22. c.2. (U) 4. Ji,l. 4i>. t|. 2, ail. 4. q. 3. a.l 2. (lO) Du». aii. 4, <j. 2. V. SoJ coutra.

3epit, nequit unicam missam pro iUis offerre, quod utique facere posset, si missa aeque omnibus ac uni prodesset : sed lioc fuit proscriptum ab Alex. VII. in propos. 10. quae dicebat : Non est contra iustitiam pro pluribus sacriHciis stipendium accipere^ et sacrifivium unum offerre.

Secunda sententia vero a recentioribus hodie communissime recepta docet, valorem missae esse intensive et extensive infinitum quoad sufBcientiam, ratione infinitae dignitatis Christi, qui in hoc sacrificio est victima et principalis offerens. Dicitur intensive infinitum^ qualenus potest causare fructum maiorem et minorem, iuxta mensuram dispositionis hominis. Extensive autem, quatenus potest iufinitos effectus producere, et iuvare ita uni soli ac infinitishominibus. Etratio est, quia (ut docetTrid.) missae sacrificium idem est, elsi modo diverso oblatura, cum crucis sacrificio quod fuit infiniti vatoris. Quoad effectum vero, dicitur hoc sacrificium esse finitum, non iam ex sua institutione, nempe, ut ait prima sentenlia, quia fuit a Christo in eo delerrainatus certus gradus satisfactionis, sed ex fioita capacitate horainum pro quibus offertur, quorum unusquisque uberiorera percipit fructumiuxta suam et offerentis dispositionem; pariter ac ctiam fQit sacrificium crucis, quod esto in genere satisfactionis fuerit infiniti valoris, nullum tamen aclu effectum in nobis infinitum operatur, cum se habeat per modum causae universalissupernaturaUs quae operatur iuxta subiectorum dispositionem: prout operanlur etiam sacramenta, quae, licet inUnitam virtutem habeant, actu tamen Uraitate operantur. Unde iuxta hanc sentenliam missa aeque prodest singulis pluribus appUcala, ac si uni appUcetur. lla tenent Gonet * Habert^ lueiiin. 3 Peir. < Pignat. ^ Tourn.^ et eius Cont. ' Conc. s Holz. 9 Wigandt Boiiac.'^ Croix *2 cum Siiar. Vasq. Sylv.

(1) Man. l. 6. p. ooG. (2) T. 5. p. 671.

(5) T. 7. p. 37o. coucl. 1. (5) T. 5. p. S12. q.8.

PiO|iitiulorio I. 4. <]. ii. (6) Piaeicct. ihooi.

^c suctif. luissac ai t. G. IJIj Uic c. G.

, DE EUCHARiSTIA

et Salm. ^3 cum Cano Cai. Nav. ol a« liis plurimis. Et pro hac sententia clare est etiam d. Th.*^ qui sic ait: Quam^ vis haec oblatio ex sui quantitate sufft" ciat ad satisfaciendum pro omni poena^ tamen fit satisfactoria pro illis pro qui" bus offertur^ vel etiam offerentibus^ secundum quantitatem suae devotionis^ et non pro tota poena. Nec sibi contradicit s. doctor in locis supra citatis: nam ubi dicit missam habere effectum determinatum, sane inteUigi debet de determinatione non ex parte Christi, sed subiecti iuxta mensuram suae dispositionis.Ubi autem dicitquod missa pluribus appHcata, minus prodest siuguUs; non quidem loquitur de raissa uti sacrificio, sed uti suffragio ab ecclesia instituto, quod effectura certe finitum habet, et ideo quo pluribus iUud appUcatur, eo minus singuUs iuvat; certum enira est quod preces missae ab ecclesia institutae magis prosunt aUcui, si singulariter ei, quam si pluribus a sacerdote appUcentur, ut patet ex conc. constantiensi, ubi damnatus fuit hic articulus Wiclefi: Speciales orationes applioatae uni personae per praelatos vel religiosos^ non plus pro~ sunt eidem^ quam generales caeterisparibus.

Nec obstat 1 . prohibitio ecclesiae accipiendi plura sUpendia pro una missa. Nam respondetur 1 . quod sUpendium non datur ut preUum fructus missae, sed pro sustentatione ministri, ut dixiraus de simonia l. 3. n. 55. Unde semper ac minister suam habet sustentationem, deficit titulus quo aUud sUpendium possit accipere. Respondetur 2. quod, cum sententia opposita non sit improbabiUs, non potest sacerdos pro slipendio certo incertum missae fructum appUcare.

Neque obstat 2. quod si haec sententia valeret, frustra ecclesia missaa mulUpUcaret; nam respondetur (utdiximus), quod fructus sacrificii non percipitur iuxta suumproprium valorem,

(8) T. 8. p. 327. II. 5. (9) T. 2. p. 74. n. 320.

(10) Tr. 12. n. 78. (11) P. 4. n. 3.

(12) L. 6 |). 2. n. 42. (13) Tr. S. c. 3. p. 3. iluk

uuic. u 4U. (14) 5. p. <}. 7U. a. a.

CAP. III. DE EUCH. UT

sed luxla dispositionem illius cui applicatur, et ex hoc evenit quod quo pluries pro uno repetuntur sacrificia, eo pluries fructus participatur.

Haec secunda sentenlia speculative loquendo, videtur probabilior; at quia contraria adhuc est probabilis, non licet quidem sacerdoti, dum accipit stipendium ab uno, applicare missam pro illo in generali cum aliis; nisi saltem sub conditione, nempe modo ille non defraudetur.

Notandum hic quod sacrificium missae, in quantum pertinet ad fructum principalem, tam prodest si ofl^eratur a malo sacerdote, quam a bono, cum valor missae sit ex opere operato pendens a meritis Christi: in quautum autem pertinet ad fructum precum, quae in missa dicuntur, ipsae etiam valent factae a sacerdote peccatore, quatenus hic orat nomine ecclesiae, quia ecclesia semper est Deo grata; secus quatenus orat nomine proprio. Ita s. Th. Hinc dixil Alexander papa Sacerdotes quanto digniores fuerint, tanto facilius pro quibus clamant exaudiuntur. Censet autem d. Thom. 3 quod si celebrans est excommunicatus, quia est ab ecclesiae unitate separatuSy orationes eius effi,caciam non habent. Et hoc puto verius dicendum, loquendo de excommunicato vitando, cum Ronc. ^ Spor. 5 et Laym. ^ contra Holzm. ' et Croix» cum Soto Gabr. Dic. etc. Probabiliter vero dicit Laym. cum Avila et communi, secus esse de excommunicato tolerato, quia ecclesia permlttendo quod tideles postuleut missas ab eo, consequenter etiam permittit ut omnino ipsae fructuosae sint postulantibus. Vide n, 309.

313. a . Sacerdotes ordinarie peccant graviter, si non aliquoties in anno, saltem ter vel quater solemnioribus festis celebrent, nisi legitime sint impediti. Ita Sylv. Reg. Suar. Con. et

(1) 3. p. q. 82. a. 6. (2) Can. 91. causa 1. q. 1. (5) Loc. cil. a, 7. ad 3. (4) C. 1. q. 3. r. 2. (S) P. 138. n. 522. (6) Dc sacr. miss. c. 1. n. 12. (7) P. 7S. n. 324. (8) Lib. 6. p. 2. n. 49.

19. P. 2. 1. 14. r, 19. (10) L. 1. ex. .hI. coni. c. G. iV Z. q. 82. a. 10. 112) D. 80. seci. j.

£ST SACRIFICIUM DUB. I. 25T

alii comm. contra Ang. Bon. Dian. item card. de Lugo et Tamb.^o qui excusant saltem a mortali, dummodo communicent in paschate, absitque contemptus et scandalum: imo, ubi Trid. est receptum, tenentur ex mandato episcopi sub gravi culpa celebrare saltem dominicis et festis; excusantur tamen si episcopi nullum mandatum extet.»

Dubitatur hic 1. An sacerdotes teneanlur sub culpa gravi aliquando celebrare.

Prima sententia communior, quam tenent d. Th.^i Suar.^z Laym.i3 Bon.i^ luenin.is Holz. «6 Cont. Tourn. ^7 Elb.^3 Habert ^9 Conc. 20 et Pal. 21 cum Vasq. Navar. Valent. Azor. etc. docet, teneri tam ex praecepto divino quam ecclesiastico. Divinum praeceptum probatur 1. ex illo apostoli 22; Omnis namque pontifex ex hominibus assumptus pro hominibus constituiiur in iis quae sunt ad Deum^ ut offerat dona et sacrificia pro peccatis. Prob. 2. ex verbis Christi 23; Jioc facite in meam commemorationem. Quae verba declarat Trident.24 conlinere verum praeceptum, dicens: Apostolis eorumque in sacerdotio successoribus^ ut offerrent praecepit per haec verba^ Hoc facite etc. Praeceptum autem ecclesiasticura probatur 1. ex c. Dolentes 9. dc celebrat. miss. ubi Innoc. iii. sic dixit: Dolentes referimus quod non solum quidam minores clerici^ verum aliqui ecclesiarum prae" lati, circa comessationes superfluas fere medietatem noctis expendunt..,. Sunt et alii qui missarum solemnia vix cele^ brant quater in anno, et quod deterius est interesse contemnunt: et si quando^ dum haec celebrantur^ intersunt, intendunt exterius collocutionibus laicorum etc. Haec igitur et similia sub poena suspensionis penitus inhibemus^ districtc praecipientes in virtute obedientiae^ ut officium nocturnum pariter et diurnum studiose celebrent pariter et devote, Ra(13) L. S. ir. K. c. 3. u. 1. (14) P. 7. n. 1. (IS) T. 7. p. 377. (16) P. 78. n. 358.

(17) llic c. 9. a. 2. s. 1. (18) P. 12a. n. 19;i. (19) T. S. p. 634. <!. 9. (20) T. 8, p. 496. I (21) P. 12. n. 2. (22) Hehr. i>. 1.

(25) Luc. 22. 19. S. ss. 22. c. 1.

tio autem hums sententiae quam affert d. Th. est: Quia unusquisque tenetur uti gratia sibi data^ cum fuerit

opportunum^ secundum illud Exhortamur, ne in vacuum gratiam Dei recipiatis. Opportunitas autem sacrificium

offerendi non solum attenditur per comparationem ad fideles Christi^ quibus

oportet sacramenta ministrari, sed prin^

cipaliter per comparationem ad Deum,

cui consecratione huius savramenti sa~

crificium offertur. Hinc referunt Pal. 2

et Gont. Tourn. 3 opinionem Gaietani^

sentientem non peccare graviter sacerdotes, qui numquam celebrant , iussu

s.Pii V. expunctam fuisse ex eius commentario.

Secunda sententia vero, quam tenent

s. Bonav. 5 et Gaiet. 6, item Alensis et

Victoria apud Pal. ^ ac probabilem putant Suar. Pal. et Laym. dicit, secluso scandalo, sacerdotem praecise ex

sua ordinatione non teneri ad celebrandum; et huic valde adhaeret Lug. 8 dicens rationes primae sententiae nequaquam convincere. Ratio huius secundae sententiae est quia non constat de

praecepto; non de divino, nam praeceptum illud, Hoc facite etc, non est

datum singulis sacerdotibus, sed ipsorum communitati, nempe utcurentne

in ecclesia Dei desit oblatio huius sacrificii. In textu autem apostoli: Omnis

namque pontifex ^ exprimitur tantum

potestasquam singuli sacerdoles habent

sacrificandi, non autem obllgatio. Ad

praeceptum vero suppasitum in c. Dolentes respondet Lug.l . quod poena suspensionis respicit soiummodo colloquentesin ohoro.2.Quod poena illa non

inducit peccatum grave, cum non sit

latae, sed ferendae sententiae. 3. Quod

ibi textus circa missarum celebrationem loquitur tantum de praelatis ecciesiarum. Ad rationem autem d. Thomae rosponderi posset ex ea non inferri praeceptura, sed tantum consilium,

iuxta verbum apostoli, cx/ijrtamur. Et

•jdeo plures ex huius sentenliae auctc- 1

M)2. Cor. 6. 1. (2)P. i2.n. 1. (3) Loc. cit. V. Confirmatur ilerum. (4) In cit. loc. d. Thom. (5)D. 12.p.2. a.2. q. i. (6) L. c. (7) N. 2. (8) D. 20. n. 2 (9) N. 2. (10) Tr. 5. c. 5. n. 43.

DE EUCIIARISTIA

ribus noa eximunt sacerdotem, numquam celebrantem in anno, saltem a culpa veniali propter bonum quo privat se et ecclesiam; eximunt vero a mortali. Dicit autem FaL ^ s. Pium expunxisse opiniouem Caiet. non ut falsam, sed ut minus probabilem et coatrariam sententiae d. Thomae.

His tamen non obstantibus, ego cum Salmant.^Oprimae sententiae, ut longd communiori et tutiori, me subscribo: lanto magis quia ipse Lug.i^ait sacerdotem negligentem celebrare in anno hodie aon posse excusari a peccato gravi ratione scandali, quia hoc esset signum malae conscientiae. Imo Suar.12 hoc merito sentit etiam de sacerdote non celebrante per diuturnum tempus, puta per sex vel octo menses, ut dicunt Pal.i3 et Salm.i-^. Ex quo tandem concluditur, sententiam oppositam, saltem propter scandalum, vix esse practice probabilem.

Dubitat. 2. Quoties in anno teneatur sub gravi quisque sacerdos celebrare. In hoc dd. valde discrepant. D. Th. sic ait: Unde sacerdoti^ etiamsinon habeat curam ammarum^ non licet omnino a celebratione cessare^ sed saltem videtur quod celebrare teneatur in praecipuis festis^ et maxime in illis diebus (n quibus fideles communicare consuermwi. Haec.au tem praecipua festa, explicat Sotus apud Bened.^^ intelligi de nativ. Domini, paschate et penlecoste, in quibus ait olim fideles consuevisse communicare. Sed luenin.'' his addit festa ascensionis, corporis Ghristi, nativitatis b. Virginis Mariae, annunliationis, purificationis et assumptionis. Imo Merbes. et Hab. senliunt obligari ad celebrandum singulis dominicis et festis praesertim solemnioribus. Et idem sentit p. Conc.20 dicens: Qua lege tenentur fideles interesse sacrificio^ eadem sacerdotes tenentur offerre. Id colligunt ex Trid.2«ubi habetur: Curet episcopuSy ut sacerdotes sal'

(M)N. 13. (i:)Loc.cit. (13) N 3. (14) Ibid. n. 44. (15) Diol. q. S2. ail. 10.

(16)T.9. 1.3. c. 1. (17) T. 7. p 378. (18)P. 3. q.21. (ia)P.68r». g !0.

(20) P. 490. n. i. i'2l) Sps.s ^::t d-' r<'f. o 14

CAP. III. DJS EUGH. UT EST SACaiFiCIUJI DUB. 1.

tem diehus dominicis et festis solemnibus missas celebrent. Cont. Tourn.* sic ait: Gravis peccati suspectos esse tot sacerdotes qui semel in anno celebrant. Alii tandem cum sententia longe communiori sentiunt sacerdotes non teneri ad celebrandum, nisi ter vel quater in anno, in festis solemnioribns; ita Bus. ut supra et Nav. 2 Laym. 3 cum Soto Rich. Palud. Sylv. et Val. ac Elbel ^ cum Soto Gob. et Anacl. Tmo Suar. 5 Lugo 6 Bonac. ' et Holzm. 8 dicunt sufficere si celebrent ter vel quater in anno quibuslibet diebus; et non immerito id probabile putant Salm. 9 cum Soto Tol. Vasq. Azor. Henr. Gavanto Hurt. etc, raodo servetur debita distantia, prout dictum est in fine primi dubii. Et haec sententia est conformis decreto s. c. concilii edito mense novemb. 1696. (apud Monaceli.^o) ubi dictum fuit: Qui sine iusta causa ter vel quater in anno non celebravit^ peccat mortaliter, et potest ab episcopo puniri.

Dicunt tamen Salm.^i cumTamb. et Garzia, quod sacerdotes reiigiosi teneniur saltem singulis mensibus celebrare; quia omnes religiosi sive moniales, ut praecipitur in Clem. 4. Ne in agro^ §. sane, de statu monach. (et idem dicitur de monialibus in Tridentino sess. 25. cap. 4 0. de regul.) ^ tenentur singulis mensibus confiteri , et prima dominica mensis communicare, nisi abstineant ex iudicio praelati vel confessarii. Sed ex hoc textu video induci obligationem tantumcomraunicandi seluel in mense, non autem celebrandi. Praeterquam quod non improbabiliter docet Suar. 12 haec decreta non exprimere clare praeceptum, sed durataxat consilium, dum ibi tantum dicitur: Accedant ad confessionem et communicent. Unde Trid. [l. c. ubi in margine notaturpraefata Clementina) sic aiiiAttenilant diligenter episcopiy et caeteri superiores monasteriorum sanctimonialium, ut in constitutionibus earum admonean(1) C. 9. a. 2. sect. 1. v. Ex his. (2) Man. c. tr> n. 82. (3) C. 3. n. 1. (4) P. 125. n. i95. (r.) D. 80. s. 1. (6) D. 20. n. 13. (7) P. 7. n. 2. (S) P. 79. n. 343. (9) Tr. 5. c. 5. p. 4. n. 44. (10) P. 1. til. 5. form. 9. n. 13 (11) Loc. cit.

iur (nota) sanctimoniales^ ut saltem sin" gulis mensibus confessionem peccatorum faciant, et sacrosanctam euchari^ stiam suscipiant. Unde concludit Suarez: Nisi speciale votum intercedat, aut nisi ex instituto religionis constet constitutiones obligare sub mortali^ nulla talis est rigorosa obligatio.

Parochus autem , dicit Habert teneri celebrare non quotidie, sed saepiusquam dominiciset festis. Sed communiter et verius dicunt alii teneri ad celebrandum tantum diebus festis, in quibus tenentur parochiani missam audire; cum hae obligationes sint correlativae: in quibus enim diebus tenetur populus missam audire, tenetur parochus illam celebrare. Nav.^'* Bon. Azor. 16 Barb. ^"^ cum Graff. Horaob. Molf. Vill. Diana Fag. Philib. Marchin. etc. ex conc. trid.i^ ubi dicitur: Si autem curam habuerint animarum^ tam frequenter^ ut suo muneri satisfaciant^ missas celebrent. Satis igitur raunus suum implent, si sacrificant quoties populus missam audire debet. Et huius sententiae est etiam Bened. xiv. ^'^.

Quoad autem episcopos, dicitHab.^o eos non decere ullam diem transigere sine missa, remota rationabili causa : sed advertendum quod textus non loquitur absolute de celebratione , sed vel de celebratione vel de auditione missae.

314. « 2. Etsi in ecclesiis cathedralibus, collegiatis et conventualibus (ubi est compelens sacerdotura nuraerus) q«otidie debeat una saltem missa privata celebrari et altera cantari, peccentque mortaliter dictarum ecclesiarum rectores si in hoc deficiant, Suar. Con. Laym. March. etc, non esse tamen mortale ( praescindendo a peculiari obligatione talis ecclesiae) semel vel bis in hebdomada omittere allerutram, docet Tambur.21, uti nequesi in ecclesiis collegiatis die festo cadente in feriain privilegiatam, v. gr. vigiliae,

(12) 3. p. l. 3. (i. 70. s. 2. V. Dico 1. (13) l.oc. cit (14) IMan. c. 25. 35. (15) P. 7. n. 3. (16) L. 10. c. 24. q. 2. et 3. (17) In Tiideiit. scit. 23. c. 14. (18) Loc. cit. (19) Loc. cil. c. 3. (20) Ib. ex c. ult. de priviL in 6. (21) L. 1. C. 0.

quatuor temporum, quadragesiraae vel rogationum, missa solemnis de feria post nonam canenda semel omittalur: ex Abbat. Marcb. etc. (Circa missam conventualem, vide sancita a nostro p. Benedict. xiv. n. 326.).

» 3. Peccat graviter qui tenetur pro alio ofiFerre missam, fructum tamen principalem applicat aliis, quia id aliis est fraudi in re gravi.

315. » 4. Graviter peccat . qui ad sacrum ex iustitla obligatus, illud dlu differt: quia maguo fructu alterum privat. Sylv. Reg.^ Feruand. etc, muUoque magis, si plane omittit; teneturque hoc casu ad slipendii restitutionem. Tamb. 2. 2. Si quis accipiat plura stipeudia, quibus nonnisi post longum tempus possitsatisfacere. Ratio eadem est. Sylv. Reg. Fernand. 3. 3. Qui sacrum animo se obligandi promisit et non praestat. Bon. < etsi probabile sit, hoc non esse mortale, ut habet Sanchez V. Diana 6 qui citat Cai. Vasq. Hurt. etc. affirmantes quod, qui pluribus missam gratis promisit, possit unica satisfacere: quod tamen alii communiter negant.»

316. Quoad stipendium missae, refert hic breviter aliqua praenotare sapienter tradita ab eruditissimo nostro pontifice Bened. xiv. in suis operibus de Synodo, dc Missa etc. Olim fideles sacerdotibus offerebant panem et vinum pro sacrificiis, e quibus quod supererat, in usum cedebat ipsorum sacerdotum et clericorum. Deinde permissum fuit offerri etiam dleura, spicas, uvas et similia. Demum permissum etiam offerri pecunias, quae prius uon applicabantur sacerdotibus, sed mittebantur in arcam, distribuendae in sustentationem minislrorum et paaperum; sed successu temporis traditae sunt ipsis sacerdotibus ut pro offerentibus missas appUcarent. Quod alias merito approbavit ecclesia, contra wiclefistas qui id improbant; nam, ut do(I) L. 23. n. 25G. (2) De expcd. sacrif. I. 3. e. 1. S- 8. (3) P. 3. c. S. (4) D. 4. q. ult. p. 8. {&) De rnalr. 1. 1. dub. S. (6) T. 5. mU. r, 9. ileni p. 4. t.4. r. lOG.clp. 6.1.6. r.6. etp.S.t. i4,r.81. (7) 2. 2. q. 100. a. 2. ad 2, C») *• ^^"«^- » »3.

. D£ EUGIIARISTIA

cet d. Th. 7; Sacerdos non accipit pe* cuniam quasi pretium consecrationis eu*^ charistiae^ hoc enim simoniacum^ sed quasi stipendium suae sustentationis . Et hoc est iuxta illud apostoli Nesci* tis quoniam qui in sacrario operantury quae de sacrario sunt edunt^ et qui aU tari deserviunt^ cum allari participant.

Sed quamvis res ita se habeat, hina tamen erupit avaritia sacerdotum, qui propter hoc lucrum pluries in die celebrabant: propterea id prohibuit In» noc. III. 9. Sed huic prohibitioni alia successit nequitia; etenim sacerdotes in eadem missa tot hostias consecrabant, quot erant eleemosynam offerentes. Alii vero missam diei legebant ter vel quater, usque a(l offertorium, deinde tot secretas iterabant, quot orationes Iegerant,et tandem sub uno canone missam perficiebant, tot repetitis coliectis in fine, quot initio recitaverant: et sic pro numero repetitionum accipiebant stipendia; vocabanturqu» hae raissae bifaciatae et trifaciatae. Sed ipsae adhuc fuerunt elirainatae. Postea alii plures errores in raediura irrepserunt, qui ab Alex. vii. fuerunt proscripti in propos. 8. 9. et 10. quas referemus n. 318. et 321.

317. Quaer. 1. An sacerdoles divites possint pro missis stipendia accipere. Negant Cai. lo Sylv. et Graf. ap. Esc. quia stipendium traditur in sustentationem celebrantium ; divites autem iam habent unde alantur. Sed comrauniter et recte affirraant Suar.<2 Lugo Conc. <^ Cont. Tourn. cum Gers. efc Thomassin. Salm. Pal. " et Escob. cura Nav. Soto Con. Bon. et aliis passira; et favet d. Thomas ^». Ratio, tum quia hodie id permittitur a consuetudine universalis ecclesiae, tum quia quisque operarius(sive dives sive pau* per) diguus est mercede sua, et ut inquit apostolus: Quis suis stipendiis mi^ litat umquam^^l Vide dicta l. 3. n. 55.

(9) In c, Consuluisli de celeb. miss. (10) 2, 2. q 100. a. 2, (11) L. 21. n. S90. (12) D. 8G. s. 5. (13) D. 21. n. 18. (14) T. 8. p. 461. n. 4. (IS) C. 9. a. 2. s. 4. (16) Tr. S. c. S. p, 1, n. 2. (17) P. 14. u. 3. (18) Loc. cit. n. 892.

OuodKh. 7.«. 10. (20) 1. Cor. 9. 7.

CAP. III. DE EUCU. UT

^M. 5. Ulrum autem sit simonia celebrare principaliterob stipendium.Probabilius negatur. Vide dicta ib. qu. 6.

Quaer.2. Quomodo peccet sacerdos, diflferendo celebrare missas accepto stipendio. Utique graviter peccat, si diu differt, ut babetur in decretis s. c. conc. editis die 21. iun. 1625. ex auctoritate Urbani VIII. illi specialiter attributa, et ab Innoc. xii. in sua buUa quae incipit Nuper etc. eonfirmatis. Omnia baec in extensum affert p. La Groix i. Et signanter 2 affert decretum, ubi sic sancitum fuit: Eleemosynas manuales et quotidianas ita demum sacerdotes accipere possint^ si oneribus antea impositis ita satisfecerint^ ut nova quoque onera suscipere valeant^ alioquin omnino abstineant. Sed cum inde quaesitum fuisset, an qui non satisfecerint oneribus susceptis, possint nova onera suscipere eadem sacra congregatio auctoritate eiusdem Urbani (vide ap. eumdem Croix3) declaravit, decretum non intelligi absolute, sed sacerdotes posse nova onera suscipere, dummodo infra modicum tempus possint omnibus satis^ facere.

Sed bic dubium fit,quantum temporis spatium inlelligatur per illud mot/zcum temporis. Certum est 1 . peccare sacerdotem, si petitam missam pro aliqua urgente gratia impetranda, puta pro felici partu, evadendo periculo, lite vincenda etc, ille omittat celebrare intra tempus celebrationi aptum. Ratio quia (ut bene ait Lugo circumstantia temporis tunc pertinet ad substantiam rei petitae; unde, transacto eo tempore, merito aiunt Ronc.Set Cont. Tourn. 6 quod sacerdos tenetur stipendium restituere, etiamsi postea celebraverit. Imo recte addit Sporer non sufficere, si slipendium restituatur, sed monendum esse insuper eam qui stipendium dedit,de missis tempore apto omissis. Certum est 2. quod si quis tibi det eleemosynam ut celebres pro ipso in festivitate bodierna, peccas si postea sa(1) L. 6. i>. 2. n. 65. (2) N. 68. (3) N. 1)8. (4) D. 20. n. 4S. (S) C. 6. q. 10. r. 2. (6) L. c.

(7) D. n. 45. (8) In dcclar. const. 9. Urb. viii. \Q) Q. 9o5. (lO^, C. 4. fj. 30. ni) Mah. cclcl.r.

EST SAL'HriClU.M UUB I. 2?>5

crum facias; quamvis admittat Lugo' I posse illud faceredie crastina. Gertura I est3.tenon peccare differendo, sidans eleemosynam , audito impedimento , consentiat in dilationem, ut explicavit s. c. 1. c. in responso ad 12.

Praecisis autem his casibus, laxe dixit Peyrinus ^ modicam esse dilationem trium annorum, vel sex mensium, ut censuit Arriaga. Necnon nimiamputo dilationem trium mensium, quidquid dicant Pasqual.9 Renziio et Tambur.<< qui male citat pro hac opinione Lugon. 12 cum Led. et Vill.; nam Lugo approbat doctrinam praefatorum aa . dicentium spatium tantum duorum mensium esse modicum; et sic etiam sentiunt Garzia Philib. Ripa Gerbulus etc. ap. Salm.i3idque colligunt ex c. Prae^ sentium, caus. 7. qu. 1 . ubi pastor, absens a sua ecclesia per duos menses, non dicitur suae ecclesiae defuisse, et ex Trid. ubi spatium duorum mensium modicum reputatur. Istae paritates mihi non satisfaciunt: nihilominus probabile videtur id quod dicitLugo'5 nempe nequaquam peccare sacerdotem qui dicit missam promissam infra duos menses, et hanc senlentiam approbat etiam Gont. Tourn. '^^ asseritque esse communem, s\c dicens: Potest quis mis' sarum stipendia ad menses duos acceptare^ prout cum communi diximus antea de oratione. ]nde. rationabiliter putat Conc. 17 dilationem duorum mensium non esse modicam, ex declaratione s. c. eiusdera concilii edita 17. iulii 1655. quam refert Bened. xiv.i^, ubi imo dictura fuit, modicum tcmpus non reputandum spatium duorum vel triuni mensium^ sed intelligi infra mensem, In missis autem pro defunctis dilationem unius mensis merito gravem reputant Salm.i9 Pal.20 Esc.2i et ab hac sentenlia non dissentiunt Sporer Ronc.Gont. Tourn. et Croix 22 dura dicunt missas pro defunctis celebrandas citius quam pro vivis.

miss. c. 1. S. 9. n. 4. (12) D. 21. n. 54. (15) Tr. 3. c. S. i». 5. n. S7. (14) Suss. 25. c. 1. de n f. (13) N. 43. (16) II)iJ. (17) T. 8. |). 469. n. 24 (18) Noiif. 36. n. 14. (19) L. c. (20) P. 15. n. 21 (21) L. 21. u. I(5i. Loc. ciU

Advertit autem Cont. Tourn. ' quod, cum missae traduntur celebrandae alicui communitati plurium sacerdotum, tunc praesumitur, qui dat eleemosynam pro multis missis, velle citius eas celebrari. Hoc tamen non intelligendum, quod omnes sacerdotes illius communitatis debeant se occupare in satisfaciendishuiusmodi missis, sed quod non debeant tamdiu differre, quamdiu oporteret si missae illae uni committerenlur. Hinc dico tunc posse totum numerum distribui in singulos communitatis, vel saltem in maiorem eius partem, si il)a numerosior sit: et hac distributione facta, tota communitas poterit intra tantum temporissatisfacere, quantum concederetur unicuique communitatis pro sua rata satisfacienda. Bene enim ait Holz. 2 quod has numerosas missas committentes facile praevidere possunt', quod communitas alias habeat obligationes.

Quaeritur 3. An sacerdos omittens celebrare missam peccet graviter, si stipendium pro illa acceptum non sit materia gravis.

Prima sententia negat, et hanc tenent Pal. 3 Spor. * Elbel 5 Renzius ^ et Salm. ' cum Henriq. Pell. SanctioFai^und. elc. Ratio, tum quia gravitas maleriae hic non est pensanda ex fructu spiriluali missae, alias omittens quamlibet orationem promissam graviter peccaret, sed ex damno illato, quod in hoc casu per se non censetur grave, cum illud levi stipendio redimi possit; tum quia huiusmodi damnum spirituale non videtur grave in aestimatione hominum, cum ex omissione unius sacri promissi non reputentur homines gravem iniuriam pati.

Secunda sententia vero probabilior xiffirmat, et hanc tenent Holz. 8 Croix 5 cum Aversa Roncag. cum Passer. et P. Nav. Sleph. ac Bon. apud Salm. Ratio quia gravilas materiae probabilius liic est mensuranda non in ordine

(l)L.c. (2) P. 89. n. 185. (3)P. 24.n. 2. (4)T.5.p. M2. n. 553. (5) P. m. n.2l7. (6) L. \ . c. 4. q. 40. (7) Tr. 5, c. 5. p. 2. n. 39. (8) P. 8S. n.566. (9) L. 6. parl. 2. n. i^L

<10)C.6.q. IO.r.1. (li)L. c (12) P. 463. n. 9.

. D£ EUCQAUISIIA

ad stipendium, sed ad fructum missaa quoprivatur eleemosynam tradens, cui ex huiusmodi privatione certe grave damnum infertur. Prout si v. gr. dato exiguo stipendio tu fossorem conduceres, ut tibi aditum aperiat ad aquam pluviam in tuum agrum inducendam, non levis damni causa tibi erit, si operam suam ponere negligat. Nec valet dicere quod tale damnum levi stipendio redimi potest; nam redimi utique possel, si alter qui stipem tradidit certior fieret de omissione missae; alias, si manet inscius, cerle uon poterit damnum illud redimere. Quod autem tale damnum in aestimalione hominum leve reputetur, hoc non satis probatur; interim de se grave est.

Quaeritur 4. An autem peccet graviter omittens dicere unicam missam gratis promissam. Affirmant Concina 12 Navarr. Ledes. et Bonac. apud Renz.i3 ob eamdem rationem, ut supra, quia per talem omissionem grave damnum spirituale promissario infertur. Sed probabiliter negant Croix Elfael i5 Ronc.i6Sanch.i7 Diana Spor. cum Cai. Mol. et Suar. ac Renz.20 cum Fag. Portell. ac Pell. Ratio est, vel quia simplex promissio non obligat sub gravi, ut hic dicunt Elbel et Spor. iuxla sententiam allatam /. 3. n. 720. quam tenent Cai.Bann. Salm. etLugo^», saltem ut ait Lugo, nisi promittens expresse sub gravi se obliget. Vel quia, ut aiunt Sanch. Ronc. Busemb. Croix et Elbel, promittens unam missam non censetur gravem obligationem sibi imponere. Omnes autem couveniunt peccaro graviter, qui omitlit missam debitaiv ex voto, aut praecepto praelati : qui i nemo dubitare potest hanc esse matcriam gravem in voto vel praecepto ; vide Salii). 22.

318. a o. Si quis det iuslum stipendium ( id a consuetudine vel lege taxatum esse debet, aut si non est, secundum Sot. Caiet. est frugalis victus

(i3)C. 4. q. 40. (14) L. 3. p. 2. ft.776. (I5)P. I52.n.2t8. (l6)Loc.c. (H) De matr

1. 1. d.6. n. 25. (18) P.^.lracl.n. r. 9. (I9)P. ^42.n.552. (20) L. c. (2l)necontr. d. 25. n. 59. (22) Tr. 5. c. 5. p. 2. n. 59.

CAP. III. DS EIXIH. CT

ciniiis diei, quod Suarez Layru. et alii reprobant, putantqae sufficere mediam vel tertiam parlem sustentationis diei), ut pro se dicatur missa, non potest secundum accipi ab alio, et pro duobus una tantum missa dici. Card. Lugo K Secus, si ambo dimidium tantum iusti darent, uti contra Vasq. Regin. et alios probabiliter docent Sot. Henr. Filliuc. Con. card. de Lugo 2 quod tamen iam €st probibitum per bullam Urbaai vjh. VideBon. Diana 3.

Hic autem ante omnik ad^eriendae suut duae propositiones damnatae ab Alex. VII. Prima n. 8. dicebat: DupHcatum stipendium potest saQerdos pro eadem missa licite accipert, applicando petenti partem etiam specialissimam fructus ipsimet celebranti correspondentem^ idqm post decretum Urbani viii. Ratio darj^natMxnis e°>l, quia applicatio fructus specic.iiSsiaL valde incerta est; nam licet Filliuc. ^ et alii plures (ut ait Croix^ qui id probabile putat cum Aversa et Sporer 6 dicunt valde probabiliterposse applicari fruclum specialissimum; attamen id negant Laym. 7 Lugo 8 Tamb.9 item Suar. Vasq. Turr. et alii apud Spor. lo, quia sicut ex institutione Cbrisli fructus generalis non polest alteri applicari, ila neque hic specialissimus. Secunda propositio damnata n. 40. dicebat: Non est contra iustitiam pro pluribus sacrificiis stipendium accipere, et sacrificium unum offerre: neque etiam est contra fidelitatem, etiamsi promittam^ iuramento promissione etiam firmata danti stipendium^ quod pro nullo alio offeram.

3'I9.Circa taxam aulem iusti stipen<lii communiter dicuntdd.(VideSuar.ii Viva <2 Croixi3 et Salm.i^ ex decreto s. c.) stipendium iustum missae nou esse quidem victum unius diei, ut dixerunt Sotus et Cai.: nam sacerdos praeter actionem sacrificandi potest in reliquo 4iei se occupare in concionando, do(1) D. 19. n. 239. (2) L. c. (3) Tv. U. ics. 7. fi) Tr. lo. c. G. n. 131. (3) L. G. p. 2. n. 30. ^'O; P. 233. n. 233. (7) C.2.n. 18. (8) D. 21. ii.oo. i9) §. 5. n. G8. (10) N. 565. (11) D. 8G. s. 2. .;12) Q. 3, arl, uU. n. 2. (15) L. 6. p. 2, n. 12G. (14) Tr. 3, p. I. n. 4. {16) L- *- (IQ) T. 8. p.

5T S.\CRIFIClU!tf IK7B. 1. 257

cendo, et similibus exercitiis licitis, uS lucretur integraHi sustentationem, sed esse illud quod taxatum est ab episcopo, vel a consuetudine, vel saltem a viro prudenti, si deest taxa a consuetudine vel ab episcopo facta. Ita Suarez 15 Conc. i6 Tamb. et Bon. is cum Coninch. Fill.Reg. et communi, ex declaratione s. c. conc.(ap. Bened.xiv.*^) editadielS. novemb. 1698. ubi dictum fuit, attendendam esse consuetudinem loci., vel legem synodalem^ quatenus adsit: sin minus^ statuendam esse per episcopum eleemosynam competentem eius arbitrio.

320. Dubitatur hic 1. An regulares teneantur stare taxae episcopi sub gravi obligatione. Negat Navar. ap. Tambur. 20. Sed omnino affirmandum, ut dicunt Conc.2i Viva 22 cum Vasq. Molina et aliis communiter, ex decreto s. c. conc. sub die 45. ian. 1639., quo sic sancitum fuit: Eleemosynam pro qualibet missa., per regulares celebranda in eorum ecclesiisy esse taxandam arbitrio ordinarii iuxta morem regionis. Ita ap. eumdem Bened. xiv. 23.

Dubitat. 2. an episcopuspossit prohibere ne detur eleemosyna pinguior taxa. Certum est 1. quod lex episcopi vel consuetudo taxans stipendium nou prohibet quominus fideles possint dare maius, et sacerdotes recipere minus, si velint, ut docent communiter Suar. Vasq. Barb. etc. cuni Salm.2^. Certum est 2. non posse sacerdotes tale stipendium excedens exigere, quia hoc magna pareret scandala. Ita etiam communiter Suar. 25 et Bonac.26 cum Corduba Reg. et aliis. Caeterum episcopus id non potest prohibere, si eleemosyna sponte ofTeratur, ut d«cent Lugo27 Suar.28 Less.2^> et Bon.^o cum Reg, Poss. etc; ita decisum fuit a s. c. concilii die 16. ian. 1649. (ap. Benedictum xiv.31) conlra episcopum pistoriensem,

460. n. 2. (17) Molli. I. 5. c. 1. §. I. n. 2. (18) P. 8. n. 8. (19) Nolif. 3G. n. 10. (20) L. a (21) P. 4G1. n. 3. (22) Loc. cil. n. 3. (25) L. c (24) Tr. 3. c. 3, p. 2. n. 3. (23) D. 8G. scct. 2. (2l>) Loc. cil. n. 9. (27) R.'.«i., mor. I. 3. <liilj |;; (2!5) L. c. (29) L. 2. c. 4. n. 37. {oO) N. II. (511 Dtel. uoiir. 3G n. li

De LiGORio. Alor. 11.

17

Ton LIB. TI. TRACT. III

qui prowulgaverat edictum hoc prohi•)ens, sed s. c. respondit: Prohiberi non jjosse^ ideoque moderandum decretum,

Dubitat. 3. an episcopus possit prohibere ne sacerdotes accipiant stipendium minus iusto (nota quod inferius stipendium in Italia est argenteum, sive carolenus in noslro regno): negant Sotus 1 Nav. 2 d. Thom. 3. Sed probabilius aflirmant Suar. * Ronc. 5 Bon. « cum Regin. Card. etc. ac Bened. xiv. ' ex declaratione s. c.concilii die 16. iulii 1689. ubi dictum fuit bene posse episcopum prohibere, et imponere poenam celebrantibus pro minori quantitate taxae. Ratio quia alias quodammodo vilesceret missae sacrificium. Quaproptercasu quo episcopus id prohibet,omnino sacerdotes tenentur ei obedire: certum enim est subditos teneri obedire superiori praecipienti cum opinione probabili, ut diximus L 4. n. 47. Opinio autemnostranon solum est probabilis, sed etiam probabilior auctoritate et ralione. Qaid autem, si ex hac prohibitione sacerdos grave pateretur incommodum? vide dicta l. c, v. Limitant.

Casu autem quo sacerdos iam acceptarit exiguum stipendium pro missis celebrandis ab uno vel a pluribus (quidquid dicat Bus. ut supra cumSoto Coninch. Lugo etc), non potest numerum missarum minuere, nec unam missam applicare pro duobus, qui singuli dimidium dederint stipendium, prout sancivit Innocentius xii. in bulla cit. incipiente, Nuper efc.(Vide ap. Croix^), ubi confirmavit decretum s. c. concilii editum iussu Urbani viu., quo sic fuerat statutum: Pro pluribus missis cele^ brandis stipendia quantumcumque exifjua, sive ab una sive a pluribus persofiis collata fuerint^ aut conferantur in futurum sacerdotibus et clericis, s. c. sub obtestatione divini iudicii mandat^ dt absolute tot missae celebrentur, quot ndrationem attributae eleemosynae prae(l)Deiusl.l. 9.q. C.a.l.ad2. (2)C.23.n.lOG. (3)2. 2. q. 102. a. 3. (4)L.c. (5) C.6. q. I. r. 5. (6) N.9. (7)D.not.56 n.ll. (8) L. 6. p. 2, n. 64. '9) C. 6. a.2. secl. 4.qu.4. (I0)C. 6.q. A. r. 2. (IDDeconlr c. 5.p. I I.n.l57. (12) T 8- p. 462 n. 6. (13) Ex c lin. de paclis c. Si no<j(|p

. DE EUCHARlSTlA

scriptae fuerint. Hoc tamen sanelntell!gendum, quando sacerdos scienter ac* ceptavit pro tali stipendio tot missn» celebrare; secus si ignoranter, ut recte dicunt Cont. Tourn. 9 etRoncag. cum Laym. Barb. et Passer. Sacerdos autera qui promisit haeredi quam cita celebrare missas pro testatoredefuncto, credito stipendio inposterum solvendo, tenetur quidem celebrare ante stipendii solutionem, ut fidem servet, prout bene aiuut Salm.n cunci Tap. Vill. etc.

Dubitat. 4. an licitum sit pacisci de missarum stipendio. Negat absolute p. Conc.i2eo quod cauones prohibent omnia pacta et conventiones circa stipendium missae Affirmant vero communiter Less.14 Pal.<5 Sanch.^6 Ronc.i^ cum Layman et Gutt. ac Salm. cum Mald. Sanch. Soto Villal. Ledesm. etc. Et hoc probabile videtur, si pactum sit de iusto stipendio secundum taxam vel consuetudinem, prout diximus l. 3. n. 55. Ratio quia, licet stipendium non detur ut pretium missae, attamen cum tribuatur ex iustitia pro sustentatione sacerdotis, utdocet d. Th. supran. 316. nihil obstat quod possit in pactum deduci. Neque obslant canones citati, eo quod ipsi vel usu abrogati fuerint, ut dicunt Less. et Sanch., vel quia inteliigi debent de pactis illicitis, ut melius ait Ronc. cum Glossa qui dicit: In spiritualibus omnis pactio illicita cessare de^ 6ei. Et haec sola pacta circa celebrationem missarumreprobantur aTrid.20 ubi sancitur quod episcopi importunas aique illiberales eleemosynarum exactionesy potius quam postulationes^ prohibeant. Ergo (bene ait Lugo^ i loquens de hoc textu concilii) non postulatioues iustae, sed exactiones illiberales et importunae (scilicet excedentes) prohibentur, quae utique avaritiara sapiunt. Caeterum in huiusmodi pactionibus. quantum fieri potest, scandala caveri debent.

simonla. (14) L. 2. c. 35.0.48. (15) Desimonia p. 9. n. I. (16) Cons. L. 2. c. 5. d. II. n. 8. ( 1 7) De sim. c. 2. q. 2. p. 208. ( 1 8) De sim. c.5. p. 3. n.22. (I9)ln dict. c. fin.de paclis, v.Cessara(20) Sess. 22. de observ. in celebr. miss. '21) Resp. mor. I. 3. d. 18. n. 7.

CAP. II!. 1>K Eucn. v.r

Dabitatur 5. Quoraodo laxandum sit stipendium missarum quas reliquit teBlator. Si testator taxaverit, tribuendum estiuxta taxam; sin autem, recte censet Ronc. ^ taxandum esse ab episcopo iuxta morem loci, ut declaravit s. c. concilii ad 5. (Vide apud Croix 2 habita ratione, ut ait Ronc, haereditatis pinguisvel tenuis.

321. « 6. Qui pecuniam ab ah'o accepit, ut pro illo celebret, aut fieri curet, per se loquendo, potest curare missam per alium bonum sacerdotem dici, minus dando, quam accepit.

» Dixi \ . Per se; quia Urban. viii. ob speciem turpis quaestus id fieri vetuit.

» Dixi 2. Bonum; quia, si per malum curet, perditur fructus, qui est ex opere operantis. Vide card. de Lugo ^,»

In decreto s. c. conc. approbato ab Urb. viii. et confirmato ab Innoc. xii. (Vide apud Croix^) sic sancitum fuit: Omne damnabile lucrum ab ecclesia removere volens^ prohibet sacerdoti qui missam suscepit celebranda-m cum certa eleemosyna^ ne eamdem missam alteri^ parte eiusdem eleemosynae sibi retenta^ celebrandam committat. Post hoc decretum aliqui etiam contendebant licitum esse retinere partem eleemosynae, celebratione alteri commissa, asserentes non fuisse hoc decretum acceptatum. Ideoque praefatus Alex. vii. proscripsit prop, 9. quae dicebat: Post decretum Urbani potest sacerdos^ cui missae celebrandae traduntur, per alium satisfacere^ collato illi minori stipendio^ alia parte stipendii sibi retenta. Hinc noster ss. p. Bened. xiv. in sua epistola encyclica emanata die 30. iunii 4741. quae incipit, Quanta cura^ (vide in fine operis ) ut metu poeuae facilius ab huiusmodi turpi quaestu fideles amoveret praecepit ordinariis, ut per edictum notum facerent, quemcumque (verba sunt epistolae) qui.... stipendia maioris pretii pro missis celebrandis , quemadmodum locorum consuetudines, vel synodalia statuta exigunt, colligens

(i) Q. 2. (2) N. 43. (3) L. €. (4) N. 66. (S) C. 6. q. 8. r. 2. v. Secundo. (6) Melh, miss. !. 5. c. 1. j;. S. n. 13. (7) Tr. c. S. p. 2. n. 18. (8) Lib. 6. p. 2 a.

ESfT SACamCIUH DUB. 1. 253

missas^ retenta sibi parte.... eorumdem stipendiorum acceptorum^ sive ibidem siife alibi^ ubi pro missis celebrandia minora stipendia tribuuntur, celebrari fecerit^ laicumquidem^ praeter alias arbitrio vestro irrogandas poenas^ excommunicationis poenam, clericum verOy sive quemcumque sacerdotem^ poenam suspensionis ipso facto incurrere^ a quibus nullus per alium^ quam per nos ipsos, seu romanum pontificem pro tempore existentem^ nisi in mortis articulo constitutus^ absolvi possit,

Ab hac tamen prohibitioneexcipiunt \ . Ronc. 5 cum Passer. Tamb. 6 Salm. ' cum Dicast. et Diana, item Pasqual. ac Mendo apud Croix 8 ( et probabile putat Viva ^), casum quo aliquis daretmaiorem illam stipem, non tam intuitu missae quam amicitiae, paupertatis, gratitudinis, propinquitatis etc; potest enim tunc sacerdos excessum retinere,committendo alteri missae celebrationem. Hoc vero non admittit Croix 'Ocum Stephano; nisi dans eleemosynam huoc suum specialem aflfectum verbis expresserit: sed haec limitatio superflua videtur, si ex circumstantiis moraliterconstet eleemosynam praestitam fuisse intuitu personae.

Excipiunt 2. Cont. Tourn. " Ronc. <2 Viva*3 etTamb.^^ casum quo sacerdos cui committitur celebratio, liberaliter et omnino sponte tibi condonet excessum illum; tunc euim licite posses retinere;sicut enim ille potest totamremittere, sic et parlem. Verumtamen hoc minime admittendum, si tu indices maius pretium acceptum, et sacerdotem roges ut remittat: velab eo quae-» ras an consentiat ut tu partem retineas; tunc enim nequis eam retinere, etiamsi ille annuat; nam hoc in praefata bulla Bened. xiv. asseritur tanquam execrabilis abusus vetitus a pluribus pontificibus, qui decretum voluerunt (verba bullae) nimirum a quolibet sacerdote^ stipendio maioris pretii pra celebratione missae accepto^ non possi

(9) In d. prop,9. damn. ab Alex. vii, n, 8. (iO)L.q

(11) De sAcrif. c. 9. a. 2. sect. 4. v. Quaer. 7.

(12) Loc. cit. V. Haefc ^ (15) Loc. cit. n. I. Li4) S- D. 46

uUeri slipLndium minoris pretii erogari^ etsi eidem sacerdoti celehranti et consentienti (nota) se maioris pretii elee^ mosynam accepisse indicasset.

Excipitur 3. beaeficiarius, qul bene potesfe committere alteri sacerdoti celebrationem missae debitam pro beneficio, tradito stipendio congruo iuxta morem loci, sine eo quod tradat totam ratam fructuum correspondentem celebrationi illius diei. Ita communiter Croix ^ Ronc. 2 Viva 3 Suar. Pal. 5 et Salm. 6cum Sa Vasq. Laym. Bonac. et aliis. Et patet ex decreto s. c. approbato ab Innoc. xii. in sua bulla Nuper, (ut diximus) ubi dictum fuit, decretum Urbani non habere locum, sed satis esse, ut rector beneficii, qui potest missam per alium celebrare, tribuat sacerdoti celebranti eleemosynam congruam^ secundum morem civitatis vel provincioe, nisi in fundatione beneficii aliud f^utum fuerit, Vide apud Croix

Idem licet capellano amovibili, ut dicant VivaS Ronc. Lugo 9 Holz.**^ cura rfiis passim; et die 15. martii 1745. Confirmatum fuit a s. c. conc. per derretum quod egomet observavi, ubi diftum fuit id licere, modo pro capellania serti reditus sint annuatim constituti, ft perpetuo capellano assignati; secus vero^ si huiusmodi capellano pro qualibet missa celebranda certa detur eleemosyna. Idem licet illi cui commissa est celebratio missae perpetuae, ut dicunt Viva<i Croix^^ cum Gob. et Pasq. Et idem dicunt Tamb.i^ cum Riccio et Ronc^* cum Passerin. Ant. de Spir. s. et aliis, de sacerdote cui commissa est celebratio ex pingui legato ad vitam ipsi relicto cum oneremissarum.Ratio ornnium horum est, quia decreta prohibentia retinere partem stipendii, tanlum loquuntur de missis manualibus.

Hic autem bene advertunt Croix Pasq.i6 et Conc^' quod si tradatur elee(1) L. 4. u. 820. (2) C. 6. q. 8. r. 2.

(5) Ib dict. prop. 9. n. 9. (4^ D. 86. sect. 3.

(6) P. 14. n. 9. (6) Tr. S. c. S. p. 2. n. 13, \7) N. 96. (8) W. 9. (9) D. 21, n, 30, 10)P,85. n.3G3.v,Dixi. (11)N. 9, (12) N. 131, (13) N. 10. (14) D. q. 8. V, Tertio. {16) N. 132, ^16} Q. 970. P. 4Ga. u. 13. (18) D. 88. s. 3.

. DE KUf.HARISTIA

mosyna pinguior sacerdoti siiiguluri!? pietatis fama praedito, is nec etiam tradiLo eodemstipendio poterit alteri coramiltere missam, nisi similis probitatis habeatur, velnisi aliqua causa excuset. Hoc taraen ait Conc. non videri esse mortale, quia maior devotionis fervop tanti communiter non est, ut variatio celebrantis gravera inducat culpam; sed melius dicit Croix, id quidem non facile damnandura de raortaii, sed aliquando bene posse accidere, aliquera graviter ferre, quod raissa per alium celebretur, et tunc erit mortale.

322. Dubitatur 1. an qui retinet partem stipendii, iuxta propositionem damnatara, ut supra^ non solum peccet, sed etiam teneatur ad restitutionem.

Prima «enteratea * negat, et hanc tenent Suar.i» Pal. »9 et Bonac.20 cum Sa Nav. Vasq. Fill. Possev. Rodr. Reg. et aliis, earaque probabilitate non carere dicit Viva2i. Ratio quia accipiens stipendiura iara acquirit illius dorainium; et licet acquirat cum onere dicendi missara, huic taraen bene per alium iam satisfacit.

Secunda sententia vero tenenda, quam prius docuerunt Diana 22 et Esc. 23 cura Maior. Arag. Led.etc, et post propositionemdaranatara recentiores corarauniter tenentut Vidal.2-i Corel.25 Croix^e Spor.27 Conc.23 Holzra.29 Cont. Tour.so MazzottaSi hancque ad rainus probabiliorera putat Viva^z contra Bordon. Ratio 1. deducitur ex ipsa propositione daranata: cura enira ipsa dicebat posse sacerdotera per aliuin satisfacere, parte stipendii sibi retenta, sequitur veram esse propositionem contradictoriam, nerape quod non possit satisfacere; satisfactio autem non solum respicit honestatem actus, sed etiam iustitiam; qui ergo non satisfacit obligationi iustitiae, tenetur ad restitulioiiem. Ratio 2. quae fortius urget, est,

(19) P. 14. u. 9. (20) D. 4. q. uU. p. 8, ii. 13 (21) lo d. prop. 9. n. 6. (22) P. 2. ir. 14. r. 10 (23) Lib. 21. n. 621. (24) In dict. prop. 9. (2S) Ibid. n. 64. (26) L. 6, p. 2. n. 13ii

(27) P. 146. n, 369. (28) T. 8, p. 474. n, 10 (29) P, 82, n, 363. (30) Ihi.l,

ISI\ Tr. 4. d. 2. (j. l. S. 5. (.32) Loe, c

jAP. III. DE Eucn. irr quia, Tametsi sacerdos eleemosynam accipieos acquirat eius dominium, illud tamennon aliter acquirit, nisi iuxtavoluntatem dantis; voluntas autem dantis est, non solum ut missa celebretur, sed ut celebretur tali stipendio; cum enim pinguem tradit stipem, eaintentione dat, ut uberiorem fructum ex missa celebranda percipiat; ergo qui; tradito minori stipendio, per alium celebrare facit, peccat contra iustitiam, non quia defraudat fructu missae dantem eleemosynam; fructum enim iam hic percipit ex sua ante habita pia dispositione;sed (:\ia non exequitur dantis intentionem, q^a vult ut illa missa, unde percipit fructum, tali stipendio celebretur, et quia huiusmodi intentio intrat in substantiam contractus, ideo, si sacerdos partem slipendii retinet, iniuste contra dantis voluntatem retinet.

Cui autem eo casu fieri debeat restitutio? Croixi cum Pasqual. dicit posse fieri vel danti eleemosynam, vel sacerdoti celebranti: sed communius et probabilius censent Cont. Tourn. Holzm. et Spor. 2 restitutionem faciendam esse celebranti, quia, translato in eum onere, eliam ius ad integrum stipendium iuxta voluntatem domini transfertur.

Dubitatur 2. An procurator vel executor testamenti, faciens celebrare alibi missas sibi commissas, ubi minor esttaxa,possit excessum sibi retinere. Affirmat Tamb. 3 quia excessus ille erit fructus suae industriae. Sed merito hoc communiter reprobant Conc. ^ Viva ^ Renzi 6 Diana'' Ronc. 8 cum Passer.Ratio, tum quia talis procurator turpem faceret quaestum ex eleemosynis; tum quia nullum is litulum habet, quo lucrum illud sibi retinest, cum nunquam dominium illarum eleemosynarum acquisierit.

Dubitalur 3. an sacerdos colligens eleemosynas pro celebrandis missis, possit aliquid retinere pro suo labore, si missae non tradantur ipsi ut ab ipbo

(1} Loc. c. (2) Loc. c. (5) De iuetli. mi» c I. 5. c. 1. $. S. n. 13. (4) T. 8. p. 4«4. n. 12.

In propos. 9. damn al) Atexand. vii. n. 8. C. 4 n. 4i> C71 P. Jii u. ■■ (»8

EST SACRIFICIUM DUD l. 261

celebrentnr. Negat Gonc^ dicltque hoo vetitum esse a bulla Benedicti xiv. ex verbis supra citatis num. 321 . v. in De* crefo. Affirmat tamen Viva^Osi talis sacerdos moderatam retineat mercedem iuxta rationem sui laboris. Idque ooq videtur improbabile, si ille ad hoc manus sit destinatus, et suus labor vere mercedem mereatur; tunc enim huiusmodi merces ei debetur ex natarali aequitate, et ex voluntate ipsorum eleemosynas offerentium. Pontifex autem censetur tantum eos damnare voluisse,(Jui ex industria eleemosynas colligunt, ut ex eis turpem faciant quaestum, nempe colligendo stipendia praescripta in uno loco, et alibi missas curando celebrari, ubi eleemosynae sunt minoris pretii, quam illic ubi excipiuntur.

Dubitatur 4. an sacerdos, cui hodie oflbruntur tres iulii ut celebret, possit procurare ut alius celebret pro ipso, promittens die crastina celebrare pro illo qui pro sua crastina missa accepit unum iulium. AffirmantCroixii etMazzotta <2 ^ quia hoc non esset retinere partem pretii, quod ponlifex damnavit, sed tantum permutare missas et dies. Recte vero negat Conc.*^, quia hoc non posset excusari a specie turpis mercimonii; merito tamen id non audet damnare de peccato gravi: et an paupertas possit ab omni culpa excusare, se remittit prudentum iudicio.

Dubitatur 5. an administratores ecclesiarura ex eleemosynis datis propter missas possint aliquid retinere pro expensis altarium, inservientium, luminumetc.S. c. concilii in decreto confirmato ab Innoc. xii. ad n. 7. (vide apud Croix i^) sic respondit: Permitten* dum non esse ut loca pia, seu illorum administratores ex eleemosynis missa^ rumcelebrandarum ullam utcumque minimam portionem retineant ratione expensarumin missarum celebratione^ ni" si alios non habeant reditus; et tunc nullatenusdebereexcedere valorem cxpensa-*

(8) o. G. q. a. r. 2. V. Nullalcuus.

(9) P. 4G3. n. 13. (10) Loc. sup. cil. (II) L. 3. >. 2. n. 134, (12) Tr. 4. .1. 2. r|. I. (I3l P. 4G(i. u. K». iW') L. G. i>. 2. n. i)a.

262

fum quae pro tpsomct tantum missae sacrificio necessario sunt subeundae. Et hic adverte aliud decretum eiusdem s. c. editum die 6.iulii 1726. (uthabetur npud Bened . xiv. i) ubi siatutum fuit : Archipresbyterum non teneri ad mtmstranda utensilia iis qui celebrant in sua ecclesia ex obligatibne beneficii sive capellaniae. Quoad missas vero adventitias teneri ad dictam subministrationem^ quatenus permittat eas in sua ecclesia celebrari, nec teneri ad hasmissas adventitias admittendas^ nisi soluHs utensilibus per celebrantes.

323. » 7. Beneficiati, etiam curati, ad missas obligati, possunt pro iis accipere stipendiumj et applicare cui volunt; quia non semper habent obligationem applicandi ob certam intentionem; nisi tamen contrarium constet, ut de missa conventuali docet Bonac. Ita c. de Lugo 2 et Suar. Vasquez etc. contra Gavant. Barb. et Diana qui negant de parocho: refertque Diana 3 determinasse congregalionem card.,quod ei non licet pro missa accipere eleemosynam manualem, quando tenetur celebrare; de missa tamen conventuali, contra Eon. etc.ipse affirmat ^ ex aliis tribus.

324. Quaeritur 1. An qui alicubi teaetur celebrare sine expressa obligatione appiicandi missas, possit aliud stipendium recipere. Respondetur: Si in fundatione beneficii vel capellaniae expressum sit non esse obligationem applicandi pro fundatore, certe poterit aliud stipendium accipere, prout habetur ex decreto s. c. concilii edito die 43. iulii 4630. (apud Bened. xiv. 5) ubi sic dictum fuit: Quando in fundatione beneficii seu capellae expresse cauium est non teneri celebrantem ad applicationem sacrificii , eo casu poterit celebrans accipere novum stipendium, et unica missa satisfacere obligationi beneficii seu capellae, et item danti novum stipendium. Et huic simile decreluni affert Merati 6 editum 43. febr.

(1) Nolif. 66. I». 15. (2) D. 81. s. 1. u. 21. (3) P. 4. i. 4 r. 232. (4) P. 6. t. 15. ^J) Nol.t. 50. u 8. (G) P, 5. lit. 12, n. 4.

|7) N. a-i ad 4. (8. b. 21. n. 11. Ctf^ L. -s. n. 9.

4630. Secusverodicendum, contra Bir semb. et alios, ut supra, si in funda* tione nihil fuerit expressum; ut habetur ex decreto eiusdem s. c. approbato ab Innoc. xii. (apud Croix ') ubi dicitur : Saardotes quibus diebus tenentur missas celebrare rntione ben&ficii seu ca^ pellae^ legati aut salarii^ si eleemosynas pro aliis etiammissis celebrandis susceperint., non posse eadem missa utrique obligatione satisfacere. Et (qaidquid respondeat Lugo **) decretum hoc clarius explicatum fuit alio decreto ab eadem s. c. die 48. martii anno 4686. (ap. Bened. XI V. 9) ubi decisum fuit teneri celebrantem applicare pro anima testatoris, semper ac in fundatione nuUa sit adiecta declaratio, ad cuiussuffragium applicandum sft sacrificium. Et idem declaratum fuit ab eadem s. c. 6. feb.
4631. (vide apud eumdem Bened.^o) de capellanis confraternitatum et monia^ lium, qui celebrant., ut confratres vel moniales satisfaciant praecepto audien^ dimissam.

Hic autemnotandum aliud decretum eiusdem s. c. emanatum 7. iulii 1686. (videapud Pittonumii) ubi dictum fuit quod capellani et beneficiati celebrantes pro capellaniae seu beneficii fundatore, non tenentur missas celebrare tempore quo capitale dotis assignataa est otiosum et infructiferum, sine eorum culpa. Et novissime hoc idem confirmatum fuit die 8. augusti 1705. ap. eumdem Pitton.

Fit dubium, an circa onera missarum et conditiones in fundatione appositas possit dari praescriptio. Afiirmanl Laym.^2 cum Nav. itemTamb.^3 et ap.

Croix i'* Pelliz. Hurt. Pasq. et Gobat. cum rota rom. ut testatur Tuschus. Ratio quia praescriptio legitima valei contra qualecumque ius; nec exceptic reperitur in iure, quod circa onera mis* sarum non detur praescriptio. Ex lii? autem auctoribus alii ut Tambur. elc requirunt, ad praescribenda praefati onera, spatium 20.annorum cum titu*

(10) N. 8. (11) Conslil. pro parocU. n. 161)7.

(12) L. 3. tr. 1. c. 8. n. 15.

(13) Mcth. miss. 1. 5. c. 7. i. n. 1.

(14) L. 4. II. 8o2.

CAP. III. DE EICH. V7

fo, el 30. sine litulo. Alii vero ut Pasqu-al. Tuschus elc. apud Croix^dicunt requiri 40. annos, cum agatur conlra l3ona ecclesiac, iuxta dicta /. 3. n. 510. Sed quidqnid sit de hoc, verius videlur nullo modo posse praescribi onera missarum et conditiones a fundatoribus requisitae, tum quia ( ut ait Corradus * ) primaeva fundatio maiorem liabel vim,quam consuetudo; tum quia in beneticiariisdifricuUer praesumi potest bona fides, cum ipsi facile praesu-mantur ex fundatione cognovisse leges beneficii; tum denique (et haec ratio est polior), quia in Trid. 2 sic sancitum Tuit: Quando igitur ex beneficiorum quorumcumqueerectione seu fundatione^ aut aliis constitutionibus qualitates aliquae requiruntur^ seu certa illis onera sunt iniuncta in beneficiorum coUatione^ seu in quacumque alia dispositione^ eis non derogetur. Ergo qualitatibus requisitis ex fundalione, et oneribus iniunctis, sive in collatione, sive in quacumque -alia pia disposilione, statuit concilium numquam derogari posse. Accedit bulla Pii iv. quam confirmans Trid., irritat quidquid contraillud factum fuerit; «lausula autem decreti irritantis ligat etiam iguorantes, et in causis beneficialibus inficit titulum et possessionem, ut dicit Croix 3 cum Garc. Nicol. et aliis comm. Accedit bulla Innoc. xiii. Apostolici ministerii (ampliata a Bened. xni. per totum orbem alia bulla, In 8upremo)j ubi dicitur quod quaecumque praescriptio etiam centenaria et immemorabilis non datur contra ea quae in conc. Trid. praescripta sunt.

Quaerit. 2. Quibus diebus teneatur parochus applicare missam pro populo. Ante sanctioncm ss. n. pp. Bened. XIV. de qua mox infra dicemus n. 325. ■oh^m plures adfuerunt sententiae.

Prima sententia&\\i leneri quotidie,

«i redilus sint pingues; si vero tenues,

ieneri tantum diebus feslis. Ita Ronc^

€t probat ex pluribus decretis s. c. id

decernentibus; et hoc, eliamsi paro(4) L. 2. c. 10. n. 90. (2) Sess. 25. de ref. c. 5. <.^t L. 4. n. 657. (4) De sacrif. missae c. 2. q. 8. De sacrif. missae c. 5. p. 2. n. 50. (6) Sess.

EST SACBIFICIUM DUB. I. 263

chus non habeat congruam; nec satis-^ fien ait Ronc. cum Passer. si appli* cetur pro populo missa conventualis, cum haec sit applicanda absolute pra benefactoribus, ex cap. Cum Creatura de celebrat, miss.^ cum Pignatell.

Secunda sententia vero dixit 4 . nullum esse dubium, quod aliquoties in anno teneatur parochus iure divino celebrare pro populo, ut Salmant. 5 cum Laym. Barbos. Con. et communiter; et infertur ex Trid. 6 ubi : Cum praecepto divino mandatum sit omnibus ^ quibus animarum cura commissa est, oves suas agnoscere^ pro his sacrificium offerre etc. Dixit 2. e couverso non teneri parochum de se quotidie pro populo missam applicare : nam sic teneretur quotidie celebrare, quod nullibi praece^ ptum est. Ita Salm. 7 cum Suar. Vasq. Barb. Bon. etc. Immo, praeciso pacto, consuetudine , aut synodo in contrarium, dicunt Nav. Suar. Barb. et alii cum Salm. 8, nec omnibus diebus festis teneri pro populo celebrare, sed tantum aliquoties in anno, arbitrio prudentum , ut Salm. 9 vel in praecipuis festis Domini, et diebus dominicis, aut saltem semel in hebdomada , ut Bonac.

Tertia sententia dlxli quod ex vi parochiae non tenetur parochus applicare fructum missae specialiter pro ovibus. Ita Pal.iOcum Nav. Suar. Vasq.

Coninch. Nal. , etc. item Lug. Regin.

Steph. et Gob. apud Croix, qui probabilem putat^i. Ratio istorum, quia officium curati est pascere oves verbo,

exemplo , sacrameutorum administratione, et sacrificii dispensatione; hoc

autem dixerunt fieri , si illud generall

tantum applicatione pro omnibus fidelibus, et praecipue inleressenlibus applicatur, et ita censuerunt intelligendum esse Tridentinum. Hinc intulerunt pro omnibus illis missis posse

quotidie parochum accipere stipendiura, nisi tamen ex fundatione aut

consuetudine, vel praelati oraecepta

23. c. 1. de ref. (7) Ibid. n. Sl. (8) Ibid. n. 52. (9) Jbid. n. 53. (lO^ Tr. 22. disp. un. p. 13. n. 7. (11) L. 3. part. 5. n. 762.

264 LiB. VI. TaACT. 111

'ims tene;ti<ur pro populo sacrificare

325. Verum hodie ex epistola encyflica ss. nostri pontificis Bened. xiv. tdita die 19. angusti 1744. quae incipit Cum semper sancitum habemus , mmes parochos teneri appHcare missam pro populo , saltem in diebus festis, etiamsi conrgruam non habeant , his verbis : Ista mens nostra et sententia est , sicuti etiam pluries a praelauclatis congregationibus iudicatum fuit ac defifiitum^ quodomnes et singuli qui actu animarum curam exercent^ et non solum parochi aut vicarii saeculares , verum etiam .... regulares ... aeque teneantur missam parochialem (omnibus diebus festis ut infra) applicare pro populo ipsorum curae commisso.

Et quia alii allegabant non habere congruos reditus, alii dicebant contrariam alicubi esse consuetudinem : Nos autem (sic praescribit et loquitur pontifex) ad praecedentes praedictae congregationis conciliiresolutiones nostram approhationem et confirmationem extendimus ; et quatenus opus sit , auctoritate apostolica iterum tenore praesentium decernimus et declaramus quod , licet parochi seu alii^ ut supra congruis reditibus destituantur ^ quamvis immemorabili consuetudine in eorum parochiis obtinuerit , ut missa pro populo non applicaretur^ eadem nihilominus omnino in posterum ab ipsis debeat applicari.

Et quamvis (additur) alias a congregatione concilii respon^um fueritparochum nempe pinguibus reditibus dotatum quotidie pro populo celebrare et applicare debere etc. , tamen cum nobis perspectae sint controversiae supra hoc ipso exortae; idcirco opportunum censemus declarare nobis abunde satis esse posse , dum ii qui animarum curam exercent^ sacrificium missae pro populo celebrent, atque applicent in dominicis^ aliisque per annum diebus festis de praecepto.

Ncmo non uovil, haud multo ahhinc tcmpore plnrcs rcveiend ssimos tltl. cpiscopos cx Bclgio ct Callia a s. s^^ilc pcliissc, an ohligatio incumhcrct parochis aliisqiic cinain animariim hahciitihiis ap:yiicanili iiiis^aui pro po^iulo ctiam icslis iiRlnllo 9. {

. DE SIJCTIARISTIA

Item deciarat ibi pontifexhoc vaterc etiam pro iis locis et diebusin quibus populus missae interesse debet , at aliunde servih'bus operibus vacare potest Proinde casu quo aliquis parochus sit adeo pauper , ut vivere cogatur ex eleemosynis missarum, facultatem concedit episcopis cum eo dispensandi , ut ipse possit etiam diebus festis missam applicare pro eleemosynam offerentibus, modo intra eamdem hebdomadam missas omissas pro populo applicet. Et quoad oeconomos qui deputautur ad curam animarum ^ vacante ecclesia parochiah*, tribuit episcopis facultatem assignandi illis con-» gruam portionem ex fruetibus parochiae pro onere celebrandi pro populo diebus feslis, licefe-ipsi fructusad cameram apostolicam partineant , et quamvis .pcrtio iam eis sit assignata , iuxta constitut. s. Pii v., sed non sit sufficiens.

326. Deinde decrevit pontifex sua apostolica auctoritate, ut missa conventualis quae singulis diebus canitur a clero praedictarum ecclesiarum pro earumdem benefactoribus quotidie applicetur, respiciendo benefactores in genere cuiuslibet ecclesiae. Et hoc, quavis consuetudine non obstante. Nisi autem alicubi adsit consuetudo applicandi pro benefactoribus ecclesiae primam et etiam secundam missam conventualem y declarat non esse obligationem applicandi secundam, modo in Memento secundae missae pro defunctis fiat ipsorum commemoratio.

In fine autem huius bullae loquitur pontifex de obligatione canonicorum canendi aut psallendi in choro, alias restituendi fructus praebendarum et distributionum, si tantum assistant et non psallant autcanant; quo improbabiles reddiditopinionesoppositas. Vide de hoc dicta l. 3. n. 675. v. Dub. 3.

Postquam autem haec notavi , alia insurrexit quaestio. quam apud nulaprilis 1802. a Pio vii. supprcusi» aut translatis; ac s. congrcgationem concilii alVirmalive rcsponilissa dictisi|iiic cpiscopis racultatcm impcrtitam esse ahIsolveiuli siiigiilos parochos snper omnihtis omissionihiis iniuiicla niii«MMiuu «ttkehiulioiiu unius nii>sa«

iiAP. m. PK EVV.n. UT EST SACRIFICIUM I>U!». -s.

265

,Tn anc ioi"em usque adhuc discussam ueque inditam inveni, scilicet an parochus iufirmus (sive episcopus' nam quod dicitur de parocho , fortius dicenduin est de episcopo), si non possit celebrare pro populo per seipsum, teneatur celebrare per alium; plures doctos super hoc dubio consului: alii negarunt dicentes hanc obligationem celebrandi pro populo includi in obligatione orandi pro populo, quam habet parochus; at cum obligatio haec orandi sit mere personalis , sicut parochus impeditus orare pro populo non tenetur per alium orare, ita impeditus celebrare nec tenetur celebrare per alium. Sed ego cum aliis oppositum censeo omnino tenendum. Ratio, quia parochus non solum tenetur celebrare pro populo, sed etiam missam populo applicare, ut idem papa Benedictus declaravitan. 1744. iu eadem bulla, Cum semper. Idque procedit iuxta effata s. Pauli < : Omnis namque pontifex ex hominibus assumptus pro hominibus constituitur in iis quae sunt ad Deum , ut offerat dona et sacrificia pro peccatis. Et deinde idem confirmat dicens: Et propter ea debet , quemadmodum pro populo , ita etiam et pro semetipso of~ ferre pro peccatis. Obligalio autem pastoris orandi pro populo est equidem personalis, sed obligatio applicandi populo fructum missae simul est personalis (quia si potest celebrare per seipsum, nequit celebrare per alium) 2, et etiam realis , cum sit una ex obligationibus muneri pastoris annexis , prout diclum fuit in concilio tridentino3, ubi mandatum fuit sacerdotibus curam animarum habentibus missas celebrare tam frequenter , ut suo muneri satisfaciant. Onus autem hoc offerendi missas pro populo est ex praecepto divino, ut idem concilium expressit'* dicens: Cum praecepto divino mandatum sit omnibus quibus animarum cura commissa est , oves suas agnoscere^ pro his sacrificium offtirre^ ver(1) llebr. S. 1. (2) Uoc optunc conrinnaliir cx rescripto s. coiigrcgaliouis dc propaganila ibde, qtiae die 11. martii 1843. Ticario apostuiico Syl ne-Ducis BoiS'lc-Dtic) raciiltalcm coneesiitt intl<iV^cii(ii j>abique divini praedicattone etc. Illudautem praeceptum divinum habetur apu.
loannem^: Pasce ovesmeas. Sicutigitup tenetur pastor suas oves pascere prae-» dicatione, sacramenlorum administra-» tione , correptione etc. , sic etiam tenetur pascere applicando eis fructum sacrificii; quapropter sicut pastor impeditus praedicare, vel sacramenta administrare tenetur praedicare et administrare sacramenta per alium: ita impeditus applicare per seipsum populo missam, tenetur per alium applicare sacrificii fructum, quod est pasculum utilius quo populum iuvarft potest.

Si autem parochi , et omnes quibus cura animarum commissa est, tenentur in dominicis et festis de praecepto missam celebrare, et applicare pro populo; tanto magis ad id tenentur epi-" scopi, tamquam principaliores animarum pastores. Nou autem ad hoc tenentur quotidie, quidquid dicatur in cap. Quoniam^ de privileg. in 6.; nam eodem cap. dicitur quod divina celebratio missae vel auditio (quoad episcopos) est tantum de decentia , non vero de obligatione. Quoniam (verba textus) episcopi^ eorumque superiores, se habent diversis ex causis a suis ec~ clesiis et dioecesibus absentare frequenter^ nec possunt semper commode ad ecclesias accedere prO missa celebranda vel audienda in ipsis^ sine qua eas transire non decet (nota non decet) absque causa rationabili ullam diem: praesenti con^ stitutione indulgemus eisdem^ ut altara possint habere viaticum , et in eo cei:brare ac facere celebrare , ubicumq-^e absque interdicti transgressione illispermittitur celebrare vel audire divina.

327. » 8. Qui stipendium pro sacro accepit, tenetur dicere missam pro dofunctis, vel votivam, vel in hoc aut isto altari, prout pecuuiam ofTerens polivit (quantum tamen rubricae permittunt, quibus neglectis, ecclesiae ordinem iuvertere, ob alterius devotiorocliis vicariutus, ut per saccllaaos missam |)i'o populo applicare possiul iu casibus verac iicccssilali* ct duuiinoilo cx cauouica causa fiat. (o) Soss. 2.
     dc ref.c. 14. {i) Cit. scss. 23. c. 1. (o) C. 21. v. 17,

266 LIR. VI. TRACT.

nem, non conTenil); qnia ob eius devotionem el speciales orationes, maior frnctus provenire solet. Si tamen aliter faciat, non erit grave; imo nullum, si fiut iusta de causa. Vide Dian.< Lug. 2.

328. » 9. Is qui quoad locum, tempus, intentionem, qualitatem missae non satisfacit, sine iusta causa, volunlati fuudatoris, peccat et quidem graviter, si saepe faciat, esto consentiant liaeredes : cum ii in hoc voluntati testatoris non possint derogare, ut docent Sylv. Nav. Azor. etc. Episcopus tamen potest in hoc dispensare ex causa, ut habent Henr. Sylv. el Tambur. Quod si quis quoad locum impediatur, tenetur in jiio , ut habent Azor. 3 et Sa* Dian.5 qui docet ex Navarr. Rodr. Fag. et Azor. esse mortale celebrare in alio templo vel altari, quam quis tenetur: quod negat card. de Lugo, si raro et ex causa fiat. Vide Lug. 6. Imo nec esse veniale, si obligatus quotidie celebrare, raro et ex rationabili causa celebret alibi. Simiiiter Tamb. ' excusat a mortali eiMii qui uno alterove die singulis mensibus alibi celebrat, nisi tamen teneatur celebrare in altari privilegiato; notatque posse sacerdotem contra hoc onus missarum , v. g. certum earum numerum praescribere annis 30. si adsit possessio, titulus et bona fides. »

329. Notandum igitur 1. circalocum celebrandi, quod si capellanus celebret in alia ecclesia, vel altari, vel hora , quam a fundatore est constitutum , peccet mortaliter. Ita communiter Lugo 8 Pal. 9 Contin. Tourn. lo Salmantic. 11 cum Navarr. Azor. etc. modo id faciat saepius, aut sine causa, aut sine dispensatione, et modo fundator allare illud destinaverit ob gravem causam. Dixi saepius; nam peccabit tantum venialiter si faciat raro, puta si semel vel bis in mense; et facilius,

(l) De cclcl). miss. r. 29. ctSl. (2) Dc sacram. «Visp. 21. iium. 5o. (3) T. 1. 1. 10. cap. 14,

{i] V. Missae. (S) Loc. cil. r. 29. (6) N. 56. (') De expcd. sacr. 1. 5. c. 2. (8) Dc saciam. »1 21. B. 5G. (9) Tracl. 13. d. 1. p. G. a. 2G.

(10) C. 9. arl. 2. sccl. 1. coucl. 4.

(11) Du sacrif. uiissae c. S. 2. o. 17.

m. DE EUnHARISTlA

si mutabit tantum altare et non eccle^ siam. Item dixi sine causa; nam mini me peccabit , si celebrabit alibi ex iu sta causa, puta si altare sit execratum, vel quia egressus a sacristia viderit ih lud ab alio occupatum. Lugoi2 Salm ac Elbeli^cum Henriq. etc. Item dixi sine dispensatione; nam beoe potest episcopus dispensare ut celebretur ia alio loco ex rationabili causa, puta oli utilitatem propriae ecclesiae, applicationem studii, infirmitatem, aut negotium , aut nimiam molestiam adeundi ecclesiam, et similia; ut dicunt cum Bus. Pal.15 Conc. 16 Croix*' cum Pasq. Salm.18 cum Henr. Barb. Ant. a Sp. s. Ronc. 19 cum Passer. et Ricc. Tamb. 20 Mazzot. 21 qui vocat communem. Ratio quia in tali dispensattone voluntas testatoris tantum in accidentibus omittitur, et altiori bono compensatur; licet enim Tridentinum^^ prohibeat mutari qualitates fundationum , istas tamen voluntates testatorum episcopi interpretando, bene reducere possunt ad aequitatem; ita Mazz. et Croix 23 cum Pasq. Tanto magis quia idem concilium 24 expresse concedit praelatis in quibusdam casibus, etiam omnino commutare ultimas voluntates. Recte tamen Croix et Pasq. dicunt in nostro casu non posse dispensare episcopos , si testator designando ecclesiam vel horam in fundatione, specialiter respexerit coramoditatem populi audituri missam. Praeterea dixi , modo fundator altare illud destinaverit ob gravem causam^ puta ob memoriam, vel commodum familiae aut populi, vel ob specialem cultum sancti, et similia. Nam si nullum habuerit specialem finem , vel si causa cessaverit, nerape si familia sit extincta, vel alibi moretur, lunc sacerdos, mutando altare, tantura ve> nialiter peccabit ; et ne venialiler quidem, si celebrabit in altari privilegia(12) Loc. cit. (13) Ibitl. n. 18. et 20.

(14) Dc sacr. missae n. 216. (IS) Loc. cit. n. 27 (16) T. 8. p. 470. n. 28. (17) L. 6. p. 2. n. 120 (18) li/id. n. 19. (19) De sacr. miss. c. 8.q. 6.r.'4

(20) Melh. cclcbr. miss. 1. 5. c. 2. J. 2. n. 1.

(21) Tr. 4. d. 2. q. 1. §. S. (22) Sess. 2o. c. ,1 dc ref. (25) Locc. cc. (24) Sess. e. 4.

CAP. 111. I>E EUCH. UT

qiiia ibi melius consulet fuodatori; ^ta Lugo* et Cont. Tourn. «. Caeterum idvertendum apud p. Ferraris 3 re-erri plura decreta s. c. concilii , quibus dicitur pro liuiusmodi dispensatione semper adeundam esse sedem apostolicam.

Notandum 2. quod si quis, stipendio accepto , deberet missam celebrare in altari privilegiato, et in alio celebraret, non iam teneretur ad restitutionem stipendii, sed tantum ad lucrandas indulgentias applicabiles pro defunctis ; ita Elbel < cum Anacl. et Babenst. Spor. 5 ac Ronc. ^ qui addit non esse quidem obligationem restituendi, si eleemosyna data sit ordinaria, secus vero si pinguis. Non autem satisfacit qui celebrat in alio altari non privilegiato , applicando indulgentias calculi benedicti, imaginis etc, quia hae indulgentiae non sunt tam certae quam indulgentiae altaris privilegiati , ut dicunt Salm. 7 cum Nav. Azor. Bon. Dian. et Dic. Et idem censent Lugo» et Salm. 9 cura aliis commuuiter (contra Dian. Pasq. Megal. etc.) de calculo benedicto cum indulgentia ad liberandam animam purgatorii in celebratione missae.

330. « 10. Beneficiatus ex iustitia obligatur sub mortali et poena compensationis, ad eum numerum missarum, per se, vel (prout mens fundatoris ex verbis coHigenda permiltit) saltem per alium (Nisi exprimatur in institutione capellaniae, quod capellanus per seipsum celebret,semperper alium celebrare potest. Sic recte docent Salm. <o cum Dic. etDian.ii qui cum Campanili testatur ita declaratum a s. c. Et sic etiam fuit decisum a s. rota rom. apud Pilton.'2 qui *3 atfert aliam declar. s. c. editam 17. sept. 1683.) quem numerum lilterae fundation«s requirunt; €um vero numerum ex iusta causa , V. gr. si reditus iam non sufficienter respondeant, pote.si minuere ejjiscopus in synodo: quain poleslalem^Boii. re(I ) N. 36. el 37. (2) Loc. cit. (3) Bibl. verb. Capellania, n. U. (4)N.2<0. (5) N. 137. et355. (6) f;.6.q.7. r.<.et2. (7)Tr.b.c.5.p.2.n.2J. (8) D. 2\ . n. 59. (9)Tr. 5. c. 5. p.2. n. 22<IU) Ibid. n. 33. (H) Part.4.lr.4.r.87.

3ST SACRIFICIUM DUB. I, 267

stringit ad missas defunctorum, etqui? dem post Trid. impositas. V. Bon. ^^. i 331. Reductio missarum hodie taa tum a sede apostolica, non ab episco pis fieri potest, ut patet ex decreto s. c concilii edito iussu Urbani viii. et confirmato ab Innocent. xii. (vide apud Croix^s) ubi sic dicitur: Districte prohi^ bet ne episcopi in dioecesana synodo, aut generales in capitulis generalibus^ vel alias quoquomodo reducant onera ulla missarum celebrandarum ^ aut post idem concilium imposita, aut in limine fundationis; sed pro his omnibus reducendis aut moderandis vel commutan^ dis ad apostolicam sedem recurratur etc. Alioquin reductiones^ moderationes et commutationes huiusmodi^ si quas contra huius prohibitionis formam fieri contigerit , omnino nullas et inanes decernit. Facultas autem, ut clare explicat idem decretum (quidquid dicant Salm. <6) data per Tridentinum episcopis et aliis , tantum fuit pro reducendis missis ante concilium relictis , et nou impositis in limine fundationis, E converso in ipsomet decreto Urbani (apud Croix <8) declaratum fuit bene posse episcopos reducere missas, si testator expresse hanc ipsis dederit facultatem.

Causae autem, ex quibus sedes apostolica solet missas reducere, sunt paucitas sacerdotum, stipendji tenuitas, vel augmentum stipendii currentis , extenuatio redituum monasterii, vel maiores expensae necessariae ad victum etc; denique si urgeret necessitas fratrum, vel fabricae ecclesiae aut raonasterii; ita PaL '9 Wigandt 20 et Salm. 21 cura Azor. Philib. Barb. Lez. et aliis.

Dubitalur 1 . An episcopus possit mi« nuere missas quarum onus non est qui suscipiat ob eleemosynae tenuitatem. Aflirmat Croix 22 cum Pasq. et Tanib, Sed negandum cum p. Conc. ex decre*

(12) De paroch. n. H7L (^o)N. 1514.

(i4)De4.q. uit. p. 8. (15) L. 6. p. 2. n. 63 (!6) Tr.i5. de slalu rel. c. 7. p. 5. §. 8. n. U8. (i7)Sess.25.c.4. (i8)N. 89. (i9) P. i5. n. S (20)Tracl. I2.n.8a. (2l)Tract. ^5. p. 5. 3.8 (22) N. n9.

268 LIB. ^»- TaACT. 1,1

to s. c. mox supra citato, ubi declaralur nullo modo posse episcopos onera missarum reducere vel moderari ; idque expressius declaravit eadem s. c. .u alio decreto , quod refert Conc. ' ilerum confirmato per aliud decretum cditum die 20. iulii 1682. Sed hoc intelligendum procedere , ait FagDan. i cum Fel., qaando antea huiusmodi onera missarum de iure vel de facto adimpleri poterant, sed casu quoreditus a principio fuerint sulficientes, et postea ita imminuantur, ut nullo modo sufficiant ad ouera ferenda , tuuc dicit Fagnanus uon videri sublatam episcopis facultatem quam habent de iure communi, missas moderandi, vel commutandi ex c. Nos quidem , de testam. et ex Trid. 3 ubi conceditur episcopis, ut una cum haerede vel executore possint ultimas voluntates in alium pium usum commutare.

Dubitatur 2. An possit capellanusex
se minuere numerum missarum, si dejBciant reditus. Si deficiant in totum sine ipsius culpa, cea-tum est non teneri missas celebrare , ut communiter Croix^ Tambur. ^ Roncaglia ^ cum Pasqual. et Passer. ac Escob. " cum Bordon. et Aversa. Idque declaralum fuit a s. c. ut diximus n. 32i. in med. Si vero reditus deficiant in parte, etiam videtur certum cum Escob.s posse ca-
pellanum minuere missas, casu quo teslator congruam eleemosynam designaverit, v. gr. tarenum pro qualibet missa; quiatunc, sicut augendus esset numerus missarum si reditus au- , gerentur, ita minuendus est si reditus
diminuuntur. Maior difficultas est an possit capeliauus minuere missas, si teslator designaverit numerum missarum, et deficit stipendium adhuc ordinarium. Negant Tambur. ^ Diana ^ Mazz. 11 Pal. 12 et Salm. i3 cum Azor. Gav. Philib. Pell. et Lezana. Hi dicunt prohac moderalione omnino recurreu(l; L. c. (2) lo c. £x parte, de coostit. n. 28. (3) Soss. 2o. c. 4. cl S. 1^4) Lib. 4. u. 8oo. (o) Melh. n.iM. 1. 3. c. 1. S- 2. u. 2. et 5. n. »9. |G) C. 8. (7) L. 21 . u. G57. ;8) N. Go8. % L. c. n. 1, el 2. (10] F. 10. tr. IG. r. Go. 41 1) IbiU. ti2) T 2. tf. 5. a. i. i.. , DB EUCHARISTI.4

dum ad sedem apostolicam , tura e' decreto supra allato, ubi dictum fuit . Pro his omnibus reducendis aut mode" randis, ad apostoiicam sedem recurratur ; tum ex alio decrelo (vide apud

Croixi^ quaesitum: Quid sile^

gatum sit ita tenue, ut non sit qui velit onus iUi iniunctum subire. et si recurrendum sit ad sedem apostoUcam pro moderatione oneris , totum aur fer6 to~ tum insumendum sit pro expensis id necessariis? sic declaratum fuit: Etsi legatum sit adeo tenue, nihilominuis pru reductione oneris, ut sitpra impositi, ah iis ad quos pertinet., sedem apostoUcam esse adeundam., quae absque uUa «mpensa id statuet quod in Domino expedire arhitrabitur. His tamen non obstantibus, affirmant cum Busemb. ut supra, Franc. de Lugo i^ Esc. item Bordon. apud Croix i' et Pasq. ac alii apud Roncag. i^ qui i^ id probabile putat. Ratio horum est quia id censetur esse iuxta mentem ipsius testatoris , qui non praesumitur voluisse gratis , aut stipe minori iusto cogere capellanum ad celebrandum, vel ad supplendum stipeodium ex propriis bonis, si vellet per alium celebrare, alioquin voluntas testatorls esset iniusta, quae servari non debet. At quia in hoc facile interveniri posset periculum hallucinationis , advertit Ronc, generaliter loquendo, recurrendum esse ad iudicium episcopi (quod necessario requiruut Croix^o et Cont. Tourn.^i, yel saltem viri docti et pii, qui non auctoritative, sed tamquam iustus arbiter numerum missarum moderetur. Ad decreta autem praefata respondet Ronc. cum Pasq. in tali casu hanc non esse proprie reductionem aut moderatio-nem stabilem , quam sedes apostolica sibi reservat , sed e.sse cessationem de iure obligationis pro rata redituum deficientium ; decreta enim loquunlur iuxla mentem Trident.22 ubi sermoesl

(13) De stata reiig. c. 7. |>. a. 5. 9. u. Ia2.

(14) N. 89. (IS) L. a. Ue s.->cr. e. 12. q. 9. d. «8 i_IG) Loc. cit. ^^17) N. 118. ,18 Loc. ciL ,19^ Reg. 5. \n praxi. (^20, L. 4. u. Uoc

Cuj>. 9. art. 2. soct. 4. . (^u;*cr. 13.

CkV. III. DPJ ATiCn. FT

/]on lam de reditibus diminulis, sed de tenui eleemosyna ab initio designata pro missis, quas non facile reperiatur qui velit celebrare, et de illis, re integra, ob tenuitatem stipendil, vel paucitatem sacerdotum fieri vellet reductio. An autem haec opinio sit probabilis , iudieio sapientiorum remitto. Caeterum, si staret haec sententia, omnino scrvandum esset id quod advertit Tamb. ^ nempe, quod si capellanus per annos praeteritos acceperit stipendium maius solito, teneturcompensare, eumdem numerum missarum celebrando: qui enim ante stetit commodo, deinde stare debet incommodo.

Dubitatur 3. An episcopus possit moderari officia, preces et eleemosyuas anniversariis annexas. Negat Taml). apud Croix 2. Sed affirmat Pasqual. 3, quia prohibitio non loquitur de his, sed tantum de missarum reductione; uti etiam nec de iUis missis, ad quas aliquis sacerdos se obligasset sine congruo stipendio; id enim esset in praeiudicium ecclesiaeet successorum. Sed hoc ultimum nullo modo admittendum , quia esset contra decreta relata supra in duh. 1 .

332. «11. Qui ratione beneficii tecetur quotidie celebrare , tenetur etiam missasprofundatore(nisi de huius intentionecontraria conslet) applicare. Bon. et alii, Diana^, qui tamen concedit posse eum pro seipso quater aut sexies in anno. (Vel pro valde sibi coniuncto, autcarissimo amico, aut benefactore : sic enim praesumitur consensisse fundator, ut Salm. 5 cum Lezan. Dian. Steph. Homob. Nald.Philib. etc. passim. Modo non accipiatur stipendium, ut recte advertunt Holzm. 6 et Elbel 7 cum Pasq. et Gob. ac Salm. 8 cum Bonac. Gavant. Dian. et communi, contni Vidal. quia hoc esset contra mentem fundatoris : et in die commemorationis omnium defunctorum pro particulari defuucto celebrare [Vide in(ra n, 338.). Ilem quavis hebdomada

(I) Dicl.c. 1. 3. i).9G. ('i)N.l'21, ;5)Iljid. (■') r. 6. l. 6. r. 13. (S) De sacr. niiss. c. 5 p. 2. « r.O. («)N. ool. (7)N.'iIS. (8)Tr. 5, I. S. I». li. n. Sa. (9) L. 3. e\ucJ. s.icr. c. 5. §. 1.

SACUIFieiUM DUB. I. 269

unara missam omittere devotionis et reverentiae causa, idque ex praesumpta intentione fundatoris: quodTamb.* ex Gav. limitat, nisi de contraria fundatoris voluntate constet, vel sit onus ecclesiae, aut monasterii, curare missam quotidianam. Vide Tamb. Diana 12. id ipsum limitat card. Liigo 13 si obh'gatio dirigatur ad ipsum sacerdotem , v. gr. si dicatur (qui debet quotidie celebrare), quo casu concedit. (Ita etiam Salm. communiter cum Suar. Bon. Azor. Leand. Sylv. ex c. Significatum ^ de praebend. ubi dicitur capellanum teneri quotidie celebrare , salva honestate et debita devotione, Advertit tamen Bon. 15 quod nuUo die capellanus poterit vacare, si in fimdatione expresse cautum sit, ut missa celebretur per seipsum vel per alium, ex declarat. s. c. die 30. maii 1699.). Si vero dirigatur ad celebrationem in tali locO, V. gr. volo ut in tali ecclesia celebretur quotidie missa, teneri eum pro se alium substituere eo die quo ipse non celebret. ( Ita Salmant, I6 cum aliis communiter).

» 12. Qui non potest fundationi satisfacere propter morbum, non tenetur si brevis sit, v. g. 15 dierum, ut docet Bonac, , aut etiam unius alteriusve mensis, (ut probabiliter docet card. deLugoi7 substituere alium, aut compensare, cum tam stricte ne domini quidem honesti cum famulis agant ; secus tamen, si sit diuturnus morbus; nisi reditus sint nimis tenues, aut in morbum absumantur, ut contra Sylv. et Azor. docent Bonac. Rodriq. Impeditus vero aliis negotiis , licet iustis (cum haec non debeant obesse fundatori), debet satisfacere per alium, vel compensare postea, praesertim si fiat saepius. Ita Bon. 18»

333. Quaeritur an capellanus aegrotus teueatur interim alteri dare stipendium utmissas celebret, Commune est (contra Henriq,) non teneri si in(10) P. 3. t. 12. (11) Loc. c. (13) p. 2. t. 14

r. 28. et p. 4. t. 4. r. 86. ct p. S t, 5. r. 25. ct I

13. r. Sl. (13) R. mor. I. S. d. 9 (14) Ib. n. 37

(IS) C. 8. q. 3. (16) Num. cit. (17) N. 49. (181 D. 4. <^ uU. i,). 7.

firmitas sit brevis, ut cum Busemb. hic lenent Lugo i Salm. 2 cum Dic. Dian. Lez. etc, nisi fundator voluerit non deficere missam in ta!i loco etc. Quaenam autem sit infirmitas brevis. Alii dicunt, si durat per decem dies, ut Barbos. Molfes. Graff. etc. Alii extendunt ad dies, ut Bon. et Dian. item ElbeH cum Anacl. Et de hoc habetur declaratio s. c. conc. edita die 17. nov. 4695. (apud Pitton. ubi dictum fuit non teneri capellanum per alium supplere, tempore infirmitatis non excedentis 15. dies. Alii ad mensem, ut Lavm. 5 et Salmant. 6 cum Hurtad. et conciLmedioL vii. ' ubi: Si capellanus saltem per annum celebravit in aliquo loco^ si etiam per mensem aegrotet^ adhuc integram eleemosynam iudicio epi~ scopi accipere potest. Alii denique exlendunt ad duos menses, ut Lug.^ cum Nav. item Philib. Dic. Nald. Leand. et Ant. a Sp. s. apud Salm. 9 et adhaeret Conc. 10 ac probabile putant Busemb. ut supra^ ac Dicast. PaL Nav. etc. apud Salmant.iJ. Omnes autem hae opiniones videntur esse probabiles.

Nota hic obiter id quod advertit Bened. XIV. 12 prohibuisse s. c. triginta missas Gregorianas , utpote rebus non convenientibus refertas. An autem liceat accipere stipendium pro prima missa, quam neopresbyter celebrat cum episcopo. Vide dicenda n. 829. v. An uutem.

DDBinu U. Cuins sit applicare fructum sacrificii.

634. A quo applicandiis sil fruclus missae. An religiosus valide missani applieet conlra voluntatem praelali.

635. Applicatio debet fieri ante celebrationem. Qu. L An su^ciat applicatio habitualis. Qu. 2. An si quis accepil stipendia a di' versis, sufficiat applicare missas pro eis in eonfuso.

53G. Quid si applicatio nulli fial vel incapaci. co7. An valeat applicalio conditionata. Et an

appUcatio facla pro primo offerente sit illieiia et invalida. toS. An m die mortuorum possit upplicari missa pro particularibus eos stipendio.

0)0. 2L n.48. (2) Tr. 5. c. 5. p.2.n. 34. (3) P. 43«. n. 2 14. (4) De paroch. n. l59o. (d)C. 3. n. 7. (6)lb. n. 35. (7) Tit. de missis (8)N. 49. (9) Loc. cit. (iO) P. 471 . n. 3L (H) Ibid. {\2) De sacr. miss. I. o. c.23. n. 2. (l3)D.I4.s.40.n.2H.(l4)L.c. (15) T. 14. r.72.

. DE EUCH.\RISTIA

539. De altare privilegialo. Qu. i. An ad ta» les indulgentias lucrandas rtqnirntur miS' sa de requiem. Qu. 2. Quomodo intelli" genda est clansula inodo In ecclesia quotidle dicanlur seplem missae Qu. 3. Quo» modo clausula , modo in ecclesia non si| aliud allare privilegiatum.

540. « Resp. Solus sacerdos offera»is valide id facit per suam intentionem quia est actus potestalis sacerdotalis. Ita commun. Suar. card. Lugo i3 etc.

Unde resotves:

» 1. Is valide applicat, etsi peccel sacrificando vel applicando contra voluntatem superiorum. Ita Suar. Laym. Diana card. Lugo contra Nav. Led. et alios, quorum sententiam probabilem dicit Diana i5. »

Quaeritur an religiosus valide appliv cet missam contra voluntatem praelati.

Prima sententia negat, quam tenent Scot.^6 (^av." item Gabr. Arm. et alii apud Cont. Tour.i^ ac Cordub. et Led. apud Diana qui probabilem putat. Ratio, quia voluntas religiosi subditur voluutati superioris ; unde , sicut superior potest irritare contractus et vota subditi, ita etiam applicationes missarum.

Secunda sententia vero coramunior et probabilior dicit talem applicationem subditi esse quidem illicitam, sed non invalidam , et hanc tenent cum Bus. Suar.20 Lay.2i Lugo22 qui ait oppositam reiici fere ab omnibus recentioribus, Salm.23 Anac.24 Spor.25 Cont. Tour.26 cum Vasq. et Elbel^? cum Mastrio, Croix et Gob. Ratio quia subditus, uti utitur potestate ordinis (ut esl in hoc casu), minime subiicitur voluotati praelati. Limitat Marchantius^s^ si sacerdos applicationem faceret ex vi pacti initi cum ofierente; quia sicut pactum sine voluntate praelati est nullum, ita et applicatio. Hoc tamen sane intelligendum, quando subditus ita alligaret applicationem pacto, ut abso(16) Quodl.20. {I7)ln rubr.miss. p.3.lit f2.n.28. ({8)Desacrif. c. 9. arl. 2. sect. 9. (19) P. 2. tr. 14. res-72. (20) D. 79. sect. 9. v. Sed circa, (21) C.2. n. i I. (22) De euchar. d. 19. n. 21 1. (23) De sacrific. missae c. 3. p. 3. num. 25. (21)P-376. 11.72. (23) N. 269. (26| Loc. c. (2T)P. il9.n 180. (28j In tribun. q.2. d. 2.

CAP. lU. DS ECCH. UT EST SACRIFICIUM Dru. II.

27!

lute inlenderet non applicare , si non satisfaceret obligationi coutractae(quod bene ait Spor.i jn facto raro accidere); quando tamen absolute applicat, non restringendo intentionem ad satisfactionem pacti , tunc valide applicat ex potestate generali quam ipse habet applicandi sacrificium , cui vult, etiamsi errore ductus missam applicaret pro obligalione contracta.

335. 2. Sacrificiura, quod neque formaliter neque virtualiter ulli applicatum est, vel ante , vel in ipsa consecratione, saltem secundae speciei, non potest posteaulli applicari, sallem adaequate, quia producit efifectum, quando existit, neque is suspenditur; ideoque nec licet accipere stipendium pro missa praeterita. Vide Laym. 2.

» Dixi, vel ante; quia non requiritur ut applicatio fiat in ipso sacrificio: sufficitque, si pridie facta sit, etsi ipso die de ea non cogitet. Bon. 3 ex Suar. Diana ^ contra Vasq. »

Quaeritur 1. An ad applicandam missam sufliciat applicatio habitualis, nempe aliquando habita et non revocata. Negant Vasq. 5 et Abelly ^ cum Isamb. dicentes quod sicut ad consecrandum requiritur minislri intentio actualis, vel saltem virtualis, sic etiam requiritur ad fructum missae applicandum. Sed verius et coramuniter affirmant Suar.' Bon.s Lugo^ cum Molf. et Dian. item Cont. Tourn.^o Holzra.<> Elbel 12 Mazz.<3 Spor. cum Gob. qui testatur hanc esse omnium praxira, et Croix^s cum Con. Tamb. et Pasq. Et ab hac doctrina in substantia non est difformis p. Conc. nam, licet requirat intenliouem virtualem; tamen virtualis ilia (modo quo ipse explicat) coincidit cum nostra habituali, dum inquit, quod si quis acceperit 20 eleemosynas, et hodie celebrationem incipit cum volunlale sequenlibus diebus celebrandi pro oCferente, tunc suificere primam intentionem ; eliamsi caeteris singulis

(1) N. 290. (2) L. S. t. S. c. 2. (5) Q. 3. p. 2. (4) L. c. r. 47. (S) Dc sacr. «J. 3«. c. 6. n. 74. (G) De sacr. misii. S. d. o. (7) 3. p. d. 13. s. 3. ». Dico 2. (8) De sacr. d. 1. q. 3 p. 2. 5. 3.n. 11. P) Eod. lil. il. 8. n. 93 JO) Ib. v. Quacr. G i

diebus alio distractus illam non reuo-» vet. Ratio nostra est, quia applicatij missae se habet per modum donationi^ verbalis, quae semel facta valet donec expresse revocetur. Respondetur au^ tem ad rationem oppositam, quod in sacramentis ideo requiritur intentio actualis vel virtualis, quia intentio effi-» cit sacramentum, seu actualiter influit in eius confectionem ; sed in applicatione missae intentio noa efficit fructum illius, dum adhuc sine applicatione de se oritur fructus ex celebratione missae , et ideo suflicit applicatio aliquando facta , per quara fructus fuit alicui donatus.

Quaeritur 2. An si quis accipit stipendium a decera personis pro decem missis, satisfaciat applicando priraas decem missas quas legit pro ipsis in confuso. Negat Sylv. apud Bonac. et Conc.18. Sed melius videtur sic distinguendum : Si singula sacrificia applicantur pro singulis indeterrainate, non videtur satisfieri , quidquid dicant Aversa et Diana apud Croix ^^. Ratio , quia ad satisfactionem requiritur intentio applicandi fructura deterrainatae personac, ut illi prosit; unde sicut non consecraret, qui decies proferret formam consecrationis super decem hostias, cum intentione consecrandi unaquaque forina unamhostiam ex eis in confuso; ita qui applicat decem missas indeterminate. Si vero sacerdos unamquaraque missam intenderet applicare omnibus illis decem personis, singulis applicando deciraani partem uniuscuiusque missae, non videtur ratio cur non salisfaciat, cum nemo dubitet quin fructus sacrificii sit divisibilis, et ideo tribuitur unicuiquo quod debetur; unusquisque enira in singulis missis decimara partera accipiendo, in celebratione decimae mis^ sae iam totuni suum fructura percipit. Et ita tenent Bonacina 20 Roncaglia 21

»a2. (ll)P.S.n.22.v. Dices. (12) P. 118. n. 174, (13) Dc sacrif. missac tr. S. il. 4. q. 2. c. 2. (11) Eoa. lit. n. 340. (lo) L. 6. p. 2. n. 20o. (16) T. 8. p.473. n. 36. (17) D. 4. p. 7. 5. 3. n. I (18) T. 8. p. 474. n. 38. (19) L. 6. p. 2. n. 20'J I (2C) Loc. ciU (2!; C. 6. .1. 9. r. 2.

275 MB. TI. TRACT. fll

r.irab. item Aversa, Henno et alii apud Croix2 contra Pasq. et Possev.

336. « 3. Si nuUi applicetur, vel incapaci, f^uctus manet iu thesauro ecclesiae, ut docet Suarez, vel cedit ipsi sacerdoti, vel illis, pro quibus tenetur specialiter offerre, quod ita implicite censeatur intendisse. Ita Laym. 3 Vide card. de Lugo

Si fructus sacrificii applicatur incapaci, tunc ille remanet in thesauro ecclesiae. In praxi autem quando dubitatur an is pro quo offerimus sit vel ne capax fructus,consultum est in missis gratuitis illas applicare vel nobis ipsis vel alteri sub conditione, si persona cui appiicantur non sit capax; in missis vero debitis ex stipendio, quia probabiliter fructus ceditinbeneficium propinquorum offerentis ex eius implicita voluntate, ideo tunc non possumus, cui velimus fructum applicare, j nisi sub conditione, ut praeiudicium j non fiat cui obligatio adsit applicandi; j ita Elb. 5 et Spor. 6 cum Marchant.

337. » 4. Applicatio, sub conditione
     lam impleta, est valida, v. gr. ad in- { tentionem quam habuit liodie supe- ; rior, non autem sub conditione futura contingente, v. gr. ajjplico illi, cui Titius interrogatus voluerit; vel ei qui prius morietur; vel qui primo stipendium offeret: ita Suar. ^ Lay. ^ Dian. 9 card. Lugo contra Bonac. qui tamen ipse in praxi dissuadet.

» 5. Non satisfecit, qui te mortuum putans, missas, quas pro defuncto teneretur, celebravit.

» 6. Sacerdotes societatis non satisfaciunt, celebrando pro defuDctis per anticipationem, nisi tamen iam mortui sint, etsi postea promulgentur. Lay.<2.

DicuntLugo^^et Pal.i^ appUcationem missae factam pro primo offerente esvalidam, sed illicitam ex prohibilione Clementis vni. quam promulgavit Paulus v. die 15. nov. 1605. vetans hanc consuetudinem, tamquam plari^

(0 De miss. 1. 2. c. 2. §. H . n. 4. (2) L. 6. p. 2.n.2^0. (3)T.5. C.2. 0)^.215. (a)N.194. (6)N. 284. (7) 3. p. t. 5. C1.79.S. 9. (8) L. c (9) Loc. cit. r. ^5. (I<))D. \9. n. 209. (H) Q. uU.p.7. g.b. (l2)Loc. cit.

. DE EUCHAKISTIA

bus nominibus periculosam, /idelium scandalis obnoxiam^ atque a vetusto ec-» clesiae more nimium aberrantem. At probabilius (ut recte ait Croix >5) talis applicatio non solum erit iUicita, sed saepe invalida, quia saepe accidet quod missa tunc dicatur pro causa quae adhuc non existit, puta si stipendium offerens postulabit missam pro liberatione a carcere,ab infirmitateetc.,quae causa, cum nunc non adsit, effectug missae suspensus remanere deberet, quod non videtur credibile. Bene tamen advertit Cont. Tourn.i^ cum Vasq. Aver. et Quarti, quod si sacerdos praevideat quod postulabuntur missae pro aliquo defuncto, bene potest eas nuno offerre, et deinde stipendium percipere, quia hoc casu isma offerentur pro persona determinata.

338. » 7. Non omnes sacerdotes tenentur die animarum applicare missam pro omnibus defunctis. Tamb.^' et Gav.^8. ( De hoc adest decretum s. c. apud Meratiis editum die 4. aug. 1663. ubi dictum fuit: In die commemoratio^ nis omnium fidelium defunctorum sa^ crificia possunt a sacerdotibus celebrantibus applicari ad libitum, scilicet vel pro omnibus fidelibus defunctis^ vel pro aliquibus tantum. Hoc decreto posito, bene ait Cont. Tourn. 20 nihil obesse, quin pro talibus missis accipi possit stipendium).

339. « S.Missa celebrata in altari privilegiato pro defunctis non suffragatur illis, nec satisfit indulto, nisi sit de requiem. Dian. 21.

Hoc privilegium allaris in hoc consistit, ut ex indulgentiis, sive fructibus qui sunt in thesauro ecclesiae, Hberelur a purgatorio anima pro qua missa in illo altari applicatur; et hoc vi poteslatis clavium, quam habet papa applicandi indulgentias, vivis quidem per modum absolutionis, defunctis vero per modum suffragii sive so luliouis.

/13) De poen.(].l3.n.i37.(l4)P.6. (15)^1^.222. /16) Desacr.c.9. a. 2. s.4. v. Quaer. 8.Si tamen. (I^^L.S.exp.sacr. c.3. S- 2. (I8)P. 4. t. 15. (19) In indice n. 41 1. (20) Loc. c v. Quaer. \ I. (21) P. 4. t. 4. r. 233. ex decl. card. et p.9.t.2.r.8.

CAP. III. Dfi EtJCH. OT

Quaer. 1. An ad lucrandam indul^entiam altaris privilegiati semper requiraturutcelebretur missa de requiem. Besp. negative; nam licet olim anno 1601. die 1. iunii respondisset s. c. affirraative, ut fert Diana altamen Alexander vii. die 22. ianuar. an. 1667. in decreto incipiente Creditae nobis , ^eclaravit quod in iis diebus, quibus non licent missae de requiem missae de festo currente easdem habent indulgentias quashabent raissae de requiem: idque extendit ad altaria privilegiata etiam non perpetua, et pro aliquo die in hebdomada. Deinde innoc. xi. die 4. maii anno 1688. declaravit id valere etiam in diebus dominicis et die~ bus infra octavas pascbatis, pentecostes , corporis Christi et aliis annuis diebus, quibus missae de requiem non possunt celebrari. Deniura haec omnia decreta contirmavit Clem. xi. die 29. sept. an. 1714. (Vide decreta praefala apud Merati). Ex his omnibus colligilur quod missae in altari privilegiato, aut perpetuo, aut ad tempus concesso, suffragantur defunctis, sive dicantur de requiem^ sive de die currenli, quando uon licct eas de requiem dicere. Si vero currat festum semiduplex, omnino ^ebet dici derequiem in altari privilegiato; alias non acquiritur indulgentia, «tiamsi in ecclesia solemnitas celebrelur, ex declaratione s. c. quam refert p. Zaccharia apud Croix 2; cum autem privilegiura conceditur ad terapus, declaravit s. c. (in decreto quod affert Croix3) quod tempus incipit non a die publicationis brevis, sed a die concessionis.

Quaeres 2. Quid si in ecclesia , ubi concessum est altare privilegiatum per aliquod tempus, non dicantur septem vel quinque missae iuxta clausulam quae in indultis apponi solet. Sylvius apud Croix ^ putat privilegium etiam suffragari, si bis vel ter missae non leganlur. Sed verius oppositura docet ^enedictus xiv.s decreto s. c. concilii,

(1) P. 4. tr. 4. r. 233. (5) L.C. p. 2. n. 82o. JS) Nolif. 56. 1). IG.

(2) L. 6. p. 2. ad n. 500. Li] Num. 522.

EST SACRIFICIDM 008. 11. i7(J

edito die 11. sept. 1694. et approbatff ab Innoc. xi. qui id raandavit public* ri; ibl dictum fuit, celebrationem viis^ sarum indultis praefatis praefinitarum omnino necessariam esse singulis diebus in eadem ecclesia. Declaravit taraen eadem s. c. die 30. iulii 1706. alio decreto (inserto in bullario Cleraen. xi) quod pro terapore quo religiosi vel sacerdoles saeculares peraliquot dies vel menses propter absentiara non celebrant missas praefinitas , indulgentiae non amittuntur, sed pro illo lunc suspenduntur. Insuper declaravit quod si missae non legantur ob sacerdotum infirmitatem, vel quia religiosi occasione festivitalis vel funerum ailibi celebrare debeant ex iussu praelati, si raro id fiat, indulgentiae etiam suffragantur. Vide praedicta decreta apud Benedicl. xiv.6 et apud Sporer ' qui illa in extensura affert.

Qua6r. 3. quoraodo intelligendaclausula, si in ecclesia aliud altare privile^ giatum non est erectum. Probabiliter respondent Sporer» et Gobat.» intelligendam esse, quod si altare privilegialum antea concessura fuerit generatim pro quibuscumque defunctis, idque in secunda petitione non sit expressura , posterior concessio , etiam generatim facta, nihil valet; secus vero si concessio fiat pro aliquibus particularibus personis. Et sic pariter videtur diceudum , si priraa concessio fuerit particularis et secunda generalis.

Notandum hic 1. privilegium altaris privilegiati non esse coramunicabileper generalem comraunicationera privilegiorum, ex decreto s. c. indulgentiarum dato die 5. feb. an. 1748. et approbato a Benedicto xiv. die 2. raartii eiusdera anni; ita refert p. Ferrariusio. Notandura 2. quod Clemens xii. praevio volo eiusdem 3.c.die19.raaii 1719. indulsit omnibus ecclesiis parochialibus altare privilegiatum quotidianum ad septennium; quo explelo, praecepit omnibusepiscopis, abbalibus, vicariis(G) Loc. cit. n. 17. (7) T. 5. p. 258.

(8) P. 258. n. 133. N. 519.

(10) Bibl. y. Indulgcutia in aj)p. u. 15.

De Ligorio. Mor. 11.

18

qne capitularihus, pro suis paroeciis eoufirmationera eiusdem privilegii ad septennium petere. Vide Ferrar.

DtTBicu m. QuanJo et quoties liceat celebrare.

540. Jn possil dici missa ante auroram , vel post meridiem.

j4 qtio tempore incipiat aurora, An lempus Inm aurorae quam meridiei moraliter accipiendum.

342. Quid de privilegiis regularium.

343. Casus in quibus licet celebrare ante auroram^ vel post meridiem. An in nocte /Vativitatis omnes tres missae dici possint ante auroram.

344. An liceat anticipare missam vel postponere ob festivitatem^ vel causa itineris^ vel ex dispensatione episcopi.

345. An peccet graviter^ qui celebrat ante aU' roram^ vel post meridiem.

346. Quaenam in hoc sit parvitas materiae.

347. Quale peccatum sit celebrare ante matutinum.

348. Quid si esset missa conventualis et solemnis.

349. An liceat celebrare fet ministrare communionemj in quolibet anni die.

350. An in die Coenae Domini, et sabbati sancti liceat privatim cclebrare.

351. An et quando liceat celebrare pluries in die.

352. An aliquando liceat interrumpere missam^ vel de novo incipere.

353. An si superveniat princeps, vel turba peregrinorum; vel si sacerdos recordetur alicuius impedimenti.

354. An si urgeat necessitas propria vel aliena. 3 35. Quomodo missa interrupta supplenda sit ab alio sacerdote.

355. » Resp. 1. Ordinarie non licet celebrare post meridiem, sed debel inchoari ante duodecimam, nec ante auroram, quam ante solis ortum, Regin. quadrantem horae, Henriquez, et Con. mediam horam, Azor. horam cum quadrante, Suar. et Fernand. et Possev., sesquihoram comprehendere dicunt, et consequenter, cuin, secundum Henriq. Suar. et alios, missa possit inchoari tanto ante auroram, ut sub eins initium finiatur, licet duabus horis ante solis ortum incipere. Ita Rodriquez et alii.Undeulterius iaferuntquidam cum Suarez, religiosis habentibus privilegium celebrandi hora ante diem,licere tribus horis ante ortum solis incipere: quod card. de Lugo 2 non improbat, etsi Laym. tantum permittat horis dua(1) Bibl. (2) D. 20. sccl. 1. n. 32. (3) L. c. () P. % t. 7. r. 45. (S) Tr. 8. c. 4. |>. 1. ii. 53.

L. 6. p. 2. n. 226. (7) C. 9. arl. 2. scet. S. f. Quaer. 1 fQ) N< lif. 12. u. 12. |

I. DE EUCHARlPTIA

bus post mediam noctem. Card. de Lugo 3. Quacumque autem hora licite (sive ex, sive sine privilegio) celebrent eadem etiam atque adeo in missa quae nocte Nativitatrs, caeterisque quae post illam celebrantur licere iis eucharistiam aliis ministrare, contra Bordon. docet Diana ^ ( Sed hoe vetitum nuna est. V. hac de re hoc /. 6. n. 252. v. Sia etiam). »

341 . In rubrica missalis n. 15. habetur: Missa privata, saltem post matutinum et laudes^ quacumque hora ab aurora usque ad meridiem dici potest. Noa licet igitur celebrare ante auroram, quae non iam intelligitur ortus solis, sed tempus illud quod est medium inter noctem et diem. Hinc dicunt Salmant. 5 licitum esse-inchoare missam fere per duas horas ante ortum solis: sed melius aiunt Croix 6 Cont Tourn.'' et Benedict. xiv. 8 auroram computandam esse ex temporum varietate,iuxta tabellas quae directoriis officii divini apponi solent. Idcirco asserunt Croix et Cont. Tourn. in mense iunii auroram incipere fere duabus horis cum quadrante ante ortum solis: mensibus ffebruarii et septembris hora cum dimidia: in mense martii hora cum quadrante: in reliquis vero mensibus hora et tribus quadrantibus circiter.

Omnes autem couveniunt cum Lug.' Cont. Tourn.io wigandt» Bonac.<2 et Salm.^3 qui citant Suar. Nav. Sa Henr. et alios, quod nulla sit culpa missas terminare in aurora , et eas incipere parum ante meridiem; ratio, quia tempus tam aurorae, quam meridiei ( d& qua infra dicemus n. 345. ), non mathematice, sed moraliter accipiendum. Et quamvis olim (ut fertBened. xiv.<<) Clemens xi. secus praeceperit in quodam suo edicto, ubi sic dixit: Comandiamo che le messe non possano inco^ minciarsi prima delV aurora^ e che a mezzo giorno debbano essere del tutto terminate , nihilominus postea , cum hoc punctum rursus examini manda(9) D. 20. n. 37. (10) Loc. cit. v. Quaer. 2. 5(11) Tract. IS. n. 82. (12) P. 9. u. 2. (15) Tracl. S. c. 4. p. 1, n. 53. el 42

(14) Nollf. 12. n. 5 fi i.

CAP. III. DB ECCH. UT EST SACRIFICIUM DUB. III.

275

tum fmsset; Bened. xni. annuit posse tolerari latitudinem terliae partis horae tum ante auroram, tum post meridiem: idque per edictum publicatum fuit sub Clem. xii. (apud Bened. <).

312. Circa autem religiosos, afFert lugo 2, plura privilegia, quibus regularibus conceditur celebrare duabus horis post mediam noctem: item Salmant. 3 afiferunt privilegium Eug. iv. celebrandi terlia hora post meridiem ex iusta causa. An autem huiusmodi privilegia fuerint revocata perTridentinum. Affirmat Fag. cum aliis apud Lugo * quia in praefato concilio ^ sic praecipitur: Ordinarii caveant^ ne sacerdotes aliis^ quam debitis horis celebrent.., non obstantibus privilegiis quibuscumque. At negaut Wigandt 6 Lugo 7 cum Rodriq. Salas Diana et aliis pluribus, et id probabile putat Ronc. 8 cum Tamb.Ratio quia Tridentinum ibi tantum imponit episcopis, ut praedicta curent observari: ergo ubi episcopi non repugoant, non est cur regulares suis privilegiis frui nequeant. Sed hoc non obstante,oppositum omnino tenendum ex decreto Clementis xi. editolS. decemb. 4703. (in extensum relato ap. Croix 9) ubi pontifex declarat privilegia regularibus concessa circa missarum celebrationem omnino revocata esse per conciL Trident. lo. Et quamvis Clemens ibi tantum loquatur de privilegio altaris portalilis, tamen hac declaratione proculdubio ostendit pariter revocatum esse privilegiura celebrandi exlra debitas horas, quas concilium expresse servari iubetabomnibus sacerdotibus; non obstantibus ( ut supra ) privilegiis quibuscumque.

313. » Dixi, ordinarie^ quiaantevertere Ucet sequentibus casibus, in quibus etiam paulo post meridiem, v. g. uno vel altero quadrante, inchoari potest, utetiam secundum Sot. et Pal. ex quavis rationabiii causa, v. g. ob sup(1) L. c. (2) D. 20. n. 27. (5) Ibid. n. S2. (4) N.29. (S) Sess.22.aecr.devitana. iucelcb.w.is. (fi) T. IS. n. S. (7) Ibid. (8) C. 6. «i. 0. j9) N. 238. (10) In dict. decr. se». Wl. c. utuc

H) L. c. (12) Hic c 5. (13) P. i. i. 14. r o6.

14. DinK 20. u. 23. (15) Tr. 5. c. 4. t. a. 22.

plicationem, vel concionem publicam protractam ultra meridiem, ob fuuua principis, vel quia sacerdos die fest« propter iter fuit impeditus, quo oasii etiam integra hora post licere inchoare dicunt. Vide Laym. Fer. ^2.

» i. In necessitate, v. g. ut morituro detur viaticum, quo casu licere media nocte celebrare , ait Diana 13 ex Laym. etc. (cum Lugo et Salmant, *5 cum Vasquez PaL Dic. Hurt. etc. com-' muniter) .

» 2. Ubi est mos rationabilis, ut opifices et famuli summo mane possint audire sacrum. Laym. <6 ex Nav. etc. (Vide Diana non tamen idcirco post meridiem licebit.

» 3. Ex privilegio, de quo supra.

» 4. In nocte nativitatis, in qua o-' mnes tres missas ante auroram dici posse, probabiliter docent Suar. Con. LaymanDiana contra Sylv. Fern. et alios (Lugo <5 Salmant.2o cum Fagund. et Nugno ).

Quaeres an liceat in nocte nativitatis Domini legere omnes tres minsas ante auroram. Aflirmant Suarez^i Lqgo 22 Salm. 23 Diana 24 cum Vasq. Lay. Con. Molf. etc. Quia ( ut dicunt) in c. Nocte sancta, de Consecr. dist. 1 . absolute conceditur, quod in nocte nativitatis mmas celebrent presbyteri. Sed verius id negandum cum Holz.25 Conc.26 Elbel 27. Ratio quia hoc esset contra expressam rubricam missalis, ubi notatur: Prima missa dicitur in nocte; secunda in aurora; tertia in die. Et hodie adest decretum s. c. rituum, editum dielS.dec. 1702. (apud Holzm. etElbel) ubi dicitur: Non licet in media nocte nativitatis Domini celebrare succes' sive alias duas (missas), et communionem sacram exhibere. Si autem quis unam missam celebrare vellet in lali die, nulla apparet ratio, ut recte ait p. Concina, cur primam potius, quam alias celebrare debeat.

[16) L. S. t.S. c. 4. n. 3. (17) P. 2. l. 14. r. 54. {m P. 4. t. 4. r. 236. (19) N.2o. (20) II). n. 26, (21) ii> 80. sect. 4. v. Teilio. (22) D. 20. n. 2Sj (23) Tr. o. «. 4. j) i. u. 10. et 26. (24) P. 1, ir. i4. r. o6. (2S) P. 83. i.. 37i.

: (261 tr. 488. a. 4. (27) P 136. u. 250.

344. Adde 5. Posse celebrari missam privatam post solemnera in festivitate, si solemnis protrabatur ad horam et amplius post meridiem, ut probabiliter dicunt Wigandt ^ et Salm. 2 cum Lay. Pal. Suar. Roncagl. Led. Vill. etc. Imo ^robabiliter Suar. Vasquez Fill. Rodr. Possev. et alii apud Bonac. 3 (qui lamen non facile id concedit sine licentia episcopi) admittunt etiam post duas horas posse celebrari, ne magna pars populi missacareat.Adde6.excausa itineris per horam post meridiem (vel ante auroram), ut cum Bus. dicunt communissime Conc. ^ Wigandt 5 et Salm.6 cum Soto Suar. Pal. Laym. et aliis citatis. Sic etiam ex causa funeris alicuius magnatis, ut Busemb. Conc. et Salm. ' cum Henr. etc. Ex causa concionis, Busemb. et Wigandt. Ex causa publicae supplicationis, Bus. et Conc. Item quando episcopus confert ordines, Laym. 8 et Salm. 9 cum Soto s. Anton. Palud. Henr. etc. Ex his enim causis missa potest anticipari, ut supra, vel postponi per horam. Adde 7. Si episcopus dispenset in aliquo casu particulari ex i'ationabili causa; iuxta quam facultatem possunt episcopi secum etiam dispensare. Ita Lugo <o Wigandt^ Salm.<2cum Nav. Laym. Pal. Conc. Et recte dicit Croix^^ eamdem facultatem habere omnes superiores, secluso privilegio, erga suos religiosos, cum sint eorum ordinarii.

345. « 1 . Graviter peccat qui sine ah*qua harum, aut saltem iusta causa citius mane, vel serius post prandium celebrat, ubi Azor. tertiam horae par^ tem, Laym. mediam horam, Bon. tres quadrantes, Sylvius horam requirit, ut difTerendo peccet mortaliter. Vide Dian.i4 qui notat, religiosos ex suis privilegiis posse celebrare usque ad tres horas post meridiem, post tertiam vero nuUo modo. Vide Bon. ^^.

Quaerilur an sit cuique licitum celebrare missam sub liora nona, scilicet

(1) T. IS. n. 82. (2) Ib. i.. 06. (3) \ 9. n. 7. (4) T. 8. p. 487. n. 2. (S) L. c. (G) Il)id. n. 56. (7j Il)id. n. 41. (8) C. -4. n. 4. (9) Tl.ia. n. 40. (10) D. 20 u. 27. (11) Loc. cit. (12) Tr. «. 4. p. 1. t 2a. 01 57. (15) L. G. ,.. 2. « 223.

. DB EUCH AnrgTIA

hora tertia post meridiem. Aflirraan Scotus s. Anton. Palud. Nav. Vivald. Durand. etc. ap. Pal. 16 et ap. Esc. qui cum Less. id probabile putat; quia (ut dicunt) sacrificium altaris corre-« spondere debet sacrificio crucis, quod hora nona fuit consummatum. Nec obstare aiunt ecclesiae contrariam consuetudinem, quia haec est tantum introductaob fragililatem hominum non valentium tamdiu ieiunare; unde non censetur obligationem induxisse, sed potius favorem, cui quihbet potest renuntiare. Sed hodie oppositum omnino teneudum, ut docent Suar.is Lay.<9 Bon. 20 pal. 21 qui opinionem contrariam merito improbabilem vocat, et Sa]m.22cum Vasq. Con. et aliis passim. Ratio eruitur tum ex Trident.23 ubi sic habetur: Sancta synodus decernit^... ut

ordinarii edicto et poenis propositis

caveant., ne sacerdotes aliis quam debitis horis celebrent. Tum ex universali ecclesiae consuetudine, quae utique nunc servanda est, cum sit praescripta a rubrica missalis ut supra, et insuper expresse approbata a s. Piov. in suabuUa incipiente, SS. in Christo Pater., ubi pontifex prohibet in virtute s. obedientiae., ne quis sub poena perpetuae suspensionis a divinis praesumat quo^ vis praetextu^ etiam licentiarum^ in vesperis celebrare.Ergo celebratio sub veperis non poterit excusari a culpa gravi, cum talis celebratio praesumptio a pontifice declaretur, et expressa inobedientia.

346. Communiter autem dd. in hoc admittunt parvitalem materiae, quae excuset a mortali; et cum causa etiam a veniali, nempe si missa lerminetur parum ante auroram, et incipiatur parum post raeridiem; sed valde discrepant in assignanda tali materia. Azorius 2^ assignat pro materia gravi tertiam horaepartera; Laym. 25 mediara horam: communius vero el jirobabi(14) T. U. r. 54. (lo)L. c. (16) P. 7. n. H. (17)L.2l.|».53i. (18)D.84. s. 4. (19)C.4.n.5. (20) l\ 9.J1. 1. cl 7. (21) L. c. (22) iMil. n. 54, (25) Scss. S2. in ileci*. ile obscrv. iii cel. uji.s,». (24) P. f. lih. 10. c. 2S. q. S. (2o\ i„ s. t. .">. c. 4 ». 4. '

CAP. III. DB KUCH. UT EST SACRIFIClUM DUB. III.

277

Kus censenl Sylv. i Pal.2 Boa.3 Ronc. * Viva apud Concin. 5 qui non reprobat, et Salmant. 6 cum Gab. et aliis censent non esse materiam gravem, nisi incipiatur missa hora ante auroram, vel hora post meridiem. Item valde probabiliter dicunt hic Suar. ' Bon. ^Uerati 9 et Fill. <o cum aliis, privilegium celebrandi hora post meridiem, vel ante auroram, intelligi una hora ante vel post tempus ut supra a dd. concessum etiam non privilegiatis, alioquin privilegium parum prodesset.

Circa autem praedictam parvam materiam (id est minus quam hora, ut supra) in celebrando post meridiem, dixit quidam recentior non sufficere ad excusand um a veniali causam difiFerendi celebrationem usque ad illud tempus, sed insuper requiri iustam causam eo tunccelebrandi,puta si sit dies festus, vel ut alii audiant missam, et similia: alioquindicebat celebrationem non excusaria culpa veniali. Sed haec distinctio sive opinatio a nullo auctore tradita est, et videtur omnino insubsistens, ut mihi et aliis doctis visa est, quia eadem causa quae permittit dilationem, permittit etiam celebrationem eo tunc fieri.

347. » 2. Nou est peccatum celebrare ante dictam primam, vel etsi ob infirmitatem non possis horas dicere (Ut doceut etiam Salm. cum communi ), vel etiam ante matutinum, si causa subsit, sine qua erit veniale, ut docent Fill. Laym. et alii, videturque sententia tuta contra multos dicentes esse mortale. »

Quaeritur quale peccatum sit celebrare missam ante recitationem matutini. Adsunt tres sententiae:

Pnwadicit esse mortale, et hanc tenent s. Ant. 12 Antoine i3 luen . et alii cum Gav.15 quamvis Merat.ic dicat Gav. poslea alibi suam temperasse opinio(I) Q. 85. ait. 2. q. 4. (2) P. 7. n. 14.

(S)P. 9. n.G. (4)C.4.q.8. r.l. (S)P.487n. 2. l<| Tr. S. c. 4. p.l.n.34. (7) D. 80.8.4.v.Teilio.

N. 7. (9^ P. 248. (10) Tr. 8. c. 4. q.7. n. 105 1*1) Ibid. n. 43. ct 44. (12) 3. p. ir. 15. c. G. (15) p. 1S4. v.SecuMdum. (14) T. 7. p 595. q. 1. Ui») P. 5. lil. II. n. 5, (^IC) T.l. p.799. n. 7.

nem. Hanc sentent- am aa. praefati pro» bant ex quadam constit. Innoc. iv. odita 12^4 et relata apud Cont. Tournely <7 ubi dicitur: Sacerdotes missas celebrare^ priusquam officium matutin&* le compleverint^ non praesumant, Item ex rubrica missalis tit. \ . de praepar, sac. ubi legitur: Sacerdos celebraturus missam, saltem matutino cum laudibus absoluto^ etc. Item tit. 1 0. de defect. ubi videtur hic numerari inter defectus graviores.

Secunda sententia autem nullam in hoc culpam agnoscit, et hanc tenent Tamb. Holz. i9 cum Gob. et Cherub. item March. et Quarti apud Croix 20, Ratio istorum, quia nulla apparet lex sub culpa hoc praecipiens: ct rubrica est tantum de consilio, non de praecepto.

Tertia sententia vero communior et probabilior est, quam tenent Palaus 21 Less.22 Anac.23 Conc.24 Elb.25Merati 26 Cont. Tour.27 cum Soto Sylv. Tol. Nav. Bell. Henr. a s. Ign. Croix^s cum Val. Sanc. Vasq. Bon. Vict. et aliis, Salm.29 cum Sylv. Laym. Fill. Barb. etc. Haec sententia docet contra primam id nequaquam esse mortale, tum quia nulla adest connexio inter officium et missam, ac ideo recitatio matutini non videtur necessaria dispositio ad celebrandum; cum sacerdos aliter orando possit etiam se disponere: tum quia huiusmodi gravis obligatio ueque exprimitur in rubrica, neque communiter sub gravi est recepta. Docet autem contra secundam sententiam non excusari a culpa veniali, quia in rubrica id iam inter defectus numeratur; ea enim quae inter defectus computantur, non amplius possunt esse de consilio, et ideo nequeunt ab aliqua culpa esse immunia. Hanc nostram sententiam amplectitur etiam Bened. xiv.30. Ab huiusmodi

(17) Cap. 9. art. 2. sect. 8. v. Quaer. 2.

(18) De sacrif. miss. I. 1. c. 7. %. 2. n. 3.

(19) T. 1. p. 447. n. 4G9. (20) L. 6. p. 2. n. 230. (21) D. un. p. 10. n. 14. (22) L. cil. c. 37. n.81, (25) P. 200. qu. G. (24) T. 2. p. 490. n. 11. (2S) De sacr. iniss. n. 258. (26) L. c. (27) L. c (28) L. c. (29) Tr. 8. c. 4. j.. 1. n. 43. ^oOj Dc saci tfic. i. 5. c. 13.

autem calpa veniali, ut recte dicunt Cont. Tourn. < Croix2 et Salm. 3 excusabit quaelibet mediocris causa rationabilis, puta si dans eleemosynam postulet ut statim celebretur, si expectet populus aut aliqua persona gravis, si Buperior praecipiat, tempus celebrandi transeat, vel instet commoditas studii, itineris et similia.

348. An vero sit mortale canere missam conventualem et solemnem antequam matutinum in cboro dicatur. Negat Sanob. *. Sed Pal. 5 Bon. 6 Merati 7 Bened. xiv. 8 Salm. 9 cum Navar. Sot. Sylv. Laym. Garcia Suar. etaliis communiter et verius affirmant esse mortale, nisi intercedat iusta causa (et gravis et publica ac sine scandalo, ut addit Suar .).Ratio, quia talis est consuetudo recepta in omnibus ecclesiis, ubi preces publicae dicuntur: ita ut, aliter agendo, graviter laederetur publicus Dei cultus, bonum commune et conveniens regimen ecclesiae, praeter scandalum populi.

349. »Resp. 2. Per se loquendo, quotidie licet celebrare. Dico per se^ quia praecepto obligante sub mortali prohibemur die veneris sancto {Can. sab~ bato, de consecr. dist. 3. ubi diciLurr isto hiduo penitus non celebrari; et respectu ad hoc biduum certe manet in observantia apud omnes, id est die veneris et sabbati sancti); non tamen eucharistiam sumere, vel aliis praebere, ut habent Hurt. Quintan. ex Suarez Vasq. Tann. etc, licet suppositis declarationibus Card. non licere ministrare,nisi solis infirmis, velit Diana^^ ex Barb. Gav. etc. (Notandum hic decretum pro communione quotidiana, approbatum ab Innoc. xi. relatum a Croix <2 ia quo dicitur ; Curent etiam {episcopi et parochi) ut circa communionem inferia vi. parasceve missalis rubricae et romanae ecclesiae usus serven(1) Ibid. V. Quaer (2) L. c. (3) Tr. 5. c. 4. p. i. n. 46. et 47. (4) Gons. 1. 7. c. 2. d. 39. (5; Disp. un. p. 10. n. 14. (6) P. 9. n. 8. (7) D. p. 799. (8) Loc. cit. (9) Ibid. n. 48. (10) De sacrif. d. 4. dif. 3. (11) P. 4. t. 4. r. 237. p. 6. t. 6. r. 19. et p. 9. t. 9. r. 24. (12) L. 6. p. 1. n. 665. (13) Ib. n. 493. (14) Tr. 22. disp. un. p. 7. n. 2. (15) P. 9. t. 0. r. 24. (16) D. 4. dif. 3.

DE EUCHARISTIA

tur, Ex quo recte infert Carden. apud Croix" (quidquid dubitel Leand.) nuno graviter prohiberi communionem etiam privatim in illa die). In coena Domini vero, etsi ex consuetudine. uno celebrante, reliqui commanicare de-^ beant; plures tamen ex causa licite privatim celebrant, non tamen post finitam missam solemnem et sacrarium reconditum, ut vultPal.^, licet alii id non admittant apud Diana is. Sabbato sancto alii negant licere, ut Vasq. etc, aJii probabilius affirmant, ut Suar. Fag. Diana Gasp. Hurt.ie Pal .i? (qui non vui t fierianteinchoatammissamsolemnem), et card. de Lugo <8 qui addit, non esse tunclegendas prophetias, quia non sunt pars missae: neque benedictionem cerei, imo neC litanias, quia est ratio eadem. V. Lugo<9 etBon.20qui notat quod usus id vix habeat. Vide etiam Diana^ qui cumMercero contra alios permittit eo die ante missam solemnem celebrare de sancto incidente, vel votivam. »

350. Quaeritur an liceat celebrare privatim in coena Domini et in sabbato sancto . Affir mant Vi va22 Mazz .23 Dia n . 24 Croix25cumSuar. Nav. Vasq. et Lugo: item Sot. Henr. Con. Laym. Pal. Barb. etc. ap. Salrn.26 qui huic opinioni adbaerent. Ad decreta autem opposita s. c respondent praefati aa. ea vel non esse ubique publicata, vel non ubique recepta.Eidemsententiae olim ego adhaesi; sed nunc, cum alia decreta novissime edita observassem, dico omnino tenendum non licere, ut sentiunt Holzm. 27 Cont. Tourn. 28 Antoine 29 et Bened. \iv.30. Nam de die sabbati sancti adest decretum s. c. rituum (apad Monacel.3<) editum die 11 . martii 1690. ubi sic dictum (mi: Neclicitumestmis' sas celebrare in die sabbati sancti in quibuscumque ecclesiis et oratoriis^ non obstante quacumque contraria consue^ tudine, prout, papa approbante suo de"

(17) N. 5. (18) Sect. 1. n. 18. (19) L. c. n. 20(20) P. 2. (21) P. 4. t. 4. r. 237. (22) Q. 5. a. 6. n. 1. (23) Tract. 5. d. 4. q. 2. c. 4. g. 1. (24) P. 6. tr. 6. r. 19. (25) L. 6. p. 2. n. 231. et 234. (26) Tr. 5. c. 4. p. 1. n. 2. et 7. (27) P. 79. n. 341 ,

(28) Cap. 9. art. 2. sect. 2. concl. 3.

(29) P. 490. q. 4. (30) Notif. 38. a 9. (31) Titul. 15.form. S.infin.

CAP. III. DE EUCH. UT EST SACRIFICIUM DUB. III.

279

creto generali, statuit eadems. c.Quoad diem autem lovis sanctum, adest aliud decretum prohibens relatum a Pittonio 1. Sed quod m.igis refert, haec omnia decreta fuerunt expresse confirmata a papa Clemente xi. ( ut legitur sipud eumdem Bened.xiv.2 et ap. Pitton. 3) per decretum proprium ipsius pontificis emanatum die 45. martii an. 4712. ubi sic habetur: Dichiarando per ultimo^ che colla suddetta proibizione per lo venerdi santo non intende la santita sua di permettere che nd giorni di giovedi e sabbato santo si celebrino messe private^ ma solo la conventuale, secondo il rito della s. chiesa^ e i replicati decreti della s. c. de' riti. Hocque decretum confirmatum fuit ab Innoc. xii., ut refert Merati et ab ipso Clemente XI. 5 a quo statutum fuit quod occur'reute festo ss. annuntiationis, vel s. losephi in die coenae Domini, tantuin aliquae privatae missae celebrentur, iuxta iudicium episcopi; ergo sacerdotes extra hunc casum nequeunt tali die celebrare. His igitur stantibus decretis, non video quomodo opinio contraria hodie sustineri possit. Occurrente vero festo s. losephi et annuntiationis b. Virginis, die coenae Dominiepiscopus curabit ut aliquae missae priyatae ante solemnem celebrentur; si autem festum b. V. occurrat sabbato sancto, non possunt celebrari missae privatae, et festum transfertur ad ferjam 2. post dominicara in albis, iuxta decreta s. c. apud Merati 6.

351. » Resp. 3. Saepius in die celebrare non licet ordinarie, quod addo, quia, si sisieiunus, licitum estsequentibus casibus, bis vel etiam ter, requisito tamen, si facile haberi possit, episcopi iudicio, praeterquam in primo:

» I.Nocte nativitatis, qua lamen non tenetur, ne parochus quidem, celebrare tres missas, sed potest aliquam pro arbitrio omittere. Diana Neque ter

ji) De lilib. t. 1. o. 1703. (2) Nolif. 38. (3) L. cit. n. 1703. (4) In ii.aice decret. n. 501. (5) ViJc ib. n. 652. (6) T. 1. p. 2. iu iiiUice n. SOl. ct »04. et n. 632. (7) P. 4. les. 256. (8) P. a. 1. 1. r. 87. (9) Advei-til tainen Beaed. «tv. iN bi'«v> Deelaratti Ctlito 16. h.jii. i746.i{Uod

communicare, vel semel communicaro, et bis celebrare

» 2. Si pastor habeat duas parochiaa dissitas ^ Fill. card. de Lugo lo, »

Modo non sit alius qui commoda possit in altera celebrare, ut Salm. ^ cum communi. Et hoc iuxta decretum n. p. Bened. xiv. editum die 16. martii 4746.^2^ ubi prohibetur parocho, adhuc ratione paupertatis, bis in festo celebrare; et tantum id conceditur, si alius non sit sacerdos qui in alia pa-> rochia celebrare valeat. Idem dicunt Salm. ^3 cum Dicast. etc. de sacerdote simplici, si ibi desit alius sacerdos. Et hoc iicere etiam in die feriali, ne populus (suificiens in numero) privetur missa, dicunt Suar. Pal. Leand. Diana. In hoc tamen vero dicunt Salm.i'^ cum Ledesm. etc. standum esse consuetudini, ahas videtur id absque scandalo fieri non posse. Idqae omnino reprobat Bened. xiv. 15 cum decl. s. c. Refert autem idem Bened. xiv. opinionem aliquorum affirmantium posse parochum in die festivo celebrare secundam missam pro defuncto, praesente cadavere, ex c. Consuluisti^ de celebr. miss. ubi dicitur: Excepto die nativitatis Domini, nisi summa causa necessi^ tatis suadeat^sufjiciat sacerdoti semel in die celebrare. Et Glossa v. Necessitatis^ dicit: Si celebravit de die^ potest et aliam missam dicere pro defuncto. Et hanc opinionem admisit Bened. xiv.^7^ modo sacerdos sit ieiunus et non sit alius qui pro defuncto celebret. Attamen idem Benedictus deinde in Indulto celebrandi tres missas etc. incipiente, Quod expensis, dato sub die 26. augusti anno 4748. in §. Novam^ circa finem declaravit, stante quod parochus potest aliquando missam pro po» pulo in dominica celebrandam transferre in diem infra hebdomadam, amplius non permitti duo sacra in eadeni

dc Iiac rc scmpcr impctranda esl facullas al) cpi« scopo, ctiaaisi neccssilas inlercedore viilcatur. Hoiii, Ap. Exam. ord. n. 127. (iO) D. 20. n. 43.

(11) Tr. 2. c. 4. p. 1. n. 12. (12) V. iu suo Ijiiliur. (15) N. cit. (14) 11». n. i4. (iS) De sacril. misa. i. 3. c. S. n. 5. (10) Noiif. 30. n. 13.

I (17". SiMin. 6. de purg. [IVt) Vi.li- in liiilSani»dominica peragere. Haec sunt verba pontificis: Neque vero haec in praesenti a nobis commemoraniur^ quasi nunc etiam praesente cadavere duae missae ab eodem sacerdote celebrari possint^ cum iuxta hodiernam disciplinam liceat presbytero^ relicta missa de die^ missam pro defunctOy si praesens sit corpus^ cum cantu celebrare.

« 3. Si concuf^us populi sit tantus, ut ecclesia non capiat, ut habet LayJ. Vide card. de Lugo 2, etsi tunc potius expediat celebrare exlra (Cum Salm.3 Suar. Con. Pal. etc).

» 4. Si ante ablutionera moneatur de communicando infirmo, etsuam iam hostiam sumpserit, nec sit alius sacerdos. Sylv. Nav. Sed casum esse metaphysicum, dicit card. de Lugo ^ ( Aut vix practicum, ut Salm. ^).

t 5. Si die festo adveniantpersonae, quas non deceat sacrum omittere, v. gr. rex ant princeps ( Aut episcopus , nt lenent s. Ant. Hurt. Dic. apud Salmant. 6 contra Con. Vasq. et Lug. qui probabilius quoad omnes hoc negant), quamvis hic ultimus dicatur non esse '.n usu. Vide Bon. ' card. de Lugo s et Laym.9 Con. Diana qui recte monet, in his omnibus attendendum ad loci consuetudinem, quae fere omnes nunc sustulerit (Ut etiam Salm. cum Bon. et aliis).

252. » Quaeres an aliquando liceat inlerrumpere missam.

» Resp. Etsi abrumpere essentialiter sive unam tantum speciem consecrare, nullo casu liceat, ut dictum est supra c. 1. d. 2.,accidentaliter lamen abrumpere vel etiam interrumpere, aliquid interponendo, licet his casibus. »

Notandum hic, quod mutilare sacrificium ex propositonumquam licet, etlam ad mortem evitandam; verum mulilare per accidens et indirecte, licet aliquando, puta, irruente incendio, vel hoste ad necandum; tum enim posset sacerdos sumere hosliam consccratam,

(1) L. t. S. c. 4. n. G. (2) Loc. cit.

(6) Tr. 8. c. 4. p. 1. n. 22. (4) D. 20. n. 44.

(.H II.. n. (G) Ibid. n. 19, (7) D. 4. q. ull. p.

7. II 9. (8) Loc. cit. (9) T. S. c. 4.

(10) P. 2. t. li. los. 6J. (in Ibid.

. DE ECCHARISTIA

vel secum ferre calicem non conse* crando: quia tunc non mutilat sacrifi-. cium, sed excusatur a perficiendo illud. Ita Laym. Bon.i2 Pal. t3 et Salm.<< cum Garcia Arav. et communiter.

c 1. Obconcionem post evangeliuiTi,. vel processionem excipiendam.

353. » 2. In gratiam supervenientis principis, vel turbae peregrinorura die festo, quo alias raissara audire non possent, vel simili iusta causa; ex qua, si non sit facta oblatio, posse incipere d& novo, ut totum sacrum audiant ( Cum Laym. Azor. Nav. Pal. Dic. etc. apud Salm.<5. Et idem posse fieri in adventa episcopi, cardinalis, aut processionis populi, dd. citati), etsi non teneantur, docent varii auctores cum Sa ap. Bonac. qui bene monet, consueludini locorum standura. Hetiriq. autem docet, id tantura licere finita epistola vel evangelio. Tamb. plane improbat.

» 3. Si ante canonem sacerdos recordetur alicuius impedimenli, v. gr. s& non esse ieiunum, vel in gratia, vel irregularem, et excommunicatum ( tta etiamSalra."^ cura s. Th. et coramuni, raodo possit relinqui missa sine scandalo aut gravi nota, ut bene advertunt Salm. <8 cum Con. et Pal. Vide hic dicta supra n. 262.), vel excommunicatus non toleratus praesumat interesse, nec possit expelli.

354. » 4. Si urgeat gravis necessita& ' vel propria, v. gr. morbus, vel proximi , ut si moriturus sit baptizandu& vel absolvendus, Trull. Diana'!*: in aliistamen sacraraentis non ita necessariis, non decet inter consecrationem et sumplionera interrumpere, nisi raoriturusesset in propinquo, nec opus esset vestes exuere, vel nisi poenitentiae sacramentum ob phrenesim suscipero non posset, Laym. Tamb.2o. Revertens autera ad sacrificiura sacerdos, si fuerit ante facta consecratio, incipiet ubf desierit, uti, etsi facta non fuerit, et parva mora inlercesserit, v. gr. minor

(12) D. 3. q. 3. !>. 2. (15) P. 11. n. 2. (14) Il.td< p. 4. n. 103. (IS) Tr. S. c. 4. p. 4. n. 11 1. jlG) D. ult. p. 7. n. 9. (17) Ibid. n. 10«.

(18) Ibid. (19) P. 8. i. 3. rc». 70

(20) L. 2. CKpcd, sacrif. c. 7.

CAP. III. DE EUCH. UT

quam unius horae; si autem longior, ordietur ab initio. Tamb. »

355. Quomodo missa ab uno sacerdote interrupta ab alio sit supplenda. Si deficiat sacerdos ante consecrationem, nihil per alium suppleri debet, ut Groix 2cum s. Thom. Avers. Pasq. contra alios. Si vero deficiat post consecrationem, etiam unius tantum speciei, tunc supplere debet sacerdos ieiunus, si adsit, alias etiam non ieiunus, cum urgeat maius praeceptum de integritate sacrificii. Ita Salm. 3 cum aliis et Croix Omnia haec habentur in rubrica miss. Et etiam sacerdos excommunicatus atque irregularis supplere debet, si alii desint, et ipse possit sine gravissimo incomraodo, ut ait Croix 6 cum Pasq. contra Sot. Sa etc. Si autem deficiat post sumptionem solius corporis Christi, Bon. putat calicem posse sumi in alia missa; sed communius contradicunt Croix^ Avers. Pasqual. et alii, et aiunt tunc ab alio calicem esse sumendum. Dicit Tambur. quaerendum esse qui suppleat, post fieptem etiam horas; sed probabiliter Gob., cui adhaeret Pasq. apud Croix^, ait non esse ultra quaerendum quam per unam circiter horam, alias non censetur unum sacrificium. Si vero sacrificium posset suppleri ab eodem sacerdote, melius hoc esset, quam suppleri ab alio, etiamsi ille non esset ieiunus. Croix cum Goh.^.

DcBiUM IV. Quo loco celebrandum sit.

556. An et in quali necessitate liceat extra eecltsiam celebrare. Et an in mari.

557. An et qtiando liceat celebrare in oratoriis ex dispensatione episcopi. Licet i. In oratoriis benedictis. 2. In oratoriis communi' tatum. 3. In oratoriis erectis in palaliis c» piscoporun'

558. Jn episcopi possini celebrare in domibus privalis,

559. An possinl dispen<ture.ut aliquando in illis celebretur. Not. rrivilegium non perit per mortem papae vel episcopi. Not. 2. Quid sl privilegiatus mutet habilationem. Not. 3. Quibus diebu^ non liceat celebrare in oratoriis privalis. Et an regulures vel episcopi possint celebrare in domibus privatiSj praeter missam in induUo concessam.

(1) L. c. cxped. $acrif. c. 8. $. 7. (2) N. 847. (3) Tr. 8. c. 4. p. 4. n. 107. (4) Loc. cit.

(S) Tit. 10. n. 3. cx c. Nihil 7. q. 1. (6) N. SSO. 17) N. 548. (8) N. S49. (9J N. Sa2. (10) Scss. 22.

E3T SACRIFICIUM DU3. lY. 2t5l

360. An religiosi posstnt ex privilegio eelebrart,

in quocumque altari portatili.

36 1 . An semper peccent mortalitcr celebrantes in ecclesia violata. Et an aliquam poenam incurranl.

362. An polluantur oratoria non benedicta. Et

sacristiae^ cryptae etc.

363. A quibus ecclesia debet reconciliari.

364. Quomodo crimen^ per quod polluitur ecclesia vel coemeterium^ oporteat esse notorium. Quando ecclesia polluatur per homi' cidium. An ecclesia violelur^ si vulnus in^ tra eam infligatur^ et mors ^sive effusio^ sanguinisj sequatur extra.

365. Quando ecclesia pollualur per effusionem sanguinis seminis.

366. Quando per sepulturam excommunicatiy infidelis vel haeretici.

367. Quando per destructionem ecclesiae.

368. Quomodo fiat execratio rei consecratae, nempe ecclesiae^ altaris, calicis et vestium'.. Et vide de execratione ecclesiae.

369. De execratione altaris; et \ . Si lapis removeatur. 2. Si frangatur. 3. Si spolietur sepulcrum. Dub. . An reliquiae sancLorum sint necessariae ad consecrationem allaris. Dub. 2. Quid si frangutur sigillum, vel removeatur sepulcrum.

370. De execratione calicis. Dub. 1. An exeeretur calix^ si destruatur inauratio. Dub^

371. An calix de novo inauralus nova indigeat consecratione. Dub. 3. An liceat celebrare in calice numquam inauralo.

57<. De execralione vestium.

356. « Resp. Communiter non licet celebrare, nisi in ecclesia, eaque coasecrata , vel saltem benedicta et noo violata, vel execrata necinterdicta. Patet exTrid. Lugo «i.

» Dixi communiter : quia in decenti loco et altari portatili (quod semper sub mortali requiritur) cum licentia episcopi, si adsit, vel sine ea, si absit (Ut advertuntetiam Salm.i^curaLugo), licet sequentibus casibus: extra quos si fiat, esse mortale docent Fill. Laym. et alii communiter (Cum Lugo Sanch. Laym. Suar. et Salm.iScum communi) contra Sot. et Sa.

» Primo, si sit necessitas, qualis esse censetur, i. Si ecclesiae diruta» sint (Et alias populus careret missa , et sic conceditur in can. Concedimus , deconsecr. dist. . Saira.i'*.). 2. Si populum in solemni festo templum non capit (Lug.isBeued. xiv.<6 Sdlm.17 cum Pal. Laym. Vasq. Dic. Con. Suar.). 3.

(11) D. 20. n. 48. (12) Tr. S. c. 4. p. 2. u. o4,

(13) Ibid. n. 49. (14) Ibid. n. H2. (lo) Dlsi».

20. n. 48. 8. 2. (16) Dc missa lib. 5. c. G. (17) Ibid. n. S3. .

In castris pro exercitu ; sed festis tantum diebus. Fag. c. de Lugo etc. Licet Pasqual. apud Dian.i etiam non festis censeat posse permitti generalibus et primariis ducibus in suis tentoriis (In his tamen et similibus casibus impetranda est semper ac polest licentia ordinarii, ut Lugo 2 et Salmant. 3 cum PaL Laym. et Vasq. ). 4. In portu pro appulsu navis (Ne navigantes, qui navem deserere nequeunt , missa in die festo priventur. Pal. Laym. Lug. Dic. cum Salm. Et quamvis in c. Sicut , de consecr. dist. \ . dicat pontifex non licere extra ecclesiam celebrare, nisi summa coegerit necessitas.^ attamen respondent Salm. 5 cum Vasq. Con. PaL et aliis, minorem necessitatem sufficere, ex consueludine iam recepta, ut est in praedictis casibus , quibus addunt Lugo6 et Salm.' cum PaL Laym. Suar. et Sa Con. etc. casum, si quis per loca deserta peregrinans diu cogatur missa carere, nisi extra ecclesiam celebret). Non tamen in flumine vel mari propter periculum efFusionis sanguinis, ut commun. docetur apud Bon. Contrarium tamen dicitur iam habere praxis lusitanorum euntium in Indiam, ex permissione Clem. viii. et Pauli v. ex qua licite nunc fieri docentFagund. Gran., nec improbat c. de Lugo 8. Liraitat autem Dian. 9 cum Hurt. Merc. TruL etc. si raagna sit tranquillitas siue ullo tempestalis indicio, adsitque praeterceiebrantem sacerdos alius qui post consecrationem firmiter teneat calicem. Cum qua cautione etiam episcopum posse ad hoc concedere facultatem in necessitate (v. g. ne magna multitudo non audiat sacrum, vel moribundus decedat sine vialico) docet Gran. apud Dian. 10 contra Con. et Tur. (Imo approbat Lugo <i) qui soli papae eam reservatam volunt, ut etiam Diana *2 qui adducitdeclaralionemcardinalium, qua iubentur episcopi id prohibere. (Et de hoc non videtur dubitandum , ut mox dicenius num. seq. ex Triden(1) Pag. 9. 1. 1. res. 44. (-2) 1). 20. d. n. 48. (3) Supracit. n. 51. (4) Ibid. (5) Ibid. n. 55. (6) D.20. d. n. 48. (7)Ibid. n. 51. (8) Loc. c. (9) P. 5. l. 3. r. 40. (10) h. c. (11) D. 20. n. 86.

. DE EUCHARlSm

tino, ubi omnino vetitum est episcopia concedere usum altaris portatilis, et licentiam celebrandi extra ecclesiam. Caeterum certum est cum facultate obtenta a pontifice licere celebrarein mari, non solum ob concessionem Clem. VIII. et Pauli v. ut supra, sed etiam ob indultum Clementis xi. ut referunt Beued. XIV. <3 et Cont. Tourn.*^ quo concessum fuit equitibus hierosolymitanis anno 1706. celebrare in mari, hac tamen lege, 1 . ut adsit longa distantia a littore; 2. ut mare sit tranquillum; 3. ut assistat alius sacerdos vel diaconus, qui, si quis concitetur motus, calicem firmum teneat).

» Secundo. Ex dispensatione episcoporum , ob rationabilem causam , etsi in Trid.<5 id permittere prohibeantur, nisi ex iusta causa, m oratoriis privatis diviuo cultui destinatis , licet non benedictis. Verum etiam hanc potestatem illis nunc esse ademptam , docent Gav. 16 et Diana ^?, ea tamen non obstante, posse eos in aliquo casu particulari ex iusta causa permittere ut celebretur extra ecclesiam, in altari portatili, docet idem Diana ex March. Garc. Hurt. deLugo Avers. Pers. etc. »

357. Quaeritur , in quibus oratoriis episcopi possiut dare licenliam celebraodi. Olim episcopi poLerant hanc licentiam ubique impertiri ex can. Missarum 12. de consecr. dist. 1. ubi habetur : Missarum solemnia non ubique, sed in locis ab episcopo consecratis^ vel ubi ipse permiserit^ celebranda esse censemus. Verum haec facultas adempla fuit episcopis circa domos privatas ex Trid. ^'^ ubi sic dictum fuit : Ne pa^ tiatur, privatis in domibus, atque omnino extra ecclesiam , et ad divinum tan" tum cultum dedicata oratoria, ab eisdem ordinariis designanda et visitanda^ sanctum hoc sacrificium a saecularibus aut regularibus quibuscumque peragi.

Hoc igitur decreto non fuit vetitum episcopis dare licentiam celebrandi 1 . in oratorio benedicto et designato ad (12) P. 9. 1. 1. r. 45. (13) De sac. miss. 1. 3. c. 6. (14) G. 9. sect. 6. v. Quaer. 1. (15) Sess. 22. (16) L. c. (17) P. 9 . t. 9. r. 42. (18) Loc. c. r. 43. (19) Sess. 22. in decreto de celobr. raiss.

CAP. III. I>E EUGH. UT EST SACRIFICIUM DUB . IV.

283

usus sacros , In quo est ianua habens ingressum per viam publicam. etsi sit ianua privata affixa domui alicuius saecularis; illud etiam non dicitur privalum , sed publicura oratorium , ut recte dicunt Viva * et Croix 2 ciim Avers. Quarti Nald. Homob. et Dian. ; qui addit cum Pasq. posse in tali oratorio nihilominus celebrari ianuis clausis: non enim praecipitur ut publice celebretur, sed ut in publico oratorio. Advertil etiam Croix 3 non esse opus quatuor muris qui oratorium separent ab aliis locis, sed posse pro quarto muro aptari telam , quae aperiatur ad commoditatem audientium missam. Quapropter qui ibi pranderet, vel in alios usus profanos adhiberet per modum habitus, peccaret mortaliter, quia oratorium iliud est vera ecclesia; venialiter tamen, si aliquando et sine necessitate, ut dicunt dd. apud Bonac. et Suar.

Neque 2. in oratoriis erectis in domibus regularium , vel alterius communitatis, ut recte ait Tambur. ^ cum Lezana. Hinc bene potest episcopus dare licentiam celebrandi in oratoriis hospitalium, seminariorum et conservatoriorum, ut praxis habet : hae enim domus non dicuntur privatae. Et idem ait CroixS cum Quarti et Dian. de capellis erectis in publicis carceribus : dicit enim Illsung. apud Croix^ prohibitionem Tridentini respicere tantum Dratoria privata laicorum , vel clericorum saecularium. Hinc Fagn. ^ refert s. congregationem pluries decla rasse , huiusmodi oratoria carcerum , confraternitatum, hospitalium et communitalum non comprehendi in prohibilione concilii, quia haec sunt oratoria fixe ad divinum cultum dedicata. Et propterea in huiusmodi oratoriis quicumque audientes missam satisfaciunt, et a quocumque sacerdote possunt utique missae celebrari, ac omni die ctiam ex sdemnioribus, ex declaralione s. c. rit. 2. sept. 4661. (apud

(4) Q. 5. a. 6. n. 5. (2) L. 6. p. 2. n. 265. (3) N. 266. (4) De meth. celebr. miss. 1. 1. c. 4. g. 3. n. 2. (5) N. 264. (6) L. 3. p. 1. n. 626. (7) in c. In his. de priv. n. 23. (8) In ind. n. 392.

Merati 8) ubi sic dictum fuit . Missai sacrificium potest peragi in publico ora* torio de lisentia episcopi constructo in diebus solemnioribus anni ^ dummoda habeat omnia requisifa ad ecclesiam ve
ad publicum oratorium constituendum.

Neque 3. in oratoriis erectis in palatiis episcoporum, ut dicunt communiterGav.9 Merat.<o Renz.i* et Croix<2. In talibus enira oratoriis omnes possunt celebrare, et praecepto missaa satisfacere, ut declaravit s. c. concilii die 22. septemb. 1640. apud Diana Ratio quia doraus episcopi non censetur privata , cum ipsa gaudeat immunitate ecclesiastica, ex c. 36. caus. 17. q. 4. ubi dicitur: Id constituimus observandum^ quod ecclesiastici canones decreverunt , et lex romana constituit , ut ah ecclesiae atriis^ vel domo episcopi reos absirahere omnino non liceat. Unde docet Bened. xiv. cum Brancatio et Clericato huiusmodi oratoria episcoporum et cardinaliura, quoad celebratiooera missarum, gaudere fere iisdem privilegiis quibus ecclesiae consecratae. Et idem dicunt Vivai^ Tamb.^^ et Diana de domo rusticana, quam haberet episcopus extra dioecesira, adhuc sine licentia ordinarii, et adhuc absente ipso episcopo, ut dixit Viva; raodo talis doraus alteri non locetur; idque videtur adraitti ab eadem declaratione s. c. apud Dian. ut supra, ubi dictum fuit , interessentes sacrificio missae in privato episcopi sacello satisfacere praecepto ecclesiastico tam in dioecesi, quam extra.

358. Sed dubitatur . An episcopi possint celebrare, vel celebrari facere in domibus ubi reperiuntur, extra domum propriae habilationis. Respondetur afiirraative ex cap. ult. de priv. in ,6. ubi sic habetur: Quoniam episcopi eorumque superiores se habent diversis ex causis a suis ecclesiis et dioecesibus absentare frequenter , neo semper possunt tiommode ad ecclesias accedere pro missa celebranda vel audienda in ipsiSj

(9) P. 1. 1. 20. lit. m. (10) Ibid. n. 3. (H) L. L c. 3. q. 31. (12) L. c. (13) P. 6. tr. 8. r. 40. (14) De miss. L 3. c. 6. (15) Q. 5. a. 6. n. 5. (16) C. 6. S. 2. n. 12. (H) p. 6. tr. 8. r. 40.

284

LIB. TI. TIVACT. III. DE EUCnARISTIA

sine qua eos transire non decet , absque causa rationabili ullam diem^ praesenti constitutione indulgemus eisdem, ui altare possint habere viaticum , et in eo celebrare ac facere celebrari ubicumque^ absque interdicti transgressione. Et ^uamvis causa concessionis hic sil sola absenlia episcopi a sua ecclesia, tamen advertit recte Tamb. * concessionem es?e universalem sine limitatione distantiae in textu expressae. Neque obstat decretum Clementis xi. editum die 15. decemo. 1703. (relatum apud Croix2) ubi haec facultas episcopis ablata fuit , his verbis : Episcopis et car~ dinalibus nullo modo licere extra domum propriae habitationis in domibus laicis, etiam in propria dioecesi erigere altare , ibique sacrifi§ium missae celebrare^ sive celebrari facere. Nam ipsis talis facultas restituta fuit ab Innocentio XIII. die 3. maii 1723. in bulla , Apostolici ministerii^ ubi dictum fuit: Euiusmodi prohibitio (scii. facta episcopis non celebrandi sive non faciendi celebrari) intelligenda non est de domibus etiam laicis , in quibus dicti episcopi forte occasione visitationis vel i~ tineris hospitio excipiuntur : ut nec et~ tiam quando episcopi in casibus a iure permissis , vel de speciali sedis apostolicae licentia absentes a domo propriae ordinariae habitationis moram idcirco faciunt in aliena domo per modum similis habitationis. Ita apud Merati Haecque bulla coufirmata fuit a Benedicto XIII. die 17. sept. 1724. in constit. habita in synodo romana. Bene tamen advertit Tamb. ^ ex Portella , quod cum tale privilegium sit personale episcopi, non poterunt alii sacerdotes eo absente in talibus domibus privatis celebrare.

359. Dubitatur 2. Anepiscopi possint aliquando dispensaie ut celebretur iu oratorio domus privatae. lure ordinario non permittitur, nec umquam permissum fuit sacerdotibus missam celebrarc, nisi in locis abepiscopo con(l) BIcUi. Jo celebr. miss. c. 6. $• 2. n. 9, ^^)L.G.|..2.n.2;>8. (o)T.i. p.2. iiulic. dccr.n.OAO. |i; L. c. u. U). (o) T. 4. iu cousL 2. U-b.v.u.ol.

secratis vel saltem benedictis, ut habo« tur ex can. (Felicis papae) Sicut 11. dist. 1 . de consecr. Sed excipitur primo casus necessitatis , uti exprimitur ia eodem textu. Casus necessitatis sunt :

1 . Si ecclesia sit diruta , ut dicitur in can. Concedimus 30. dist. . de Cons.

2. Si quis sacerdos longam peragat peregriuationem per loca deserta, vel infidelium, ut habetur in eod. can. Con^ cedimus. 3. Quando ecclesia non est capax populi, ita ut multi missa carerent. 4. Si exercitus inveniatur in castris, aut navigantium multitudo inlittore maris; ita communiter dd. apud card. Petr. 5 et apud Salm. 6. Et in his casibus quilibet sacerdos celebrare potest extra ecclesiam in altari portatili Advertit tamen Laym. ' oum Suar. et Sot. , quod si episcopus sit praesens , decet ut ab ipso obtineatur licentia : item advertit Castrop. 8 quod cum casus necessitatis dubius foret, episcopus bene dispensare valet, iuxta dicta /. 1. n. 192., utque dicemus hoclib. 6. n,
3. v. Caeterum probabiliter.

Praeterea excipitur, cum episcopus in aliquo casu particulari ob iustam causam dispensat ut extra ecclesiam celebretur; nam episcopi, licet hodie flicultate careant permittendi ad sui libitum , ut in privatis domibus sacrum fiat, quam olim habebant, sicut apparet ex can. Missarum dist. 1 . de Con^ secr. ubi permitti dicitur celebrare iit locis ab episcopo consecratis , vel ubi pse permiserit. Et ex can. Hic ergo^ ubi: In locis in quibus episcapus proprius iusserit. Et melius expressum fuit iu cap. In his 30. de privil. ubi decrevit Honorius iii. quod fratres minores el praedicatores propter eorumdem privilegium apostolicum celebrare poterant in altari portatili absque licentia episcopi loci ; et rationem adduxit , quia alias inutile ipsis fuisset privilegium, cum absque illo iam celebrare valuissent extra ecclesiam , accedenta ordinarii permissione. Cumautem^wQV"

(G) Tr. o. dc miss. sacr. c. 4. p. 2. u. '61.

(7) L. 1. Ir. I. c. 1. n. 3.

la) Tr. 22. de sacr. ni&s. J. i. p. S. n. i.

^«.^. k»». UJi HwCH. UT EST SACRrFlCIUM DUB. IV.

285

fia sunt pontificis) eis nihil conferret fnemorata indulgentia^ sine qua idpraeiatis annuentibus liceret. Unde probe animadvertit p. Suarez^ cum Sylvestr. Sot. etNavarr., episcopos nou caruisse antiquitus hac facultate permittendi celebrationem assidue et absque ulla Decessitate, quia illa (ait Suarez) non ^rat dispensatio, sed usus propriae potestatis. Deinde tamen facultas haec ^blata fuit episcopis per Tridentinum^. Hoc taraen non obstante, communiter sentiunt dd., hoc intelligendum esse de licentia perpetuo celebrandi per modum habitus, iuxta facultatem quam episcopi prius habebant ; at minime €sse eis vetitum huiusmodi concedere licentiam per modum actus pro aliquo tempore, si iusta adsit causa. Ita p. Suar. 3 qui postquam necessitatis casum excepit, ait: Item facultas haec est per modum dispensationis ; concilium autem ab episcopo non abstulit jpotestatem rationabiliter dispensandi , quam habet in huiusmodi rebus^ maxime cum revera sit moraliter necessaria. Et subdit: Tandem usus hoc confirmat^ quia ita fit sine ullo scrupulo. Idem di€it Bonac. * : Episcopus potest in casu aliquo^ iusta concurrente causa^ dis~ jpensare ut missa extra ecclesiam in lo00 honesto celebretur. Et citat Reginaldum Beia et Cenedo. Et deinde Bonac. se refert ad id quod alibi 5 scripsit, uLi sermonem faciens de opinione ab aliquibus dd. defensa, et a nobis relata Mb. . n. 491. (quae quidem Bon. non arridet, neque nobis, nempe quod episcopus dispensare valeat in omuibus canonicis legibus, in quibus non est ipsi ab apostolica sede expresse reservala dispensatio), inquit hanc senteniiam habere sallem locum in iis quae laepe accidunt, et dispensationem requirunl; vel si occurrat aliqua gravis uecessitas vel gravis utiUtas, et non pateat faciiisad sanctam sedem recur(1) T. 3. iu 3. p. d. 81. scct. 3. v. Secundo. (2) Sess. 22. iu decrelo de cclebr. uiiss. elc. relalo «upra u. oo7. (3) Loc. cit. v. Sccundo in line.

(4) De cuuliarislia d. 4. q. ult. u. 11. (8) Tr. de lcg. d. 1. q. 2. part. 1. n. 17. Metlt. ccleLr. miss. 1. 1. «. G. u. 7sus. Idem tenet Tamb. ^ qui eamdem rationem affert, nempe quia, cura huius» modi casus frequentes sint , episcopis est moraliter necessaria haec potestas dispensandi, iuxta dicta 1. \ . n. 492. Idem docet Barbosa ' dicens : Concilium loquitur de communi modo ceU' brandi , non vero abstulit episcopis potestatem rationabiliter dispensandi^ stante necessitate vel iusta causa. Idera scribit Escob. 8 dicens: Talis autem dispensatio cum rationabili causa non debet inter abusus recenseri ; unde potest episcopus hanc concedere facultatem (celebrandi extra locura sacrum) quando persona nobtlis ratione senectutis vel inflrmitatis nequit adire ecclesiam, ut missam audiat et eucharistiam recipiat. Idera tenet Laym. ^: Non videtur haec potestas ablata (episcopis) occurrente casu necessitatis dispensandi , ut semel aut saepius, quatenus rationabilis causa suaserit , in loco honesto, sed profanis usibus destinato , super altari sacrato missam celebrare liceat. Idem ait Holzm.iO: Excipiendus est prarterea casus quo episcopus rationabili ex causa dispensat , ut in privatis aedibus^ v. g. alicuius infirmi , super altari portatili celebrari possit. Idem dicunt Salm. i< Elbel 12 et Croix 13 cum Coninch. Rodriq. Pasq. Quarti Dian. March. Hurt. et Fagund. Igitur supradicta sententia merito communis dici potest. Et notetur quod quando a supra citatis dd. vocatur necessitas^ loquendo de dispensatione, non intelligitur necessitas celebrandi, quia haec dispensatione non indiget, ut superius in priori exceptione observatum est ; sed intelligitur necessitas, qua dispensatus celebrandi vel ad ecclesiam pergendi, ut missam audiat, impos efficitur, et iusta concurrit causa dispensandi.

Nec doctrinae traditae obstat decretum Clera. xi. quod opponit p. Mazz. , sicuti nec etiam obstant decreta Pauli

(7) De potest. episc. alleg. 23. n. 9.

(8) T. 3. de euch. c. G. n. 87. (9) L. S. tr. d c. S. n. 3. (10) T. 2. de eucli. c. 2. n. 370. (11) Dc sacrif. iniss. tr. S. c. 4. n. S6.

I (12) Tli. ol. inor. eoil. lil. p. 15G. n. 253. I (15) L. G. p. 2. u. 2G3.

V. et Urbani viii. , in quibus vetatur episcopis huiusmodi dispensationem concedere, quia decreta intelliguntur iuxta Tridentini sanctionem, ut aiunt Escob. Salm.< cum Philib. Hurtad. Navarr. Quintan. Diau. Fagund., scilicet de dispensatione per modum habitus , sed non per modum actus , ad tempus pro aliquo casu particulari, quando rationabilis causa dispensandi habeatur. Et quoniam post Tridentini decretum non defuerunt auctores, uti Sotus et Emmanuel Sa, qui dixerunt non esse peccatum grave extra ecclesiam ce- j lebrare, si in loco honesto^celebretur ; imo Sotus scripsit (ut refert p. Suar. 2) se nullam in hoc agnoscere culpam , semper ac secreto celebraretur et scandalum abesset ; ideo fortasse memorati pontifices hoc prohibere episcopis urgentioribus clarioribusque decretis iudicantur.

Dubitatur deinde, quoties concedi | possit huiusmodi dispensatio. Salm. 3 dicunt semel vel bis: sed alii, ut Suar. Laym. Bon. Escob. H0I2. et Elb. cum Pasq. etc, indefinite loquuntur, et intelligunt concedi posse, durante infirmitate, vel alia causa accidentali . Et merito indefinite loquuntur ; nam prohibitio dispensandi est strictae interpretatiouis, ac intelligenda est (ut superius vidimus) tantum pro dispensationibus continuo permanentibus, non vero pro iis quae ad tempus conceduntur respectu alicuius causae transeuntis. Accedit his declaratio quam refert Gallemart * ubi dictum fuit: Permittit pontifex ordinarii arbitrio, necessitate personali et infirmitatis qualitate pensata , ut pro infirmorum commoditate etiam in privato oratorio vel altari ad hoc deputato facultatem celebrandi concedat. Idem admittil card. Petra ^ dicens bene licere episcopo potestatem facere , ut in alicuius insignis viri morbo laborantis domo missae sacrificium peragatur, ut et sacro ille intersit, et sacra reficiatur communione. Acceditet(!) Tr. 8. c. 4. p. 2. u. S8. (2) 5. p. t. o.

itc. 81. scct. 3. iu priuc. (5) Loc. cti.

{A) la TriU. tfa. 22. ducr. d& olMcrv. ulc. u. G.

. D£ EUCHARISTIA

iam, quod Honorius iii.s verba faciens de licentiis celebrandi , fassus est in hac materia benignam potius inter* pretationem faciendam esse. Atque si haec licentia concedi potest ab episco-» pis pro saecularibus infirmis , ne missam audire priventur, ut supra dictum est , tanto magis concedi valet sacerdotibus qui saepe habentquamdam ce-« lebrandi necessitatem, prout coUigitur ex Trid. ^ ubi dicitur : Curent episcopi ut ii ( id est sacerdotes) saltem diebus dominicis et festis solemnioribus missam celebrent. Quapropter nescirem a culpa levi excusare sacerdotem illum qui quotidie celebrare posset (una hebdomadis die excepta ob reverentiam) et sine ulla iusta causa, sed tantum ob desidiam a celebrando abstineret; sacerdos enim non solum pro se celebrat, sed etiam pro bono totius ecclesiae populique christiani , cuius miuister et intercessor est constitutus, iuxta illud apostoli : Omnis pontifex ex hominibus assumptus , pro hominibus constituitur in iis quae sunt ad Deum; ut offerat dona et sacrificia pro peccatis 8. Hinc oritur (prout dicebam) quaedam necessitas, quam sacerdos habet celebrandi ; et ideo faciliusepiscopi concedere possunt sacerdotibus celebrandi licentiam in ipsorum domibus , durante eorumdem infirmitate.

Notandum . quod indultum oratorii privati a papa concessum durat usque ad mortem privilegiati tantum ; nec perit mortuo papa vel episcopo qui illud designavit, quia gratia semel facta non expirat morte concedeutis. Vide Croix 9.

Notandum 2. quod si privilegiatus mutet domicilium in aliam dioecesim, non amittit privilegium oratorii, quod cum sit personale, personam sequitur, quamvis requiratur nova approbatio episcopi, et nova inspectio loci. Croix cum Sylv. Bon. Barb. Pell. Tamb. etc. Quia inspectio requiritur, etiam dum mutatur habitatio in eodem oppido, ut

(S) T. 4. iu couslit. 2. Uiliani ii. ii. 51.

(G) lu cit. c. lu liis 50. ile priv. (7) Sess. 23. c. 14.

(8} ilcbr.S. 1. ;9) L. G. i..2. u. 267. (iO) W.iiGl)

r^AP. III. DE EUCH. tlT

bene ait Croix * cum Tambur. contra Dian. et Quintan. Utrum autem privilegiatus possit duo oratoria habere, unum in oppido, alterum in villa. Negat Croix, sed affirmatPasq. apud ipsum, cui non dissentio, si privilegiatus non sit ibi per modum Iransitus , et locus sit ab ordinario iam approbatus.

Notandum 3. id quod habetur in decreto emanato a Clem. xi. die 45. decembr. 1703. quod in extensum affert Croix 2 ubi sic dicilur: Nonnulli episcopi et complures regulares sub praetextu privilegiorum ea sibi licere putant quae prohibita sunt. Regulares in quibusdam nobilium personarum privatis oratoriis^ quae certis quandoque ex causis a sede apostolica concedi solent , ce~ lebrare audent^ vel plures missas quam in iis sit indultum^ vel absque praesentia personarum quarum contemplatione concessio emanavit, vel extra debitas horas et post meridiem , vel illis etiam diebus quibus per constitutiones dioecesanas^ aut etiam decreta s. c. concilii celebrari prohibetur, aut quae in ipsis indultis apostolicis excipiuntur. Deinde declaratur: In oratoriis privatis quae per s. sedem concessa fuerint^ non licere regularibus cuiusvis ordinis aut aliis quibuscumque sacerdotibus^ etiamsi essent episcopi , in iis celebrare in diebus paschatis^pentecostes, nativitatis Christi Domini^ aliisque anni festis solemnioribus^ ac diebus in indulto exceptis ... In reliquis vero diebus praedictis regularibus et sacerdotibus quibuscumque ^ etiam episcopis., in praefatis oratoriis celebrare non licere^ ubi etiam unica missa quae in indulto conceditur^ fuerit celebrata: super quo celebraturus teneatur diligenter inquirere., et de eo se optime informare. Atque illa etiam in casibus permissis celebrari nequeat post meridiem; demandando uUerius in omnibus huiusmodi casibus , personas quascumque dictas missas audientes nullatenus praecepto ecclesiae satisfacere etc.

Ex quo deducitur 4. proliiberi celebralio iu oraloriis privalis non solum

(1) Loc. cit. (2) L. G. p. 2. n. 2Si}.

(5^ lu iiidicc l. 1. 1». 2. u. 74. (4) N. 271

EST SACRIFICIUM DUB. IT. 287 .

die paschatis, pentecostes, nat. Chri* sti Domini , ut exprimitur in decreto, sed etiam in die epiphaniae, ferii(j quintae in coena Domini, annuntiationis, ascensionis , assumptionis b. Mariae V., festo ss. Petri et Pauli et omnium sanctorum, iuxta decretum s. c. rit. editum 17. nov. 1607. (apud Merati 3)^ cuius meminit Clemens xi. in decr. supra citato. Advertendum tamen cum Croix ^ 1 . quod ubi talo oratorium concessum est propter infirmitatem, potest omnibus diebus, etiam exceptis, ibi celebrari ; et sic decrevit s. c. ut refert p. Zaccharia apud Croix^, decernens insuper quod in die nativitatis Domini una tantum missa ibi celebretur. Advertendum 2. quod hoc procedit tantum in oratoriis privatis, non vero publicis de licenlia episcopi benedictis, ut supra diximus, in quibus omni die etiam solemniori celebrari potest, ut patet ex decreto s. c. rit. 3. septemb. 1671 . apud Merati 6.

Deducitur 2. quod si in iudulto dicatur, una missa quotidie celebretur, nequit sub mortali a quibuscumque sacerdotibus etiam episcopis et regularibus sub praetextu privilegiorum praeter illam missam alia celebrari, ut recte inquiunt Bened. xiv. ' et Quarti apud Croix 8 et Tonellius ^ cum coru.muni contra Marchantium^^^ quicenset nonvetari plures missas celebrari, nisi dicatur in indulto, unica missa celebretur, vel una tantum: quia, ut ait, to una non est particula taxativa, prout si in fundatione dicatur, volumus ut quotidie una missa celebretur in iali altarij non ideo plures prohibentur missae. Haec tamen opinio videtur omnino improbabilis; nam privilegia sive concessiones adversus aliquam legem prohibitivam stricte sunt accipienda; unde particula una idem importat ac unica, et quod pro una vice conceditur, non potest ad plures vices extendi; prout si quis pro una vice concedat alicui transire per suum a(S) L. C. p. 2. D. 271.

(7) Nol. 29. H. «.

^D^ Eiicliir. oo. u. 6.

(U) lii iiHlicc I). o02. (U) L. 6. p. 2. II. 2G». (10) Kef. iiii»c. cas. 5.

grum, non posset ille pluries Iransire. Et hoc patet clare ex citato decreto , ubi reprobantur regulares qui privatis in oratoriis celebrare audent plures missas quam in iis sit indultum. Cum autem in indulto sit una missa expressa, qui plures missas celebrarent, iam auderent celebrare ultra concessionem in indulto expressam. Nec valet paritas adducta fundationis- nam ibi non vetantur aliunde plures missae celebrari, nec fundator prohibere posset; sed in oratoriis privatis non potest celebrari alia missa, nisi quae in indulto «xprimitur, cum aliunde sit generaliter prohibitum ibi celebrari ; unde idem est, cum iu indulto dicitur unica missa^ quam una quae indulto conceditur; in utraque enim dictione mens pontificis est, secundam missam non posse celebrari.

Dices : Pluries celebrari non prohibetur respectu celebrantium, sed respectu audientium , qui in aliis missis, prima concessa celebrata, non satisfacerentpraecepto. At respondeo quod prohibitio est non solum respectu audientium, sed etiam celebrantium: primo quia omnibusvetitum est celebrare in oratoriis cultui divino non destinatis per consecrationem vel benedictionem episcopi; secundo quia in decreto praefato Clementis duo quidem seiunctim per se prohibentur, et sacerdotibus alias missas praeter unam concessam celebrare, et audientibus in iis praecepto satisfacere. Primurahabetur ex illis verbis : Regularibus et sacerdotibus quibuscumque, etiam episcopis^ in praefatis oratoriis celebrare non licere^ nbi etiam unica missa quae in iiviulto conceditur^ fuerit celebrata. Alterum : Demandando ulterius in omnibus huiusmodi casibus personas quascumque dictas missas audientes nullatenus praece]^o ecclesiae satisfacere. Post haec sdripta inveni bullam n. ss. p. Bened. XIV. Magno, die 2. iun. 1751. qua lis finita est; nam pontifex declarans ibi quamodo intelligenda sint Iiuiusmodi

fl) De euch. dec. 8. n. 54. (2) P. 4. tr. 4. r. 14. {S) Commuaius. Hona. Ap. Exam. ord. n. 114.

DE EUCHARISTIA

indulta, dicit: Haec pro lege statuta fuerunt , quemadmodum ex formulis litterarum in forma brevis, quae conceduntur, colligere est... Nec plures in die^ sed unica tantum missa in Oratorio celebretur. Ergo prohibitio noa tantum respicit audientes, sed praecipue celebrantes, cum in privato oratorio pluries celelDrari vetetur.

Quaeres hic an liceat in oratoriis privatis ministrari eucharistia sine li* centia episcopi. Certum est episcopum prohibere posse ministrationem communionis in oratorio privato, ut declaravit Benedict. xiv. in dicta buUa Magno. At si non adsit prohibitio, affirmat Clericatus^, potitus ratione, quia per Tridentinum optatur ut in singulis missis fideles adstantes sacraraentaliter comraunicent. Necdissentit Portella apud Diana 2, dicens quod susceptio eucharistiae in oratorio privato nullam parocho iniuriam infert, quando non fit de praecepto. Negant vero ' Diana Quarti et Giribaldus apud Bened. XIV. ^ qui refert Innocentium iii. olimRomae negasse cuidam nobili matronae licentiam comraunicandi in oratorio privato, excepto casu infirraitatis. Negant etiam Pignatelft s Pasq. 6 etP. Gattico' quia minislratio eucharistiae pertinet ad iurisdictionem ordinarii, cum sit actus pascendi oves; et ideo regulares, ut eucharistiam rainistrarent, specialibus indiguerunt privilegiis. HincidempapaBenedict. xiv. in encyclica ad episcopos regni Poloniae, edita eadem die 2. iun. 1751., prohibuit dari comraunionem in privatis oratoriis iis qui intersunt absque licentia episcopi. Quoad sacraraentura autera poenitentiae, certura est non esse licitum illud ministrare sine iusta causa in oratorio privato, ut habelur in rituali rora. ^ ubi dicitur: In ecclesia, non autem in privatis aedibus (sacerdos ) confessiones audiat, nisi ex causa rationabili , quae cum inciderit , studeat tamen id decenti ac palcnli

(4) Notif. 29. n. 11. (S) Cous. 91,. p. GC. rC) De sacr. misi. q. 644. (7 . C. W j (8^ D« sacr. ortiftinf^

CAP. III. DE EUCH. UT EST SACRIFICIUM DUB. IV,

289

40C0 praestare. Idque confirmatum fuit an cit. bullaJlfa^no§.20.Quinamautem satisfaciant audiendo missam in oratoriis privatis. Vide dicta l. 3. n. 319.

360. « Tertio. Ex privilegio , quale <licuntur habere minores et qui cum iis participant; quod esse revocatum a Trid. 1 licet multi velint, neganl i^inen Diana 2 Joan. Salas Rodriq. oU;. Idque secundum card. de Lugo ^ probabiliter, etTamb.'* probabilius. Vide Barb. 5 Item religiosi societatis Jesu a Gregorio xiii. ut possint lum in missionibus, cum facultate superioris in <juovis loco decenti, tum in domibus suis in loco houesto, a provinciali designato, missas dicere ; in quo idem licebit aliis. »

Hancsententiam, nimirum quod privilegium regularium circa oratoria privala non fuerit revocatum a Trideul. tenent Roncaglia 6 et alii ; sed haec •sententia hodie non est amplius probabilis post decretum Clemenlis xi. editum die 45. dec. 4703. (apud Croix iil bene docet Holzman 8 cum Anacl Elbel et aliis communiter; in praefato •enim decrelo sic declaratur : Privilegia concessa nonnullis regularibus in c. In his de privileg. et per aliquos summos pontifices communicata aliis regularibus utendi dicto altari portatili^ in eoque ^elebrandi sine ordinariorum licentia in locis in quibus degunt^ omnino revocata sunt per idem concilium Tridentinum. Et idem declaravit Renedict. xiv. in cit. bulla Magno §. 29. Dicit aulem P. Mazzot.9 hoc tantam intelligendum <3e domibus privatis, non vero de domibus ipsorum religiosorum. Sed hic advertenda conslitulio Innocent. xiii. cdita 43. maii 4723. quae incipit, Apostolici ministerii ( apud Merati i^) ubi sic habelur : Circa missarum celebraiionem in privatis oratoriis, iuxta Clement, xi. Decretum ( supra relatum ) , episcopi debent operam dare , ut omnia

(1) Scss. 22. c. 8. (2) P. 3. t. 2. res.80. p. 4. t. 4. r. iOG. (5j D. 20. s. 2. u. Sl. (4) Dc exped. t(^!cbr. I. 1. i. 5. §. 3. (S) In Tiidciit. ioc. cit. (6) Da saciif. c. S. q. 2. (7) L. G. p. 2. u. 238. J8) T. 2. p. 84. (9) Tr. S. A. 4. q. 2.c.3. (10) T. 1. 2. iii inilicc II. Gi8. (.11) L. S. t. 6. c. 6. u. 7.

ibidem statuta ubique serventur: ad^ dita etiam prohibitiane^ ne in privati$ regularium cellis seu cubiculis erigatur altare pro re sacra facienda.... remota quacumque in contrarium consuetudine.

364 . « Dixi non violata; quia in ecclesia interius violata, nisi prius reconcilietur, non licebit sub gravi peccato, ut Laym. ex Nav. Suar. Conc. elc. nisi in necessitate , cum venia episcopi (si is adiri possit, alioquin sine ea, ut habet card. Lugo >2) celebrare, aut mortuos sepelire(lta etiam Salm.*3 cum Lugo etPhilib. Necessitas autem sufficiens censetur, si populus non habet aliam ecclesiam, ubi missam audiat. Si vero ecclesia polluatur incoepto canone, sacerdos utique missam prosequi debet. Palaus Suarez Conin. Laym. cum Salm. ^i). »

Quaeritur au celebrans in ecclesia polluta incurrat aliquam poenam. Sylvest.15 Azor. 16 et Graff. Nav. etc. ap. Escob. 1' dicunt incurrere suspensionem ab ingressu ecclesiae, ex c. Epi^ scoporum., de privil. in 6., ubi celebrantes in locis interdiclis (ut ibi dicilur ) ingressum ecclcsiae sibi noverint interdictum, Sed negantprobabilius Suarez 18 Laym. <^ Lugo 20 Rened. xiv. 21 Salm. 22 et Esc. 23. Ralio, quia textus non loquitur de celebrantibus in templo polluto , sed interdicto per interdictum generale; differt autem templum esse interdictum et esse pollutum. Tanto minus incurret irregularitatem, ut recte aiunt Escob. Salmant. etRenedict. xiv.2^ contra Hostieiisem, qnia violatio ecclesiae non est censura, per cuius violationem incurratur irregularitas.

362. « Addo 4. Ecclesia: quia oratoria , etsi deputata ad cultum divinum, cum tamen benedicta non fuerint, nisi in ipsis extet altare ad facienda divina, ulRonac.25, non sunt capacia violalionum. Qaod etiam consequeuter

(12) L. cit. n. 63. (13) Tr. B. c. 4. p. 2. n. 64, (14) Ibid. in fnie. (IS) V. Coiiseciatio, 2. q. 9. (16) L. 10. c. 26. q. 16. (17) L. 21. n. 566. (18) D. 81.». 4. (19) C.S, n. 6. (20) D. 20. n. S2. (21) De sacr. miss. I. 3. (22) Cit. n. 64. (23) L.e. u. 368. (^24jLocc.cc. (^S') Da inatr. q.4. r. ult.B.lW

De LiGORio. Mor. 11.

19

ie hospitalibus docent Nav. Sot. etc, sed probabiliuscontrarium docentalii, cum c. de Lugo ^

» Addo 2. Interius: quia quod fit in turri, sacristia, supra tectum, vel fornicem, in crypta, sub pavimento (nisi sit sepultura, aut singulariter benedicta), non violat ecclesiam (Guni Salmant.2 cum Dic. etc).

363. » Addo 3. Nisi reconcilietur: quod fieri debet ab episcopo vel sacerdote , ex privilegio papae , quale superiores regularium pro suis ecclesiis habere, ex Avila notat Diana 3 si fuit consecrata (Modo adhibeatur aqua benedicta ab episcopo, vel a seipsis, si distet episoopus duabus dietis, ut ait Ronc. * cum aliis), quod praesumendum est si celebretur festum dedicationis. Si vero tantum fuerit benedicta , potest fieri reconciliatio a simplici sacerdote aspersione aquae benedictae ( Debet tamen praecedere episcopi delegatio , ut notat Palaus ^ et habelur in rituali rom.6. Aqua autem potest benedici ab ipso sacerdote, ut Salm. ' et Paiaus s cum Barb. Henr. Laym. etc. contra Tolet. Imo Bened. xiv. 9 ait; Si (ecclesia) simpliciter benedicta fuerit, tunc idem Gregorius ix. tn cap. Si ecclesia, de consecr. eccl. statuit^ nulla praeob' tenta delegatione^ per simplicem sa^ cerdotem , adhibita aqua ben&dicta , quam sanctam sive lustralem vocant^ posse ecclesiam pollutam reconciliari ) , cum facultate episcopi, vel sine ea, secundum Dian.*o. Censeri etiam reconciliatam, si sacrificiumiu ea peractum fuerit, docet Tamb. ex Heur. Sa, et Diana esse probabile putat: ncrgat autem card. de Lugo '2 (Et cum de Lugo idem merito sentiunt Nav. i3 Laym. et Pal.15 cum Az., quia nullibi habetur celebraSio succedere loco reconciliationis. Vide dicenda n. 380.).

» Porro ecclesia, uti et coemelerium

(1) N. 61). (2) Ib. 11. G7. (3) P. 4. L 4. r. 91. (4) C. S. c|. G. (S) P. 8. u. 14. (6) Tit. bened. (7) Ti-ict. 5. c. 4. p. 2. u. 6S. (8) Loc. cii. (9) Dc sy.i. l. 3. c. lo. 11. 2. (10) P. 4. t. 4. r. 91. (11) L. c. S- 4. (12) De eucli. d. 20. s. 2. ii.G2. (15) C. 27, 11. 2-;»», (l'i) C. S. 11. 13. V. .\Jv. 4. <lo) P. 8.11. 14. (IG) L.ii. t. G.c.o. (I7)lb.ii.67. ^liii Dc saciil. u. STi;. (19^ Tr. 3. l i>. u. 8.

. DE EUCHARISTIA

violantur seu polluuntur sequentibu* casibus: non tamen, nisi postquam rel evulgata fuerit. Laym. <6.»

364. Nisi faclum pubhce constat, ec clesia non censetur polluta, etiam re» speclu ipsius delinquentis. Salm.t? efr communiter. Putat autem Elbel «8, et citat Diana Moya et Laym. cum aliis, quod ad ecclesiae pollulionem requi* ratur non solum notorietas facti, sed etiam iuris per sententiam declaratoriam iudicis: sed hanc opioiouem no» censeo esse tutam , cuns sit contra communem, quam tenent ipse Lay. Pal.20 Salm.2i Mazz.22 Spor.23 Croix^i Roncag. 25 qui omnes dicunt, sufficere ad pollutionem notorietatem sive iuris sive facti; et hoc patet clare ex c. Stgnificasti, de adult. ubi ob notorietatem tantum facti fult declaratum, ecclesiam esse reconciliandam. Et ex eodemtextu manifestepariter deducitur, ut dicunt etiam Less. 26 et Esc.27 cum Nav. Sanch. Azor. etc, quod, cum crimen etiam secretum fuerit, si tamen postea fit publicum, sine nova culpa ecclesia censetur violata.

« 1 . Per factum in ea homicidium mortaliter malum seu iniuriosum, saltem immunitati ecclesiae, quale etiam est, quod alias iustum esset per sententiam iudicis, nisi tamen reip. perturbator aliter capi non posset. Non est autem tale 1. quod fit casu vel ab amente; 2. quod in sui defensionem; 3. cuius causa data est extra ecclesiam : quia requiritur ut vulnus sive causa physica fiat intra ecclesiam. Vide c. de Lugo 2s. »

Quaeritur an violetur ecclesia, si infertur vulnus lethale sine sanguinis efFusione iutra ecclesiam, et mors extra eam contingit. Negant Suar.29Az.3* et Diana 3i cum Praep. et Regin. quia in cap. Proposuistiy de consevr, eccl. requiritur, ut dicunt, quod mors intra

(20) Tr. 11. p. i. n. 2. (21) De sacr. iniss. c. 4 p. 2. n. 67. (22) De sacr. miss. c. 3. $. 2.

1^23) £od.til.c. G. u. 441. (24) L. C. p. 2. n. 25)9 (2a) Eod. til. c. o. 4. (26) L. 4. c. 3. ». U7. (27) De missa probl. 71. n. 598. (2«) D. 20. s. 2. II. 33. (29) D. 81. <. 4. (30) Lib. 10. c. 20. qiiact. 13. P. 6 tr. G. r 2tt.

CAP. III. DE EUCH. UT EST SACRIFICIUM DUB. lY.

291

ecclesiam sequatur. Sed probabilias affirmant Lugo* cum communi, Laym.2 Salmantic.3 et Escob.^ cumNav. Con. et Marchino; tum quia textus non exprimit requiri mortem intraecclesiam, cum ibi dicatur tantum: Homicidia contingunt fieri; et aliquando vulnera inferuntur; et tunc requiri reconciliationem : ergo ex textu nequaquam requirilur mors intra eccdesiam secuta; tum quia sufficit ad violationem ecclesiae, ut causa mortis physica intra ecclesiam data sit (dicimus physica; nam bene aiunt Escob. et Lugo 5 non sufficerecausam moralem,nempe mandatum, sive consilium homicidii datum in ecclesia). Et sic etiam violatur ecclesia, ut dicuntLugo^ etEscob.'' cum Suar. Graff. Sylv. Azor. Navar. Tolet. Avil. Reg. et Sayr. ( contra Dian. 8 et Persicum apud Escob. 9) si vulnus fiat intra ecclesiam, et sanguis fundatur extra; quia ecclesia polluitur non tam per sanguinis efifusionem , quam per actionem iniuriosam qua causatur effusio: in texlu autem cap. Si ecclesiay de consecr. eccl. qui mox infra adducetur, ubi dicitur per sanguinis effusionera ecclesiam violari, non requiritur effusio intra ecclesiam, unde semper , si adest percussio iniuriosa cum sanguinis effusione , violatur ecclesia. Idem dicendum si aliquis existens extra ecclesiam sagitta vel sclopo alterum occidat, ut Salm. 'o. Secus vero dicendum, ut bene ait Lug.<<,si vulnus infligatur extra, et intra ecclesiam mprs eveniat aut sanguis effundatur, quia tunc abest iniuria in ecclesiam.

365. a 2. Per mortaliter malam effusionem proprii vel alterius sanguinis vel seminis causatam vel factam in teraplo, licet non in templum. Unde non violat 1 . Si pauculae guttae effluant; quia noo est effusio. (Ut dicunt eliam communiter Bened. xiv.i2 Elb.<3 cum Fel. Pct. et Salm. cum Dicast.

(1) D. 20. u. S3. (2) C. S. u. 8. (3) Ib. n. 63. (4) L. 21. u. 371. (5) Locc. cc. (6) N. 55. (7) N. 377. (8) P. 6. tr. 6. r. 47. (9) N. 375. (10) Tr. 5. c. 4. p. 2. n. 68. (11) Dicl. u. 55. (12) De miss. l. 9. I. 3 c. 7. (15) De sacril. n. 578. r*4i iLid. u. 60. Uoi Loc. cit. (16} D. 20. n. 5 i.

Phil. et aliis, idque patel ex cap. Si ecclesia 10. de consecrat. eccl. ubi dici* tur : Si ecclesia non consecrata cuius-» cumque fuerit semine aut sanguinis effusione polluta, aqua protinus exorcizata lavetur. Nota to sanguinis effusione quae copiam significat). 2. Si ex percussione vel vulnere levi , v. gr. narium in rixa puerorum, etiamsi copiosus sanguis eflluat (Ila etiam Elb. Lug.i6 quia in hoc communiter non adest peccatum mortale. ImoSa Dian.i* et Sotus Vict. Fag. Marchiu. ac Graff. apud Escob. id extendunt etiam ad aduItos,quiasanguis e naribus effluens non dicitur proprie effluere e vulnere cum e naso facile soleat sanguis emanare. Sed probabilius Bonac. 20 et Escob. 21 cum Sylvio Gon. et Franc. Lugo putant violari ecclesiam, si talis effusio accidat cum peccato raortali , quia tunc iam adest effusio graviter iu ecclesiam iniuriosa ). 3. Si fiat ex sectione venae. 4. Actus coniugalis , quando excusatur a sacrilegio ( Vide dicla de hoc l. 3. n. 458.), 5. Fornicatio facta ab amente. 6. PoUutio inculpata; vide de Lugo 22.

366. » 3. Per sepulturam excomraunicati uon tolerati, vel infidelis ( quo nomine hic non comprehendi haereticum docetcard. de Lugo23)^ eliam infantis, ut ex c. Ecclesiam , de consecr. dist. 1 . docet Praep. Quamvis, si pueri parentes sint fideles, negat Sayr. Vide Bon. 24.

367. »4. Per destructionem ecclesiae ex toto vel raaiore parte ( Parietum vel crustae. Pal. 26 Salm. 26 cumSuar. Laym. et Bus. infra n. 2.); quamquam eo casu dicatur potius execrari, quam pollui; non autem si solum tectum, vel si successive per partes modicas destruatur et reficiatur ( Etsi ecclesia tota renovetur. Palaus 2? Salmanticenses 28 cum Navarro Barbosa. Notant Salm. 29 cum Gabr. quod polluta ec(17) V. Ecclesia u. 13. (18) P. 5. tr. 6, r. 24, (19) L.21.n. 372. (20) De aiatr. d. 9. p. ull. n 2^ (21) n. 574. (22) D. 20. u. 54. el 55. (25) Loq. c. n. 57. (24) De eucli. el raatr. d. 4. q. 4. p. tilu (25) P. 7. a. 18. (26) Tr. 5. c. 4. p. 2. ... 74. ',27j ibid. (28) Loc. cil. u. 76. (i'J. ll.iJ.

292 LIB. VI. T' CT. 111

clesia, polluitur etiam coemeterium ; &ed non contra). Neque eliam per desolationem , exercitium liaereticum , spurcitias hominum vel animalium istic stabulatorum etc, etsi deceat, et praxis habeat, ut per episcopum , vel saltera sacerdotem cum aliqua caeremonia reconcilietur et abluatur : quod in simili casu intellige de altari. Laym. K

368. » Quaeres, quid sit et quando fiat execratio, seu resecratio.

» Resp. Execratio dicitur , cum res sacra perdit suam consecrationem, ita ut de novo consecrari debeat, quod fit quando ita destruitur, ut formam et usum suum perdat.

Unde resolves:

» . PoUuta ecclesia, polluta etiam snntaltaria eius fixainon tamen, extecrata ecclesia, execrantur altaria, nec contra.

» 2. Ecclesia execratur, si parietes secundum maiorem partem destruaatur, vel omuiseorumcrusta,autmaior saltem pars simul auferatur. Secus autem, si unapost alteram. VideLug.2 ( Et hoc etiamsi per inlervalla hebdomadarum vel dierum ecclesia tota nova fiat, ut Suar. 3 Laym. ^ et PaL 5 cum Sylvest. Sa et Barb., quia quaecumque pars accedens manet consecrata, cum magisdignum trahat ad se minus dignum. Idque procedit, etiamsi adsit animus totam ecclesiam destruendi, ut ait PaL 6 cum Navar. Suarez Barb. etc, quia intentio ilia non officit quin consecratio perduret). Non autem si tectum corruat, quia consecratio est in parietibus. Vide Laym. "^.

369. » 3. Altare execratur . Si, cum fixum est, lapis consecratus removeatar ab inferiori structura. »

Ita ex c. Ad haec et c. Ligneis^ de consecr. eccl. Intellige hoc de mensa lotaliter consecrata, ita ut in qualibet eius parte possit sacrificari. Non execratur tamen altare, si aliqui tantum lapides structurae dimoveantur,ut do(1) L. S. l. S. c. S. (2) D. 20. n. G3. (3) D. 81. »< ss. 4. cas. G. (4) C. 3. n, 16. (S) P. 8. n. lo. ((>) Lnc. «. (7)' Loc. c. (8) D. 81. sect. S. .VI C. G. u. 6. aOi P. 11. B. 9. (14) L.>o. c.

. DE EUCIIAHISTIA

cent Suar. 8 Laym. 9 Pal. lo Imo Vasq, et Suar. apud eumdem dicunt non execrari aitare, si tota mensa cum lapidibus quibus inhaeret, alibi Iransferalur; quia texlus non loquuntur da separatione a loco, sed de separationa a structura. Haec de altari fixo ; sed altare portatile minime execratur, si ara moveatur a lignis, sive a capsula, ubi ara est inclusa; capsola enim illa non pro forma, sed ad custodiam et ornatum tantura inslituta esl, ulrecte dicunt Suar.ii Laym.i2 e{ Pal. cum Sa Sylvest. Abb. et Con. cootraPalud. et Ang. Textus autem prohibenles separationem loquuntur tantum de altari fixo.

Nota hic autem decretum s. c. rit. editum die 3. dec. 1661. ap. Merati <3 ubi sic dictum fiiit: Habens indultum a sede apostolica erigendi oratorium privatum inpropria domo^ si quis voluerit ibi aedificare altare ligneum^ non indi-» get facultate apostolica; dummodo altare ligneum cum sacro lapide parieti colligatum amovibile non sit, et altaris portatilis imaginem non prae se ferat. Vide n. 424. 4 3.

« 2. Si ita frangatur (sive fixum sive portatile sit), ut in nulla eius integra parte calix cum patena possit consistere (Secus si in aliqua parte calix et patena cum hostia consisterepossit, ut Salrnant.i^ Lugo Palaus etc. item Cont. Tournely ^5 ex cap. 3. de conseorat. eccles. ubi praecipitur , altaris tabula denuo consecrari si enormiter fracta fueritj saltem ex maiore parte, ut ait Tamb.^6. An autem ara possit fieri ex duobus lapidibus coniunctis. Affirmant Hurt. et Pasq. apud Croix i^. Sed com* munissime et rectius negant Salm. Tourn. 19 Tamb. 20 cum aliis).

» 3.Si spolietur sepulcrum: quod taraen quidam negant, utLugoTamb.21.»

Dubitatur hic . An reliquiae sanctorum sint necessariae ad consecrationem altaris.

(12) N. 5. (13) T. 1. p. 12. iu indice n. 59.". (14) Tr. S. c. 4. p. 3. n. 79. (IS) Desacrif. c.«. a. 2. sect. 7. qiuer. 7.^3. (IG) C. 1. S i. n. S. (17) N. 314. (18) Ib^80. ^IO) P. 804, q. i ?30) C. 8. §. 1. tt. «. (21) K 1 . «. a.

CAP. III. D£ ^CCH. CT EST SACRIFiClUM DUB. IV. 293

Prima sententia affivmait ^ qnam te- | execratum altare a qiio removentur

nent Sylv. • Azor. 2 Habert 3 Contiu. Tourn. * Armilla etc. apud Escob. 5. Probatur 1. ex c. Placuit^ de consecr. dist. 1. ubi praecipitur everti altaria quae carent reliquiis; et idem habetur in conc. carthag. 5. c. 44. Probatur 2. can. 7. vel 9. conc. nicaeni 2. ubi dicitur nullum templum consecrari sine sanctorum reliquiis. Probatur 3. ex consuetudine ecclesiae, quae satis indicatur per orationem illam quae dicitur in missa : Oramus te^ Domine^ per merita sanctorum tuorum quorum reliquiae hic sunt etc.

Secunda sententia vero communior negat reliquias esse necessarias; ethanc tenent Suar. 6 Laym. ' Lugo s Pal. 9 cum Panor.Vasq. et Con. Viva^OElb.n ac Escob.'2 cum Ang. Host. elc. etprobabilem putant Croix et Merati i-. Ratio quia (ut dicunt) nullibi habetur de reliquiis ponendis expressum praeceptum; iHud enim quod extat in cit. c. Placuit^ et can. H. carthaginensis, aiunt non esse alicuius concilii generalis. Hludautem quod habetur inconcilio nicaeno, dicunt inteHigi de reHquiis requisitis in ecclesia, non autem in omniaUari, saUem tale praeceptum, ut censent, si unquamadfuit, per coatrariam consuetudiiiem est abrogatum. Ad orationem autem iUam missae , Quorum reliquiae etc. respondcnt inteUigi sub conditione si adsint. His tamen non obstantibus, puto non recedendum a prima sententia tum propter universalem contrariam consuetudinem,quam non immeritoCont.Tour.i5 censel firmatam ex eo quod (ut adverlit cum Sylvio) in antiquo missali praecipiebatur omitti praedicta oralio in missa, si desint reUquiae, at posteriora missaiia hanc exceptionemabstulerunl; tum propler decreta s. c. rituum, mox infra adducenda, ubi declaralur

(1) V. Allarc, n. l. (2) T. 1. 1. 10. c 27. q. 8. (3) T. 5. p. "i. c. 13. q. 3. (4) L. cil. v. Quacr. 6. (S) L. 21. II. 421. (G) 0. Sl. tect.

(7) C. G. n. «. (ft) D. 20. n. 7«. (9) P. 9. n. S. (10) Q. S. ait. 0. u. 9. (li) P. 143. n. 159. (12) L. 21. n. 422. (l."?) L. G. |>. 2. n. 50G.

reUquiae, vel frangitur sigiUum; unde satis probatur reUquias esse necessarias ad aUaris consecrationem. Et clarius hoc declaratum fuit aUo decreta 19.ian.46U. apud Croix^^ ubi dictum fuit, permitti aUare portatile Ugneum, dummodo habeat reliquiarum repositO' rium

Dubitatur 2. An aUare amittat consecrationem si frangatur sigiHum, vel removeatur sepulchrum cum reUquiis. Nomine sepulchri inteUigitur locuUi^; iUe in quo reUquiae reconduntur : nomine vero sigilli inteUigitur parvuUis ille lapis quo sepulchrum clauditur.

Prima sententia negat, ethanc tenent Suar." Eib.18 cum AnacL et Escob.i^ cum Francisco Lugo et Aversa, item Soto Vasq. Con. Tamb. ap. Croix^o qui probabilem putat cum Laym.2i Utuntur eadem ratione qua supra, nempo quia non constat de praecepto , quod reliquiae sint necessariae ad consecrationem aUaris.

Secunda sententia tamen communior affirmat, et hanc tenent Holz.22 Spor.23 Cont. Tourn. 24 cum Pontas Habert 25 Lay. 26 cum Sylv. Ang. Durand. Henr. etc. coramuniter, utasserit, item Bon. Sa etc. apud Pal.27. Ratio quia (ut ait Laym.) talis est consuetudo ecclesiarum, ut aUaria, fracto sigiUo vel amoto sepulchro, iterum consecrentur. Et hanc sententiam tenendam censeo ex decreto s. c. rituum; nam die 5. martii 1603. sic declaravit: Altare portatile tunc consecrationem amittit^ quando frangitur, vel loco movetur reposi^ torium reliquiarum (ap.Pitton.2s).Uem die 5. martii 1623. declaravit: Celebrari non potesl super altare^ a quo fur^ tim^ non amota vel fracta mensa^ sub^ traclae fuerint reliquiae a militibus, nisi altare de novo consecretur ( apui eumd. Piltoii. 20). Hein die 21. iunii

2. n. 203B. ilecr. 145. (17) D. 21. x^a. 1.

(18) P. 134, n. 239 (19) Lil.. 21. n. 42G.

(20) N. 3UG. (21) C. G. n. J. (22) P. «J. n. 571 (25) P. I'i7. n. 57G. (24) L. cil. qnaor. 7. r. 3 An excciciur. (2o) T. S. p. 2. c. 5. i|. 5. (2«) L.,c. cit. (27) P. 9. n. G.

(14) T. I. 1«. 2. II. 598. (lo) lUl. (IG) L. G. p. ' -^r^) 1 il. 1. dc rit. u. 184. C29j . 70».

5;94 lTb. vi.-^illAO» .

4710. sic l osponclit : Si allare /uerit consecraium ad modum altaris portatilis^ non execratur in quavis remotione^ sed tantum quando frangitur sepulchrum reliquiarum (ap. Pitton. i). Attamen dicunt Cont. Tourn.2 et Spor., quod urgente necessitale non erit illicitum in tali altari celebrare.

Hic obiter notandum aliud decr. s. c. editum 10 nov. 1599 (apud Pitton.3) ubi dictum fuit: Si sub altari^ vel sub eius gradibus humata sint defunctorum cadavera^ non est illic celebranda mis«a, donec alio transferantur. Idem confirmatum fuit die 13. iunii 1635 apud Pitton.''. Notat tamen Croix 5 quod si cadavera sint bumala profunde in cella aliqua, sub alto fornice constructa, non videtur prohiberi super illam dici missam. lunc enim cadavera videntur satis separata ab altari, neque tunc super ea cadent verba, quorum reliquiae hic sunt.

370. ct A. Calix execratur, si notabiliter frangatur, vel ita ut fiat inutilis ad usum sacrificii : v. g. si foramen sit infundo, licetminutissimum (Non vero si foramen sit in loco superiori, ita ut calix bene possit sacras species retinere. Ronc. 6 cum Diana), vel si figura destruatur: non tamen si in tornatili pes separetur a cuppa, quia in lornatili consecratur sola cuppa. Bon. 7 ex Suar. elc. {Vide infra hic Dubitat. 4.). Neque exccralur, si pereat inauratio. Unde, licel communiter calix et patena, post novam inaurationem, quoad eara partem qua Christi corpus vel sanguinem contingunt, denuo consecrentur, id tamen necessarium non esse, docent Durand, Con. et alii conlra Suar. Bon. et alios, etsi decet ut abluantur aqua benedicta. Ita Diana 8 et Laym. hic, item Lugo

Dubitalur 1. An execretur calix, si pereat inauratio. Aflirmant Az. Palud. etc. apud Escob.^o quia tollitur subiectum immediatum consecrationis, cum

(1) N. 1G87. (2) Il/.d. (3)N. 100. (4) N. 672. (S) L. 6. p. 2. 11. 2007. (G) C.S. q. 4. (7) D. 4. c. ull. i». l). (8) T. 1 misc. r. 5. (9) D 20. n. 94. (10) 1.. 21. n 'iG8. (II)D.20. n.94. (12)^.399. (lo) C. 0. a. 2. secl. ii. «^. G. r. a J S. f I '() N. '470.

lota unctio m superficie calicis fiat. Negant vero probabilius cum sententia communi Lugo" Spor.12 Cont. Tour.iJ cum Suar. Laym. SylvesL Ang. et aliis passim, utasserit, et Esc. cum Con. Fill. Arra. etc. communiter, ut ait. Ratio quia, licet unctio non fiat nisi in superfi.ie, tamen tota moles calicis consecratur; et patet, quia si calix non sit tornatilis, et eius pes frangatur, etiamsi cuppa integra raaneat, calix erit execratus, ut omnes communiter dicunt; ergo non in sola superficie consistit consecratio, sed in toto calice.

Dub. 2. An calix qui de novo inauratur, nova indigeat consecratione. Afiirmant Suar. <5 Azor. Bon. item Vasq. Sylv. Ang. Tamb. etc. apud Salm.^^ quia calix ^onsecratur propter contactum sanguinis Christi ; unde quando illius superficies non est consecrata, necessario requirilur ut calix de novo consecretur. Negant vero probabilius Lay.<9 Lugo^o Elb.21 Tamb.22 Escob. 23 cum Durando et Dian. item Con. Sa et Gab. apud Salm.^'!. Et probabile putat Pal.25 atque valde adhaeret Cont. Tourn.26. Ratio quia cumsit communis doctrina, ut mox supra vidimus, quod calix, amittendo inaurationem, non amittatconsecralionem; ita pariter consecrationem non amittit, si de novo inauretur, prout si ecclesia consecratade novo dealbetur, nova non indiget consecratione, ut communiter dd. sentiunt; aut si corporali lacero a^ liqua exigua pars assuatur, haec etiam manet benedicta, ut clare infertur ex c. imic. de consecr. eccles. in 6. ubi dicilur maius dignum trahere ad se minusdignum. Obiiciunt: licet calix remaneat consecratus, non est lamen consecrata superficies illa aurea quae sola immediate tangit sanguinera Christi; pari modo si intra cuppara calicis alia subtilior cuppa poneretur, isla non fieret sacra, ita Suar. et Vasq. Sed facile respondetur cura Lugo: Super(iS) Dub.81.1.5. (1G)C.28. q.4. (17) P.d.n. la (18) Tr. S. c. 4. p. 4. n. 90. (19) C. G. n. 7. (20) D. 20. n. 9o. (21) N. 281. (22) $ H. n. «. (23) L. 21. II. 473. (25) L. c. (2a) V. 10. n. t% [2Gj Loc. cil. V. AI.'iifH- «'sl.

CAP. 111. DE EUCU. UT E

ficies illa per coniunclionem ad cali■cera consecratum, bene fit etiara sacra, sicul dealbalio ecclesiae et pars corporalis fiunt sacrae per adiunctionem, ut <liximus; item si oleum non consecralum in minori parte consecrato immi45ceatur, ex ipsa mixtione consecratur, ut patet exc. Quod in dubiis 3. decon^ecr, eccl. ubi dicitur : Non negamus quin oleum non consecratum consecrato possit oleo commisceri. Alia autem est ralio cuppae in aliam immissae, quae «tique est vas distinctum, ac superfic\Q\ aureae, quae fit pars eiusdem calicis, et facit unum cum illo.

Omnibus tamen his praedictis non obstantibus, cum melius rem perpeuderem, iudicavi quod , nova peracta inauratione calicis, denuo ipse est con«ecrandus ; ratio quia tunc superficies calicis quae immediatum contactum habet sanguinisCbristi, sine consecralione remanet ; tanto magis quod, ut lestanturBarb. et alii plurimi, talisest praxis ecclesiae et recepta consuetudo calices denuo consecrandi, cum denuo jnaurantur. Casu autem quo per longum usum inauratio deperdatur, pulo probabilius dicendum cum Sylvio et Ferraris, non requiri novam consecra4ionem ad celebrandum cum huiusmodi calice; quia tunc viget ratio, quod calix semel consecralus , totus deinde per modum unius consecratus remanet. Cum vero nova fit inauratio, intervenitaurum de novo additum, quod non est consecratum, immediate san^uinem tangens.

Dubitatur 3. An liceat celebrare in <;alice Dumquam deaurato. Affirmat Tamb.^, quia (ut ait) ita usus obtinuit; sed haec ratio saltem hodie non videixxT subsislere cum undique hodie usus sit in contrarium. Id autem probabile ^censet Croix 2 cum aliis passiin ulas«erit, forte alia ralione ductus, nimirum quia, etsi in rubrica ' dicatur : X^alix debet esse vel aureus vel arycnieuSy aut saltem habere cuppam argenieam intus tnauratam, et simul cum

(I) Mclli. mUs. ctc. cap. i. §. t. n. 5. L. C. p. 2. u. 34G, (5) Tit. 1. de praepar.

T SACRIFICIUM DUB. IV. 295

patena itidem inaurala : allamen in aiia rubrica^ sic habetur: Calicis cuppa debet esse aurea vel argentea vel stannea : non aerea vel vitrea, nulla mentione facta de inauratione; ex quo infertur illius deficientiam non esse inter defectus computandam. Et in prima rubrica dici posset requiri inaurationem tantum de congruitate et ad maiorem decentiam, cum ibi simul expresse requiratur calix aureus, vel sallem argenteus, et nihilominus, in socunda rubrica etiam stanneus admittitur: alii vsro ut Cont. Tourn. 5 et Lugo 6 dicunt non eximi a culpa veniali consecrantem in calice non inaurato, nisi paupertas excuset. Et hoc videtur probabilius, cum in prima rubrica dicatur quod calix debet saltem habere cuppam argenteam inauratam etc.Idque confirmatumestex communi consuetudine. Nec obstat secunda rubrica, ubi permittitur cahx stanneus ; haec enim iDtelligi debet iuxta textum in can. Ut calix 45. de consecr. dist. 4. ubi permiltitur consecrare in calice stanneo, tantum ratione paupertatis ; nec putandum est, rubricam in hoc voluisse tcxtui derogare: unde, ne dicatur rubricam sibi contradixisse, dicendum est quod prima rubrica intelligenda est iuxta secundam, nempe requirere calicem argenteum, nisi excusel pauperlas, etsubeademlimitatione inlelligi debet, cum requirit inaurationem. Hic autem obiter notandum quod rubrica permitlit calicem stanneum, sed non aereum: verura dicit Holzm. ' in hac rubrica non prohiberi calicera ex aerevel aurichalco inauralum; nara in cit. textu Ut calix^ in tantum talis calix vetalur, in quantum hic ob virlutem vini aeruginem parit , quae vomitum provocal: sed calix aereus inauratus aeruginem non parit; et idco ail Holzm. hoc usitari in Germania pro ecclesiis pauperculis.

Dubitatur 4. An calix amittat consecrationera si cuppa separclur a pede. Si cuppa sit fixa pedi, cerlura est

(4) De dofccl. tit . 10. ti. 2. (i>) C. 9. a . I , s.S r.Quaer . tt (G) D. 20. u. 90. (7) N. 57i.

apud omnes amittere consecrationem; si vero pes sit tornatilis, etiara aflirmant s. Antonin.* et Palud. Sylv. etc. apud Escob. 2 quia calix per separationem iam formam amittit. Sed communiter negant Suar. 3 Bon. ^ Lugo 5 Ronc. 6 et Escob. ' cum Fiil. Aversa Hurt. et aliis. Ratio quia per talem separationem calix revera formam noa perdit, cum eius partes sjne novo artificio iungi possint.

371. « 5. Vestes sacrae execrantur quando ita destruuntur , ut perdant suum usum; ut si cinguli parte te non amplius cingere possis, vel si manica ab alba separetur, etiamsi postea reparetur. Non perdunt autem, etsi attritis pars aliqua assuatur; vel cinguli parti aptae adhuc ad cingendum altera annectatur, quia tunc accessorium sequitur principale. Lugo Tamb.s. (Ita etiam dicunt Cont. Tour.9Salm.io cum communi,Tamb." Elbel 12 cum Laym. Gav. et aiiis passim. Unde dicunt Suarez 13 Bon. i^ Laym. 15 Cont. Tourn. et PaL 1' cum Nav. et Con. quod corporale tum amiltit benedictionem, cum redditur ineptum diminutione vel fractione ad decenter continendum calicem cum patena: alba, cum ab ea manica abscinditur : cingulum, cum ita rumpilur, ut neutra pars cingere possit : stola, cum non potest bumeros 0perire; et idem dicendum, si aliqua eius pars scinditur, quamvis statim sarciatur, quia iam suani formam amisit). Similiter, si stola vel casula duplicata, faciii separatione, fiant duae, quarum utraque apta sit ad sacrificium, non perdunt benedictionem. Tamb. i». (Ita communissime dd. cum Suar. 19 Salm. 20 et Sa apud Pal. 21.

»6. Paries avulsae a re consecrata , destructa^ius forma, desinunt esse sacrae, v. g. iigna et lapides ecclesiae dirutae, vel altaris : ob respectum ta(1) 5. P. Ul. 13. S. iJ. (2) L. 21. u. 474. X5; D. 81. j. 7. (4) P. 9. n. 20. (S) D. 20. n. 93. (6) C. 6. q. 4. (7) N. 47G (8) De cxp. sacr. I.

1. c. 3. 2. (9) Loc. cil. secl. 8. v. Dico o.

{10) Tr. S. c. 4. p. 4. n. 94. (11) C. 3. 2. (12) N. 282. (13) D. 82. s. 2. el 3. (14) P. 9. n.2(i. (lii) C. G. n. G. (IG) U)ia. <|u. II. r. 4. ct inlia i- blco (17^ P. 10. n. 12. (18) Loc. til.

, DE EUCHARISTIA

men ad rem sacram cufus sunt reli* quiae, non possunt applicari ad usii# profanos,aut divendi, sine licentia pa* pae. Statuae autem sacrae et imagines templi destructi debent in alio collocari, et in loco ecclesiae crux erigi. Lacera etiam paramenta, aut vetustate consumpta debent igne absumi, et non adhiberi ad usus profanos, ut habetur in c. AJtaris^ de Consecr. dist. 1. Vide Suar. et Sa22 et Laym. 23. Tamb. tamen2i exPal.,item Dian.25 docent probabile esse quod non sit saltem mortale, si mutata forma ad profanos usus applicetur, v. g. calix confractus, alba dissoluta, frustula corporalis etc. {Vide dicta l. 3. num. 41. Quibus adde id quod habetur in cap. Ligna^ de Consecr. dist. 1. ubi Hyginuspapa sic statuit : Ligna ecclesiae dedicatae non debent ad aliud opus iungi^ nisi ad aliam ecclesiam^ vel igni sunt comburenda^ vel ad profectum in monasterio. Advertunt tamenSalm.26cumaIiis communiter, huiusmodi ligna non debere consumi in religiosorum coquina. Praeterea dicit Sylv.27 lapides ecclesiae dirutae in religiosorum aedificiis coUocandos esse; sed hoc nemo dicit eorum quos observavi, necullo textu video probatum). »

Quaeres hic an liceat saecularibus sacerdotibus celebrare in ecclesiis regularium contra prohibitionem episcopi. Videtur obstare Trideut.28ubi: Singuli (episcopi) in suis dioecesibus inter^ dicant^ ne cui vago et ignoto sacerdott missas celebrare liceat. Sed responderi potest ibi dici in dioecesibus suis ; sed ecclesiae regulariura sunt exemptae a iurisdictione episcoporum, unde quasi loca extra dioecesim sita reputantur, ut probabiliter dictura est l. \ . n. 156. in fine. Verurataraen refert Lez. 29 s. c. concilii sub die 2. iunii 4620. declarasse, non licere regularibus in sui* ecclesiis ad celebrandumadraitterepre*

(19) D. 82. 8. 2. (20) Cit. n. 94. (21) P. ir> n. 8. (22) V. Missa. (23) Loc. cit. c. (24) L. 1. dc exped. sacrif. c. 2. 3. (23) P. S. u . 15. les. 7G. (2(5) Tr. 21. c. 10. 1 1. 2. u. I4G. (27) V. Bcneilicliu .|. 7.

(28) Sess. 22. ilecrct. Ue oltsorv. lu celeUr. uii»»:)''. ^29) In suiKin. <|. regnl. t. I. ca)». 12. nniu. 41. * Ail dMoJffCiiu.

CAf. Ui. DB EbCH. Ut EST SACkIFICIUM

sbyieros seculares contra prohibitioDem episcopi. An aulem iiuiasmodi declarationes obligent ut leges. Vide di^ cta 1. . n. 106.

DoBiUM V. Quae sint requisita ad missam.

572. Praenotanlur quae sunt praescripta in rubrica.

373, \ . Requiritur altare consecratum.

374. 2. Mappa triplejn.

375. Dub. \ . An sufficiant duae mappae, vel una duplicata. Dub. 2. Jn mappae debeanl esse benedictae. Dab. 3. An tam mappae quam corporale debeant ex llno con/ici.

376. 3 Vestes sacrae et mundae.

377. Dub. .Ansit mortale celebrare sine stola, manipulo aut cingulo Dub. 2. An ob

metum morlis liceat celebrare sine ulla veste sacra.

578. Dub. 3 An praelati regulares possint sacras vestes benedicere. Dub. 4, An epi^ scopi possint aliis delegare licentiam benedicendi vesles. {yide etiamnum. 5S).Dub.

579. An color vestium sit de praecepto.

580. 4. Calix et patena comecrata.

581. An calicesi vestes, etc. remaneant consecrata vel benedicta, si quis in eis celebret.

582. An abbates possint benedicere calices,paramenta etc. etiam pro ecclesiis alienis.

583. Quibus sit licilum tangere vasa sacra , corporalia et vesles.

584. De pyxide et materia eiusdem^ vel calicis.

585. Dub. i . An pyxis debeat consecrari.

586. Dub. 2. An debeat benedici.

587. 5. Corpofalo benediclum.

588. Quibus Uceal lavare corporalia. Et an aqua lotionis omnino mittenda sit in sacrarium.

589. 6, Palla linea. An sit mortale celebrare sine palla , vel ea non benedicta. An liceat duas pallas adhibere.

590. 7. Purifieatorium. An hoc debeat esse benediclum.
591. 8. Missale. An liceat in necessitate celebrare sine mtssall^ vel cum missali ritus diversi.

i 591, 9. Minister masculus. Dub. . Quale peccatum sit celebrare sine ministro.

592. Dub. 2, An peccet qraviter sacerdos celebrans ministrante vel respondente femina.

593. 10. Crucifixus. \ . An sit mortale celebrare sine cruce aut cruciftxo. f)ub. 2. An manente in altari magna imagine crucifixi, alia crux requiratur. Et an crux et aliae imagines sanctorum debeant esse benedictae.

594. II. Candelae «07 cera. Dub. . An liceat celebrare cum candelis ex sebo vel oleo. Dub. 2, An cum uno lumine cereo. Et an cum quntuor candelis.

593.12. Antipenclium, pulvillus, bursa, velum

et manulergium. ?9fi. (3, Capilis nudatio.

397, Dnb. I . An sit mortale celebrare capite cooperto. Quid si adsit cuusa sic celebrandi. 598. Dub. 2, An liceat celebrare cum caesarie _ ficta.

599- An ruhrieae missalis sint directtvae vel

prneceptivae. 400. Ansil mortale omitlere aueremonias le.lUB. V. 297

viores in notabili parte. Et quantum tempo^ ris sit in celebratione insumendum. Moni»tum.

401. An omnia deereta s. c. rituum rigorose obligent.

402. An liceat celebrare nudis pedibus, aut cunt^ baculo etc.

403. De omissione partinm missae; et an repetenda omissa

404. De partibus ordinariis omissis.

405. Quae omissio sit mortalis , et signanterin canone.

406. Qu ie vero sit taJitum venialis.

407. Quae mutifalio sit mortalis.

408, De purificatione calicis facienda.

409, De partibus extraordinariis omissis; et s{gnanter de lotione manuum .

410. Dub. . Quomodo peccent regulares nominantes in canone nomen generalis vice epi-. scopi. Et quinam episcopus nominandus. Dub. 2. An peccet omitlens oraliones ante vet post missam. Dub. 3. An peccet omittens orationem ud vestes. Dub. 4. An peccet sacerdos non recitans in missa solemni, quae cantantur a choro. Dub. 3. Qiiomodo peccet celebrans voluntarie distractus.

411, Quomodo peccet sacerdos addens aliqua in niissa.

412, An liceat dicere missam ante matutinum et laudes Remissive ad n. 347

413. De iis quae voce alla, vel subtnissa dicenda sunt.

41 i. Dub. . An peccet ita submisse celebrans

ut nec seipsum audiat. 415. Dxib. 2. An peccet recitans submisse, quae

alte dicenda sunt. il6. An sil morlale alte dicere, quae submissa' sunt recilanda.

417. An et quando liceat mutare missam.

418. /n quibus diebus prohibentur missae vo^ tivae.

419. /n quibus vero permittuntur. Et an tunc pro arbitrio passim dici possint.

420. Qu. . An sit mortale dicere missam VO'livam in diebus vetitis.

421. Qu. 2. Ob quas causas in dictis rf/cAw*possint dici missae votivae. . Ob neces.titalem publicam.2. Si in illa ecclesia celehretur festum duplex. 3. Si exponatur ss. 5acramentum. 4. Si praesens sit cadaver, vet' dicenda sit missa anniver.^saria.

422. Qu. 3. An oblii/atus dicere missam votivdm, sati.^ifaciat si dlcat diei propriam

423. Qu. 4. Qunenam sint advertenda circct niodum dict^ndi missns votivas. Et I, de numero oralionum 2. De missis habentibns in— troitum particularem etc. 3. De missis Bea^ torum concessis alicui ordini, vel loco. 4. De missa ss. Trinilatis, Angelorum, Spiri— tus sancti, beatae Firginis Mariae et dt Requiem elc.

\2h. Afferunlur aliqua deereta magis nolahilia circa missarum celebrationem.

Quneritur hic obiter, quanam *x causa liceut exponere ss. Saeramentum. Deinde gu«<«ritur quibus in ecclesiis possit asservari sacramenlum Eucharistiae. .372. Ante omnia hic refert praenolare rubricam missali.^ , quae facit a<i

?38 LIB. VI. TRACr. III

quae inrramembraliradicendasunt. In rubrica < sic babelur: Altare in quo ss. missae sacrificium celebrandum est^ debet esse lapideam ab episcopo consecratum^ vel saltem ara lapidea similiter ab episcopo consecrata in eo inserta, quae tam ampla sit^ ut hosliam et maiorem partem calicis capiat. Hoc altare operiatur tribus mappis seu tobaleis mundis ab episcopo., vel ab alio habente potestatem^ benedictis^ superiori sal' tem oblonga, quae usque ad terram pertingat^ duabus aliis brevioribus^ vel una dufplicata. Pallio quoque ornetur coloris^ quoad fieri potest^ diei festo vel X)fficio convenientis. Super altare collocetur crux in medio., et candelabra saltem duo cum candelis accensis hinc et inde in utroque eius latere. Ad crucis pedem ponatur tabella^ secretarium appellata: in cornu epistolae cussinus supponendus missali^ et ab eadem parte epistolae paretur cereus ad elevationem sacramenti accendendus, parva campanula^ ampullae vitreae vini et aquae cum pelvicula et manutergio mundo in fenestella^ seu in parva mensa ad haec fraeparata. Super altare nihil omnino ponatur^ quod ad missae sacrificium, vel ipsius altaris ornatum nonpertineat.

373. « Resp. Haec sequentia : 1. Et quidem sub gravi sacrilegio requirilur altare consecralam ab episcopo vel abbate (hunc enim altaria calices et campanas posse consecrare, etiam ad usum alienarum ecclesiarum, docet Diana 2 cum Barbos. et aliis 4. ex det5laratione cardin. et privilegio Innoc. jii.) vel sacerdote privilegiato, stabile vel portatile: ulrumque tamen ex integro lapide, quantum ad superiorem mensam quae consecratur; debetque «sse tanta ut possit capere calicem cum patena. Noo suflicit autem hostias esin ara consecrata, dum consecrantur, verum etiam debent lam parvae, quam magnae in eadem relinqui tempore sacrificii, et non alibi, licet supra aiiud corporale, deponi, v. gr. propter

W 1. tit. 20. (2) L. 3. tr. 2, res. 15. •{5) Lil>. I. c. i>. »j. 1. n. 4. (4) D-* sacril". missae <e. \ |>. 3. u. 7i). L l». i>. I- 3lb.

DIS EOCHARISTIA

loci angustias (Non igilur ncei ante communionem ponere particulas consecratas extra arara, ut corarauniter Tamb. 3 Salm. < cum Lugo. Secus vero post coraraunionera, ut Croixs cum Avers. el comrauni contra Vasq.): quia omnes sunt unica victima, et per modum unius offeruntur. Quapropter rubricae missal. eas supra corporale, ante vel post calicera poni volunt. Hinc etiam minus recle faciunt qui, cousecratione facta, mox hostias minores a se consecratas dant alteri sacerdoti distribuendas populo, quia, sicut sacerdos non debet de sua hostia dare priusquam ipse sumpserit, sic nec de aliis, cum sint una victiraa el hoslia, omnesque orationes, oblationes et benedictiones sequentes non minus speclenl ad parvas hoslias quam ad magoam, neque antesumptionem sacerdotis perfecte et integre sacrificata "sit victima. Gard. de Lugo 6. Eura tamen qui contrarium fecerit, a peccato saltem mortali, imo si necessitas fuit expedlendi communionem populi, ab omni excusat Tamb.

374. » 2. Mappa linea triplex; etsi enim secundum quosdam una duplicata, imo secundum Sa AngeL Azor. 8 et Laym.5 una siraplex sufTiciat in necessitate: missale tamen romanura,auctoritate Clemfentis viii. et Pii v. editum, expresse tres requirit lo, uti et Gav. Vide card. de Lugo. Ut ea benedicta sit, non est omnino necessarium, ut habet Sylv.Unde in necessitate vulgaris adhiberi potest et aliis usibus reddi. Laym.

375. Repetamus hic ea quae in rubrica missalis, ut supra, circa mappas praescribuntur : Hoc altare operiatur tribus mappis, sive tobaleis mundis., ab episcopo vel ab alio habente potestatem benedictis ^ superiori saltem oblonga^ quae usque ad terram pertingat (quod tamen hodie non est m usu) duabus aliis brevioribus, vel una duplicata.

Sed dubitatur 1. An sulliciant duas

(6) Q. 20. s. 2. n. 69. (7) L. 5. expca. «acr. c. 6 (») C. 28. f|. «. (9) L. 8. l. S. c. 0. n. 17

CIOJ Til. ao '^'•^. (II) Loc. cil.

CAP. III. DB EUCH. UT

mappae, vel una duplicala. Affirmanl Suarez < Laym. 2 Holzm. 3 Pal. 4 cum Sa Azor., item Bon. Henr. et Gob. ap. €roix 5 etiamsi liae duae mappae to^um allare non tegant: ratio, ut dicunt, quia sic usus habet. Attameo puto a rubrica non recedendum, ut sentiunt Lugo 6 Cont. Tonrn. 7 Gav. « (qui ait contrariam opinionem non esse tutam) Ronc. 9 et Escob. 10 qui cum Angel. et Avers. miratur, quomodo aliqui dd. hanc obligationem non advertant post praefatara rubricam praescriptam a Clemente viii.Tanto magis quod rubrica inter alios hunc enumerat defectum: Si altare non sit tribus mappis ornfliwm.Probabiliter tameu aiuntEsc. ct Ronc. cum Pasq. id culpam venialem non excedere. Celebrare autem siiie ulla mappa non excusatur a morlali, ut communiter docent dd. apud Roncag.i2 cum p. Conc. qui addit e converso nullam committi culpam si adsit gravis necessitas sic celebrandi.

Dubit. 2. An mappae necessario debeant esse benedictae. Negant Suarez Laym. et Pai. cum Sa ilem Tamb.^* et consenlit Wig.^^ dicens, benediclionem fieri tantum de decenlia. Ratio quia (ut aiunt) nullo iure id cavelur nec consuetudine observatur. Haec sententia non videtur improbabilis propler auctoritatem horum aa., praeserlim Suar., qui testalur consueludinem esse in contrarium. Hoc tamen non obstanle, magis adhaereo sententiae oppositae quam tenent Azor. Bonac. Cont.Tour.i9 Ronc.20 cumPasq. Gav.21 Escob. cum Sylvest. Aversa et Gabr. Ratio quia in rub. (ut supra) ita praescribilur, et in tit. de defect. n. 4. numeratur eodem modo pro defectu adliibere vestes non sacras ac mappas non benedictas. Talis vero defectus, «t probabiliter dicunt Escob. et Ronc. cum Pasq.,non excedit culpam venia(1) DisU 21. i. 6. (2) C. G. n. 11. (o) N. 571. -(4) P. 10. n. 1. (5) N. 522. ((?) D. 20. n. G. ^7) Dc saciif. c 9. ar;. 2. sect. 7. v. Quaer. 9. («) lii tlict.rul.r. (9) C. G.q.o. (10) L. 21. ii.-454. <ll) Til. *lc aefecl. §. 10. ii. 4. (12; Loc. cil. (15) F. 302, I.. 19. (14) Locis stipra cil.

<IS) L. 1. c. C. 2. n. 2. (IG) Tr. lo. n. G5. <17) P. 1. 1. 10. c. 2ii. .j. a. (18) P. 9. u. 23.

EST SACRIFICIUM DUR. V. 299

lera ; unde recte docent Azor. Bonac Esc. et Cont. Tourn.22 cum Gav. Sylv. et Quarti 23 nullura esse peccatura uti mappis non benedictis in necessitate, puta (ut ait Escob.) si adsit dies festus et non possint haberi benedictae, sed minorera causara sentio excusare, cum ad excusandum a veniali sufficiat quaevis causa rationabilis.

Dubit. 3. An mappae et corporale debeant ex lino confici vel sufficiat esse ex cannabe. Cont. Tourn. 21 Suar. 25 Fill.26 dicunt omnino debere confici ex lino, et probant ex can. Consulto 46. de consecr, dist, . ubi sic dicitur: Sacrificium altaris non in serico panno (scil. corporali, ut explicat Glossa) aut tincto quisquam celebrare praesumat^ sed in puro linteo ab episcopo consecra^ to^ scil. lino procreato. Et ex c. 27. dist, 2. de consecr. ubi mappae vocantur /mteae, nempe ex lino confectae. Sed probabiliuset communissime sufficere esse ex cannabe tenent Bon.27 et Croix 23 cum Gob., ilera Azor. et Quarti apud cit. Cont. 29 ac Arm. Tab. et^Reg. ap. Escob.30. Ratio, quia cannabe et linum iuxta communem usum indifierenter sumuntur.

376. « 3. Sub gravi sacrilegio vestes sacrae^ hoc est benedictae ab episcopo vel sacerdote habente privilegium, ut habent mendicantiura saltem superiores sive praelati. Vide Tamb. 3*. Quarum tamen colores non esse praecepti, sed directionis, notat Homob. ap. Diana32. lu gravi autem necessitale, etsi praestet, si sine scandalo fieri possit, missam, cuius audiendi vel faciendi obligatio tunc cessat, omiltere, licere celebrare sine slola vel manipulo, vel etiam uti cingulo non benedicto, vel si fraclum sit, rursusconnectere, vel stola pro manipulo et manipulo pro stola, docent Laym.33 Diana 34 contra Fill.35, qui tamen concedit in necessilate sine

(19) Loc. cil. r. ad 1. el 2. (20) Cap. 3. 8.

(21) Q. 1. tit. 20.

(24) Ibid. r. ad 5. (26) Tr. 3. n. 123

(22) Ibid. (25) Locc. cc (23) D. 81. sc-i. C. (27) P. 9. n.24.

(28) N. 555. (29) Ihid. (50) N. 446. (51) L. i. c. 5. §. 2. exped. sacr. (^52) V. 2. t. 14. r. .>i7. (55) L. B. |. 3. c. n. (54) P. i. r. l»7. cl G7. (53) T.I. I. 3. c. &.

tina vel alten» ex minoribus, v. gr. stola vel cingulo celebrare non esse morlale. Vide Diana i, qui contra Fill. et Henr. et alios sex docet esse probabile quod ex parvitate materiae excusari possit a mortali qui (secluso scandaloet contemptu) aliquam harum citra necessitatem omittit, v. gr. qui celebrat cum cingulo non benedicto, vel eius loco utitur alia re. Denique metu mortis aut gravissimi damni li cere aliquando celebrare sine sacris vestibus et altari, dummodo non fiat in conteraptum religionis, ex Azor. 2 docent Escob. ' Navar. Hurt. etc. Limitat autem Tamb. ita ut permittat sine aliqua etiam ex gravioribus, non tamen siue omnibus fieri, ob scandalum et irreverentiam. V. Dian.s.Porro huiusmodi sacras vestes conficere ex profanis, v. gr. planetam ex veste serica muliebri , non est prohibitum. Suar. Palaus Tamb. ^ qui monet ^ cavendum esse nesint vaide attritae; ut et ne reliqua supellex sacra sit valde !mmunda,in quo graviter peccari potest. Suar. Laym. Tamb. ^ [in c. Relinqui, de cust. euch. sic habetur : Prae2ipimus, ut oratoria, vasa^ corporalia 9t vestimenta munda et nitida conserventur. Notat autem Tamb. 9 ex Suarez ilkid valde sive enormiter immunda iifficulter evenire. Uti vero corporali it aliis paramentis non enormiter imjnundis esse tantum veniale, imo nulum peccatum, si alia haberi non posjint, ut Croixio cum Suar. et Gob. Adilitque Cont. Tourn." non peccare qui atereturcorporali etiam notabiliter immundo in necessitate, nempe si ipse vel alii deberent alias omittere sacrum Ue praecepto. Uti veslibus sacris, etiam attritis, ad usus profanos est mortale, utdicunt Suar. « Spor.i3 et Wi^andt^*. Vesles tamen sacrae in usi(l)P.5.l. 5. r.62. (2) T. I. I. «. c. I l.q. M. (3) E. 2. c. 2. (4) De exped. sacr. 1. 1 . c. 5. §. I .

(5) P. 5. l. 6. r. 48. et p. 5. t. 3. r. 39.

(6) Exped. sacr.l. I.c.2. g.4. (7)L.c. g. I. (8)Loe. cit. (9) Dict. n. I. (10. N.336.

( H ) De sacrif . c. 9. art. 2 secl. 8. quaer. 1 1 . r. 3. x'l2)D.8l.sect.8. (I3)N. 414, (l4)Tr. 15n. 62. ex c.39.et45. deconsecr.disl. I. (13) Locc.cc.(l6)C.24.(l7)InGenQmal. I.c.89.

. DE urcnAniiTU

bus profanis adhibitae non amitlurf^ benedictionem. Spor. et Wig. *^).

CensuitWalfridus^^ primis temporl* bus missas lectas fuisse a sacerdotibu* io communi indumento: et Honorius'* refert s. Clementem usum sacrarun> vestium decrevisse. Sed Baron. Ray-» naud. Bona Waldens. etc. apud Bene-^ dict. XIV. 13 sentiunt etiam apostolos u* sos fuisse peculiaribus vestibus in sa-» crificio: atque ex huiusmodi veslibu» putanti^Calmet Visconti etc. fuissepe-« nulam, quam memorat d. Paulus 20.

377. Certum est autem apud omnes, mortale peccatum esse celebrare sine ullis vestibus sacris, ex cap. Vestimentay de consecr. dist. 1 . et praeserlim procul dubio sine casula vel alba {vide di-cta n. 289.). Sed dubit.atur 1. An peccet mortaliter celebrans sine stola aut manipulo aut cingulo. Negant Palud. Sylv. Henriq. ac Ricch. apud Escob.2» (qui id probabile vocat), quia censent ihanc non esse gravem materiam. Sed loquendo de stola et manipulo, verius affirmandum cum communi sententia^ quam tenent Suar. Fill.22 Laym.23 Bonac.2< Tamb.25 Diana^e et Escob.27cum Vasq. Ratio quia deficiente alterutra istarum vestium , quae communiter maiores aestimantur, deficit cultus sa* crificio debitus. Idem dicendum cun> eisdem aa. de celebrante cum stola vet manipulo non benediclis. Probabiliter tamen excusat gravis necessitas, ut docent Lay. et FiII.28 Ronc.2!) Wigandt 3» et Eibel 31 cum Sporer et Rodr. Ideni quod de stola et manipulo censent da cingulo FilI.32Suar.33 Nav.34, item Vasquez Villalob. Molf. etc. apud Dian.35. Sed probabililer negant esse morlal<f sine cingulo celebrare, vel non benediclo,Ronc.3« Sylv.37 Sa^"?, etprobabild Dulanl Luso39 Salm.^o el Diana^* cur (18) Not. 21. n. 6. (J9) ibid. (20)2. Tim. 4. r2l) L. 2l.n.483. (22) Tr. 3. c.3,n.147.et ^48. (25) C. 6. n. 17. (24) P. 9. n.27. (23)L. I.c. 3.3.1 n. 3. (26)P. 2. Ir. 14. r. 57. (27) N. 485(28)Locc. cc. (29)C.6.q.3. (30) Tr. 15. n. 62» (31) P. 260. (32) N. 148. (33)Loc.cU. (34) Man. c. 25- n. 84. (35) P. 2. Ir. 14. r. 69. (56)C6. q. 5. (37) V. Missa I. n. 2. (38)Eodem. v.num. 10. (89) D. 20. n. 102. (40) C. 4. n.82. (4I)P. 2. tr. 14. r. 68.

CAP. Iir. DE EUCH. UT E5T SACRIFICIUM DUB. V.

301

Scoto l^alud. llenriq. Fag. et Ricc. Et t lem sentit Croix * cum Pasq. de ceiebrante sine amictu, saltem 'pro eis flui illo non utuntur ad tegendum caput, sed tantum humeros; et conse<]uenter probabile est, ut ait Tambur. 2 cum Diana, nullum esse peccatum celebrare sine cingulo vel amictu, si desint, et adsit aliqua rationabilis causa celebrandi, nempe fervor devotionis vel opportunitas cleemosynae sacerdoti non diviti.

Dubit. 2. An ob metum mortisliceat celebrare missam sine ulla vesle sacra.

Prima sententia afiirmat, modo absit contemptus; et hanc praeter Az. Nav. Hurt. etc. ut supra ap.Busemb. tenent Laym. 3 Quarti < E|scob. ^ Sylv. apud Cont. Tourn. 6 Diana ' cum Val. Vasq. Bec. et Salas, item Salon. Bon. Pasq. Oob. et Spor. apud Croix Ratio quia vestes sacrae requiruntur tantum de €cclesiae praecepto, quod non obligat cumtanto dispendio.

Secunda sententia vero, quam sequimur, negat, eamque tenent Suarez 9 Tamb.io cum Fag. et Marchino, Cont. Tourn. cum Merali Ronc. ^^Conc ilem Caiet. Nugn. banch. Pal. Filliuc. clc. apud Croixi^J. Ratio, tum quia celebrare sine uUa veste sacra vix potost accidere sine contemptu, ut fatenlur ipsimet Laym. et Escob.; unde ait Croix cum Aversa contrariam senten|tiam in praxi vix esse probabilem; lum ■quia id non pote&t fieri sine scandalo «lut saltem sine magna irreverenlia, quapropter hic subintrat praeceptum naturale reverentiae in quocumque casu debitae sacrificio, a quo praecepto metus mortis non excusat. Utrum aulem ob talem metum liceat aliquando celcbrare sine aliqua ex vestibus etiam ex maioribus, puta stola vel manipulo.Non improbabilitersecluso contemptu, aflirmanl Ronc. el Tamb. cum Fag.»^ favelque Suar.^e^ quia haec non

(i)N.S27. (2)N. 4. (5) L. B.lr.S.c.G.n.17. <i) P. 2. liL 1. q. 4. dub. G. (S) L. 21. n. 48i).

De saciif. c. 9. a. 2. scct. 8. c. Utt um. t?) P. 3. ir. 6. r. 48. (8) L. G. p. 2. n. 539. U») Diib. 82. $. 5. V. Sccuiido. (10) Mclb.de . I. c 5. i. 1. u. G. (ll)L.c. Ci2}C. G.a i r.o.

videtur esse tanta irroverenlia, ut co« lebratio cohonestari non possit ob me* tum mortis; vide mox dicta n. 377.

378. Dubit. 3. An praelati regulares possint sacras vestes be-nedicere. Certum est apud omnes posse pro suis ecclesiis, ex pluribus privilegiis eisdem concessis. Nam (ut refcrt Tamb.') Innoc. VIII. id concessit vivae vocis oraculo congregationi s. lustinae de Padua, etconsequenter aUis communicantibus; ilem Leo x. per bullam hoc privilegium impertivit fratribus minoribua pro suo usu tantum; illudque confirmavit Sixtus iv., exceptis corporalibus, sed Alexander vii. die 27. sept. 1659. (ut refert Bened. xiv. <8] per decretum quod incipit Sacrorum rituum^ indefinite praebuit facultatem abbatibus benedicendi ecclesiasticam supelleclilem, dumtaxat pro suis ecclesiis. Dubium aulem vertit inter dd. an praelati re gulares possint etiam benedicere pro alienis ecclesiis.

Prima sententia negat, et hanc tenent Cont. Tourn. 19 cum Barb. Gav.20 Merati2i et Bened. xiv.22 ex decreto s. c. rit. die 24. aug. 1609. (apud Gav.) ubi dictum fuit: Superiores regulariumne' que ahbates posse henedicere paramenta ecclesiarum non sibi suhditarum.

Secunda sententia vero affirmat, eamque lenent Salm.23 Holzm. 24 cum Anacl. etElbeI25 ex privilegio enunliato Innocent. viii. Idemque censet Tamb.26 cum Marchino etTamb.27 pro omnibus regularibus, ut ait, exceptis tantum superioribus societatis, et fratrum minorum, quibus a Leone x. ut supra privilegium restriclum fuit. Ncc obstaro ait Tamb. decrelum s. c, quia constal de privilegio, non vero de eius revocatione. Sed hoc non obstanle, omnino tenenda est prima sententia ex decreto praefato Alexandri vii. (quod referunl Merati et nosler papa Bened. 28)

(15) P. SOI. n. 13. (14) Loc. c. (13) Locc cc

(16) Dicl. scct.5. (17) L. 1. c. 3. 2. n 8. (18) Not. 21. n. 19. (19) Ibid. v. Porro. (20) P. 4. til. 19. n. 22. (21) T. 1. uarl. 2. p 152o. B. 27. (22) NoUf. 21. n. 14. (25) Tr. S. c. 4. p. 4. n. 83. (2A) N. 574. (23) P. 144. n. 2fil (26^ L. c. n. 7. £27; abb. 428) L. c.

iu quo sic sancitmn fuil: Praelati inferiores episcopis, qui pontificalium usu fruuntur ^ ecclesiasticam supellectilem pro servitio dumtaxat suarum ecclesiarum vel monasteriorum benedicant . Pariter ibi declaratum fuit: Reliqua pontificalia extra loca ipsis abbatibus subiecta vel pro servitio alienae ecclesiae aut in subditos pariter alienos, etiam de licentia ordinariorum exercere non va^ leantj puta campanarum benedictiones, calicum et similium^ in quibus sacra adhibetur unctio^ nec minorum ordinum collationes. At quia praedicti praelati recurrebant ad privilegia pro beuedicendis paramentis etiam aliarum ecclesiarum, s. c. habita coram eod. Alex. VII. die 20. iulii 1660. mandavit exhiberi indultum authenticum^ ac interim abstinere. Sed hoc indultum, ut testatur Benedictus,numquam deinde exhibitum fuit.

Dubitat. 4. An episcdpi possint aliis delegare facultatem benedicendi sacra paramenta. Negant Tamb. ' et Gav. 2 cum Tabien. ac Ugolin., et Aversa (ap. Croix 3) affert de hoc deor. s. c. r. die H. nov. 4615. ubi dictum fuit: Nec episcopus potest absque licentia hanc benedictionem aliis delegare. Ratio quia haec benedictio est de potestate ordinis, unde ab episcopo non potest delegari sicut delegari potest potestas iurisdictionis. Sed contradicit Nicol. Luc. ^ dicens 1. Quod de hoc decreto non constat authentice. 2- Quod tale decretum non est U3u receptum, praesertim Romae, ubi r. d. vicesgerens passim auctoritate ordiuaria quibusvis sacerdotibus hanc delegat facultatem. 3. Quod haec beuedictio non est ordinis episcopalis, sed sacerdotalis, et ideo bene potest ab episcopo delegari. Addit Monacell. s cum Pirhing. « episcopos rite posse delegare ea quae ipsis competunt ex privilegio speciali ratione dignitatis; cum enim facultas oflicio sitannexa, transitin iurisdictionem ordinariam. Uis tameo non obstantibus,

(1) Mctli. miss. l. 1. c. 3. S. 2. n. 4. (2) P. 4. la. u. 25. (^o) N. 5o3. (4) C. l. a. 33. Je privil. n. 18. [6] T. 4. n. 1. (G) lu ius caii. 1 l. liU 29. u. S4. (7) 1*. c. P. 1. ui. ict. ». *

DE EU:.1L\RISTI.4

huic opinioni non acquiesco, cum xm^ libi audierim episcopos huiusmodi facultatem aliis delegasse: imo (ut refert Gav.) plurimi episcopi illam a s. c. curarunt obtinere: et Boned. xiv. cum erat archiepiscopus Bononiae, hanc facultatem ad quinquennium obtiuuit, ut ipse testatur

Dubitat. 5. Aa color veslium sit de praecepto ( In rubr. mlssalis ^ de colore sic habetur: Paramenta altaris^ celebrantis et ministrorum debent esse coloris convenientis officio et missae dieiy secundum usum romanae ecclesiae). Negant Tambur.9 Quarti Diana cuni Homobono, item Suar. et Aversa ap. Croix '2 quia ( ut dicunt ) rubrica hoc praescribens est tantum directiva. Sed contradicunt Sporer ^3 et Quarti i^. Et hoc puto probabilius, iuxta nostrain sententiam adducendam n. 399., nempe quod omnes rubricae tractantes de rebus quae missam concomitantur sint praeceptivae. Eo magis, quia rubrica dicit sic usum esse ecclesiae romanae. Bene tamen censent Sporer et Quarti, hanc rubricam non obligare sub gravi, nisi scandalum adsit, puta si in die paschatis (ut ait Sporer) vel in quacumque missa festiva (ut aitRonc. ^s) celebraretur vestibus nigris. Addit Spor. satius esse quocumque die facere sacrumin quolibet colore, quam illud omittere; hinc recte dicit a fortiori excusare omnem rationabilem causam, ut si concursui sacerdotum non sufficerentvestes debiti coloris. Putant autem Quarti 16 et Merati (contra Turrinum) quod color croceus sive flavus aequivalet omni colori, quia omnes ad illum concurrunt.

379. « 4. Sub mortali requiritur colix et patena consccrata: si tamen in nondum consecratis aliquis bona, imo addunt Bordon. et Tambur., mala fide celebrasset, licet sic celebrando peccasset mortaliter, probabile esse quod hoc ipso censeantur consecrata, licealque ia iis celebrare, coatra de Lugo et

(i)) L. 1. c. 5. i. . Q. 1. (10) p. 1. lit. la dub. 1. (Ii)P.2.ir.l4.r.S7. (12)N.340. (15) P.lSl. n.4i3. (14) P. 1. lit. 18. dub. I. (13) C. 6. q. 1. (iG) Loe. cit. d. 2.

les. 2.

d") T. I. 1. D. 2aa.

UAP. UI. hi bUCn. UT

Layni. docet Diana < e\ aliis octo. Idemquede sacns vestibus, itern decorporali,pyxide etc. quaeimmediatetaagunt species censet Tamb. 2.

380. Quaeritur 1. An calices et alia remaneant benedicta, si quis in illis sacrificet nondum benedictis.

Prima sententia communior negat , quam tenent Croix^ et Salm.'* cum Lugo Laym. Az. etc. Et hanc probabilem vocatTamb.s.Ratio(ut aitTamb.) quia, licet per contactum specierura sacrarum res consecrentur, ut indicat s. Augustin. apud Tamb., Vasa... ipso ministerio consecrata^ sancta dicuntur: attaraen aliud est rem sacrari , aliud ad sacrificium deputari , quod oporlet , quodque tantum fit per benedictionem.

Secunda sententia vero cum Diaua Con. Peyr. ac aiiis apud Tamb.6, quam ipse pariter vocat probabilem, affirmat illa remanere benedicta, quia percontactum specieruni iam aequivalenter , immo eminenter lalis deputatio habetur: et hoc evenire ait Tarabur. ^ cum Sa, tam si bona fide, quam si mala fide celebretur. Et idem probabile esse etiam pro vestibus sacris et ornamentis allaris ait Tamburin. » cum Gav. et Dian. cum haec ab ipso ministerio sacro consecralionera recipiant.

His non obstantibus, recte putant Salm.^> nullo modo recedendum a prima sententia, dum asserit Lugo contrariam merito communiter reiici a Laym. Nav. Azor. etc. Ratio, quia nec etiam est cerlum, immo omnino negalur, quod percontactumsacraraenti res femaneant consecratae, prout pa vimenlum, si ibi decidat sacramentum, nullo modo remanetsacratum. Quaresecunda senlentia nonsatis tuta apparet, ut bene ait Esc.^S dum saltem videtur esse dubiae probabilitatis. An vero liceat celebrare cura calice non deaurato. Vide dicta n. 370. dub. 3. £t an cum ca(1) P. 2. l. 14. r. 69. p. S. Ir. 15. r. 00. et p, 9. t. 7. r. m. (2) De cxp. sacr. 1. I. c. 3. 1.

C3) L. 6. p. 2. 11. 5o2. (4) Tr. iS. c. 4. p. 4. u. 9C. (») L. l. c. 1. S. 4. n. 1. (6) IbiJ. (7) N. 2. (») N. 4. (9) Tr. S. c. 4. p. 4. u. 9U. (10) D. 20. ». 2. n. 02. (11) L. 21. u. 477. (12) L. c. u. (13) N. 403. (14) N. 5Ga. (^16) P. 10. u. 13.

EST SACainClUM DOB. V. ZO^i

Iicee^ stanno vel aere aut aurichalcoi Vide ibid. d. dub. 3. in fine.

381. Dicunt autera Gav. Avers. Bon. et Tamb. apud Croix<2 quod abbates exercentes pontificalia possunt benedicere calices et indumenta sacra: indumenta pro suis tantura ecclesiis, calices vero etiara pro alienis. Sed adverl» decretura Alexandri vii. allatumn. 378. uhi declaratum fuit, abbates tantuin; pro suis ecclesiis, non vero pro alienis,. etiara de licentia ordinariorura, posso: benedicere calices, carapanas etc. qui-^ bus adhibetur sacra unctio, uecnoa vestes sacras. Idque confirraatum fuit per aliud decretum noviter eraanatuni. a nostro p. Benedicto xiv. ad instantiam cardinalis Spinelli archiepiscopi neapolitani.

382. Quaer. 2. Quibus sit licitura tangere vasa sacra, corporalia, aut vestes. Nerao dubitat quin, exceptis sacerdotibus et diaconis, aliis sit mor-^ tale tangere vasa sacra, dum continent eucharistiam , ut comrauniter dicunt (contra Ochagavium et Gob.) Spor. Croix»^ et Pai.i^ cura Suar. Fill. et aliis passira, ex c. Non oportet 26. dist^

383. Diflicultas est, an liceat laicis sacra vasa tangere dura eucharistiara non continent. AffirraantSot. Henr. etFag. apud Croixi^et perquara fuse iddefen* dit Tamb. cum Scot. Barth. ab Ang. et Sa^s^ qui sic aitiSacra tangi a laicis sine contempta aut nullum peccatum est aut levissimum. Sed comrauoissiraa et verior sententia negat, quam tenent Suar.»» Bon.20 Lay.2J Cont. Tour.2^ Holzra. 23 Hab.24 Salra.25 Antoine 26 et Pal.27cura Vasq. Sanch. et Con. Hi do* cent laicos tangentes sacra vasa peccare (sed non plus quam venialiter cura noQ reputetur haec materia gra— vls : et miuirae, si adsit rationabilis causa, secluso scandalo et conteraptujt ut probant ex c. In sancta, de consecr(10) L. 0. p. 2. n. 358. (17) Melh. miss. 1. 1. c 2, S. 1. n. 12. (18) V. Sacra n. 3.

(19) D. 81. s. 8. $. Tciliuin. (20) P. 9. n. 31. (21) C. 0. u. 19. (22) C. 9. a. 2. s. 8. v. Quaer. 8.. (23) P. 80. n. 57o. (2i) T. o. p. 2. c. 14. <]. 'i^ (io) Tr. 21. c. 10. p. 11. $. 1. n. 127. C2G) P. 493. n. 10. (27) P. 1 J. n. 45-dist, 4. c. Al. uui dicitur: Indiynum mlde esty ut sacra Domini vasa^ qua^•cumque sint, humanis' usibus serviant: aut ab aliis (nota) quam Domino famulantibus , eique dicatis tractentur viris. Pro huiusmodi autem sacralis virisintelliguntur non solum diaconi et sub<diaconi , sed etiam acolythi , ut ex c. JVon liceatj dist. 23. ubi; Non liceat cuiHbet ministeria tangere, nisi subdiacono aut acolytho in secretario vasa dominica. Insuper nunc possunt etiam ea langere tonsurati ex consuetudine introducta , ut dicunt Suar. * Tambur. 2 Croix3 cum Quarti etc, et idem docet Bened. xiv.^ cum Pasq. Id quoqueconcessum est laicis regularibus sacristis, ex privilegio Calixtiiii. etSixti iv. apud Salm. 5. Necnon monialibus sacristis , ex communicatione privilegiorum. Sal'manl.6. Et hodie potest dici ex consuetudinehoclicereetiam laicis oblatiscon^regationum sacerdotum saecularium sacristis, et omnibus qui in habitu clericali ecclesiis inserviunt; hi enim in ecclesia muneribus clericorum funguntur : saltem,, dico, hos a culpa excusari, quia dum oCScium sacristae exercent, semper adest aliqualis necessitas sacra vasa tangendi. Et idem quod dictum est de tactu sacrorum vasorum, dicendum est de tactu corporalium, ut ait Merati ' cum Quarti Pasq. et commuui.

Minime autem peccant laici tangentes vestes sacras aut alia non immediate attingeutia corpus et sanguinem Christi, ut Pal. Suar. Con. Laym. etalii ut supra ^ ex sententia (ut bene ait Pal.) in praxi recepta. Nec obstat textus in c. Altaris et c. Vestimenta^ de consecr, dist, 1 . ubi hoc videtur vetitum ; nam dicit Suar. nullum ibi de hoc esse praeceptum , vel saltem , inquit Suar cum Gloss. in d. c. Altaris, verb. Vela , quod , si ibi aliquod adest praeceptum, hoc usu est abrogatum.

383. a Ac licet deceus sit, ut etiam

(1) Loc. cit. (2; N. 9, (3) N. 537. Nolif. 29. n. 18. (o) Loc. cit. n. 150. et 131. {ti) Ibid. n. 132. (7) P. 513. (8) Locc. cc. ..0»' L.. r>. t. 8.C. 6. (10) L. 1. cxp. sacr. c. l.S.6. "^lij iliia. (12) Loc. cil. (15) N. 5i'J.

, OR KUCItlAnisiiA

pyxis^ sive ciborium etluna, seu sphaorula hierothecae, et quodcumque vas continens et immediate tangens eucharistiam, ut etiam secundum Laym.^ vasculum chrisma continens, benedicatur (benedicere autem praeter ea in quibus unctio adhibetur, potest idem qui caetera ornameuta), cum in rit. romano propria sit pyxidis benedictio; id tamen necesse esse negant Suar. Hurt. Lugo Tamb. nec esse necesse imponere pyxidi vas lineum benedictum benedictione corporalis.

» Porro calix et palena confecta esse debent ex auro , argento vel stanno , saltem quoad cuppam(admittunt etiam aliqui ex plumbo) sed non ex aere, c. Ut calix., de consecr. d. . (Vide dicta n. 370. dub. 3. in fine) quamvis Tambur.ii cum Hurt. Fagn. et Gav. admittat etiam ex gemma, qaae aeque pretiosa sit ac aurum vel argentum, modo species non imbibat, nec sit periculum ne eCfringatur. Ac, licet rubrica praescribat ut saltem cuppa et superior pars patenae sit deaurata, eam tamen non obligare sub mortali Gran., imo nec sub veniali, propter usuni contrarium, vult Tamb. '2. »

384. Dubit. 1. An pyxis debeat consecrari. Aflirmat Trull. ap. Croixi^. Sed verius et communiter negant Laym. ^ Bon.i^ Cont. Tour. ^6 Ronc. et Croix cum Gav. Pasq. et aliis passim. Ratia quia in pontificali rom. tantum habetuf benedictio de pyxide, nulla autem ib raentio fit de unctione chrismatis. Iteni in rituali rom. benedictio pyxidis annotatur inter eas quae non indigenl unctioue chrismatis.

385. Dubit. 2. An pyxis debeat saltem benedici de praecepto.

Prima sententia affirmat, et hanc tenent Cont. Tourn.is cum Sylv. Salm.i^ cum Gav. et Reg., item Durand. Barb March. et Dic. apud Croix^o^ item Bcned. XIV. 2* et Esc. 22, qui tamen putal omissionem huius benedictionis noc

(14) Tr. 8. c. G. n. 22. (lo) P. 9. n. 25.

(16) Loc. cit. V. Quaer. 7.

(17) C. 6. q. 4. (18) Ibid.

(19) Tr.5. c. 4.p. 4.n. 99. (20^ N. 5'i8.

(21) Nolif. 21. n. 12. (22) L. 22 •> 419.

cAP. n:. DE EUCH. UT

tfxcedere culpam venialem. Probalur *jx rubrica missalis < ubi dicitur : Si sacerdos est consecraturus plures hostias pro communione facienda^ locet eas super corporale ante calicem, aut in aliquo calice consecrato vel vase mundo henedicto. Praeterea probatur ratione, quia hoc valde convenit; si enim corporale in quo sacrae species ad modicum tempus manent benedici debet, quanto magis benedicendum est vasculum in quo diu noctuque illae conservantur? Et ideo in rituali assignatur specialis benedictio pro tabernaculo (ut ibi dicitur) seu vasculo pro sacrosancta eu~ aharistia. Accedit doctrina d. Thom. 2 qui, ad probandum quod pertineat ad sacerdotem dispensatio eucharistiae , dicit: In reverentiam huius sacramenti^ c nulla re contingitur ( sacramentum ) nisi consecrata^ unde et corporale et calix consecrantur et similiter manus sacerdotis.

Secunda sententia attamen negat , et hanc tenent quamplures graves aa. , nempe Suar. 3 Azor. ^ Fill. ^ Bonac. ® Sylv. ^ Sporer ^ cum Vasq. et Pasq. item Sot. Con. Tab. ac Nugn. apud Escob.9, etprobabilem putant Dian.^o Lugo^i cum Henr. et Fagn. Ratio quia (ut aiunt) de hoc nullibi habetur ex«IDressum praeceptum; nec pontificale certos nos reddit, cum ibi assignentur benedictiones etiam pro campanis et thecis reliquiarum, quae tamen non de praecepto, sed tantum de congruenlia benedicuntur. Haec secunda sententia non videtur improbabilis, saltem ob tanlorum dd. auctoritatem ; sed primam probabiliorem puto, quia conformior est rubricae et rationi : et ideo in praxi est consulenda , ut recte dicunt Suar. Fill. et Bened.12. Idem dicendum de circulo seu lunula , ubi reponilur hostia consecrata, cum exponitur in oslensorio.

386. « 5. Cor^orale lineum (Vel ex caniiabo , ut probat usus; vide dicta n.

[i) P. 2. tii. i. 11. 3. (2) 3. P. f]. 82. arl. 3. (5) D. 81. s. 7. (4) P. 1. 1. 10. c. 27. q. 7. (o) De cucliaiislia n. 133. (6) P. 9. ii. 23. (7) V. Euchar. 3, q. 4. (8) N. 401. (9) N. 427. \tO) P. 2. ti. 1. 1 IGO. Uik D. 20. u. 9(J.

De LiGORio. Mor. II.

EST SACRIPlClUM DUB. V. 305

375. dub. 3.) saltem quoad oam par~ tem, qua hostiam vel calicem tangit, c. Consulto., de consecr. d. 1. (nam in extremitatibus potest esse sericumvel auro elaboratum ) et benedictum ab episcopo vel privilegiato 13. Non tamen iterum benedicendum post lotionem , nec nisi notabiliter rumpatur. S. Th. Sylv. Bon.i^ LugoiSet Gav.iSqui addit ex Sa (ot dicit esse communem), peccare mortaliter qui utitur notabiliter immundo. ( Vide n. 376.). »

376. Notandum 1 . quod celebrare sine corporali aut cum eo non benedicto nequit excusari a mortali , nisi gravis urgeat necessitas celebrandi , certum est apud omnes.Vide Suarez^' et Croix

Notandum 2. id quod spectat ad lotionem corporalium. In can. Nemo 40. de cons. dist. 1. Clemens papa duo statuit: primum , ut sacrae pallae tantum a diaconis laventur ; secundum, ut lotio miltatur in sacrarium. Quoad pri^ mum pertinet, dicunt Suar.i^ Merati 20 et Croix2i cum Bon. quod licet convenientius sit secundam et tertiam lotionem pallarum (id est, ut explicat Suarez, corporalium, parvaruiii pallarum et purificaloriorum) fieri a persona sacrata, tamen nullum est peccatum si illae fiant a laicis; prima autem lotio omnino debet fieri a diaconis vel subdiaconis, quia hodie horum ordo inter sacros numeratur, et ut commun. dd. aiunt, hoc est peculiare officium subdiaconi: imo probabiliter dicit Croix^a cum Suar. et Pasq. posse hanc primam lotionem fieri etiam a clerico tonsurato; dum in dicto can. Nemo dicitur: Diaconi cum humilibus ministris lavent. Hodie autem clerici tonsurati iam ex consueludine inter inferiores clericos numeranlur, ox qua eis permittitur sacra vasa tangere. Utrum autem peccaret mortalilerlaicus qui hanc primam lotionem faceret. AfTtrmat Villal .23. Sed communius Croix^^ ac Quarli

(12] Locc. cc. (13) Vide comp. prlvil. soc. Icsu, v. Bo.iod. (14)D. 4. q ult. p.9. (15) D.20. s.2.n.7C. (10) P. 2. l. 1. (17) D. 81. s. 0. (18) N. 333. (ly) D.81.S. 8. (20)T.l.p.l.u. 10. f21)N.334. (221L.C (25nr S 4iir.2*> u.d. "c241 L. c.

20

SOI^ IJTi. vr. TRACT. 111

Pasq. etc. apud Morali > censent id esse

tantum veniale, et nullum si ex iusta

causa fieret. Quoad secundara vero ,

putat ex Croix cum Pasq. nullum esf^e

peccatum, si aqua lotionis non in sa-'

crarium, sed in locum decentem proiiceretur. Sed omnino tenendum est op.positum oum Merati, dum in praefato

textu TVemo expresse dicitur, quod foras eiicere lotionem erit ' operanti peccatum. Ei Sylv. apud Suar. dicit quod

huic nulla contraria consuetudine derogari potest. Id tamen intelligitur tan-.

tum' pro corporalibus, pallis et purificatoriis; licet enim in textu idem dijsatur de lotione, albae 'et mapparum

altaris, attamen recte ait ibi Glossa iit.'

l., Hoc generali ^consuetudine ahroQatum esse. , ,

388. « 6.'Pal/a item linea, qua parw

calicem tangit ( superiore onim 'parte

potest auro constare vel serico); quae

cum habeat communem cum corporali

benedictionem, utpote cuius pars anliquitus fuit, pro eodem servirelposse,

docet idem Lugo^ si sit salis capax. »

: Palla debet esse ex lino, ut requiritur in rubrica^ vel ex cannabe, ut diximus de corporali n. 375. duh. 3. Unde bene advertit Merati ^ non bene agere qui adhibent . pallam de paryro

aut drappo serico. Imoin decreto s. c.

die 2*2. ian. 1706. (apud Cont. Touro.s)

dictum fuit: In sacrificio missae non

adhibenda est^palla a parte superiori

drappo serico cooperta. Quam vis p. Suarez 6 putat non esse vetitum adhibere

pallam tantum exleriori parte sericam

vel auro elaboratam , corporale vero

dicit tantum in extremitatibus posse

auro vel serico ornari, et hoc probabile est, cum in rubrica ' dicatur: Corporale, quod ex lino tantum esse dehet,

nec serico velauro in medio (nota) intextum, sed totum album. Palla autem

benedicenda est cum corporali eadem

benedictione , ut communiier docent

Gavant.8 Suarez et Continuator Tournely 9 cum Quarli et Vasq. qui contra(1) N. 16. (2) L. c. (3) P. 2. til. 1. n. 1. (4) Ibid. (5) L. cit. v. Qaaer. 10. (G) D. 81. s. 6. (7) P. S. tit. 1. n. 1. (S) In praefata rubr. tit. 9. (9) Ut supra. (10) L. c. (11) De euch. n. 125.

DE BUCHARISTIA

riara opioionem improb&bilem putant.

An vero sit mortale celebrare sin&

palla autcum ea non benedicta. Affirmant probabiliter Suar. Fili. Gont.

Tourn.i2 cum Quarti, et Escob. <3 cura

Vasq. Reg. Ratio quia olim palla erat

ipsum corporale, quo calix operiebatur; unde, licet hodie palla sit ab illo^

separata, lamen est aeque necessaria et

benedicenda ac corporale; et ecclesia,

separationem' permittendo, nihil circa

materiara et benedictionem immutavit.

Non minus vero probabiliter negat So-^

tus i^, item Manuel et Moure apud

scob. i^^ac Rodr. apud Croix^^. Ratio',

tametsi . ecclesia eadem' benedictione^

statuerit benedici pallam ac corporale,

eo quod illa moraliter pars corporalis

censetur; tamencumhodie palla sit sgparala a corporali non " eadem ratio^,

reverentiae currit pro corporali quod:

immediate tangit sacras species. auam;

pro palla quae non tangit.

. Dicunt autem Spor.^^etCroiX"» cum;

Gob., quod si palla desit aut per.quadrantem expectari debet, poterit loco^;

eius adhiberi aliud corporale * aut hoe

deficiente, purificatorium aut bursa. ,^

V Dicit autem Gav. quod illi qui adhi-^.

bent duas pallas, unam pro calice,'alteram pro hostia non sunt quidem reprehendendi , sed ; non .Jmitandi , sin&

pontificia facultate; hoc enim esset additio ritus vetita a s. Pio v. Et huic opinioni adhaerent Qiiarti et Megal. apud;

Merati 19. Unde dicunt sacerdotes hanc

facultatem a "pontifice non hahentes;

non posse has duas pallas adhibero.

Sed Molfes. Pasq. Silos et Magius apud

Merati 20 tenent quod non solum Teatini, quibus hoc privilegium sive ususapprobatusfuit a Clem. vii., sed omnes

sacerdotes exteri possunt illis uti, quia

hoc non est additio, sed potius quaedam accessio ad romanum ritum ob

maiorem decentiam, utque commodius

fragmenta colligantur. Hinc censet Merati cum Pasq. unumquemque posW

hancobservanliam sequi; refertquecar(12)Ibid. ad3. (13) N. 432. (14) In 4. d. 13 quaest. 2. art. 5. (15) N. 430. (16) N. 332. 07) N. 398. (18) Loc. C (19) T. 1. p. l^ p. 310. n. 12. (20j Lot. c.

CAP. III. DE EUCH. UT

^lnalera Baroninm id suasisse alicui ftd praxini.

389. « 7. purifirMorium Itemliaeura, noQ tamen necessario benedictum, ut fontra Laym. docentSuar. Gav. etLugo; neqne ulla reperitur in ritualibus Dius benedictio. »

(^uaeritur an purificatorium sit beivedicendum. Affirmat Layman ^ , iXam Franciscus Lugo et Fagund. apud !i'scob. 2, qui huic opinioni adhaer^ tamquam tutiori , licet contrariam etiam tutam vocet. Ratio 1. quia, ut dixit d. Th. 3, hoc sacrameutum a nulla re contingi debet, nisi consecrata. Ratio 2. quia rubrica praecipit benedici mappas altaris ; ergo tanto magis be~ nedicendum purificatorium , quod forte potest tangere reliquias sanguinis. Nec obstat quod in benedictionibus uon reperiatur peculiaris benedictio quoad purificatoria; nam pro iis sumitur benedictio linteaminum, mutata voce al~ tare in calicem , si separalim purificatoria benedicantur. Sed communiteret probabilius negant Gav.-* Suar. 5 Pal.6 Salm. 7 Lugo 8 Croix ^ Bon. lo Ronc. " et Cont. Tourn. 12 cum Sylv. qui dicit, banc b.enedictionem fieri tantum de convenientia. Ratio quia in riluali nulla adest benedictio propria de purifi^ catoriis, sicut nec veli nec bursae. Gralis autem asseritur eamdem benedictionem quae adhibetur pro mappis, aptandam esse pro purificatoriis, cum pro his nullo modo possint verificari verba orationis, quae habentur in rituali , nempe , consecrare digneris haec linteamina ad tegendum, involvendumque altare Filii tui. Hinc non suflicit (ut aiunt conlrarii) mutare solam vocem altare in calicem^ sed etiam oportere mutare verba tegendum involvendumque in abstergendum , quod esset potius novam orationem conficere, quam mutare; dicunt tamen Salm. ^3

(1) C. 6. n. 12. (2) L. 21. n. 4M. (3) L.cit. ». 584. (4) P. 2. lit. 1. (S) D. 81. ». 8. (6) N. 2. -) Tr. 8. e. -4. p. 4. b. 8S. (8) D, 20. n. 7G. <9) N. 331. (10) P. 9. n. 22. (11) C. 6. q. 4. (12) C. 9. a. 2. soct. 8. t. Quaer. 9. (13) L. «. <14) Tr. »5. n. 64. (15) N. 351. (16) L. e. U7) P. 1. 10. n. 20. llt. B. (iii) Uic e. ». a. 2.

EST SACRIFICIUM DUB. V. 307

quod , licet non sit obligatlo beni3di<* ceudi purificatorium, tamen ipsum iioite benedici potest. Si autem purificatorium non facile haberi possit, probabiliter dicunt Wig.i^ ac Suar. Spor. Avers. et Gob. apud Crcix iicitum esse sine eo celebrare, eiusque loco adhibere posse strophiolum mundum, quod postea ad profanum usum noQ adhibeatur.

390. « 8. Sub gravi peccato missale^ canonem saltem continens , ut habent Bon. et alii commun., etsi Ledesm. et Laym. doceant in gravi necessitate licitum esse celebrare sine libro ei qui moraliter sit certus se non erraturum; et sic Lug.*6cumDian.etc. probabilifeer excusat eum qui propter visus debilitatem legere non potest (Tabella autem secretarum non requiritur ex prae»cepto, sed tantum ad maiorem cel^ brantium commoditatem , ut bene ait Gav. 17). »

Quaeritur an liceat umquam sacerdotibus celebrare sine missali.

Prima sententia negat, ethanctenenl Cont. Tourn. is Habert item Nav. et Henr. apud Pal. 20^ ao Coninch. Fag, apud Escob.^i, etiamsi aliquis firraiter sciat memoriter quae dicenda sunt, Ratio quia in re tam gravi vitandum est omne errandi periculum, quod re» citando raemoriter semper timeri potest. Idque videtur confirmari ex eo quod s. c. concilii (ut fert Ben. xiv.32) licentiam impertiendo alicui sacerdoti caecutienti celebrandi in ffesto duplicl missam votivam de b. Virgine , et die feriali missam pro defunctis, hanc solet ckusulam apponere : Quod non si^ Omnino caecus et memoriter non recitet, Secunda sententia vero communissima, quam tenentLugo23 Lay.24 Pal. 21 Suar.26 Vasq.27 Diana^s Escob. 29 cura Avers.Spor.30Salm.si cum Villal. Led, et Croix 32 cum Vericelli et Gob. profpct. 9. V. Quacr. 2. (19) T. 5. p. 2. e. 15. (20)P. 9. u. 4. (21) L. 21. n. 462. (22) Nollf 29. n. ». (23) D. 20. u. 78, (24) C. 6. n. 17 (28) L. c. (26) D. 81. $. fj. (27) T. 253 e. | (28^ P. 2. tr. 14. r. 46. (29) N. 464,

(30) T. 3. p. 148. nnm. 588. :3lN Tr. 5. e. 4. i>. 4 o J»" '32^ N. »53

babiliter dicit posse quandoque sacerdotem celebrare sine missali, si hoc facile non posset habere, el ob praeleritam experienliam abesset morale periculum errandi, Hinc probabiliter inferunt Lugo Pal. Vasq. Sal. et Escob. licite celebrare sacerdotem, qui ob visus delibilitatem meraonter missam recitat, modo discernat calicem et hostiam quantum sufficit ad evitandam irreverentiam: et modo ad notam effugieiidam habeat missale in altari vel alium librum loco ipsius, ut aiunt Croix^ cum Gob. et Salm.^ cum Lugo et Pal. Per clausulam autem quae solet a s. c. apponi, ut supra, non satis probatur hanc secundam opinionem tamquam improbabilem reiici : tutius tamen semper erit hanc facullatem a s. c. obtinere. Certum autem est apud omnes, sacerdoti penitus caeco illicilum esse celebrare, quamvis referat Bened.3 die 23 augusti 1727. sacram 0. concilii hanc licentiam concessisse cuidam parocho pauperi ex speciali gralia, cum assistentia tamen sacerdolis.

Sacerdos autem ritus roQiani graviter peccaret, si uteretur missali regularium eliam in eorum ecclesiis vel

locorum qua transit dicendo missam

diversi rilus, ut recte censet Croix

cum Pasq. Quarli ct Aversa(contra Pal.

et Praep.) ex decreto s. c. 4 9 novem.

4622. apud Gav.^ Hoc tamen intelligitur si talis sacerdos posset ritum

suum servare: nam alias licite posset

uti peregrinus ritu et missali illius

dioecesis in qua reperitur, ut probabiliter ait idem Croix^ cum Con. Tamb.

«t aliis communiter. Olim missalia habentia in canone, pro rege nostro, erant suspensa; sed hodie recle dicit

Croix^ cum aliis recentioribus in hoc

non esse faciendum scrupulum ex consuetudine introducta.

Confessarii autem et capellani monialium possunt quidem dicere mis(M N. oG4. (2)Loc. cit. (3) Loc. cit. (4) P. 3. lit. ^O. (5) N- 508. (6) N. 369. <7) De ritib. n. 4768. (8) Tract. iA. res. 45. ^9)Art. 6. d. (10) Res. past. tr. 4. c. 5.qJ0. ^H)L.c. (12) L. c. (13) De orcl. t. 3.C. 15.

. DE EUCHARISTIA

sas sanctorum de qulbus ipsae recitant officium , non tamen missas proprias illius ordinis, sed cum missah' romano et de communi; ita s. c. r. annuente Clem. XI. die 1. decembr. 1717. apud Pitton.'.

391. « 9. Minister, secundura Navar.

Fag. Zerol. sub mortali etquidem masculus ; in necessitate tamen gravi,

V. g. diei festi vel dandi viaticura ,

posset quis sibi respondere, inquiunt

Sa Bon. et Diana^ ex aliis. In quo casu etiara foeminara adhiberi posse docent Nug.9 et Sylv,, idque quibusdam

Belgii partibus consuetudine induclum

esse docet March.*<^ contra comraunera,

apud Layra. Fern. et Dianai^ Tamb.i^

et March.^^ qui vult id esse mortale.Ministrante tamen circa altare viro qui

nesciat respondere, moniales ex choro

respondere non esse prohibitum nolant card. Lugo et Tarab.^* qui eliara

cum Henriq. et Hurt. permiltunt celebranti missam coeptam prosequi sine

ministro, si hic forte absit, et aliquaotulum expectatus non revertatur. »

Dubitatur 1. quale peccatura sit celebrare sine ministro. Certum est apud oranes esse mortale ex cap. ProposuitQ. de fil. presb. \ih'\ dicitur.* Non

enim solus presbyter missarum solemnia

potest sine ministri suffragio celebrare.

Verum communiter dicunt dd. licitum

essecelebraresinoministro, urgente necessitate ministrandi viaticum. Ita Lugo^^cum Suar Lay. Fag. Dianai^ cum

Cler. Vill. et Petig., item Ronc^'^ cura

Glossais Cont. Tourn. et Sylv.20.

idem concedunl Cont. Tourn. Lugo et

Dian. cum alils ab ipsis citatis, ut populus audiat missara de praecepto: celebrantem autem, ut ipse solus missam audiat de praecepto, etiam excusat Diana2<: et Cont. Tour. cum Sylv.

non damnat, licet non approbet.

Probabililer autem dicunt (praeter

Lugo Tamb. Henr. et Hurt. apud Bus.

Cont. Tour.22 et Salm.23 q^jtj^ Dicast.

(14) Loc.c. (15) D. 20. D. 103. (l6)P.2.tr. -14.^.43. (l7)C.6.q,6. (18)ln c Quaesivit. deverb. signif. (^9)Ead. sect.O.q. 1. v.Hinclicet! (20) 3. p. q. 83. (21) Loc. c. (22) Loc. c. (25) Tr. 5. c.4.p.4. n. ^OI.

^AP. in. DE EUCH. UT EST SACRII-/CIUM DUB. V.

309

^od , incoepta missa, raaxime si sit facta oblatio, permittitur celebranti pergere sine ministro, si iste abscesserit, et de brevi non reverlatur. Probabiiiter etiam dicunt Salm. i quod celebrans non faciat scrupulum, si minister male pronuntiet, nec facile corfigat errores, ne turbet seipsum vel «rcumstantes vel ordinem missae ; quamvis moneat Croix cum Gobat. quod celebrans suppleat omissa a ministro. Dicit autem 2 cum Quarti, rubricas circa ritum a ministro servandum, esse tantum directivas, et non obligare ad culpam ; sed huic non acquiesco. Rationabiliter vero advertit Lugo3 minorem necessitatem sufficere ad celebrandum cum ministronescienfe respondere, quam sine ministro.

Illud autem quod habetur in c. Hog quoque 64 . de consecrat. dist. 1 . ubi Soter papa sic ait : Hoc quoque statutum esty ut nullus presbyterorum missarum solemnia celebrare praesumat, nisi duobus praesentibus sibique reftpondentibus, ipse tertius habeatur ; quia cum pluraliter ab eo dicitur^ Dosanctimoniales , modo non fmmediata ministrentin altari, porrigendo urceolos etc; id enim non posse excusari a mortali, exc. 1. Inhibendum de cohab. cleric. ubi foeminis omnino interdicitur celebranti ministrare. Et ideo bene advertit Laym. 12 quod urgente necessitate satius esset celebrare sine ministro , quam cum foemina ministrant&.

393. « 10. Crucifixus; nisi sit expositum venerabile sacramentum, non tamen sub obligatione gravi; idem est de velo. Lugo 13 Gav. »

In rubrica missalis hoc tantum habetur : Super altare collocetur crux inter candelabra. Sed a s. c. rituum in decreto edito die M. maii 1707. (apud Merati^s) dictum fuit: Super altare^ in quo ss. sacramentum expositum est^ crux de more collocari debet, cum ima^ gine crucifixi apposita. Quod tamen intelligendum est, ut ait Merati tantum dum missa celebratur. Item ih caeremoniali episcoporum sic praescribitur: Crux parva cum imagine crucifixi super tabernaculum ^ in quo asservatur ss. sacramentum in altari ,

minus vobiscum, et Orate pro me, a- ■ non est sufficiens inmissa, sed ponideptissime convenit ut ipsius respondeatur salutationi. Explicant d. Thom. ^ et Bellarm. Laym. Soto et alii communiter apud Escob. 5 hoc intelligi de missa solemni. In missis lamen privatis (ait d. Thomas) su/ficit unum habere ministrum^ qui gerit personam totius populi catholici^ ex cuius persona sacerdoti pluraliter respondet,

392. Dubitatur 2. An sacerdos cele. brans, respondente muliere, peccet graviter. Affirmat Nugnus ap. Dian. 6. Sed communiter negant Laym. ' Suarez 8 Contin. Tourn. » etDiana^o cum Molf. Homob. Zanardo Fern. etc. Hinc dicunt Wig. <i Cont. Tourn. cum Lugo et Laym. cum Palud. et Hurtad. bene permitti , ut foeminae quandoque refcpondeant a longe, maxime si sint

(1) Loc. cil. (2) N. 590. (S) D. 20. n. 505. 54) Q. 85. a. S. ad 12. (5) N. 640. (6) P. 2. Ir. 14, r. 44. (7) C. 6. n. 13. (8) D. 87. secl. 1. f); II)UI. V. Hinc in casu. (10) L. c. (11) Tr. \6. . G9. (12) L. c. (15) D. 20. sect. 2. n. 7>. 141 P. 1. lil. 20. (15) T. !. y 2 iu Indicc n. G04.

bet alia crux in medio candelabrorum. Idque confirmatum fuit a s. c. die 16. iunii 1663. ap. Merati

Sed dubitatur 1 . An sit mortale celebrare sine cruce. Affirmant Renzi et Aversa20 quia res est gravis, cum in sacrificio altaris repraesentetur sacrificium crucis: negantvero communissime Suar. 21 Laym. 22 Cont. Tourn.23 Bon.24 Fill. 25 Merati 26 et Esc. 27 cum Vasq. et aliis pluribus, quibus consentit Habert 2S et Conc. 29 qui dicit crucem non esse tantae necessitatis,ut sine ea non possit celebrari cum ralionabili causa. Caeterum nullo modo excusari potest saltem a veniali sacerdos qui celebrat sine cruce, ex decr. Benedict. xiv. edito an. 1746. ubi dicitur: Ut nullo modo fiat sacrificium^

(16) T. 1. p. I. p. 095. V, Super. (17) L. 2. c. 1% (18)Ininil.n.400. (13)C.4.q.lS. (20) Q. 11. s. 5, (21) D. 81. sect. 5. (22) C. 6. n. 17. (25) C. » art. 2. sect. 7. v. Quaer. 10. (24) P. 9. n. .^a, (2S) N. 123. (26) T. I. p. 1. p. 297. (27) N 4G| (a») T. S. p. 708. (29) P. S03, n. 193it

wfB. Tt. TRjUS-r. 111. UU BDCilAKISTlA

msi crucifixtts inter can(U;labra ita promineat^ ut sacerdosac populus eumdem crucifixum facile et commode intueri fpossit: et imago non sit ita tenuis et exigua , ut ipsius sacerdotis et populi oculos pene effugiat. Idemque praescribitur in caeremoniali episcoporum. Et s. c. rituum decrevil etiam in altari, ubi expositum est ven. sacramentum, collocandam esse crucem cum imagine crucifixi, ut habetur apud Meratum et La Croix Crucifixus autem in altari non requiritur cum tanto rigore quo requiritur crux, nam per solam crucem iam habetur sacrificii cruenti repraesentatio ; ita Bissus apud Merati 2 et Suar. Vasq. Dic. etc. ap. Croix 3.

Dubitatur 2. An quando in altari est statua crucifixi requiratur alia crux. AlBrmant Gav. ^ et Wigandt ^ quia ex rubriofl requiritur, ut crax inter candelabra coUocetur. Sed negandum requiri in caeremoniali episcoporum ^ ubi dicitur : At in altariy in quo adest magna statua ys. crucifixi^ non est necesse ut ponatur alia crux dum celebratur missa. Idque confirmatum fuit per decretum s. c. rit. 46. iunii 4^663. apud Merati Et idem dicendum esse de imagine crucifixi depicta, scribunt Pasqualig. Quarti et Girib. ex decreto s. c, ut refert Bened. xiv. in constit. Accepimus sub die 46. iulii 4746. in bullario.

Crux autem non debet esse de praecepto beaedicta, iuxta decr. g. c. 42. iulii 4704. apud Merat. 8. Et idem docet Pign. 9 de omnibus imaginibus in altari collocandis, dicens easposse, sed non debere necessario benedici.

394. «44. Candela accensa duplex, ex cera et quidem, secundum Fagund. Reg. Vasq. et alios, sub mortali, conIra Nugn. et March. In necessitate tamen, praeciso scandalo, sufficituna, etiam ex sebo, vel lucerna aut lampas (1) L. 6 p. 2. n. 3il. Laudatum decretum fuit 14 maii 1707 editum, ast decreto i2 sept. 1741 s.r. c. relinquit,quarido est expositum ss.sacr. unumqaemque in suo usu apponendi crucem ▼el non. (2) P. 295. (3) N. 318. (4) P. 1. lit.
395. lit. ult. (5) Tract. 75. n. f53. (6) Loc. cit. (7) In.mdice n. 400. (8) Dict. p. 297. (9) T. 9. comuil. S9. (10) Loc. cit. (11) c 6. n. 17.

ex oleo. Vide Diana ^ Lay. n Azor. « Sine omni autem lumine celebrare numquam licet, Lugo «; adea ut, si extingueretur ante consecrationem, et aliud haberi non posset, missam esse relinquendam , etiara in necessitate consecrandi pro moribundo viaticum» dicant Fagund. i< et Quint.

In rubrica i« sic habetur: Super aU tare collocentur candelabra saltem duo candelis accensis hinc et inde in utroque latere. Certum est apud omnes essa mortale celebrare sine ullo lumine, ex c. Litteras uU. de celebrat. miss., ubi graviter culpatur sacerdos qui sine igne^id est sine lumine celebrat. Et hoc etiamsi urgeat necessitas ministrandi viatici , ut dicunt communiter Ronc*" Cont. Tourn.is cumBell., item Lugo Quarti etc. apud Renzii^, et idem sentit Croix 20 ( contra Pasq. cuius tamen opinionem ipse Croix probabilem putat). Unde recte censent Ronc. Cont, Tourn. 21 ac Tamb. 22 Renzi 23 (contra Croix 24 cum Gob. et Leand. Lugo autem25 et Spor.26 quos ipse citat, id minime dicnut, imo potius oppositae sententiae adhaerent); quod si ante consecrationem deficiat lumen, omnino desistendum est a celebrando; secus si post consecrationem. Quo casu, si candelae statim possint reaccendi, dicit Pasq. apud Croix27 melius esse pergere, quia continuatio missae pertinet ad unitatem sacrificii , et idem dicendum ait 28 Quintanad. si candelae non possint ita facile reaccendi , ut expectandum sit ad quadrantem, ob eamdem rationem. Recitare autem evangelium s. loannis, extinctis candelis, nullum esse peccatum dicit Quarti cumCroix29, quia tale evangelium non est pars missae, nam dicitur post Ite missa est. Sed probabilius dicitGav.30 cum Merati 3i candelas non deberc extingui nisi post evangelium, ut re-«

(12) C. iS. q. 15. (13; 0. 3U. secl. 2. n. 77. (14) P. 22. c. 22. (15) T. 2. s. 1. (IS) P. 1, t. 20. (17) G.6. q. 5. (18) Ead. sect. 7. v. Quaer. H. (19) G. 4. q. 17. (20) N. 392. (21) Locc. cit. (22) C. 5. S. 4. (23) G. 4. q. 17. (24) N. 392. (25) D. 20. n. 77. (26) N. 381. (27) N. 394. (28) Ibid. (29) N. 397.

(30) P. 2. t. 12. lilt. f. (31) Ibid.

CAP. III. DE EUCH. tJT E5T 5ACRirfC!UVI DUR. V.

311

era pratj*;cribit rubrica: !icet enim hoc evangelium olim ex arbitrio dicebatur, hodie tamen, ut advertit Butrius oum aliis communiter, dicitur obligatione ob mandatum s. Pii v. Non debet autem angi sacerdos, si , tlum legit evangelium, minister candelas extinguit. Item probabiliter ait Croix ^ cum Sporer nullam esse obligationem accendendi tertiam candelam post Sanctus; sic enim hodie communis usus habet.

Dubitatur 1 . An liceat celebrare cum candelis ex sebo vel oleo. Affirmat Tolet. 2. Sed communiter dd. docent id esse mortale, quia talis usus est indecentissimus et prorsus alienus ab universali ecclesiae consuetudine. Et hoc etiam in necessitale, ut sentiunt Suar. 3 (loquens hic de candelis sebaceis) et Escob. * cum Villal. et Fag. Verum communiter et probabiliter Azorius 5 Wigandt 6 Gont. Tournely 7 Sporer s cum Tanner et Tamb. Fill. 9 et Bonac. cum Vasquez Reg. Nugno GratF. dicunt licitum esse celebrare cum oleo vel sebo in necessitate : et probabile putat Esc. modo, ut bene advertit, scandalum absit. Non approbo autem id quod dicunt Pasq. Gobat. et alii (quibus consentit Suarez loquendo de lumiue ex oleo), nempe non «sse illicitum celebrare cum candelis exoleo vel sebo, etiam ex sola devotione, si aliae haberi non possint; nam haec non videtur causa gravis sufficiens ad excusandum a mortali, ut supra dictum est.

Dubitatur2. Au liceat celebrare cum uno luminecereo. Fagund. ap.Ronc.i^ negat et dicit hoc esse mortale. E converso Fill. i3 Azor. i4 et Bonac.^s cum Suar. Vasq. Con. Regin. etc. censent nullum esse peccatum, praeciso scandalo. Sed probabilius et communius puto cum Cont. Tour.te Tol.i? et Esc.i», qui citat Franc. Lugo. id esse tantum veniale; a quo putoperinde quamcum(l)N. 598. (2)C.2. n. ^4. (3) D.8l.sect.6. (4) L.2I. n. 457. (5) T. M. 10. C 28. q.l5. (6)Tr.^5.n. 63. (7)Loc.cit. (8) N. 383. <9)N.^26. (IO)Parl.9.n. 31. (II)N.458. <i2)C. 6. q. 5. (13) N. 126. (14) C. 28. q. 15

que causam rationabilem, adhuc solae devotionis, seclusoscandalo, exousare.

Advertendum autem hic non esse licitum cuicumque nec etiamvicariis generalibus, celebrare cum quatuor candelis, ut declaravits. c. die 7. aug. 1627. apud Gav.i9. Et sic pariter id vetitum est aliis sacerdotibus, nisi sint cardinales, episcopi et abbates usum ponti» ficahum habentes, tum solum tamen, cum in ipsis celebrant; ex decreto 9. febr. 1675. apudBened. xiv. 20.

395. «42 Requiritur etiam antipen* dium, pulvillus, candelabra, bursa, velum , manutergium; sed non benedicta : et si quid ex his desit , ex profanis congruenter mundis mutuo accipi , et deinde priori usui reddi potest. Tamb. 21. »

Recte dicit Busemb. Ista non benedici, quia ipsa requiruntur tantum ad decentiam. Celebrare sine antipendio putat Pascj. 22 nullum esse peccatum , maxime si ob paupertatem omittatur ; sed Quarti apudCroix^s dicit esse veniale, et hoc puto probabilius, cum antipendium requiratur ex rubrica^^ubi dlcHur i Altare pallio quoque ornetur ^ coloris quoad fieri potest diei festo vel officio convenientis. Excipienda tamen sunt altaria ex marmore, vel illa quae vulgo dicuntur alla paolina , quorum usus communissime hodie invaluit.

Requiritur etidim pulvillus ex eadem

rubrica: In cornu epistolae (collocetur)

cussinus supponendus missali. Bene vero pro cussino licite subrogatur legile, vulgo lettorino : item manutergium

cum pelvicula: Parentur ampullaevi^

treae vini et aquae cum pelvicula et ?7ianutergio mundo. De velo et bursa dicitur in rubrica 25-; Tegit (sacerdos hostiam ) parva palla Linea» tum velo serico. Super velo ponit bursam coloris

paramentorum intus habentem corpo-^

rale plicatum. Unde non bene agunt

qui extra bursam deferunt corporale ,

ut recte ait Gavant. 26^ qui refert a

(^5)P. 9.n.5l. (16) Ib.r.ad 3. (l7)C.2.n.U (18) N. 453. (<9)P. tit.20.n.20.1it.y

(20)Notif.29.n.^6. (2f)L. e.3. §. o.

(22) Q. 713. (23)N.326. (24) Tlt. <9. n. 20. (25-^ Tit. n. (26) iD dict. rubr.

ilB. Tl. TRACT. Iir. DE fiCCHARISTlA

Pium V. dlspeiisasse cum hispanis, ut corporale extra bursam ferre possint. Dicit autem Croix * quod celebrare sine velo, quando nullumhabetur, non est peccatum , nam velum, manutergium, pulvillum ait requiri tantumob decentiam; et idem censet de bursa cum Spor.

396 .«13. Operto capite celebrare non licet, etiam in infirmitate, sine licentia, ut docent Fagund. Laym. Diana', et quidem sunimi pontificis, ut ex declaratione cardinalium notant Gavant. et Tambur. 3 , Hcet Layman et Scotus episcopis et cum regularibus eorum praelalis permittant. Quod Tambur. ^ recte limitat ad casum necessitatis, in quo ad papam difficilis sit recursus. Qui tamen sine venia faceret, eum non peccare mortaliter, secluso contemptu et scandalo, volunt Led. et Tamb. Quod Dian. 6 censet probabile, si tempus canonis excipiatur.»

397. Dub. 1 . An sit licitum celebrare capite cooperto. Certum est hoc non licere ex cap. Nullus, de cons. dist. 1 . ubi dicitur ; Nullus episcopus^ presbyter, aut diaconus praesumat velato ca~ pite altari Dei assistere. Accedit praeceptum Urbani viii. in missali rom. appositumin quo praescribitur: Nemo audeat uti pileolo in celebratione missae sine expressa licentia sedis apostolicae^ non obstante quacumque contraria consuetudine. Bene vero notat Croix "^, hoc praeceplo non obligari chinenses, apud quos tegere caput est signum honoris, et detegete est irreverentiae. An autem sit mortale facere sacrum cum pileolo, vulgo dicto berrettino. Affirmant AngeL 8 et Armilla quia hanc reputant materiam gravem, cum graviter repugnet reverentiae sacramenti. Negat vero Ledesm. et probabile id putant Diana et Sporer apud Croix ^o. Sed non minus probabiliter Quarti n Pasq. 12 et Escob. i3 cum Vill. et Franc. Lui^o, praeter Tamb. et alios apud Busemlj. st supra dislinguunt, el

(1) N. 330. (2) R. 58. (3) De exp. sacr. loc. c '

.*)Loc. c. (5)Loc. c. P. jJ. 1. 14. r. 56. j

'7)N. 400 (8)V. Missa. (9) Eod. vero.

400 (li) P.2. 12) Q '«•'^

dicunt esse mortale oelebrare totam missam cooperto capite, secus si usque ad canonem, secluso contemptu et scandalo; et consequenter probabile est id quod dicit PaL cum Sa Vasq. Azor. et Laym.15 cum Nav. Sylv. et Henr. ac Croix^s cumGobat. et Dic, nempe non esse illicitum sine dispensatione celebrare cum pileolo { excepto canone et praeciso scandalo) ex rationabili causa, si celebretur in locoprivato, vel si causa ita celebraudi adstantibus sit manifesta , puta ob senectutem sacerdotis, vel loci frigus, ita ut quis non posset celebrare capite nudo sine notabili inconwnodo. Hinc aiunt Contin. Tourn.17 Parisiis, et Vasq. apud Croix Coloniae tempore hiemali esse in usu celebrare cum pileolo usque ad secretas. Idque approbat JBened. xiv.i** saltem pro eo qui graviori laboraret morbo ; neque obstare dicit statu^tum Urbani viii. : non enim censendum, ait, sedem apostolicam in casu extremo et in morbo minime diuturno rem hanc illicitam declarare.

Dicuntautem Suar. Bon.20 Laym. cum Azor. et Sa , item Sporer Filliuc. Rodriq. et alii ap. Croix 21, quod, accedente causa, v. gr. infirmitatis, potest episcopus vel praelatus ordinis dare licentiam celebrandi capite Operto amictu vel pileolo. Sed id negandum cum Gavant. et Aversa apud eumdem Croix ex decreto allato Urbani viii. «bi expresse omnibus prohibetur sacrificare cum pileolo sine dispensatione apostolica. Tdque confirmatum fuit a decreto s. c. rit. die 24. aprilis 1626. ubi dictum fuit : Facultas concedendi usum pileoli in missaspectat ad papam» Itemhic obiter notandum aliud decretum eiusdem s. c. 13. aug. 1695. ubi*. Parochis ministraturis ss. sacramen^ tum infirmis non est licitum de die neque de nocte uti parvo pileolo sub praetexta infirmitatis , absque speciali s» sedis licentia.

398. Dubitalur2. An liceatcelebrara

/13 « N. 495. (14) P. 10. n. 10. (15) C. 6. n 15. (16) L. c. (17) , "acr. c. 9. a. 2. s. 9. v. Quaer. 3. (18) De sacrif. miss. t. 9. . c. 7. el 9. "4. n s. X (20) P. 9. n. 29. (21) D. n. 40a

CAP. III. DE EUCH. DT E

etim capillitio ficlo , vulgo dicto perruc(yj. Adest decretura s. c. rit. edilum 3, aug. 4652. ubi dictum fuit: Missa non potest celebrari cum caesarie ficta. Dicit vero Pasq. licere ex rationabili causa celebrare cum illa. Sed advertit Croix 1 hoc etiam hodie vetitum esse per decretum Innocentii xi. promulgatum in dioecesi coloniensi die 21 . martii 1689. ubi sancitum fuit, non posse episcopos et nuntios apostolicos conce" dere licentiam sacerdotibus eiusmodi comas in actu celebrationis gestandi, omnibus et singulis praescribens ob reverentiam tanto sacrificio debitam, ut altari Dei non nisi detecto, ac nudato capite assistere praesumant; idque ^6 poena suspensionis a divinis officiis.

« Plura de his omnibus vide apud auctores citatos Gavant. Diana Laym. Bonac. c. de Lugo 2 Escob. ^ qui notat, etsi gravis sit obligatio servandi ritum celebrandi praescriptum in rubricis missalis, ideoque grave sit omittere, V. gr. oblationem hostiae vel calicis vel infusionem modicae aquae ( Tambur.^); nihilominus levitatem materiae saepe excusare a culpa mortali omissionem, etiam intra canonem, monet Esc. 5. »

399. Quaeritur an rubricae missalis sint tantum directivae, sive de consilio ad instruendum. vel sint praeceptivae obligantes ad culpam. Ante omnia in hoc puncto praenotandum id quod habetur in bulla s. Pii v. apposita in fronte missalis ubi sic dicitur : Mandantes et districte omnibus et singulis praecipientes in virtute sanctae obcdientiae^ ut caeteris omnibus rationibus et ritibus ex aliis missalibus in posterum penitus omissis^ missam iuxta ritum y modum ac normam , quae per missale hoc a nobis nunc traditur de~ cantent ac legant. Neque in missae c&lebratione alias caeremonias vel preces^ quam quae in hoc missali conttmniur^ ttddere vel recitare praesumant.

(i) N. 401. (2) D. 20. secl. 4. (3) Er. 11. (4) De exped. sacrir. 1. 2. c. 5. (a) Loc. cit. 'Ji) Loc. cil. secl. 8. v, Sub initio. (7) Q. prooem. icct. 2. p. 1. (8) la memor. cler. 2. p. 9.

p) D.83. sect. 3. (10) T. 1. 1. 10. c. 29. q, «

P SACHIFICIUM D<JB. V. 313

Ad quaesitum autem quatuor adsunt sententiae doctorum qui in hoc puncta valde confuse loquuntur.

Prima sententia^ quam tenent Fag. et Henno apud Gontiu. Tour. dicit omnes rubricas esse directivas , cum ipsae non praecipiant, sed tantum con" sulant vel instruant. Sed hano sententiam merito reiiciunt Qaarli ^ et Victor s.

Secunda sententiay quam tenent Suarez 9 Azor.io Bon." cum Possev., item Con. Avers. Lez. et Molf. ap. Meratii^, dicit omnes rubricas esse praeceptivas ex praefata bulla s. Pii; unde censent omnes rubricas obligare sub gravi de genere suo, et tantum ratione levis materiae posse committi veuiale.

Tertia sententia vero, quam tenent Gavant. i3 Lugo Concina Sporer Holz. " Elb. 13 Diana Renzi 20 Tambur. 21 cum March. et probabilem putat Quarti22, censet alias rubricas esso praeceptivas , alias directivas: dicunt enim esse praeceptivas rubricas illas in quibus apponitur verbum graviter peccat^ vel quae aliunde sunt praescriptae a iure vel a consuetudine, prout sunt rubricae circa integritatem sacrificii, materiam et formam, ieianium, vasa, vestes etc. Directivas autem esse, V. gr. orare ante vel post missara, nuraerura ooUectarum, lotionem raanuura, genuflexiones , cruces etc. Ex aucloribus vero huius sententiae alii, ut Conc. Tamb. et Sporer, dicunt praeceptivas obligare sub gravi, directivas autera sub levi. Sed pace ipsorura haec doctrina non sibi congruit; repugnat enim dicere rubricas esse tantum directivas, et obligare ad culpara, quia si obligant, revera potius praeceptivae quam directivae dici debent. Melius igitur dicunt alii, ut Gav. Lugo Holzra. et Elb., rubricas praeceptivas obligare quidem ad culpam, non vero directivas, cum hae sint tantum raateria instructionisetdirectionis, non praecepti.

(n)D.4.q.ull.p.7.|;. 3.11.3. (12)T.l.p.2.u.7<ia. (13) P. 3. lit. 21. n. l.et 7. (14) D. 20. u. lo6 (lii)p. S09.n 1. (16) N, 423. (17) P, 80. n..>7(i (18) N. 2G8. (19) P. 2. tr. 14. r. 70. (20) C.9. «i. 14 (21i De sacr. miss.i-. o. 1. n. l. (22) A. 7. u. 1

Quarta sententia xero quam sequor, -et tenent Merati Conlin. Tournely^ et Quarli^, distinguit rubricas in eas quae servantnr intra missam, sive in actu ^eiebrationis, et in easqune servanlur extra missam. Dicimus igitur rubricas inlra missam tantum esse praeceptivas, et has tanlum obligare et quidem sub gravi, nisi levitas materiae excuset. Probatur i. ex Trid.3 ubi dicitur: Si quis dixerit... apprcbatos ecclesiae ritus in solemni sacramentorum administratione adhiberi consuetos^ aut contemni., aut sine peccato a ministris pro libito omitti^ aut in novos alios... mutari posse^ anathema sit. Certum est quod celebratio missae etiam ad sacramenti eucharistiae administrationem pertinet. Probatur 2. et expressius ex ^nuntiata bulla s. Pii, ubi ita dictum fuit : Mandantes et omnibus districte praecipientes in virtute sanctae obedientiae^ ut missam iuxta ritum^ modum et normam in missali praescriptam de~ cantent ac legant. Deinde additur : Neque in missae celebratione alias caeremonias vel preces addere vel recitare praesumant. Ex quo patet falsam esse primam sententiam, necnon opinionem Peliizarii et Renzii dicentium hanc bullam non obligare sub gravi, eo quod iD ipsa tantum vetetur inductio novi ritus, non autem mutatio aut variatio caeremoniarum vel precum: nambulla duplex quidem praeceptum continet, et utique grave (cum praecipiat districte et in virtute sanctae obedientiae)^ unum de non addendis aliis caeremoniis et aliis precibus non recitandis , praeter praescriptas in missali: alterum de celebrando iuxta ritum, modum (nota) et normam missalis. Ad modumet normam quidem spectat, ne varientur caeremoniae in missali pracscriptae.

400. Unde recte ait Croix ^ cum Pasqual. non excusari a veniali sacerdotem qui omittit benedicliones, inclinationes, genuflexiones elc. uli prao(1) ll)iJ. (2) D. q. prooem. sect. 2. 2. T>) Scss.7. can. 13. (4) N. 422. ^») P. d09. n. 2. <i]lUa. i7i Ibid. rR\ Tr. ,.'7.1 (91 L. c.

I. DE EUCHARISTIA

scribuntur in rubrica. Et idem sentio cum ConcinaS de eo qui adverten ter noQ genuflectit usque ad terram, vel tantum signat deoscuiari altare, vel perturbat benedicliones coutra ru bricae praescriptum. Itemdicit Croix 6 cum Pasqualigo esse veniale facere ea nimis celeriter vel nimis prolixe. Praeterea rationabiliter addunt Conc.7 Wigandts Croix 9 et Roncag. lo posse esse etiam mortale , si quis has caeremonias, esto non ex gravioribus, omitteret in notabili parte. Hinc probabiliter asserunt Roncag. Quarti et Pasq. *2 non excusari a mortali sacerdotem absolventem sacrum infra quadrantem, a quo non videtur dissentire Gobat. 13 dicens non posse intra quadrantem perfici missam sine multis imperfectionibus. Unde merito ait Roncaglia cum Quarti et Pasq. episcopos et praelatos regularium teneri sub gravi turpem hanc et scandalosam celeritatem extirpare. Et ab hoc reatu non excusari , recte consequenter ait Conc. qui ex crassa negligentia nou curat caeremonias addiscere. Optime hinc docet Benedict. xiv.^s cum Quarti Gob. Coton. Bisso Clericat. Roncaglia et communi, missam non breviorem triente, nec longiorem dimidia hora debere esse; quia breviori spatio non possunt omnia debito decore peragi, et longiori, taodio esset adstantibus.

Hinc dicimus difficulter posse excusari a mortali sacerdotem qui infra quadrantem missara absolveret, etiamsi missa sit ex brevioribus, vel de s. Maria in sabbato , quia in tam br^vi spatio necessario committere debet duos graves defectus, alterum gravi? irreverentiae erga sacramentum, alte rum gravis scandali erga populum. El ne sine fundamento loqui videamur, ad tiutinam utrumque vocemus, rem a suis principiis assumendo. Nequil negariquod rubricae, in quantumper* tinent ad caeremonias intra raissarS servandas, oranes sint praecepllvae, u?

(10) C. 3. (]. 4. (li) P. i. lil. IG. p. 6. dilT. ^ (12) Q.29.n.7. (13)C.23.n. 814. (14) i).S09u.| ilfi) Nolil 54. u. 30.

CAP. 111. DE EUCH. UT

probavimns n. 399. cum Cont. Tourn. Quarti et Merati ex Trident. < et ex bulla s. Pii v. ubi praecipitur, distriote in virtute sanctae obedientiae^ iuxta ritum, modum et normam in missali praescriptum decantari ac legi. Ex quibus verbis , districte et in virtute etc. non dubitandum quin tale praeceptum circa missae caeremonias sit quidera 'grave. Quamobrem, sicut qui omittit caeremonias in materia levi non excusatur a levi culpa, ita qui in materia gravi a grsTi culpa non excusabitur, "iit dixiraus.moxsupra cum Croix Ronc. Wigandt et Conc. Tmpossibile autem est missam perfici infra quadrantem, quin omittantur aut verba, aut caeremoniae , vel saltem quin notabililer imminuatur decentia et gravitas tanlo sacrificio debita. Hoc sedulo animadTertendum : aliquis enim forte dicet quod ipse bene pronuntiat integra missalis verba, et bene adimplet cunctas raissae caeremonias. Verum, licet de,tur aliquis ita lingua et motu expeditus , ut infra tale tempus satisfaceret omnibus missaiis verbis et caeremoniis, attamen sallem est moraliter impossibile quod iste celebret quin notabiliter detrabat ex una parte reverentiae ab eo praestandae erga sacrificiura, et ex alia quin ipse sit causa utpopulus assistens non deficiat in veneratione quae eidem sacrificio debetur.

Porro loquendo in primis de reverenti?i nb ipso celebranle erga missam 'exbibenda, Tridentinum 2 ita nos instruit: Quanta cura adhibenda sit, ut sacrosanctum missae sacrificium omni religionis cultu ac veneratione celebretiir, quivis facile existimare poterit , Vjiut cogitarit, maledictum in sacris litteris eum vocari gui facit opus Dei negligenier. Quod si necessario fatemur, nullum aliud opus odeo sanctum ac dtvinum a Christi fidelibus tractari pos^ se, quam hoc ipsum tremendum mysterium... satis etiam apparet omnem 0peram et diligentiam in eo ponendam esse, ut quanta maxima fieri potest interiori curdis munditia et puritate atEST SACRIFICIUM DUB. V. 315

que exteriori devolionis ac pietatis spe^ cie peragatur. Proinde addit: Cum 1.91tur multa iam sive temporum vitto, ve hominum incuria et improbitate irrepsisse videantur, quae a tanti sacrificii dignitate aliena sunt, ut ei debitus honor gt cultus ad Dei gloriam et fide~ lis populi aedificationem restituatur^decernit sancta synodus, ut ordinarii locorum episcopi ea omnia prohibere atque e medio tollere sedulo curent ac teneantur, quae vel av^^ritia (idolorum servitus) vel irreverentia quae ab impietate (nota) vix seiuncta esse potest, vel superstitio {verae pietatis falsa imitatrix) induxit. Primo igitur concilium declarat malediclionem a lerem. 48.prolaiam io negligenter exequentes functiones cultui divino addictas intelligi praecise fulminatam in sacerdotes celebranles sine debita reverentia ac gravilate, subdens^ buiusmodi negligentiam eam invehere irreverentiam quae ab impietate vix' seiuncta esse potest. Si autem caeremoniae in missa ad eum quippe finem ab ecclesia praescribuntur, ut debita praestetur reverentia erga tam venerabile^ mysterium , ipsas exhibendo cum eoi decore et gravitate , quae maiestatii tanti sacrificii conveniunt ; quomodo" unquam levis censeri poterit irreverentia missae irrogata ab eo celebrante , qui tam celeriter illara solvendo, non poterit quidem celebrare absque plurimis defectibus, nimirura quin ver-;' ba, benedictiones et geuuflexionesmulilet, quin indecenter se moveat et convertat , et quod magis dedecet, quin verba cura caereraoniis coraplicet, aut ipsa contra rubricarum praescriptum anticipet vel postponat? Quae sic agendo non poterit non notabiliter detrahere intrinsecae decentiae debitae sacrificio, quod expostulat ut non tantum caeremoniae persolvantur , sed persolvantur cum gravitate convenienti quae intra spatiumlam breve sane adhiberi non potest,

Hoc quoad reverentiam ab ipso celebrante praestandam. Respectu autem ad venerationem ingerendam adstan(1) Sess. 7. can. 13. (2) Sess. 22.

Sibus erga missam , attende id quod ti^adit idem Tndeni^'^: €umque natura hominum ea sit, ut non facile queat sine adminiculis exterioribus ad rerum divinarum meditationem sustolli, propterea pia mater ecclesia ritus quosdam instituity caeremonias item adhibuit, ut mysticas benedictiones etc. ex apostoUca disciplina et traditione, quo et maiestas tanti sacrificii commendaretur, et mentes fideliujn per haec visibilia religionis et pietatis signa ad rerum altissimarum, quae in hoc sacrificio latent, contemplationem excitarentur. Ergo, sicat concilium docet , ad iioc sacrae caeremouiaeinstitutae sunt, ut per talia visibilia signa fideles sacrificii maiestatem et raysteriorum in eo coutenlorum sublimitatera animadvertant. Sed cum huiusmodi caeremoniae exhibentur nirais festinanter, sicut quidem oportet eas persolvere intra tempus tam breve, tunc ipsae non tantum minime ingerunt debitam venerationem erga missam , sed insuper sunt causa ut in populo veneratio deficiat. Ideoque, cum graviter laedatur finis caeremoniarum, sacerdos ita celebrans non valet excusari a gravi culpa propter grave scandalum quod populo praebet. Ac propterea apposite concilium turonense anno 4 583. praecepit ut sacerdotes bene instruantur in missae caeremoniis , ne populum (verba concilii) sibi commissum a devotione potius revocent, quam ad sacrorum et tremendorum mysteriorum meditationem et debitam eis impendendam venerationem invitent. Qui autem cum excessiva festinatione , et consequenter sine convenienti decentia missam persolvit, non solum non invitat assisteutes ad contemplanda mysteria, nec ad exhibendameis debitam venerationem, sed potius invitat ad venerationem abiicieudam, imo potius adstantium mentibus tentationes adversus fidem ingerit , auferendo aut saitem imminuendo credulitatem, quod ibi Christus Dominus realiter adsit, dura spectanteum tara irreverenter a ceiebran(^) Sess. 22, c. 5. de sacr. missae.

DE EUCHARISTIA

te recognitum, Et hoc quidem est illud scandalum et oooumentum quod a gravi culpa nequit excusari.

Ita res se habet, sed heu quot sunt superiores isti et quot sacerdotes, qui de hoc sibi scrupulum iniiciunt ! Exclamant concionatores, exclamant scri-» ptores recte doceutes, quod ingens di-fi vexatio caeremoniarum, et consequen-* ter quod missae absolutio infra qua-i drantem non potest excusari a culpal gravi; sed quot sunt ii qui curam ha^bent haec vitandi ? Huiusmodi corruptela non quidem calamo, sed lacryraiS; esset persequenda, dum quotidie cer-J nimus, non solum maximam partem: sacerdotum saecularium hoc tremendum sacrificium peragere peius quam* tractant res teraporales levioris momenti, ita oscitanter , ut nullam d^ tanto mysterio fidem habere videan-* tur, sed quod deplorabilius, etiam re-» ligiosi adhuc arctioris observanliae , qui in aliis rebus spiritualibus agendis magnam diei partem insumuut , missara vero , quae omnium est divinissimura , non dubitant brevissimo terapore perficere, nec ipsi ab hoc detestabili abusu se abstinere, nec praelati eos corripere curant. En quomodo de hoc conqueritur ven. card. Bellarm. relatus in bulia Annus qui etc. n. ss. p. Bened. xiv.: Aliud est etiam lacrymis uberrimis dignum, quod ob nonnuUo» rum sacerdotum incuriam aut impietatem sacrosancta mysteria tam indeco^ re tractentur, ut qui illa tractant videantur non credere maiestatem Domini esse praesentem. Sic enim aliqui sine spiritu, sine affectu, sine timore et tremore , festinatione incredibili sacrum perficiunt, quasi fide Christum Dominum non viderent, aut ab eo se videri non crederent.

40<. Dicit autem Merati^ praeter rubricas missalis quae cousiderantup tamquam regula proxima sacrorum rituum , adesse etiam decrela s. c. rituum, quae censeri debent pariter ul regula proxima, cum haec s. c. facultatem habeat declarandi omnia dubia

(2) P. 788, a. 3.

r.AP. III. DE EUCn. UT EST SACRIFICrTTM DUB. V.

.17

fjnae circ.i ritus insurgunt, prout colligitur ex ronstitutione 74. Sixti v. et ideo eius resolutiones habentur tamquana pontificis oracula. Notatveronon omnes eius declarationes dici decreta rigorose sumpta, sed tantum ea quae «manant in forma rigorosa decreti, vel saltem iu fine habent aliquam decreti clausulam, puta, ab omnibus servetur: servari ab omnibus mandavit etc, Si vero sunt declarationes tantum dubiorum, tunc iuxta nonnullorum opinionem censentur dumtaxat directivae, reputantur enim sapientissimorum virorum responsa. Verum ait Ursaia huiusmodi resolutiones praeferendas esse ah'orum doctorum opinionibus. Hucusque Merati.ldem sentitEuseb. Amorti. Quaerit quid agendum , si iu aliqua dioecesi vel ordine religioso vigeatconsuetudo contraria rubricis, et sic refipondet: S. c. rituum constanter tolerat consuetudinem ^ saltem immemorialem ■contrariam rubricis. Itaque^ tuta conscientia^ licet se conformare consuetudini dioecesanae , praesertim in rebus levioris momenti , quae non cedunt in deformitatem cultus publici. Idque eruit ex pluribus decretis s. c. apud Merati,ubi ait apparere non reiici consuetudines, nisi contineant positivam indecentiam, quae nequeat decenter tolerari.

402. Praescribit autem rubrica celebrantem debere esse calceatum. Ad hoc tamen sufTicit ut sit indutus crepidis, vulgo dictis pianelle, seu pantofole., rette ait Croix2,et communis usushabet. Commune autem est, quod celebrare sine causa nudis pedibus, secluso conlemptu, non excedit veniale.Ita Suar.^ Laym. * Croix 5 Lugo 6 Pal. 7 Ronc. « Bon. 9 et Salm. cum Vasq. Sa Gonc. et aliis passim coutra Sylv. Diximus sine causa^ nam ex necessitate aut rationabiii causa, dicunt Croix cura Sp. et Pasq. item Laym. et Phil. apud Salm. 12 nullum esse peccatum.

Dicit etiam Croix^^ cum Vasq. Dic.

(t) T. 5. de sacr. ord. g. 23. q. 9. (2) N. 399. (3) D.82. sect.o. (4) C. 6.n. ^6. (3) Loc. c(0) n. 20. n. 1 02. (7) P. ^ 0. n. 9. (8) C. o.a-S.r.^ . (9)P.y.n.29. (IO)Tr.5.c.4.p. -j.n. ^OO.

et Gob. eum qui nou posset celebrarc sine baculo licite posse illo uti. Additque i^ Gob. quod si quis nequirel celebrare nisi utroque brachio super altari innixo, licite sic celebraret pri-« vatim non autem publice, nisi hoc faceret ex necessitate. Hoc tarnen puto non excedere veniale, a quo videtur excusari posse qui ob infirraitatem nequiret rectus stare, et ex sua devotione vellet celebrare, modo vitetur populi admiratio. Dicunt etiam Croixis et p. Conc. 16 quod si quis non possit elevare hostiam, sed potest reliqua, potest celebrare privatim, et etiam publice, si adsit necessitas, et populus moneatur, sed puto satisesse populum tantum monere, si quis ex devotione celebret.

403. « Unde veniale tantura erit : 4. Omittere orationes dici solitas, dum sacerdosseinduit,ut contra Nav. Sylv. et Azor. docent Laym. Fag. Diana i^. Lotionem autemmanuura ante vel post missara, etsi facile oraitti non debeat, non videri sufBcientera materiam rigorosi praecepti, tenent Suar. etTamb.i^.

» 2. Oraittere Gloria vel Credo., vel in canone nomen alicuius sancti, vel ea quae terapore paschali interponuntur inter Coraraunicantes aut Infra actionem. Diana i^ ex Fill. Quint. etc. la missa autem quae canitur, non legere evangelium submissa voce, Diana 20 negat esse peccatum ex Sanch. etaliis 10., quod rubrica sit tantum directiva. Si quis autem in raissa advertat aliquid a se oraissum, regulariter non esse repetendum, ait Suar. et Tarab.21. Dicit regulariter, quia i . si sit de substantia, v. g. aliquid pertinens ad consecrationem, certum est debere repeti. 2. Si dum secreto orat, post pauca verba certo advertat se aliquid notabile omisisse, v. g. die paschae Comraunicantes, paululura regrediendum esse et repetendum censet Tamb.22. Ita Fill. Diana 23 Escob. ( Ita communiter

(H)lbid. (12) Loc. c. (<5)N.402. (U) Ibid (15) N. 427. (^6) P.5I0. n. 4. (n)R.2L (m %. 6. (19) p. 2. t. U. res. 49. et 89. (20) L. c. res. 4. (2^) De exp. sacr. 1. 2. c.S. (i^) Loc cil. C^o) Res. 59.

348 ziB. ri. TSACT. III

omnes cum Sporer * qui recte infert cum aliis, nullo modo esse repetenda Gloria aut Credo, aut praefationem, sive CommunicanteSjHancigitur, propria, si omissa fuerint, vel evangelium aut epislolam , si dicta est una pro alia). »

404. Quoad omissionem partium missae, oportet distinguere partes ordinarias ab extraordiuariis. Partes orditiariae sunt illae quae semper dicuntnr vel aguntur, ethas omittere de se est peccatum grave, nisi levitas materiae excuset. Hinc communiter dd. dicunt esse mortale omittere confessionem cum aliis in principio missae, epistolam, evangelium, collectas principales, offertorium, fractionem hostiae et illius mixtionem in sanguinem. Ita Suar. 2 Cont. Tourn.3 Spor.-* Conc. 5 Mazz. « Ronc. ' Viva » Tamb.9 et alii passim; licet non omnia haec reperias apud omnes hos aa. Idem dicendum cum Cont. Tourn. 10 de omissione praefationis.

405. In canone autem mortale est omittere quamlibet orationem, vel eius verba ita mutare, ut sensus varietur, Vel aliquod verbum omittere, quo sublato, reliqua verba sensum non faciunt. Conc. 11 et Croix ^2 cum Dian. Filliuc. et Aversa. Idem dicendum de omissione Pater noster vel Agnus Dei cum Mazzot.Pasq. Conc. et Cont. Tour., licet Croix ^3 id vocet satis rigidum, sed immerito. Idem cum Cont. Tourn. de Libera nos^ Domine non sum dignus et Quid retribuam; idem dicendum de purificatioue patenae et calicis post Bumptionem, Pasq. et Cont. Tour.i*. Idem dicendum si quis oraitterek decem vel octo nomina saoctorum, ut verius censent Salm.^^ Dian." (contra Bernal. et Pasq.). Putant autem Conc. et Nugnus apud Renz.»^ esse et(1) N. 443. (2) D. 83. «ect. 5. (5) De sacrif. e. 9. arV. 2. sect. 8. (4) N. 45. (S) P. SJO. (6) T 6. d. 4. q. 2. e. 2. $. 2. (7) C. 5. q. 4. (8) Q. S. a. 7. (9) C. iJ. $. 2. (10) Loc. cit (41) Loc. cit. (12) N. 418. (13) N. 419. (14) Q.a08. (1») ib. (16) Tr. 8.c.4.i>.4. n. 118. (17) P. 10. traet. 16. r. 5G. (18) C. 4. q. 16. (19) L. 3. q. 4. (20) Loe. eit. (21) N. 418. .'92) N. 283. (25) N. 42». (24^ L. c. {^6"^

. DJB 6T3CHA&ISTIA

lam mortale omittere nnius vel alte-» rius sancti nomen, sed rectius et com muniter id negant Conl. Tour. Ronc^ Salm. 20 Croix^i cum Fill. Aversa et Diana EIb.22Spor.23 Renzi2< cum Suar. et Granado. Et probabiliter Quarti 2i Cont. Tourn. etRonc. excusant a culpa gravi omittere tria vel quatuor nomina sanctorum.

406. Veniale autem est omittere Kt/rie eleison^ utRonc. 26 Dian.27 vVig. 2* et Elbel 29. Idem dicunt Mazzot. 3o Lugo^t et Tamb. '2 de evangelio s. loannis conlra Ronc. 33 qui non improbabiliter ait cum Suar. huius omdssionem esse raortala, saltem dico, si adsit scandalum. Veniale est omittere unam vel alteram crucem super oblata, vel tunsionem pectoris, aut lavationem manuum. Ronc. et Dian. 35. Idem ait Croixss cum Qnarti de omissione psalmi ludica^ signi crucis super aquam, ablutionis digitorum in missa et simiiium. Veniale etiam est omittere unam ex tribus coUectis principalibus, ut communiter dicunt Cont. Tourn.37 Conc.3s Elb.3^ et Croix cum Quarti; imo Tamb.^iputat nec etiam essemortale oniittere duas ex his orationibuSy sedalii rectius contradicunt, utSuar.''^ Pal.« Conc^^ Salm. et Spor. 46 qui addit quod si omissa sit prima oratio, ipsa cum secreta est recitanda, non vero postea. Ita de collecta propria » nam aliae oraliones quae praeter eam addunlur io missa, non erit mortal& eas omittere, ut Pal. et Conc. ^7.

Si autem in missali verba canonis sint detrita, et noo possit aliud missale haberi, nlsi post longum tempus^ illa omittere, cum memoria non tenentur, nullum est peccatum, Mazz. el Croix^s cum Pasq. et Verric. Id tamen intelligendumsisacerdos hoc prius noQ adverterit.

5. p. 5. (26) Q. 4. r. 2. (27) P. 2. tr. 14. r. HX (28) Tr. IS. n. 75. (29) N. 280. (50) Ibid, (31) Dist. 20. n. 104. (32) C. K. $• 2. a. 5. (35) Q. 4. r. 1. (34) Q. 4. r. 3. (5S) Part 3. liw
6. r.4S. (56) N. 147. (57) IL (58) P.aiO.n. 5. (59) N. 283. (40) N. 421. (41) C. S. $. 2. u. a. (42) Dist. 85. sect, 3. (45) P. 11, u. 1. (44) L. (4;>) Tr. S. c. 4. u. 4. n. U_ 435. (47^ Lorc. cc. ( *S) Ibid /49) N. 418.

CAP. lU. DE EHrH. UT

i07. Mutilare autemverba, aut syncope interraediare, salvo sensu et secluso scandalo, non esl plus quam veniale, Croix * cum Pasq. et Quarti, ac Mazz. 2 qui probabiliter addit nullum esse peccatum, si id ex naturali defectu fiat.

408. Peccaret quidera sacerdos si in purificalione calicissola aquauteretur, cap. Ex parte 5. de cel. mis. ubi dicitur : Semper sacerdos vino perfundere debet postquam toium acceperit eucharisiiae sacramentum. Sed hoc non erit plus quam veniale, ut communiter dicunt Conc. 3 Pasq. ^ et Croix s Tamb. qui id etiam a veniali excusat, si sacerdos sit abstemius contra Gavant. In ablutione autem digitorum dicuntPasqual.6 Quart.7Gob.ap. CroixetBissus apud Merati 8 nullum esse peccatum , solam aquam adhibere, sed melius dicunt Conc.9 ac Bonamic. Cosett. et Arnaud ap. Mer.io id non excusari a veniali, si fiatsine dispensatione poutificis : excusabitur tamen, ut dicunt, si adsit rationabilis causa, pro qua puto quidem sufficere aliquem esse absteraium, vel vinum esse rubeum, quo purificatoria evaderent indecenter maculata. Hic obiter advertendum decentius esse ut sanguis sumatur unico haustu, prout comrauniter docetur ; perraittunt vero Bauld. Cabrinus Arnaud et alii apud Merati posse calicem secunda et tertia vice ad os admoveri, ut reliquiae sanguinis absumantur, sed melius dicunt Tonnel. Castald. et Crassus^^semel calicem ori admovendum, aliquantulum immorando, ut reliquiae omnes (quantum fieri potest) attrahautur. Monuit autem s. Pius v. in quadam epist. apud Gav. ut in calicem iufundatur eadem vini quantitas in qua fuerunt species sanguinis, et sumatur per eamdem partem qua sumptus sit sanguis.
409. Haec haclenusquoad partes or(ON. 442. (2) Ibid. (5) P. 510. n. 3. (4) Q. 209. n. 8. (b) N. 423. (C) Loc. ciU (7) In qu. prooem. p. 6. (8) P. 594. (9)Loc. cit. no)Loc. cit.n.2l. (il)P.593. (i2)Ibid. Uo) Part. 2. lit.^0. (S4)p.5IO. num.o.

(l5)Tr. ^5.n. 75. (16)N. -^20. 07)Locc.cc.

E«-T «;A.rr,iFTrTnM ntiB. v. 31^ dinarias: quoad vero partes exiraorfffnarias^ scil. quaenon in orani missadicnntur, easoraittere non est nisi venia* le; ita comm. omnes, nisi tot partes omittantur, quae simul sumptae notabilem materiam constituerent, ut beneadvertunt Conc.i^ et Wig.^s^ quidquid dicant Quarti etPasq. apud Croix*^. V. dicta n. 400. Veniale autem tantum orit oraittere Gloria^ aut Credo^ sequentiam, collectas (praeter propriam mis-^ sae), tractum, praefationera, vel Communicantes, aut Hanc igitur, specialia. Ita comm. Conc. et Wig.^^Pal.i^Ronc.i^ Mazz.20 Elb.2i cum Henno et Croix22 cum Lugo Dlana et Filliuc.

Lotio manuura ante raissam debet fieri saltem sub veniali et sub gravi, si manus sint valde imraundae, propter reverentiam sacrificii, ut recte dicunt Ronc.23 Cont. Tourn.2< cum Quarti et aliis. Omittere vero lotionem post mi?sam nullum erit peccatum, ut recte ait Croix25 cum Quarti.

410. Dubilatur . An peccent mortaliter regulares qui in canone norainant nomen sui generalis vice episcopi. Affirraant Viva26 Renzi27et Diana^^^ ex quadara declar. s. c. apud Rodr. et Vill. Sed negant Spor. Rodr. Tamb. et Bordon. apud Croix^y quia, ut dicunt, haec non videtur gravis materia, et d» tali declar. authentice non constat. Notandum autem quod in canone debet nominari episcopus non celebrantis (ut putat Croix30)^sed loci, ut universalis usus habet (saltem apud nos), et cum communi sententia tenent Merati et Gavant. Gob. etc. apud Croix32 ex declar. s. c. Et probatur clare ex rubrica33 ubi dicitur quod si episcopus loci sit vita fanctus, omittitur nominari e* piscopus.

Dubitatur 2. An sit veniale omittera

orationes ante vel post missam. Affirmant Salm. ^ cum Fag. et Leaod. lo(J8)P. 14. n. I^. (J9)Q. 4. r.2. (20)Tr.5.d 4.q.2. c.2.§. 2. (21) N. 284. (22) N. 420* (23)(2. ^.r. 2. (24)C.9.a.2.secl.8.v. Quaer. 4* (25) N. 4^3. (26)Art. 7.n. (27) C. 4. q. 16' (28)P.2.tr.l4. r.50. (29) N. 436. (50) N. 562. (3I)P. 457. (32)L. 0. (53) P. 2. tU. 8. n. 2. I (.^'()Tr. 5. c. 4. p. 4.n.9o.

quendo tamen de illis quae post missam as«ignantur. Sed communiter negant Gav. < Cont. Tournely 2 Antoine 3 Holzm. 4 Pal. 5 Tamb. 6 Elbel 7 etRoncaglia 8, quia in rubrica non adest de illis praeceptum, sed tantum insinuatio, cum ibi in praeparatione missae solutnmodo dicatur: Orationes pro temporis oppbrtunitate (boc est commoditate) dicendae. Qua de re Gavant. ait : Jnd^ patet nullum esse peccatum, si cehbraturus eas omittat^ et communius... a sacerdotibus omittuntur. Hoc tamen non obstante, sacerdos qui sine ulla alia praeparatione, saltem domi facta, ad sacrificandum accederet, puto ab aliqua culpa non excusandum.

Dubitatur 3. An oraittere orationes induendo vestes sit peccatum. Negant Suar. 9 et Buchardus apud Gav. 10. E converso Az. n Nav. <2 et Sylvest. ap. Escob.*3 censent esse mortale, quia, ut dicunt (sed non satis probabiliter), sicut est raortale celebrare sine vestibus, ita sine orationibus ad vestes. Tenendum igitur cum comrauni sententia hanc oniissionem esse culpabilem, sed non plus quam venialem, ut putant Lugoi-i Bon.is Lay.«6 Gont. Tour." Salm.18 pal.i9 cum Henriq. etPetig. et Escob. 20 cum Fag. Aversa Man. Vega elc. Aliter autem quidem suut necessariae vesles sacrae ad reverentiam sacrificii, aliter oratioues ad vestes.

Dubitatur 4. An peccet sacerdos, si in missa solemni non recitet quae cantantur a choro. Negat Wig.21 Navar.22 Dian.23, item Led. Vill.Vega ap.Esc.24 ac Pelliz. Tamb. et Quarti ap. Mazz.25. Hi dicunt sufficere, quod sacerdos attendat ad ea quae cantantur; ea enim quaeexutraque parte dicuntur, ad invicem communicantur, ut fit in horis canonicis. Alii vero, ut Gonc.26 et Pasqual. apud Mazzotta,dicuntteneri sub niortali iuxta quantitatem materiae,

(1) P. 2. tit. 1. n. 1. (2) Loc. cit. v. Quaer. 3.

(5) P. 492. I,. 2. (4) N. 376. (S) P. 4. n. 2.

(6) C. 7. §. 1. n. 1. (7) N. 267. (8) Q. 1. r. 2. (9) D, 82. (10) N. 6. (11) L. 10. c. 29. q. S. (12) Man. c. 23. n. 75. (13) N. SOo. (14) Dist. 21». n. 106. (18) P. 9. n. 52. (16) C. 6. n. 12. (17) Ibid. |)Osl qnaer. 11. v. Dico 4. (18) Tr. S. *. 4. f. 4. n. 9a. (19) P. 10, n. 8. (m N. SO-»

. DE ETTCHARISTIA

quia id iam praescribitur in nibrica^T, Alii tandem, ut Lugo 23 et Avers.^s, noa improbabiliterdicunt teneri tantum sub veniali. Ratio, quia tunc revera non omittiturepistolavel evangeliumin mi&» sa, siquidem illa iam cantatur solemniter a ministris ad instructionem popuH, pro quo alte ea legi vel cantari iustituta sunt; unde lectio illa submissa magis videtur praescribi privatim pro ipso sacerdote, quam pro populo: potest ergo eadem materia omissa in S9 gravis fieri levis, si non a sacerdote, sed tantum a ministris dicatur, cum sacerdos et ministri in celebranda illa missa faciant unum.

Dubitatur 5. An sit mortale celebrare missara cura notabili voluntaria distractione. Negat Groix^o cura Diana et Bardi, ac probabile putat Mazzotta 31. Et hoc, etiamsi distractio esset sub consecratione aut sumptione; quia (ut dicunt) attentio interna in oratione non praecipitur sub gravi, iuxta opinionem plurium dd. relatam /. 4. n. i77. Affirraant vero Gonc. 32 Ronc. 33 et consentit Tamb.3< quoad ea quae recitantur in canone, et signauter sub conse* cratione et comraunione. Huic sententiae potius ego adhaereO: ratio quia (praetermissa quaestione an attentio interna sit vel ne de essentia orationis, de qua dicto n. 177.satis locuti suraus) sacrificium, praeter rationem orationis, habet insuper rationem cultus excelienlissirai religionis, cui gravem videtur ille irrogare irreverentiara , qui dum profitetur actu religioso Deum colere, voluntarie se distrahit.

41 1 . « 3. Ex devotione leve aliquid in missa, etiam dum secreto orat, addere, V. gr. orationem dominicam vel psalmum aliquem,vel incanone nominibus sanctorum nomen patroni loci,Tarab.35. Dixi leve: quia notabiliter addere esse mortale vult idera Tamb.36 ex Bon.37.a

(21) Tr. i^. IX 7o. (22) C.IO. n. 34. (25) P. 1 tr. 14. r. 42. (24) N. Sll. (2S) Ibii.

(26) P.SlO.n.3. (27) Til.4.n.7.eiru.S,n.4. clS. (28) D. 20. n. 107. (29) Q. 11. s. 12. (30) N. 44i (31) T. S. ibid. (32) P. S13. n. 13.

(35) C. 3. q. 2. r. 3. (54) C. 5, n. 8. el 9 (5S) L. S. expcd. sacrir. c. S. (56) Loc. ctt. f37^ Arl. 4, rt<uai}!«t. ulL

CAP. III. DE EUCH. UT

Certum est apud omnes, esse mortale addere aliqua in missa, animo iniroducendi novum ritum. Vide Suar. < Pal.2 et alios passim. Hinc recte p. Conc. 3 dicit peccare graviter qui adderet in missa novas publicas preces. Si vero ex, importuna devotione addantur plures collectae ex eodem missali, vel Credo^ aut Gloria^ Pater^ Ave^ velquid simile, id non excedit culpam venialem : ita communiter Conc* Spor.5 Pal. 6 cum Con. et Mazz. ^ cum Suar. et Gob. Rationabiliter tamen censet Aversa apud Croix 8 esse mortale addere Gloria et Credo in missd derequiem^ quia haec videtur satis gravis inordinatio.

Probabiliter autem dicunt Concina ^ et Croix^o cum Pasq. quod, licet satius sit servare rubricam, non tameu est vetitum ex aliqua causa vel ex devotione addere unara coliectam; adduntque Gobat. et Piscara apud Croix^i hoc fieri posseetiam in festosecundae classis, si adsit peculiaris causa. CoUecta autem pro publica necessitate potest €sse tertia ad libitum, vel addi pro quarta, Croix 12; communior vero opinio est ^^, quod omittenda sit in festo 1 . et 2. classis. Notandum hic ex decreto s. c. rit. ap. Croix^^ quod cum expositum est ss. sacramentum, adhuc in missa duplici, potest de eo fieri commemoratio ; tunc tamen praefatio debet esse communis vel propria illius missae, ut ex aliis decretis eiusdem s. c. apud Pitton.<5. in missis autem votivis

(l)D. 83.8.1. (2)P.ii.n.l. (o) P. SIO. n.S. <4) L. c. (S) N. 428. (G) D. u. 1. (7) Tv. S. ib. "(8) N. 429. (9) N. S. (iO) N. 429. (ii) Ibid. -(i2)L.c. (13) Ib. (14)N. 4o2. (ii>) N. 1214. ct n. 1G47. (16) N. 404. (17) N. 460. (18) N.462. (19) C. S. S.3. n.9. (20) Mau. cpisc. v.Lilaniaen.S. — Oialioiics inissac cxliaoidiDariac , quae in certis circumslanliis iniiingunlur, sem|ier liicendac suut posl oidinarias oratioues assignatas ile die vel de icmpore, Dulla ex liis omissa, ne illa quidem quac ad libitum dicilur; ita s. r. c. 17. augusti 1709. Ad oraliones cxlraordinarias perlinenl:

n) Oratio ab episco|io vel superiore praescripta, quae iu festis dupl. 1. cl. omiUiitti; iu festis vero 4lu|>l. 2. cl. dici aut omilti poleril lu mjssa pnvala, «c*l iu solemni omitlcnda. §. r. c. 15. ma.. I8i9. In dominicis 1. el 2. cl. nou omiilenda, exceplis doin. Palmarnin et dom. 4. Advent., si m eam vijil. tSalivllalis cadil, S. t. c. 20. a|iiil. 1822

EST SACRIFICIUM DUB. r. 3?!

pro re gravi et causa publl-ca, sempep dicitur Gloria; Croix^s. Et in njissa so* lemni pro re gravi aut causa publica, V. gr. 40. horarum, dicituretiam Crar do; Croix ^^. In oratione A cunctis non vetatur nominari quivis sanctus canonizatus, et etiara duo, sed non plures; CroixJS.Vetitum estvero addere in confessione, et tanto magis in canone nomen alicuius sancti, ut bene advertit Tamb.<9. Et ita etiara vetitum est addere nomeu aliorum sanctorum in litaniis publicis coram populo, ex decreto s. c. 22. martii 1671. ap. Gav. 20.

412. « 4. Celebrare ante dictum raalutinum, ut oontra Azor. et Regin. docent Sylvest. Valent. Suarez Vasquez Less. Fagund. Laym. etc. quorum plerique tamen cum Palao dicunt esse veoiale si fiat sine causa : licet et hoc Tarab.2< in dubiura vocet (De hac quaestione,an liceat celebrare anle dictura raatutinuraet laudes, videdictan. 347.).

41 3. » 5. Quae alta voce dicenda praesoribuntur, adeo subraissa dicere, ut adslantes audire non possint. Tarab.22, quidquid dicat Navar. apud Sa23. imo notat idem Tamb. ex card. de Lugo24 a tiraoratis passira sine scrupulo voce pressa legi.

Ante orania hic notandum id quod habetur in rubrica 25 ubi dicitur: Sacerdos autem maxime curare debet, ul quae clara voce dicenda sunt distinctt et apposite proferat, non admodum /e* stinanter, ut advertere possit quae le< git; nec nimis morose (notent qui in ihi*^'

b) Oi-alio dc ss. Sacramenlo, quae e s. r. c 25. .un. 17o6. dicenda est in missa canlala, dui-anle exposaione, sub unica conclusione. ,i duae tantum s.nt oratioues; si plures sint, unienda est ,n (ine a, liarum commemorationum; item in missis privalis «i cxposilio Ct pro publica causa etiamsi in pyxide' S. r. c. 7. maii i746.; sed in feslis 1. ct 2 cl' onAllenda esl. S. r. c. 2. dec. 1684 ' '

Nolandum.ln orationc^c««c/«ad liH.N.exprimi debel tilularw ecclesiae in qua celebralur; quod si lani in oratione occurrit, alius sanctus no.ninari vel pen.lus omitti poieril. Si litul. sil angolus, s. lo,,,. Baptista, *. los«pb, bo, um nomiua praeponenda «uiil s«. apostohs. Ex conccssione Pii v„. 17. sei.i. I8lo s.c dici potest pio i. loseplio... A/aria cnm b. /a,

j scpho euu spoHSo el cum b. apostolis. etc.

I (21) L. 1 art. 7. J. 1, de exped. sacnl.

^ll)D.9Ji :c>ci. 2. (23) P. 1. iii.

De Ligorio. Mor. II.

21

sa indiscretamdevotionera protrahunt), ne audientes taedio afficiat: neque etiam voce nimis elata (et in hoc plures errant), ne perturbet alios qui fortasse in eadem ecclesia tunc temporis celebrant, neque tam submissa, ut a oircumstantibus audiri non possit, sed mediocri et gravi^ quae devotionem rr^oveat, et audientibus ita sit accommodata^ ut quae leguntur intelligant^ quae vero secreto dicenda sunt, ita pronuntiet ut ipsemet se audiat^ et a circumstantib us non au' diatur.

4U. Dubitatur 4. An peccet qui ita submisse pronuntiat verba, ut ne seipsum quidem audire possit. Tamb. * ex Nav. dicit hunc non peccare, quia ut oratio sit vocalis suffioit ut exterius proferatur. Alii vero, ut Croix 2 Gav. 3 Conc. < Pal. 5 Suar. 6 et alii dicunt hunc peccaro mortaliter, quia verba quae non audiuntur, vocalem orationem non constituunt. Attamen probabilMer sentit Cont. Tourn. ' id uon esse mortale, cum satis sit probabilis opinio enuntiata (nempe ad orationem externam non esse necessarlum ut 0rans se audiat), quam tenent Laym. Azor. Sylvius Salm. et alii plures quos adduximus lA. n. 163. cum Continuat. Tournely 8, qui hanc asserit esse communem;etad hoc facit id quod habetur in l. . Regum c.1 . ubi dicitur: Anna.., oravit ad Dominum... dicensDomine etc. En oratio vocalis; deinde additur: Porro Anna loquebatur in corde suo^ tantum labia illius movebantur^ et vox penitus non audiebatur. Sed recte idem Cont. ait in missa hoc non excusari a culpa veniali,cum in rubrica supra allata expresse praecipiatur ut celebrans ita pronuntiet^ ut ipsemet se audiat. Bene vero dicit Quarti ^ non excusari a mortali qui sic proferret verba consecralionis. Ratio quia cum opposita sententia Palai et aliorum, ut supra,sit etiam probabilis, exponeretur sacramentum periculo nuUitatis, quod certe il(1) C. 9. S. S. n. 2. (2) N. 438. (3) P. 1. tr. IG. lit. g. (4) P. 811. n. 6. (S) De hor. caqoo. d. 2. p. 3. II. 6. (6) De rel. I. 4. c. 1. n. 6.

(7) Ilie c. 9. a. 2. sccl. 9. ante qiiacr. 6. v. Yeruin. (^;) Loc. cii. (9) l\ l. l. IG. ilu!.. I.

. DE EITCH\RISTTtt

licitum est ex prop. 1 damnata aa Tn* noceut. XI.

415. Dubit. 2. An peccet qui recilat submisse, quae alta voce recitaudji praecipiuntur. Videtur omnino negaro Tamb. dum asserit a viris tim^rati* voce 6mninodepressa missam sinescru' pulo recitari. E converso Nav. et Cai. apud Cont. Tourn.^i dicunt esse morlale. Sed melius sentio dicendum cum Cont.Tour.i2 id ndn esse mortale, cum non videatur gravis materia; sed mininae posse excusari a veniali, cum oppositum expresse in rubrica praecipiatur. Dicunt autem Roncagl. « Croix i* Mazz.15 et Wigandt^» non peccare qiji alte dicenda submisse recitat, si exce« dat modum secretae recitationis: sed hoc nec mihi satisfacit, nam iuxta rubricam non semper sufficit excedere modum secretae orationis; praeter euim ea quae in missa submisse dicenda sunt, alia recitanda sunt voce alta, et alia voce medioori, et omnia haec ita clare recitari debent, ut a circumstantibus audiantur; quamvis bene censeat p. Conc.i7 non iam oportere ut omnis populus vocem audiat, sed sufficere ut adstantes attenti, nempfe qul prope sunt ad altare, percipere valeant quae leguntur.

416. Dubitatur 3. An sit mortale alte recitare quae submisse dicenda sunU Communiter dicunt dd. nullum esso peccatum, si verba a solis ministris audiantur; ita Conc. Gav. <9 et CroixW cum Gob. E converso putant Gav.^iel Quarti22 peccare mortaliter qui legit elata voce totum canonem vel, ut addit Quarti, notabilem partem eius aut a^» liarum precum quae submisse I*ecitari debent. Ratio (utdicunt), tum quiahaec sacrosancta verba assiduitate auriun) vilescerent; tum quia sacerdos sic verba proferens videretur velle novum rttum inducere, ideoque facile ex hoc contemptu scandalum oriretur. Et consentit Croix quoad verba consecrationis,

(10) C. 9. S. i. n. 1- (H) L. c. (12) Ibiil. (13) C. 3. q. 2. r. f . (14) N. 459. (iS) T. S. d. 4. q. 2.C.8. (16) Tr.l8. n. 70. (17) P.SU. n.& (18) P. SOl. n. 7. (19) P. 1. til. 6. Iil. g.

(20) N. 440. L'H)L.c. (22)P.l.lil. 10. dub. 1.

CAP. III. DE ELCH. UT EST SACRIFICIUM DUB. V.

323

qu!a populus (ut ait),sciendo verba illa, postmodum temere et ad iocos eisdem uleretur. Deinde asserit communem esse sententiam , esse tantum veniale, si praefata verba consecrationis audiatftur tanturo ad 6.vel 8. passus; mortale vero, si ad 40. Sed ipse censet esse mortale etiam ad 10. passus, si intra lale spatium magna pars populi adest; quod tamen p. Conc. non audet approbare. Dicam circa haec quod sentio: NuUum dubium non posse excusari a veniali qui lalte in missa profert quae submisse dicenda sunt, cum sit contra rubricam, quae ut supra praescribit ut sacerdos se audiat et a circumstantibus non audiatur. Facile insuper asseutirem posse peccare mortaliter qui verba consecrationis vel canonisin magna parte tam alte proferret, ut audiri possent ad 40. passus; hic enim tunc deberet toto conatu vocera elevare, ut ad 300. fere palmos audiatur, et hoc videretur grave scandalum, sapiens revera aliquem contemptura verborura et ritus. Sed quis nisi mente captus hoc facturus est? Exlra autem hunc casum agnoscere non valeo in hoc grave peccatum, cum rationes allatae minime convincant; non enira video unde oriri possit in hoc grave scandalura, praesertira si celebrans devote verba proferat; nec moveor ex eo quia verba illa vilescerent, aut audientes temere iis uterentur, nam si hoc esset, etiara evangeliura s. loannis quod dicitur quotidie, ne vilesceret secretodici deberet.

417. « 6. Mutare raissara et die dominico vel festo duplici, v. g. vel iis diebus quibus prohibetur fieri de festo duplici, V. gr. infra octavas epiphaniae, paschatis etc, feria 4. cinerura, infra hebdomadam maiorera, vigilia nativitatis Domini,sine gravi causa legere votivara, vel pro defunctis, vel de alio sancto in nuraerura sanctorura relato. Suarez Diana Lugo < Escob. contraQuint. qui ^putatin hebdomada sancta licerelegere votivam, quod refulant Gav. Diana 3 ex declar. card.

(1)L. c. (2)T. 7. s. 40. (5) P,9. t. 8. r. S3. (4^N. 450. (6) C. 6. S. 1. n. 4. (G) P. 1. l. S.

» Dixi 1. Sine gravi causa: lalis au« tem censetur, 1 . quae spectat ad bonum reipublicae vel principis, v. gr. neoessitas pluviae, ingruentis belli vel pestis vel similis raali universalis ( Ita etiara Spor. ^ et Tarab. 5). Itera soleranis gratiarura actio, soleranis expositio eucharistiae, v.gr. diebus antecineralibus ( V. de hoc dicenda n. 421 . infra n. 3.). 2. Quando cadaver praesens est in ecclesia, ubi usus obtinuit. Gav.6. 3. si quis celebret in ecclesia in qua agitur dies festus loci proprius: hunc enim non tantum posse, sed debere ex congruitate cooformare se loco, notat Gav. Vide Tamb,' qui 8 addit, etiarasi sacerdos accepto stipendio, horaioi proraiserit votivara vel pro defunctis, etiam in altari privilegiato, non solum posse, sed debere celebrare missara currentera diebus quibusistae prohibentur (Hoc intelligendum, quando raissa pro illa die promissa est. Certum autem esthodie, post decretum allatura n. 339. Quaer. 1. quod indulgentiae altaris privilegiati bene etiam percipiuntur, quando dicitur missa duplex diei currentis. Hic quoque notandum quod,cum raultae missae votivae sint acceptae, et non sufficiant dies non impediti, possunt applicari raissae currentes, utdeclaravit s. c.19. raaii 1614. ex gratia speciali pontificis apud Merati9),imoelsiDeo pervotum tales mis« sas promiserit, non taraen ad eas ob« ligari istis diebus, eo quod votura noi obliget quando irapedit bonura maius, quale esse dicit conformitatera officii cura raissa: secus diebus aliis.

» Dixi 2. in numerum sanctorum relato: quiasi sit beatificatus tantum, de quo certis sacerdotibus v. gr. quorum ordinis fuit, concessum sit missara legere, docent Gran. et Escob. contra Palaura, non licere aliis sacerdolibus, etsi nullura aliud sit festura, de eo legere: eo quod sic expresse determinarit sacra rituum congregat. apud Gav. Vide Escob. " et Tamb. <2 qui Palaum

(7) L. 2. c. 6. (8) S. 2. et 4. (9) P 116.

(10) 2. 2. eonl. 1. c. 7. d. 4. i. 2.

(11) N. 41. (iS^ L. c. wp. 6.

sequens dicit contrarium esse probabilius ac magis pium. Imo de sanctis societatis certum esse, si celebrent in tcmplis eiusdem societ. ex concessione pontificum. Idem tenet Quint. K

»7. Si quis violet rubricam spectantem ad essentiam vel quasi essentiam missae, vel si nullam plane servet, peccat mortaliter. Escob. ex Fagund. 2.»

418. Sermo bic de missis votivis^ nempe quando dici possint. Ex rubr. 3 missaevotivae prohibentur in dominicis et in omni festo duplici. Item intra octavas epipbaniae, paschatis, pentecostes, in die cinerum, hebdomada maiori et in vigiliis nativitatis Domini et pentecostes, ex decr. s. c. rit. 28. aug. 4627. apud Gavant. Item infra octavam corporis Christi, ex decreto eiusdem s. c. 21. iun. 1670. approbato a Clem. x. apud Croix 5. Idem tanto magis dicendum de missis defunctorum, quae insuper nec dici possunt in expositioness. sacramenti 40.horarum, et in ecclesia ubi celebratur de festo duplici,etiamsi illae ex praescripto testatorum essent celebrandae, ut in decreto 27. aprilis 1698. apud Merati 6.

419. Exceptis autem hisdiebus, semper dici possunt missae votivae vel de requiem. Advertendum vero 1 . id quod habetur in rubr. ' ubi dicitur: Missae votivae in missis privatis dici possunt pro arbitrio sacerdotum^ quacumque die officium non est duplex aut dominica... Id vero passim non fiat^ nisi rationabili de causa^ et quoad fieri potest missa cum officio conveniat. Nota to nisi rationabili de causa: unde ait Merati 8 non sufficere pro causa ad passim missas votivas celebrandas, ut sacerdos cito se expediat, vel alia similis levis occasio. Verum sine dubio petitio facta a dante eleemosynam alicuius missae votivae, erit iusta causa illam celebrandi. Necnon probabiliter etiam censet Tamb.9 sufficientem esse causam specialem devotionem erga aliquod my(1) T. 7. sing. 1. c. (2) P. 2. 1. 3. c. 21. n. 9. (3) Tit. 4. n. 5. (4)P.l.tit.4. n. 3. (S) L. 6. p,

420. n. 498. item 20oS. decr. 19. (6) In ind.n. Sll. (7) Tit. 4. n. 3. (8) P. 116. n. 3. (9) L. 2. c. 2. $.1.0.3. (10)C.4.q.2.r.l, (11) P.l.tit.4.lit.i..

DE EUCHARISTIA

slerium vel sanctum, hoc enim (ut aitj faciuntviri timorati sine scrupulo,ImQ Ronc.^o ex Gav.ii putat praefatam rubricam esse tantum de consilio, et nul10 modo obligare, ita ut etiam ad passim missasvotivas dicendas nulla causa requiratur; nam alias forte, dicit, videretur rubrica sibi^contradicere, cum antea dixerit missas votivas celebrari posse pro arbitrio sacerdotum^ arbitrium autem non limitatur ad causam; huio tamen opinioni non acquiesco, si quis passim vellet sine ulla causa missas votivas recitare: rubrica enim per

11 la verba, id vero passim non fiat^ restringit arbitrium, ita ut ipsae passim nequeant celebrari, nisi adsit rationabilis causa. Advertendum 2. quod missae conveutuales oranino semper debent concordare cum officio diei ex decretis s. c. 16. maii 1626. et 16. ian. 1627. apud Merat.^2. Alias canonici non lucrantur distributiones, ex decr. 25. iunii 1611.et 28. ian. 1612. ap. Gav.i3,

420. Quaeritur 1 . An sit mortale celebrare missamvotivam vel de requiem in praefatis diebus vetitis. Affirmant Angel.i^ et Barth. abAng.is, sed communiter negant, secluso scandalo et contemptu, Suar. <6 Bon.^^ Lugo Filliuc. ^9 Ronc,20 Spor.2i cum Laym. et Tamb. Salm.22 cum Hurt. Gran. Dian. Vill. Miranda etc. acEscob,23cum Soto Sylvest. Henr. Med. et Reg. Ratio quia nOn videtur in hoc adesse notabilis perversio ritus. VerumEscob. in festissolemnibus (licet oppositum etiam putel probabile ob dd auctoritatem) id censet mortale, et idem sentit Ronc.2*;saltem in missa publica dicerem hoc dif ficulter posse excusari a gravi scandalo. Item ait Roncagl.25 non excusari a mortali dicere missas de requiem in diebus vetitis, quia hoc districte prohibetur in decreto s.c. 5. aug. 1662. (ap, Merati 26) approbato ab Aiex. vii. ub dicitur: Districte praecipitur ut missas

(12) In ind. n. 198. et 204. (13) P. 1. Ir, 4. n. 3(14) V. missa n. 53. (15) §.466. (16) D. 83. s.3 (17) P. 7. S. 3. n. 2. et 3. (18) D, 20. n. iOS, (19)Dceuch.n.lo6. (20) C.4.q.2.r.2. (2l)N.429 (22) Tr. 8. c. 4. p. 4.n. 114. (25) L. 21. ii. ol9 ;24) L. c. C2Si L. c. r. 3. C26) lud. n. 590.

CAP. III. DE ECCH. UT EST SACRIFICIUM DUB. V.

325

privatas de requiem in duplicibus nullatenus celebrare audeant Et curent

ecclesiarum rectores etc. ut huiusmodi iecretum inviolate servetur. Caeterum omnes conveniunt posse celebrari missas vctivas vel de requiem ob causas graves. Quaenam autem hae sint, vide in sequenti quaesito.

421. Quaeres 2. Quaenam sint causae, ob quas possunt dici missae votivae vel pro defunctis etiam in diebus vetitis. Resp. 1 . Si urgeat publica necessitas, ut supra dictum est apud Busemb. 2. Si in aliqua ecclesia celebretur festum duplex, quod facile accidere potest in ecclesiis regularium; ibi enim debet sacerdos missam festo conformem celebrare, ut recte notant Gav. i et Tamb. 2. Et de hoc adest decretum s. c. 19. nov. 1622. ap. Croix^. Declaravit autem eadem s. c. 24. iulii 1683. apud Merati^ professionem religiosorum aut monialium numerari non posse sub gravi, ita ut cantari possit missa voliva solemnis de Spiritu sanclo; et consuetudinem in contrarium abusum dixit. 3. Si fit expositio ss. sacramenti in oratione 40. horarum. In illa autem servandum est id quod statuit Clem.xii. in con. 9. ed. 1. sept. an. 1730. (apud Merati ^), Ibi pontifex praescribit quod in altari ubi fit expositio eucharisliae, celebretur missa votiva solemnis de ss. sacramenlo cum Gloria et Credo , prout celebrantur missae pro re gravi ; exceptis tamen dominicis et festis 1 . et
422. classis, nec uon feria 5. cinerum et feriis 2., 3. et 4. hebdomadae maioris, diebus infra octavas paschatis et pentecostes, vigiliis nativitalis Domini et pentecostes, et oclavae epiphaniae ; in his enim diebus statuit cantandam esse missam communem cum oratione ss. sacramenti sub una conclusione ; quam commemorationem voluit fieri etiam in missis privatis : quae si celel)rantur de ss. sacramento in diebus permissis, erunt volivae sine Gloria et Credo. 4. In die obitus praesente cada(1 ) P. S. lil. 10, n. 16. V. Non tameu. (2) C. 6. S. 1. 8. i4. (3) N. dccr. 263.

(4) Ind. n. 117. (S) P. 686. n. 10. (6) lud. n. 16. 1

2. u. 20»». dccr. ii2. I

(7) lUd. ». 525. (8) L. 6. ]>

vere (etiamsi alicubi non esset usus, contra Gav. apud B\isemh. ut supra) potest dici missa de requiem , adhuc dominicis et festis duplicibus ex decreto s. c. 23. maii 1603. apud Merati exceptis vero festis 1. classis ex decreto 5. iulii 1698. Cum autem primum habetur notitia de obitu alicuius personae procul defunctae, potest cantari missa de die obitus, etiam in festo duplici, non tamen de praecepto; tunc enim dififerenda est ad se-, quentem diem, ex decr. 4. mai 1686. apud Croix^. Haec autemomnia decreta intelligeuda sunt de missis solemnibus, non privatis, ex decr. 10. ianuar. 1693. apud Merati ^*, contra id quod dicit Wig. ^o. Decreto vero quod afTert Gav.^i die 1 . sept. 1 607. ubi dictura fuit, posse tolerari missas de requiem in dupli-' ci festo quod non est de praecepto^ ut te^ statorum voluntates adimpleantur, dicit Merati <2 derogatum esse aliis decretis, et praesertim decreto edito 5. augusti 1662. Insuper alio decr. 2. novem. 1662. i^, dictum fuit in festo duplici etiam maiori non de praecepto posse dici missas anniversarias solemnes relictas ex dispositione teslatorum, ut quotannis dicantur in die ipsorum obitus. Idem dicitur de die terlio, septimo et trigesimo : missas vero privatas dicendas esse de die, et non differendas. Item eadem s. c. rit. 19. iunii 1700. apud Merat.^^declaravit posse dici missas cantatas de requiem, in festo duplici minori, si parochiani saepius petant per annum pro aliquo defuncto , dummodo hoc fiat in die anniversaria obitus. Quod si accidat anniversarium vel dies tertius, septimus et trigesimus in festo de praecepto, debet transferri in sequentem diem, ex decr. 23. maii 1603.i6,Anniversariumautem tuns potest etiam anticipari, et tunc dicitur missa prout in anniversario decr. 5. iulii 1698.

422. Quaeritur3. An obligatus dicere missam votivam de b. Virgine Maria

(9) In ind. n. 505. (10) Tr. 15. n. 68. (U) P. l, lil. 5. n. 2. (12) P. 149. (13) In ind. n. 59a (14) In iud. n. 422. (io) In ind. n. 547.

(16) lu cit. 'od. n. 20. (17) lu cit. ind. u. 520.

326 Lin. VI. TRACT. 1

vel de requiem , ratione eleemosynae vel capellaniae, in diebus permissis celebrari, salisfaciat celebrando missam currentem. NegantLayra. * et Tamb.2, quia sacerdos tenetur exequi voluntatem rationabilem praestantis slipendium. Sed affirmant communissime et etiam probabiliter Suar. 3 Azor. ^ Bon . 5 Croix^ Pal. ' cum Nav. Henr. Barbos. etc. ac Salm. ^ cum Sa Garz. Dic. etc. Ratio, quia, licet tunc ecclesia permittat missas votivas, decentius tamen est te conformari universali eius praescripto^ tunc enim preces missae votivae satis compensantur ab ecclesia eo die precibus praescriplis, et voluntas dantis eleemosynam compensatur executione voluntatis ecclesiae (quam semper decet praeferri) praescribentis missam assignalam ; et ideo rubrica loquens de missis votivis eas permittit, sed in fine subdit: Quoad fieri potest, missa officio conveniat. Necnon hoc valere dicunt Salm. 9 cum Ant. a Sp. s. etiamsi sacerdos expresse missam promisisset; et etiamsi (addunt Croix et iidem Salm. cum Panorm. Suar. et Garz.) sacerdos vovisset illa die missam legere votivam, cum tale votum non sit de meliori bono. Omnino tamen excipieudum est, si missa dicenda sit in altari privilegiato quae in diebus permissis necessario ceiebranda est de requiem, utdiximus n. 3^9.v.Quaeres.

423. Quaeritur 4. Quaenam sint advertenda circa modum celebrandi missas votivas. Adverlendum 1. quod in missis votivis non est opus dicereoraliones impares numero, ut ait Merali 12. Omnino tamen dicendae sunttres orationes in missa privata, sed in solemni dicitur una tantum. Merati 13. Advertendum 2. quod non debent dici missae votivae seu collectae missarum nativitatis Domini, epiphaniae, paschatis, assumptionis beatae Mariaeet omnium similium festorum etiam sanctorum , quae proprios habent inlroitus e\ colleclas, ut declaravit Paulus v. apud

(1) C. 1. q. 5. (2) L. 2. c. 2. %. 2. n. 6. (3) Dist. 83. sect. 3. (4) P. 1. 1. 10. c. 32. q. 5. (5) P. 7. §. 3. n. 4. (6) N. 371. (7) P. 14. n. 10. (8} Tr. 5. 0. 4. p. 4. n. 125. (9) Ibid. in fin.

!I. DE ELCHARISTIA

Mer. In aliis vero missis votivis, \n quibus veritas et ritus vcrboruni non violatur, nihil prohibet quin ipsae dici possint, licet melius sit dicere missam votivam quae habetur in missali; ita Merati qui cum Gav. Guyeto etc. addit quod si possit omitti verbum hodis ubi reperitur, vel mutari in oratioiie verba natalitia, festivitas, etc. dicendo commemoratio aut memoria, tunc missa illa bene posset recitari.

Advertendum 3. quod bene possunt dici missae volivae de quocumque sancto, modo de eius cauonizatione constet ex martyrologio vel aliunde; vide Merati <6 ex Gav. Bellarm. etc. Non vero de iis qui non coluntur publico et universali ecclesiae cultu. Unde missae de beatis concessae alicui religioni aut loco uon possunt celebrari ab aliis personis, ecclesiis et diebus, quam conceduntur in diplomate, ut contra Pal. et Vasq. recte tenent Esc. cum Molf. Aversa Gran. et Diana ac Merati ^8 cum Quarti Bisso Guyeto et communi, ex decreto s. c. edito die 4 0. sept. 1652. et alio apud Croix

Advertendum 4. idquodpraescribitur in rubrica circa missas votivas particulares ; et 1 . in missa votiva de ss. Trinitate, quando dicitur pro gratiarum actione, cum prima oratione dicitur alia oratio tantum, Deus cuius wiisericordiae etc. sub una conclusione: hoc taraen procedit in raissa solemni pro re gravi vel publica causa ecclesiae, non vero in privalis, in quibus secunda oralio erit diei et tertia de gratiarum actione: ita Merati 20 cura Gav. Bisso Guyeto etc. 2. In missa de ange" lis dicitur semper Gloria, quacuraque die celebretur, secunda oratio erit diei et tertia illa quae alioquin esset sccunda in missa currente. Si autem petalur missa votiva sancli Michaelis archangeli, poterit dici raissa eius dedicationis in die 29. septerabris , et sic ctiam missa de angelis custodibus in

(10) N. 371. (11) Ib. n. 127. (12) P. 135. n. 42.i (13) N. 44. (14) P. 12i. n 17. (15):P. 122. • (16) P. 119. n. 15. (17) L. 21. n. 535. (18) P. 119. n. 16. (19) N. 2055. decr. 227. . (20) P. 125. n. 24.

CAP. III. DE EUCH. UT

oie 2. octobris, ita Merati. 3. In missa 4e Spiritu s. secunda oratio erit de die, iertia A cunctis vel Concede pro temporum varietate. Merati ^ cum Quarti €t Tonnel. Et sic etiam dicuutur missa de ss. sacramento (Merati 2), missa de passione et de apostolis. 4. In missa de b. Maria Virgine secunda oratio erit de -die, terlia de Spiritu s. et in ferialibus ^ecunda de Spiritu s., lertia ecclesiae vel pro papa. Hic notandum quod mis-sa votiva solemnis de b. Maria potest celebrari cum Gloria et Credo ob publicam causam ratione concursus populi, ex decr. s. c. 8. iuuii 4658. apud Her. 3. Item notandum quod si dicas missam votivam de b. Virgine in festo alicuius sancti semiduplici infra aliquam octavam b. Virginis , tunc non €st dicenda missa votiva communis de

b. V. , sed de eius octava , sine tamen Gloria et Credo^ ex decreto apud Croix^^ el apud Mer. 5. Si autem petitur missa de ss. rosario vel de monte Carmelo , non potest dici missa concessa dominicanis vel carmelitis, ex decretis apud Mer. 6 , sed bene potest dici missa de die festo. Merati 5. In missa pro defunctis non dicitur psalmus ludica; celebrans cum incipit introitum non signat se cruce , sed librum , non dicit , luhe Domne benedicere^ non osculatur librum post evangelium, non benedicit -aquam, nec dicit Gloria Patri in psalmo Lavaho; ad Agnus Dei non dicit miserere, sed dona eis requiem; non dicilur oralio pro pace, nec Ite missa est ^ nec Benedicamus Domino^ sed Requiescant in pace^ nec datur benedictio.

424. Hic autem ultimo loco operae pretium est adnotare aliqua decreta s.

c. rit. maioris momenti ad celebrationem missae pertinenlia, excerpta ex plurimis quae afTert Croix

. Missa conventualis canenda est quotidie in collegiatis, quarum clerus «st numerosus et reditus non tenues. i4. ianuarii 4603.

2. Tenentur omnino canonici ad •eantandam missam de die, ut lucren(1) P. 127. n. 2« ^")JI:tO. 22. '4) Lib. 6. p. 1. u. n05.

EST SACRIFICIUM DUB. V. o2i

tur distributiones. 28. ianuarii 4642.

3. Sacerdos qui celebrat missamconventualem, in qua chorus teneturcan" tare symbolum, non potest illam prosequi tempore quo a choro cantatur symbolum praedictum. 47. dec. 4695.

4. Missae ad satisfaciendum eleemo-i synis alicui ecclesiae traditis non sunt celebrandae per exteros, ubi commode potest iis satisfieri per sacerdotes eiusdem ecclesiae. 28. ian. 4606.

5. Inferiores episcopo non debent sa* mere de altari paraaaenta pro missa.

6. iul. 4742. Hoc tamen intelligendum ^ ut advertit Gavant.^ ne ponantur para* menta in medio altaris more episcopo-» rum; nam si ponantur in angulo^ id l srmittit ipsa ruhrica 9 dicens : Si vero {sacerdos) dimissurus sit pararaenta apud altare ubi celebravit, finito evangelio ibidem illis se exuit. Saltemy ait Croix hoc permittendum ubi non est commoditas ea alihi deponendi.

7. Altare portatile ligneum cum ara lapidea permitti debet, non obstante constitutione synodali , duraraodo habeat solitura reliquiarura repositoriura.

8. ianuarii 4644.

9. Solus episcopus potest habere fenestras in ecclesia , per quas in eam prospectus haberi possit. 49. ian. 4614.

10. Non licet in ecclesiis, in quibus non asservatur ss. sacraraentura, celebratio missae in coena Domini; nec eius asservatio in sepulcro. 24. iunii 4659.

11. Non permiltitur ad altare raaius celebratio missae, dura dicuntur in choro matutinum et horae. 45. sept.

12. Potestfieri commemoratio de ss. sacramento, si expositum sit, etiam la missa de festo duplici, quod non sit 1«i vel % classis. 2. decerab. 4684.

i. Si in die corameraorationis mnium defunctorum occurrerit dominica, officium cum missa defunctorum transferantur in sequentem diemetiam festo duplici irapeditum. 5. oct. 4688. 42. Sacerdos in sacrificio missaecon(C) In \nA. n. 189. et 229. (7) P. 129. n. 30. [ii) L. G. 1». 2. u. 20So. (Q^ P. 2. lit. 12. n. G. ;iOj N. 2072.

gruentius utitur cingulo lineo , quam serico. 22. ian. i701.

43. Habeus indultura a sede apostolica erigendi oratorium privatum in propria dorao , si quis voluerit ibi aedificare altare ligneum, non indiget facultate apostolica, dummodo altare ligneum cum sacro lapide parieti colligatum amovibile non sit, et altaris portatilis iraaginera non prae se ferat. 3. dec. 1661. ap. Merati i. To autem colli- gatura laie videtur intelligendum^ ita ut , altare parieti adhaereat^ et nullum inter ipsum et parietem intercedat spaiium; sic enim verificatur quod altare -non prae se fert imaginem altaris portatilis^ idque saltem sic usus interpretatus est.

• 14. Non potest prohiberi celebratio missae in oratorio ruri aedificato per laicum, antequam celebretur missa pajochialis. 31. martii 1629. (apudMer.2).

15. S. c. saepius censuit constitutiones synodales dispouentes , ut diebus festis missae celebrari non debeant in aliis ecclesiis, nisi celebrata missa in ecclesia parochiali , esse observandas , ita tamen ut missa in ecclesia parochiali hora opportuna celebretur. 25. maii 1652. (apud Bened. xiv. 3).

16. De rigore iuris non posse prohiberi [scilicet a parocho) ut missae non ceiebrentur anle missam a parocho non celebratam. 27. iunii 1641. (apud eumdem Bened. ^).

Refert hic ultimo loco aliqua obiter adiicere circa eucharistiae expositionis usum, quem doctissimus Christianus Lupus 5 iamdiu in ecclesia fuisse probal; magnopere ipse promovet, dicens ex frequenti huiusraodi sacramenti expositione populura retrahi a vanis oblectamenlis , concursum ecclesiarum augeri, et fideles magis ad devotionem excitari. Verumtamen s. Carolus Borromaeusfi haec praescripsit: Ne quavis causa eucharistia palam ....proponatur, sed publica tantum atque gravi; aliis vero de causis orationem licebit instituere, sed non sacramento aperte exposito.

(I) Iiul. n. 595. (2.) Ind. n. 242. Nolif. 44, B. 12. (.4) Loc, ciU i^a) P. l. t. il. cx caji. 9.

DE EUCHARISTIA

Item Benedictus xiv.7 refert s. c. coo-r cilii die 17. aug. 1630. in una neapolitana sic praescripsisse : S. c. censuit non licere regularibus , etiam in eorum propriis ecclesiis, ss. eucharistiae sacramentum publice adorandum exponere ^ nisi ex causa publica.^ quae probata sit ab ordinario; ex causa autem privata posse , dummodo ss. sacramentum e tabernaculo non extrahatur^ et si sit velatum , ita ut ipsa sacra hostia videri non possit. Idque confirmatum fuit a nostro p. Bened. xiv. per aliud decretum datum 16, aprilis 1746. « ubi dicitur : Non licere exponi publice divinam eucharistiam , nisi causa publicaet episcopi facultas intervenerit . Ex his igituromnibusdecretis certum videtur non licere exponere sg. sacramentum ob litis victoriam, ob valetudinem alicuius (nisi sit persona publica, cuius saluscommunitatis bonosit expediens), et sic pro aliis privatis causis. Num autem id liceat ob specialem devolionem alicuius particularis. Dubitat p. Concina. Ego dicam quid sentiam : Dico 1. quod si quis privatus hanc expositionem fieri procurat ad publicam devotionem promovendam, tunc ista potius publica, quam privatacausa esse videtur. Dico 2. cum Concina in hoc spectandum an in illis locis, in quibus tit expositio, devotio et cultus sacramenti magis augeatur vel minuatur, et iuxta hanc regulam censeo expositionem fa-» ciendam vel omittendam ; ubi enim viget devotio et cultus augetur, debita semper obtenta ordinarii licentia , uescio, praesertim iuxta praesentem nostrarum regionum frequentem usum ^ cur potius non sit laudanda quam improbanda huiusmodi ss. sacramenti ex* positio; modo (exciperem) non sit uimis frequens, nimia enim frequentia esset quidem causa ut reverentia erga tantum sacramentum minueretur.

Hic insuper notandum quod etiam respectu ecclesiarum saecularium adest decret. s. c. episcop. et regul. prohibens cxtrahi pyxidem a taberiiaculo ^

(6) In syn. 11, dioeces. (7) Nolif. 30. n. 11. (H) Vide iu suo Lullar.

CAP. III. M EUCH. VT

cum illa ob privatam causam exponitur, his verbis : Si quandocumque privata ex causa sacrosancta eucharistia exponendavidebitur^atabernaculo numquam extrahatur , sed pyxide velata in aperto eiusdem tabernaculi ostiolo^ cum assistentia alicuius sacerdotis , stola et superpelliceo induti^ et cum sex saltem luminibus cereis collocetur. Quod idem in ecclesiis saecularium servari mandamus. Die 9. dec. 1602. Ita apud card. Lambert. Bened. autem xiv. in sua bulla , Cum ut recte nosti^ mentionem faciensde praefatis decretis, dicit quod pro causa privata numquam potest extrahi pyxis, nec etiam ad populum benedicendum: Si autem .... {suQt eius verba) non debet a tabernaculo educi ^ facile intelligitur in designatis casibus non esse illud afferendum ad ecclesiae ianuam^ nec cum eodem benedictianem impertiendam. Hic vero obiter advertendum id quod in praedicta bulla idem pontifex subdit : Neque enim fas cuique esse debet privata auctoritate novum ritum inducere. Profertque ibi ad noc canonem 13. Tridentini^ ubi vetitum fuit immutari consuetos ritus circa administrationem sacramentorum, et declarat canonem illum procedere etiam quoad cultum ss. eucharistiae. Loquens autem de ritibus alicubi iam introductis, sic inquit: Et quoties aliquem ritum eiusmodi induci contigit , etsi nihil continentem pietati oppositum^ apostolica sedes eumdem interdicere non dubitavit ex quibusdam extrinsecis circumstantiis nullatenus praevisis vel neglectis ab eo qui ritum invexit.

Notandum etiam qugd ex decreto Innocentii xi. 1. sept. 1680. (relato apud Merati 3) prohibentur apponi statuae , reliquiae sanctorum ac imagines animarum purgatorii in altari ubi fit expositio. Ad illud autem: Panem de coelo etc. non est addendum alleluia^ ex decreto s. c. apud Merati

Hic ultimo loco operae pretium est quaerere et videre, quibus in ecclesiis

(i) Nolif. 50. n. 27. (2) Sess. 7.

(5) P. 681. (-4) In indiie decrel. 325.

(B) Comm. t. 5. ad consl. 1. Urb. iv. n. IS. el29.

(6) iHlan. reg. Iract. S. c. G. n. 1. ct G.

329

EST SACHlPloiL'31 DUB. V.

asservari possit eucharistiae sacramec tum. Docet cardiu. Petra 5 cum Barli Riccio Genuensi etc. ac pluribus de** cisionibus s. c. certum esse tantum ia ecclesiis parochialibus retineri posse , quia in hoc tantum sedes apostolica dispensare potest, non autem ordinarii: asservaturetiam in cathedralibus, quia ipsae primae dicuntur parochiae; verum ibi non est asservandum in altari maiori, sed in alia capella, propter functiones pontificales necessario peragendas ab episcopo retrorsum ad altare maius. Permittituretiamasservari sacramentum in ecclesiis regularium , propter necessitatem praebendi ibidem communionem infirmis, ut dicunt PelIiz.6 Petra? cum Glossa^. Idem permittitur in ecclesiis monialium viventium in clausura, decreto s. c. concilii in ulyssiponensi anno 1585. apud Petra9. Censuit etiam eadem s. c. in mexicana 15. maii 1700. concedendum patribus oratorii indultum asservandi eucharistiam intra claustra pro quatuor anni temporibus in quibus fiunt exercitia ab ordinandis. Non permittitur autem io collegiis solius ordinarii auctoritate constitutis, ut suntconservatoria, quae non approbantur, sed tantum a sede apostdica tolerantur, et in quibus iura parochialia praeservantur parocho, ut decrevit s. c. concilii in salemitana I 19. aug. 1702. et in neapolitana 4. iulii ' 1707, ubi specialiter declaratum fuit I asservationem eucharistiae non licere conservatoriis absque ai)ostoIica auctoritate;vide Petra idem decrevit s. c. , respectu ad grangias regularium ^Mdem respectu ad ecclesias collegiatas, nisi asservatio eucharistiae ibiessetpro servitio suarum parochiarum 12. iJem quoad ecclesias confraternitatumet hospitaliumi3. idem quoad ecclesiasrurales aut alias intra fines parochiaei^, nisi esset aliqua ecolesiafiiialis parochiaeet , adesset ibi consuetudo asservand i sacramentum ac necessitas ad consulendum saluti animarum, ut ait et probatPelr. .

(7) Loc. cil. n. 18. (8) In c. PeimiUimu^

dc scntenl. cxcomm. (9) N. 19. (10) N. 21.

(II) Ibid. n. 25. (12) N. 24. (13) N. 30.

(14^ N. 50. clSl. (li>)N. 28.