Liber VI, Tractatus IV — De Sacramento Poenitentiae

Saint Alphonse-Marie de Liguori — Theologia Moralis

Édition Marietti, Augustae Taurinorum (Turin), 1891 — texte établi par P. Francisco Zacharia.

Tandem declaravitBened. xiv. in bulla Quamvisiusto etc. dataSO. aprilis 4749. §. 24. ius retinendi eucharistiam privative pertinere ad pontificem, ut canonica (ait) docet disciplina^ iuxta quam eucharistia in ecclesiis quae parochiales non sunt, relineri non potest absque apostolico indulto vel consuetudine tmmemorabili ( seu centenaria , uon vero quadragenaria, ut probat Petra i), quae huiusmodi indulti praesumptionem inducit. Advertit autem Petra 2 quod licet adsit immemorabilis consuetudo iu aliqua ecclesia asservandi sacramentum, ipsa tamen non suffragatur, si constet ab initio fuisse asservatum ex sola licentia ordinarii : possessio enim illa minime valet, cum proveniat ex titulo infecto; et ita decrevit s. c. concilii in neapolitana 28. iulii 4708. Insuper sciendum , quod a sede apostolica huiusmodi licentia numquam conceditur pro oratoriis privatis et pro capellis ruralibus, nisi esset alicubi populi concursus et distantia a parochia; ita Petra 3. Qui demum advertit , ius retinendi claves tabernacuii privative spectare ad parochum; idque nonpermitteudum monialibus , neque laicis , etiam in feria quinta coenae Domini , nisi adsit in aliquo loco immemorabilis consuetudo, quam tolerandam esse censet Pignatellus , et testatur sic servari in Hispania et in regno Siciliae ac etiam neapolitano; vide Petra

Insuper notandum ex decreto s. c. rituum sub die 45. seplemb. 4737. apud Merati quod in communione ministranda monialibus non estdanda benedictio cum pyxMe e fenestella, sed lantum cum dextera manu, etiamsi ibi sit praesens sacramentum. Item quod sacerdos, descendendo ab altari cum pyxide, non per laterales gradus, sed anteriores descendere debet. Praeterea advertendum quod pontifex Clem. xiii. praecepit omnibus dominicis in missa dicendam praefationem de ss. Trinitate, modo non adsit praefalio propria illius diei.

(1) N. 5o. (2) N. 32.

N. 57. el 53. (4) 11.. u. 59. aJ -ii.

DE POENITENTIA

TR.\CTATUS QUARTTJS

DE SACRAMENTO POENITENTIAE

Ckf. I. De essbntu HCins sacbahbnti Ddbiuh I. Quae sit eius materia et forma.

423. De materia et forma huius sacramenti. JJ16. Monitum ad confessarios.

424. De materia remota. Duh. . An mortalia commissa in susceptione baptismi sint materia huius sacramentl. Dub. 2. An peccala alias confessa sint materia sufficiens huiua sacramenti.

425. De forma. Qu. . An forma huius sacrc menti consistat in verbis, et possit profen . in absentem.

426. Et quaenam praesentia moralis poenitentis requiratur.

427. Qu. 2. Quaenam forma in hoc sacramento sit proferenda. Dub. . In quibu^ verbis consistat essentia formae. Et an ntcessarium sit verbum te. Dub. 2. An verba a peccatis tuis. Duh. 3. An verba in nomine Patris etc. Et an preces adiunctae^ Duh. 4. An per verba te absolvo possit sacerdos ahsolvere simul a peccatis et a censuris.

43^ . Qu. 3. An possit valide et licite dari ah'

solutio sub conditione. 432. Causae iustae absolvendi sub conditione.

425. « Resp. 1 . materia remota et necessaria est omnepeccatum mortale, post baptismum commissum, et non confessum (Dicitur vero commissum post baptismum, contra propos. 49. inter damnatas ah Alex. viii. quae pro peccato originali perpetuam agendam poenitentiam asserebat). Materia sufficiens, etsi non necessaria, est omne veniale post baptismum commissum , vel etiam mortale, alias rite confessum. Maleria proxima sunt actus poenitentis, contritio , confessio et satisfactio , quarum ultima est integralis tantum, ut patet in infirmo, qui si ratione destituatur , solet absolvi absque satisfactione: duae priores sunt essentiales, ut communiter docetur contra Scotum, qui totam essentiam ponit in absolutione. Porro peccata sunt tantum materia, circa quam , actus vero poenitentis , materia ex qua. Layman 5 ex communi.

Unde resalves: » I.Etsi peccatum mortale remissum quomodocumque sit, teneris ta"men confiteri, si non fdcisti. Trid. 6.

(.^>) L. t. G. c. 5. ;(>, S. ss. 14. c. 6.

CAP. I. DE ESSENTIA HUltlS SACRAMENTI DUB. 1.

334

» Omitti possuDt venialia, vel omnia Tel aliqua ; item mortalia semel rite confessa , v. gr. in confessione generali, ut docent Diana < card. de Lugo^ contra Vict. Ledesm. et alios. In qua etiam non esse necessarium addere peccato mortali , quod post ultimam confessionem sit commissum, docent Bonac. 3 Diana ^ card. de Lugo 5 ex Sanch. et Con., quod estprobabile:nisi circumstanlia aliqua, v. gr. speciem mutans, vel reservatio casus, velproxima pecoandi occasio aliud requirat, et poenitentia sufficiens imponatur. C. de Lugo Tamb. Tutius tamen est nova ab antiquis secernere.

» Ponenda semper est materia certa; qualem esse negat Sanc. ' apud Dian. 8, quod qnis non responderit divinis inspirationibus, non feceritbonum quod potuit, et similes imperfectiones. In quibus tamen exponeudis non tenetur confessarius impedire poenitentem, ut docet card. de Lugo 9 contra Sancium. Quod si haberi certa non possit , pro ratione dubii danda est absolutio ; ut subdubio, si materia prorsus dubia sit: vel absoluta, si certa videatur. Ita SuarezLaym. et alii commun.

»Resp. 2. Forma sacramenti poenitentiae sunt verbaabsolutionis: Ego te absolvo apeccatis tuis etc; ubi licet de essentia tantum sit absolvo fe, debent tamen addi reliqua, praesertim io arliculo mortis, secundum quosdam sub mortali , secundum alios sub veniali , utvideGran., voceprolata in praesentem; absentem enim Clem. viii. absolvi prohibuit sub poena excommunicationis.

Unde resolves:

» 1 . Invalidum est absolvere nutu, si§no autscripto, item absolvere absentem; quod docuit AlensisMedin. et alii, Eed vetitum nunc, ut modo dictum.

»2. Validaestabsolutio, si reverentiae causa dicas: Absolvo dominationem, extellentiam, vel maiestatemvestram, etc. quia non mutatur essentialiler, et sunt

(1) P. 3. t. 4. rcs. S6. (2) D. 16. n. SG. V>) D. S. q. S. sect. 2. p. 2. (4) T. 2. tr 4. res li. el t. 5. res. 6o. (S) D. 16. sccl. 2. n. 47.

U) De expca. couf. 1. 2. c. 1. (7j Iu sel. d. 7

verba aequivalentia. Aversa. Vide su^ pra tract. \ , c. \ . d. % Non valet autem, si dicas: Absolvat te Deus^ vel ab^ solvat te Christus. Aversa

» 3. Orationes praeviae et subsequenles formam, ut Misereatur tui etc. et Passio Domini etc. quae secundum Trid. laudabiliter adduntur, non sunt necessitatis, et ex causa rationabili omitti possunt,v. g. si breves sint confessiones vel multi confitentes, ut vide Diana^2tunc enim sufficit dicere: Absolvo te a peccatis iuis in nomine etc. vel si timeatur censura , Absolvo te a vinculo excommunicationis; deinde a peccatis tuis etc. Vide Sa «3.

» i.Elevatiomanuseiusque impositio in caput, item formatio crucis est libera , etsi debeat servari consuetudo. Ita Laym.i* qui idem dicit de apertione capitis. Forma autem Glement. viii. ut tradit Sa et rituale romanum, esthaec, qua utomnesutantur suadetPaulus v., ideoque omnibus tenenda memoriter : Misereatur tui omnipotens Deus^ et di-' missis peccatis tuis^ perducat te ad vitam aeternam , Amen: deinde elevata manu pergit: Indulgentiam^ absoluiionem^ etremissionempeccatorum tuorum tribuat tibi omnipotens et misericors Dominus , Amen. Dominus noster lesus Christus te absolvat , et ego auctoritate ipsius te absolvo ab omni vinculo ex^ communicationis (quae vox circa laicos omittitur) et interdicti, in quantum possum et tu indiges: deinde ego te absolvo a peccatis tuis^ in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti^ Amen. Passio Domini nostri lesu Christi^ merita b. Virginis^ et omnium sanctorum^ quid^' quid boni feceris et mali sustinueris, sit tibi inremissionem peccatorum^ augmen^ tum gratiae, et praemium vitae aeternae, Amen. »

426. Acturi de hoc poenitentiae sacramento , quod Christus Dominus ad humanae imbecillitatis remedium instituit, ante omnia monitum veliiu confessarium ut suas agnoscat partes,

(8) P. 3. t. 4. rcs. S2. (9) Loc. cit. n. 105.

(10) L. S. t. 6. c. 3. (11) Q. 12. soct. 2.

(12) P. 5. t. 4. r. y7. (13) V. Absolutio. (l i) Cap. S.

332 I^IP. VI. TRACT. rv

nempe iudicis, patris et medici ad munus suum aequa lance exercendum; sicut enim nimia benignitas iniquitatum fomentum est, sic nimia severitas fit pluribus via ad desperationem. Hinc Christus Domiaus declaravit non esse spiritus sui eos qui nimis rigide cum peccatoribus agunt. Et ss. patres non solum invehunt in eos qui falsa pietate ducti indebite peccatoribus indulgent, sed etiam in eos qui indiscretum rigorem cum poenitentibus adhibent, ut conqueritur s. Ambrosius * dicens: Sunt etiam in nobiSy qui timorem Domini habent , sed non secundum scientiamy statuentes duriora praecepta quae non possit humana conditio sustinere. Qua de re sapienter advertit s. Bonaventura : Cavenda est conscientia nimis larga et nimis stricta; nam prima generat praesumptimem^ secunda desperationem^ prima saepe salvat damnandumy secunda contradamnat salvandum. Imo Honorius iii. in c. Ex parte de transact. dixit, caeteris paribus, magis inclinandum in rebus dubiis ad benignitatem, quam ad rigorem; cum enim ibi ageretur de modo procedendi contra quosdam, quorum aliqui celebrabant in ecclesiis interdictis, alii furtive sacris initiabantur, etc, sic inquit: In his vero quibus ius non invenitur expressum, procedens (aequitate servata) semper in humaniorem partem declinando, secundum quod personas et causas, loca et tempora videris postulare.

Non dubito quin maiori quidem detrimento semper in ecclesia fuerint confessarii nimis indulgentes , cum maior hominum pars ad vitia proni sint; sed non modice etiam animarum saluti obsunt, qui per nimiam austeritatem poenitentes ita deterrent , ut ipsi vel peccata sua reticeant, aut sic arctati iugum disciplinae abiiciant, iaxisque habenis in vitiorum coenum miserabiliter deinde se immergant.

Aggrediamur opus ad hunc tractatum de sacramento poenitentiae exponendum, cui utique omni studio prae

(1) lu psalmo IIU.

(2) Dub, 28. coiicl. 4. (4) L. 14. 11. 18.

. DE POENITENTIA

caeteris materiis sedulo incumbendum, cum in ipso totius theologiae moralis summa et quaestiones magis ad praxira spectantes contineantur ; et ideo ego labori non peperci, ut desiderio lectorum satisfacerem, utque ipsi o* mnia scitu necessaria hic reperiant.

427. In hoc dubio primo loco agatur de materia remota, et forma huius sacramenti. Quoad materiam pertinet,^ ad ea quae supra dixit Busemb. duotantum dubia addere occurrit.

Dubitatur \ . An mortalia commissa in ipsa susceptione baptismi sint materia huius sacramenti. Affirmant communissime Suarez 2 Holzm. 3 Escob. * cum Vasq. et Henr. Salm.-^ ac Elbel^ cum s. Bonav. Scoto Mastr. etc. ex d. Thom. 7 et ex s. Aagustino relato ia can. Tunc valere 42. de consecr. dist. 3. ubi ait : Tunc valere incipit ad salutem baptismus^ cum illa fictio veraci confessione recessit. Ratio quia haec peccata,^ licet sint tempore simul cum baptismo, natura tamen sunt ipso posteriora. Ita aa. praefati, sed ratio quam adducunt videtur non convincere, saltem solummodo probare videtur pro peccatis quae baptismum suscipiens post baptismum patrare vellet, sed non pro peccato fictionis, nempe si ille susciperetbaptismum existens in mortali sine doiore. Nec d. Thom. 8 dicit peccatum fictionis esse materiam sacramenti poenitentiae,^ sed tantum ait quod illud per poenitentiam removetur: per poenitentiam autem ibi s. doctor profecto non intelligit confessionem, sed dolorem de peccato. Nec obstat textus d. Augustini , nam ut explicat Glossa 9 per illud ve-^ raci confessione intelligit cordis contri'^ tionem.

Dubitatur 2. An sint materia sufficiens huius sacramenti peccata alias> confessa. Dubium posset fieri ex eo' quod videtur non posse esse materia sacramenti poenitentiae peccatum latm remissum, cum culpa deleta non possit amplius deleri. Sed sententia affirma(5) De sacram. pcinil. c. 4. p. 1. n. 15.

(6) N. 8. (7) 3. p. (|. 69. arl, 10. (8) Loc. cil (9) V. Ad salulem.

CAl*. I. DE ESSlirtTIA Hl

tiva est certa apud omnes, proutdocet d. Thora.<, quem corarauniter sequuntur Suar. 2 Pal. 3 cum Laym. et Sal~ mant. ^ cum Cori. Fill. et alii passim. Et clare patet ex Extrav. \ . de privil. Inter cunctas^ §. Vei'um^ in fin. ubi Bened. XI. dicit : Licet de necessitale non sit iterum eadem confiteri peccata, tamen., ut eorumdem peccatorum iteretur confessio^ reputamus salubre. Idque coufirmatur ex communi praxi fidelium. Nec obstat dicere peccatum deletum noD esse amplius peccatum; peccatum enim, etsi reraissum, semper peccatum est commissura; sufficit autem ut sacramentum habeat effectum in actu prirao, nerape quod praebeat gratiam deletivam peccati , quamvis per accidens in actu secundo peccatum non deleat.

428. Quoad formam vero huius sacramenti, plures hic quaestiones discutere oportet. Quaeritur 1. An forma huius sacramenti essentialiter in verbis consistat. Respond. Affirmative , cum forma non aliter quam voce, non autem scriptura aut aliis signis, exprimi possit: ita coraraune et certura est apud omnes cura d. Thora. 5 quem sequuntur Layra. 6 Lugo 7 Bonac. 8 Elbel 9 et Salra. 10 cura Caiet. Con. Suar. VaL et alii passira. Hinc Cleraens vui. in const. tdita die 20. iunii 1 602. proscripsit propositionem hanc ut falsam et temerariam : Licere per litteras seu internuniium confessario absenti sacramentaliter confiteriy et ab eodem absente absolutionem obtinere: praecepitque sub excommunicatione sibi reservata, et ipso factoincurrenda, nehaecprop. unquam tamquam aliquo casu probabilis defendatur, aut ad praxim quoquo modo deducatur. Ex quibus verbis recte inferunt Salra.ii quod absolutio absenti in quocumque casu non solum datur illicite, sed etiam invalide; nam si pontifex tantum illicitam eam intendisset declarare, ipsa aliquando, urgente necessitate, valide et licite dari posset,

(1) In 4. disl. 17. q. 3. a. 3. et dist. 18. q. 1 . a.o. <2) 3. p. d. 18. ». 4. (3) Tr. 25. d. un. p. 6. n. 8. <4) Ibid. p. 2. n. 22. (S) 3. p. q. 84. a. 3. ad 5. ifi) Tr. 6. c. 3. (7) D. 13. scct. C. (8) Q. 5. p. 6.

[US SACRAMENTI DUB. I. 333

cura leges ecclesiasti^ae nou possint obligare cum gravissimo damno, et tanto magis si illud est spirituale. Unde, si pontifex voluit huiusmodi absolutionem in nullo casu esse licitara, consequenter declaravit in nullo casu esse validam. Paulus v. autem die 14. iulii 1605. insuper damnavit interpretationera aliquorura in praefatum decretum, dicentium posse absolutionem absenti conferri , modo confessio ia praesentia praecessisset : explicavitenira bullam Clementis esse disiunctive, non copulative intelligendam.

429. Requiritur igitur ut forraa a confessario voce proferatur, et ut poenitens ibi tunc moraliter sit praesens. Haec autemmoralispraesentia reputaturilla, intra quam homines communi voce , quamvis altiori, loqui possunt et solent, ut dicunt Spor. 12 Tamb. <3 Holzm. i4 Elbelis qui cum Spor. et aliis addit talem praesentiam posse extendi ad 20. circiter passus, praesertim ubi poeniteus nondum est egressus ab aspectu confessarii. Recte vero advertit Spor.is cum Reg. Gob. etc. revocandum esse poenitentera quando commode revocari potest. Caeterum censet cum Gob. et Bonac. sine scrupulo absolvi poenitentem qui recessit a confessionali, si certo scitur esse adhuc intra paucos passus. Merito autem Tamb. non approbat Leandrum , qui dicit satis esso ad praesentiam moralem, si sacerdos videat poenitentem, aut alio sensu percipiat: praesentia enim pro absolutioue maiorem propinquitatem requirit, ([uam pro audienda concione vel missa. Qnde censet Tamb.*' quod si quis aliquando non posset nisi a longe absolvi, puta si rueret e tecto, tunc absolutio sub conditione danda esset. Ait Holz.^s quod si coufessarius ob periculum infectionis vel ob aliam causam non posset intrarein cubiculum ubi estiatirmus, potest a ianua eum absolvere. Recte autem advertuntSpor.ia Groix^o

9. N. 27. (iO) Tr. 6. c. 5. p. S. n. 30. , ll) Ibid. p. 4. n. «3. (12) N. GIO.

10. Lib. B. de s^cram. poenit. c. 2. n, 11 ^14) N. 573. V. Dixi. (13) N. 29. ' (16) N. 6IS. (17)N.13. (18) Ib. (19) N. 610. (20) N. 1201.

filbel t oum Stoz non esse opus ut poenitens verba absolutionis audiat, et tanto minus ut eadem intelligat, sufficit enim ut sacerdos illa vere proferat. Qulnimo sapienter dicit Croix, consultum esse ut in praesentia aliorum poenitentium praefata verba submisse dicantur, ne si aliquis dimittatur sine absolutione, id alii percipiant. Addit Tamb. bene posse absolvi poenitentem qui antea sua peccata in scripto legenda dederit, et deinde praesenti confessario dicat de his me accuso. Quod tamen advertunt Salm.^cum Cano Pal. Vasq. Cout. et aliis non permittendum, nisi ex gravi causa , nempe si quis ob angorem gutturis, impedimentum linguae, aut si puella ultra modum verecunda in explicando voce sua peccata valde gravem difficultatem sentiat. Rationem adducunt Holzm. 3 et Spor. < quia licet confessio nullo iure praecepta sit tieri vocaliter, tamen, cum communi ecclesiae usu sit receptus modus sic confitendi, hic nunc obtinet vim praecepti, et proinde sine gravi cdusa foret illicita confessio aliter facta.

430. Quaeritur 2. Quaenam formain hoc sacramento proferenda sit. Plures graves auctores tenent, quod olim ecclesia usa fuerit forma deprecatoria {Absolvat te Deus) usque ad medium saeculum xiii. et quod etiam hodie haec sit in usu apud graecos; ita Tour.5 Martene Vitass. apud Goncin.e. Sed id negant Baronius Goiiet et Nicol. apud eumdem Conc. Imo communissime nostri theologi morales, Suar. Soto Lugo Caiet. Vasq. Val. et alii plurimi cum Salm. ' et Croix » censent formam deprecatoriam esseinvalidam,exeo quod ChrislusDominus hoc sacramentum instituens ^ expressit sentenliam proferendam esse a sacerdote uti iudice, dicens : Quorum remiseritis peccatGy remittuntur eis. Unde compertum videtur

(1) Loc. cit. (2) De poenit. c. 7. p. 2. n. 11. (3) N. Sd8. (4) N. 488. (S) Prael. tbeol. de poeu. q. 9. a. 1. concl. 5. (6) De foeu. t. 9. p. S79. , (7) De poeuil. c. 3. p.2.n.l7. (8)L. 6. p.2.n.639. (9) lo. 20. (10) Ses». 14. c. 3. (11) De poenil. 1 13. u. aa. (12) Tr. 13. <i. 3. rc«. 2.

. DE POENITENTIA

necessarium esse ut peccata ab ipsH sacerdotibus tamquam Christi vicarii» remittantur, nec sufficere quod ipsi Deum , ut remittat, deprecentur. Sed quidquid sit de hoc, hodie certum est et de fide, debitam formam esse formam indicativam, ut declaravit Trid.*<> his verbis : Docet s. synodus sacramenti poenitentiae formam^ in qua praecipue ipsius vis sita est^ in illis ministri verbis positam esse^ Ego te absolvo etc, quibus quidem de ecclesiae sanctae mere preces quaedam laudabiliter adiungun^ tur. At super hac forma plura occur^ runt dubia.

Dubltatur 1 . In quibus verbis haec forma consistat . Certum est apud omnes, verba Te absolvo ad essentiam formae pertinere. Sed sentiunt Lugo** Wigandt 12 quod si dicatur, Absolvo a peccatis tuis , non est necessarium ad valorera formae verbum ie, cum hoc satis exprimatur in verbo tuis. Attamen communissime huic opinioni contradicunt Suar.^3 Bon.*^ Holzra.^5 Concin.i6 et PaLi' cura Vasq. Priraa opinio> speculative loquendo, spectata ratione, probabilior videtur; sed quia haec secunda est etiara probabilis, saltera ob aucloritatera doclorura, in praxi haec omnino sequenda est, ex proposit. 1. damuata ab Innoc. xi.

Dubitatur 2. An dicendo Ego te 06solvo^ requirantur verba apeccatis tuis. Negant comraunissirae Milante Conin.i9 Holz.20 Ronc.2i Spor.22 Pal. 23 et Lugo2< cura s. Anton. Sylv. Cai. Nav. etc. ex d. Thoraa 25 et catech. rom. 2* ubi dicitur: Est autem forma : Ego te absolvo^ et nihil aliud ibi additur. 0innes taraen hi aa. dicunt quod licet tf> a peccatis tuis non sit necessarium ad essentiam formae; esset tamen mortale haec verba omittere , cum sit contra consuetudinem ecclesiae. Alii vero tenentipsapertinereadessentiam,eoquod

(13) De poen.d.l9. i.l. n.l7. (14) Q.4. p.l.n.l. (lo) N.482. (16) T. 9. p. S80. n. S. (17) Tr.23.. d. uu. p. 5. n. 2. (18) lu propos. 1. luuoc. xi.

(19) P. S80. n. S. (20) N. 482. (21) De poeuiU c. 2. q. 3. (22) Eod. tit. p. 244. n. S44.

(20) P. n. 2. (24) D. 13. n. 13. (2a) 3. p. q. 84. a. 3. '26j P. 2. n. 14,

CAP. I. DE ESSENTIA HUIUS SACRAMENTI DUB. 1.

335

cura Christus dixerit: Quorum remiseritis peccata etc^ sicut quia pixit quorum^ explicandum est te^ ita quia dixit peccata^ explicandum est a peccatis; sic Croix i cum Maior. et Pasqual. ac Mazz. 2 cum Gabr. Aversa Gorm. etc. item Palud. p. Soto et Gabr. apud Salmant. 3. Nec obstare dicunt quod ex circumstantiis satis determinentur verba, Ego te absolvo, ad significandam etiam absolutionem a peccatis; nam s! hoc valerel, posset adhuc reticeri verbum te, quod ex circumstantiis satis etiam percipitur. Prima opinio est probabilior, sed in praxi nec recedendum a secunda , cum etiam sit probabilis , ut bene advertunt Elb. ^ Salm. 5 Holz. et Ronc.

Dubitatur 3. An verba, In nomine Patris etc. sint de essentia. Affirmant Durand. Maior. etc. apud Lugo Sed communis etvera sententia negat, cum in institutionehuius sacramenti nullam mentionem Christus fecerit de hac invocatione ss. Trinitatis, sicut fecit in sacramento baptismi: ita Lugo 8 ( qai dicit oppositam ab omnibus reiici ) Ronc.9 Bon.iOcum Con.Vasq. Suar. etc. Croix *i cum Arriaga et Bosco ac Salmant. 12 cum Soto Nav. et Caiet. Hanc autem omissionem putant Roncag. et Gran. apud Croix^^ esse mortalem: alii vero, ut Sotus Val. ap. Bon.i^ censent nullum esse peccatum , secluso scandalo et contemptu; sed haec opinio non videtur satis probabilis, cum talis invocatio sit iuxta consuetudinem ecclesiae. Hinc melius alii fere communiter dicunt esse tantum veniale ut Bonac.^^» Elbel 16 (qui dicit esse satis commune) Pal." Salm.18 Platell. Bosco et alii ap. Croix 19 qui absolute asserit id esse commune.

Verba autem Dominus lesus Christus etc. putat Conc.2o non posse omitti sine culpa; verba aulem Misereatur, In(I) N. 633. (2) De poenit. t. 3. p. 561. (3) Oe poenit. c. 3. p. 1. n. 1. (4) De poenit. n. 25. (5) Ibid. n. 2. (6) Locc. cc. (7) D. 13. n. 11 (8) N. 12. (9) C. 2. q. 3 (10) P. 1. n. 2. (11) N. 629. (12) Ibid. n. 3. (13) N. 637. (U)L.c. (15)L.c. (16)N.26. a7)P.5.n.3. (18) Tr. 6. c. 3. p. 1. n. 3. (19) Dict. n. 637. '20) P. 581.1 «0 "«^-n 4t ract 16. n. 5.

dulgentiam et Passio Domini nostri eto, dicit posse omitti; et huic videtur favere rituale roman. 2t dicens : In confessionibus autem frequentioribus omitti potest Misereatur etc, et satis erit di~ cere^ Dominus noster lesus Christus etc. usque ad illud^ Passio etc. Urgente vero aliqua gravi necessitate in periculo mortis breviter dicere poterit: Ego to absolvo ab omnibus censuris et peccatis, in nomine Patris etc. Sed communiter dd. dicunt, omnes has preces posse oraitti sine ullopeccato; itaLug cum Nav. Holzm.23 cum Sporer Viva^» Mazzot.2!>^ itemSa Bosco Dic. et Goba*, apud Croix 26. Hocque videtur verius, dum Trid.27 dicit quod hae preces tantura laudabiliter adiunguntur^ verbam enira laudabiliter nullura utique vide« tur importare praeceptum. Nemo tamendubitat quin convenientius sit saltem in coufessionibus longioribus huiusmodi preces adiicere : maxime illas quae sequuntur: Passio Domini etc. cura probabile sit cura d. Th. s. Ant. et aliis, prout infra diceraus agendo de satisfactione, quod per verba illa eleventur orania bona opera poenitentis ad satisfactionera sacramentalem ; saltem consulit Holzra. ut ea verba dicantur dura poenitens recedit.

Dubitatur 4. An per verba te absolvo possit sacerdos valide absolvere poeuitentera tam a peccatis, quara a censuris. Corarauniter afBrmant Palaus^» Bon.29 Ronc.30 Salm.si Viva32 Holz. 3J. Ratio quia nihil prohibet quin verba illa ex intentione sacerdotis dirigantur ad absolutionem tam a censuris, quam a peccatis. Merito tamen advertunt Ronc. et Salm.34 cum Gran. et Leand., itera Sot. Coninch. et Avila, id non excusari a culpa veniali, cura sit contra usura ecclesiae. Probabiliter vero Holzm.35 et Viva^s cum Granad. id omnino excusaut, si nulia adsit proba(21) Tit. de forma absol. (22) D. 13. o. 9. (23) P. 491. (24)Dep(Jenit. q. 7.a.l.n. 3. (25) T. 3. p. 163. (26) N. 638. (27) Dict. sess. 14. c. 3. (28) P. 5. (29) P. 1. n. 10. (30) C. 2. q. 3. (31)Loc. cit. n 11. (32) Q. 7. a. 1. n. 3. (33) N. 482. (34) Tr. 6. c. 3. p. 1. n. 11 , (35) N. 491. (36) Locc. cc

336 LIB. VI. TRArf. IV

bilis suspicto quod poenitens aliquam censuram incurrerit. Caelerum recte aitp. Concina * peccare mortaliter sacerdotem qui contra prohibitionem ecclesiae vellet poenitentem absolvere prius a peccatis, et deinde a censuris. Quamvis satis communis sit sententia, quod valide possit poenitens absolvi (si ipse sit in bona fide) a peccatis non praemissa absolutione a censuris , ut docent Suar.2 Sanch.3 Lugo'* et Salm.s. Ratio quia prohibitio ecclesiae nequit invalidare sacrameutum, cuius valor pendet a iure divino, cum omnia ad illud requisita essentialia concurrunt.

431. Quaeritur 3. An possit valide et licite dari absolutio sub conditione. Omnes conveniunt, ut diximus Ub. 6. tr. . de sacram. in gen. n. 26, validam quidem esse absolutionem quae datur sub conditione de praeterito vel praesenti. E converso communiter dicunt dd. invalidam esse, si conditio sit de futuro ; et hoc etiamsi dicatur, Absolvo ie, si Deus cognoscit quod restitues^ aut simile, ut tenuimus dict. num. 26. Difficultas est, an sit licitum absolvere sub conditione de praesenli vel praeterito. Resp. affirmative cum communi dd. contra aliquos, iuxta sententiam allatam ibid. n. 28. dummodo iusta adsit causa; nempe si negata absolutione, notabile detrimentum immineret animae poenitentis.

(1) P. 618. n. 9. (2) T. 4, de rel. d. 51. sect. S. II. 6. (3) Dec. 1. 2. c. 8. n. S. (4) D. 14. n.l02. (5) Cit. n. 11. (6) D. 13. n. 107. (7) L. 6. p. 2. n. 1770. (8) N. 622. (9) De sacr. c. 4. q. 6. r. 3. (10) Depoen.p.S.n.l. (11) Depoen.c.3.p.3.B.22, (12) Sed hoc puto non esse admitteudum, uisi cum poenilens existeret iu mortali, et alias muUum temporis absolutioue privari deberet. Practerea hoc debet intelligi iu soio dubio facti; quia si iurisdictio est positive dubia de iure, id csl, si probabilis cst ob dd. puctoritatem, beuc potest absolutio absolute conferri, oam tunc supplet ecclesia, semper ac gra\is adest causa. Hom. Ap.tr. 16. n. 6. Conf. infra S71. S72. 575. 901. 902. (13) D.n.622. (14) Locc. cc. (15) In hoc disliiiguendum et videndum, inquit s. Alph. (rcvocans quod in 1. edit. moralis scripseral) iu Hom. Ap. tr. 16. n. 6. an dubium sil de peccati actionc aut de confcssione peccali iam commissi, quia si poenitens esl certus quod grave peccatum patravil ct cius dispositio cst dubia, ille communicare Bequit, iicet absoiutus fuisset sub conditinne, et si Mon potcsl communicare, nec eliam potest absolvi; Ham tuuc dee«t causa ncccssititis communicandi, ut tnb «ouditione •bftoJvei-»tur 1

'. DE POENITENTlA

432. Causae autem iustae^ secundum doctores infra citandos, videntur hae: 1 . Si sacerdos prudenter dubitet an ab« solverit vel ne, ita LugoS Croix' Spor.* Ronc. 9 Bon. <o cum Suarez Fill. Molf. Reg. et Salra." cum Vasq. Graflf. Dic. etc. 2. Si confessarius dubitet an habeat iurisdictionem in poenitentemi^^ ita Sporeri3. Sed hoc non admitterem, nisi poenitens diu deberet carere absolutione: et in hoc casu censeo teneri confessarium patefacere poenitenti qui ei confessus sit mortalia, quod ipse tantum sub conditione absolutus sit, ut si postmodum forte notum fiat quod confessarius revera careret iurisdictione, poenitens iterum confiteatur peccata illa, ut debet. 3. Si urgeat necessitas suscipiendi eucharistiam , ut dicunt Mazzotta et Spor.f^. Sed hic obiter advertendum quod licet aliquis posset in huiusmodi necessitate sub conditione absolvi, quia talis necessitas sufficientem praebet causam confessario absolvendi sub conditione; poenitens tamen non posset accedere ad communionem, nisi certo dispositus ad illam (vel saltem probabiliter, iuxta alios citandos infra n. 475.), ad hoc ut servet praeceptum apostoli quod omnes accedant probati; unde in mero dubio negativo suae dispositionis nemo potest communionem suscipere i^.
433. Si dubitetur an poenitens sit rite

Et in Hom. Ap. tr. la. n. 54. quaestioaem: Aa dubilans sit vel ne iu gratia, possit commuoicare: s. Alphousus ita solvit: Si quis dubitat au graviter peccaverit necne, tunc licite, non praemissa confessione potest ad communionem accedere, sive dubium sit uegalivum, sive positivum (sulliciendo sibi ut tulius fruclum sacrameuti percipiat, ut praemiltat coutritionem) ; quia praeceptum apostoli: Probet auto» scipsum homoy ratioue cuius inteliigitur praecepla esse confessio, ut dcclaravit Tridentinum, ligat tautum cos qui sunt conscii, nempe certe sciunt se mortale commisissc, dc quo nou suut. adhuc confcssi, utidem Tridcntiuum dcclaravit sess. 13. c. 7. dicens: Ut nullus sibi conscius peccati mortalis, ad eu~ charistiam accedere debcat. Itaque pracceptum prohibitionis non iucipit possidere, uisi postquam homo sit sui pcccati couscius. Contra si quis est certus de peccato commisso, tunc non potest communicarc, uisi ccrtus sit, se per coufessionem probatum fuissc, quia tunc ccrte possidet in eo praeccptum prohibitiouis; unde illc cum dubio negativo aut positivo, an rccuperaverit nccnc amissam gratiam (v. g. cuia ilubilat an confessio fucrit nulla cx dcfcctu dispo1 sitiouis, aut iurisdictiouis. aut si dubitat dc coulriCAP. I. DE ESSENTIA HU1U9 SACllAMENTI DUB. II

337

disposltus per verum dolorem et proposilum; ita Sporer » Mazzotta 2 etPalaus 3 cum Vasq. etc. Sed huic doctriDae sic generaliter traditae nec valeo acquiescere: nani dicol. non posse ab«olvi sub conditione peccatorem recidivum in culpas lethales, qui non probelur dispositus per sigua extraordioaria, prout infra dicemus n. 459., ni«i esset in periculo raortis, vel nisi (excipit Schilder. ap. Croix^) prudenter timeatur quod peccator ille non amplius ad confessionem redibit, etin peccatis suis tabescet. Dico 2. idem dicendum esse de recidivo in venialia, qui sufficientem habet usum rationis; quia, cum possit hic confessarius de hrevi certum se reddere de poenitentis dispositione per experimentum eraeudationis ei difiTerendo absolutionem, non videtur adesse sufficiens causa absolvendi illum sub conditione. DicoS. probabiliter posse absolvi puerum vel semifatuura sub conditione, quando dubitatur de ipsorura dispositione; et quidera, si urgeat periculum mortis vel praeceptum paschale, comraunissime dicunt dd. cura Less. ^ Lugo6 et aliis, tales esse absolvendos sub conditione, si dubiesint dispositi, raaxime si confessi sint aliquod dulDium mortale, quo casu ait Lugo non videri de hoc dubitandum, idque puto omnino dicendum ( contra Lessium ) etiam extra tempus morlis vel praecepli, ut verius dicunt Sporer ' Ma-z^otta ^ et Laym. ^ qui ait absolvi posse sub conditione, sallem animo retenta; in eo ^nim casu non solum adest iusta causa utilitatis, ne poenitens privetur gratia sacramenlali, sed etiam necessitatis, ne ille forte maneat in mortali; in tantum autem alii usu rationis praedili non debent absolvi, cum de ipsorum disposilione dubilatur, quia adest via et spes, fore ut dilata absolulione,brevi illi certo dispositi redeant, et absolvantur, sed quoad hos sernifalionc iu casu ncccssilatis conimunicandi), non pol«st eommunioncm rcciperc; qnia tunc agit conlra ^racccptiim qiind rcquirit probationcm non solum •.iol>al>ilom, scd cliam certam, sicnl fuil corliim pee^l.im. (!) L. c " o. fo)P.o. n.9.

tuos et pueros nondum perfecte rationis compotes, deest haec via et spes, fore ut brevi afierant hanc cerlara di spositionem. Imo non improbabiliter dicunt Sporer Mazzot. 10 et Gob. Diana et Schild. apud Croix posse absolvi sub conditione huiusraodi pueros, etiarasi afiferant peccata tantum levia , ne diu priventur gratia sacraraentali, et ne maneaut in mortali, si forte habeant, ut loquitur Lugo<2.Dico 4. probabiliter posse sub conditione absolvi (ut censet Bon. ^3) poenitentera pium, qui aliquas tantum iraperfectionesconfitetur, dequibus dubitatur an pertingant ad venialia; hoc taraen non adraitterera saepe ^^, neque si ille posset materiaracertam de vita anteacta praebere. Caeterum, cum poenitens non dat materiara certam, non tenetur confessarius eara exquirere ut absolvat; et casu quo exquisierit, et non repererit certam raateriara, ait Spor. non tenetur absolvere sub condltione, cum poenitens tunc nullura ius certura habeat ad illam, quando non affert maieriara certam aut saltem dubie necessariara.

DnBicu II. Quae contritio requiratur.

Al}€. Fide quae hdbenlur apud Busemb. de do' lore et proposilo.

J. 1. De quaestionibus ad dolorem pertinenlibus.

434. Quid sit poenilentia ut virlus, et quid u\

sacramentum. 433, Qu. . An conlritio consistat in dolore^

vel in delestatione.

436. Qu. 2. Ex quo motivo elicienda sit contritio.

437. Qu. 3. Quando obliget praeceptum con» trilionis. Dub. . An obliget exlra periculum mortis, Et an eius dilalio sit specialc peccatum. Dub. 2. An qui in arliculo mortis confessussit cum altritlone^ tenenlur dein* de elicere conlritionem. Dub. 3. An praeceptum conlritlonis obliget in diebus festis.

438. Qu. 4. An ad iustificalioiiem requirantur singulae contriliones ud singula peccala.

439. Qu. 5. An in confessione requiranlur eX' plicile actus pdei et spei.

440. Qu. G. An in sacramento sufftciat attritia sine amore praedominante.

AA. An quaelibet contritio deleat peccalum ex tra sacramentnm.

(4) L. 6. p. i. n.H.O. (S) Auct. v. Confessio. c. fi (G) D. 17. n. 22, (7) N. 622. (8) T. 3. p. (9) C. 5. n. 7. (10) Locc. cc. (11) N. 1797. (12) L. e. (13) P. 3. n. 1. (14) Hoc tamcn noa atlmillercm, nisi semel in mcnsc. llom. Apost. ir» IG. D. G (13) N. SG.

De Ligorio. Mor. IL

22

t»B VI. TRACT. IV.

•42. El an peeeatuin posslt eonststere eum eharttate praedominante, si sit remissa. Solvuniur obiectiones, ubi probatur, amorem i»choatum concludi in atlritione.

H5. Qu. 7. y4n sufficiat attritio ex metu poenarum temporalium.

444. Qu, Z. An sacrammtum poenitentiae possil esse aliquando validum el informe.

445. Qu. 9. An dolor debeat praecedere ad confessionem.

446. Qu. iO. Per quantum temporls actus doloris moraliler perseveret.

447. Qu. 1 1 . An poenitens debeat elicere actum doloris cum intentione se confitendi.

448. Qu. 42. An qui confitetur peccatum obUtum statim post absolutionem^ teneatur novum elicere dolorem.

449. Qu. ^5. Quomodo eliciendus sit dolor in confessione venialium. Dub. . An sit mortale confileri venialia sine ullo dolore. Dub.

450. An in confessione venialium sufficiat dolere de uno peccato sinc alio. An sufficiat dolere de frequentia.

$. n. De quaestionibus ad propositttm.

450. Qu. h An sufficiat proposilum virtudle sive implicitum.

451 . Qu. 2. Quae sint conditiones requisitae ad verum propositum. Et sunt^ . Ut sit flrmum. Quid sipoenitens credat certo se relapsurum. 2. Utsit universale.^n requiratur universale proposiHm de mortalibus. 3. Ut sit efificax.

432. Qu. 3. Quomodo se gerere debeat confessarius cum iis qui sunt in occasione peccandi. Dub. . Quotuplex sit occasio ^ ei quotuplex periculum peccandi. Et quae occasio vitari debeat.

433. Dub. 2. An possit absolvi, qui non vult amovere probabilem peccandi occasionem.

434. Dub. 3. An qui est in occasione proxima voluntaria^ possit semel vel iterum absolvi.

435. Dub. 4. An possint absolvi qui sunt in occasione proxima necessaria-Praesertimcausa suae artis vel officii.

436. Senleniia tenenda circa absolutionem his

differendam. 437. Dub. 3. An possit absolvi, qui in occasione necessaria, adhuc remediis adhibitiSf eodem modo fuerit relapsus. 4bS. Adnotatur doctrina s. Caroli Borromaei. /439. Qu. 4. Quomodo se gerere debeat confessarius cum consueludinariis ex intrinseca

fragilitate; el quomodo cum recidivis. An

recidivus possit pluries absolvi sine signis

extraordinariis. 4G0. Quae sint signa extraordinaria.

40 1 . Quae cerlitudo dispositionis poenitentis sufficial ad eum absolvendum.

402. Aii liceat differre absolutionem poenitenti disposito sine eius consensu.

403. An expediat vel ne saepius differre absolulionem.

404. Cur potius differenda est dbsolutio iis qui sunt in occasione extrinseca et non recidivis ex fragilitate intrinseca,

405. « Suppono quod contritio in

communi sil dolor ac deteslatio pecca(I) Soss. 14. (2)D. 8. q. S. (S)Loc. cit. (4; L. i eniie*!. conl. c. 3, P. 9 l.' » r. 1

DB POENITSIHTIA

ti commissi, cum proposito emendandi, ut habet Trident. qui eam dividit in perfectam, quae absolute sic dicitur; et in imperfectam, quae attritio dicitur. Perfecta est, quae elicitur ex molivo caritatis propter Deum summ& dilectum: ethaec ex se sola mox iustificat, etsi cum voto et ordine ad confessionem, quam deinde facere teneris. Imperifecta est, quae ex inferiore mo* tivo, supernaturali tamen, concipitur.

» Resp. Ad sacramentum hoc sufficit et requiritur saltem attritio formalis, supernaturalis, efficax et universalis, respectu mortalium, concepta m ordine ad confessionem vel saltem absolutionem. Est communis. Vide Bon.* et schol. ac colligitur ex Trid.

Unde re^iolves:

» 1 . Non requiritur contritio existlmata, ut voluit Gabr.

»2. Non sufficit 1 . Attritio existimata tantum, licet inculpabiliter, quia vera attritio est pars essentialis. 2. Nec desiderium absolutionis sine affectu ad peccataiidque etiamsi tantum confitearis venialia, ut habet sententia communis contra Angles et quosdam alios, quos sequitur Tamb. Vide Diaua 5. Unde peccat graviter, qui etiam sola venialia vel sola mortalia alias confessa sine omni formali dolore confitetur^ quia non ponit materiam sacramenti, et saltem periculo sacrilegii se exponit. Ita c. de Lugo^ etc. commun. Vid& Dian.^Bon.s. Non tamen est necesse ut dolor se extendat ad omnia venialia,. quorum sibi poenitens est conscius. Suar. Laym. Lugo. Imo notat Tamb. * satis esse de uno veniali dolere formaliter, etsi plurium sis conscius, de quibus nec dolorem nec propositum emendandi habeas, sive ea confilearis siv& non.

» 3. Non absolvitur qui dolet, licet intensissime,tantumpropterinfamiam, damna aliasve poenas temporales praecise, etsi ex inculpabili ignorantia: quia non est dolor supernaturalis; nec ignorantia aut bona fides potest supplera

(6) D. 14. scct. 8. {1) P. 5. t. 4. r. IIG.

m D. S, q. S. scct. 1. p. 5. (9) Loc. c.

CAP. I. DE ESSENTIA IIC

oefdctum essentiale. BonacJ ctc. Limitat tamcn Rcgin. cum Tamb. 2 nisi doleas propler islas, ut a Deo inflictas vel infligendas.

» 4. AJ attritioncm non requiritur ulla intensio vel duratio temporis, ut vult Durand.

» 5. Etsi debeat esse de onLnibas peccatis mortalibus, non requiruntur tamen singuli doloresde singulis, ut vuit Angles; sed sufficit unus actus de 0mnibus simul sumptis, etiam oblitis: ideoquepeccat graviter,qui sciens prudens non atteritur universaliter de 0mnibus mortalibus nondum remissis. Bon. etc. 3.

» 6. Non sufficitdolere quod non doleaSj ut habent Navar. et Sa, nec velleitas non peccandi. Ratio utriusque est, quia non est dolor de peccatis commissis, cum quo afifectus ad ea stare potest. Henriq. Vasquez Bon.^. Qui recte notat, cum actu quo quis dolet, se non dolere de peccatis, plerumque coniunctum esse dolorem de peccatis, etsi poenitens eum non dignoscat.

» 7. Etsi dolor hic debeat esse summus appretiative, ita utnihil magisdetesteris quam peccatum, malisque omnia mala huius mundi perpeti, quam mortaliter contra Deum peccare; non tamen opus est, imo non expedit, particulares facere collationes: v. g. mallem hoc vel illud malum subire, quam mortaliter peccare: quia periculosae sunt (Et hoc est commune apud oranes cum s. Th., Bonac. etc. apud Croix nempe non expedire comparationem explicitam inter peccatum et alia mala, se determinando, potius quam peccatum, eligere haec mala in particulari: et tanto minus eligere infernum, quia, secundum praesentem Dei providentiam, cum infernus sit destinatus iis qui sunt firmati in peccato per aelernum odium erga Deum, incongrue homo ad vitandum peccatum eligeret infernum, in quo non posset manere sine peccato).

(1) Loc. cit. (2) De exped. conf. I. 1. c. 1. (3) Locc. cc. (4) Loc. cH. n. 7. (B) N. 731. (6) Loc. cU. secl. 5. (7) L. S. Ir. 6. c. 4. (8^ P. 3. l. 4. r. 119. (9) D. 14. sccl. 8. ct 9.

lUS SACRAMENTI DUD. II. 330

» 8. Qiii non vult occasiones proximas peccandi a se amoliri vel non re mittere ex animo vel non restituera aut satisfacero, quibus debet vel non, habct formale (licet probabiliter cum Lugo 6 Laym. Diana aliqui dicant virtuale in contritione universali inclusum sufficere, saltem quando non occurrit cogitatio de peccatis vitaudis ) propositum peccata mortalia (quando talia confitetur) vitandi efficax, id est, cum quo non possit consistere affectus actualis erga aliquod mortale, non est sufficienter attritus. Ratio est quia non est dolor et detestatio efficax, quippe cum quo possit stare voluntas peccandi, nec is se ex toto corde convertit ad Deum, detestans peccatum super omne detestabiie. Suarez Fern. Laym. ' Diana s etc. commun. Et licet sola venialia confitearis, teneris tamen sicut dolorem, ita etiam propositum, saltem virtuale, circa illa habere: card.de Lugo ^ et alii.

» 9. Redire saepe cum eodem mortali non est certum indicium deesse attritiouem, etsi sit magna praesumptio, praesertim in iis qui coguntur confiteri a parentibus, magistris, etc; itemin iis qui aliquoties moniti concubinam noo separant, aut restitutionem non faciuut^ quibus proinde absolutio differenda est, nisi id actu praestent. Quamquam possint esse alia signa veri doloris, v. gr. si media praescripta sint adhibita, occasiones vitatae, si numerus peccatorum imminutus, si poenitens omnino asserat, cui plerumque credi debet, cum ipse sit sui accusator, defensor et testis; qua in re opus est magna prudentia confessarii, ne poenitentem severitate avertat, nequa etiam lenitate seducat, et peccet pereatque cam illo. Suar. Sanch. U c. de Lugo 12 contra quorum aliorumque communem sententiam docent apud Diana Vivaldus et loannes Sancius posse toties quoties confitetur, absolvi, etiamsi nullus appareat profectus;

(10) lu 3. p. d. 52. sect. «i.

(11) L. 2. iu dec. c. 32. el l. 3. c. S.

(12) Loc. cit. u. 166. cl 169. (isj D. d. 10. n. 16.

co quod sine illo possit esse verum propositurn, sicut est ia iis qui venialia semper afferunt eadem. Verum id probare non ausim (Ob damnatas nuper ab Innoc. xi. proposit. 60. et 61.), nec videtur esse par ratio. V. Con.* Dian.2.

» 10. Absolvendi sunt iiqui ex oflicio, domo vel negotio in quo propinquum peccati periculum imminet, discedere nolunt, eo quod sine maxima difTicultate non possint, parati interim media praescribenda adhibere. Ratio est, quiaoccasio, etiam propinqua, non necessilat ad peccatum, ideoque stare potest cum proposito peccata vitandi. Nec refert quod quis putet vel timeat se unum rel plura peccata non vilaturum: quia propositum est actus voluntatis: existimatio autem illa est actus intellectus, qui ex illo proposito, ob humanae voluntatis mutabilitatem, non necessario consequitur.Interim qui certus est impossibile sibi esse in tali occasione peccata vitare^ debet eam deserere, nisi velit perire. Ita Layman 3 Lugo

» U . Non requiritur dolor sensibilis ; sufficit enim intellectivus: qui cum sit internus ac spiritualis, scrupulosi non facile debent angi, quasi sine dolore accedant ad sacramentum eo quod nullum sentiant.

)^ 12. Is qui nihil cogitans de confessione, attritionem elicuit, non referens eam ad sacramentum, non potest sine novo dolore ad id accedere, quia pars debet referri ad compartem.lta Suar.5 Bon. 6. Contrarium tamen videtur docere card. de Lugo quod non est improbabile. Tamb. 8.

» 13. Non sufficit ad sacramentum dolor qui sequitur absolutionem, imo secundum sententiam saltem tutiorem, quam docent Laym.9 et Coninc, debet antecedere etiam confessionem , etsi contrarium eliam probabiliter doceant Vasq. Fill. Fag. card. Lugo <o et Gaspar Hurtad. apud Diana et Esc.

(1) D. 2. d. 14. (2) P. 1. 1. 7. r. 55. et F . 2. t. 2. miscel. r. 45. et p. 3. t. 4. (3) Loc. cit. (4) Loc. cit. n. 152. (5) D. 20. sect. 4. (6) D. 5. q. 3. p. 2. (7) D. 14. sect 4. n. 37. (8)D.l. C.2. (y)Lib 5. t. 6. c.4.

'. DE POENITENTIA

Unde poenitentes initio ad dolorem e\citandi aut si post peccatorum narrationem fiat, repetant verbo confessionem, dicendo se dolerede peccatis expositis. Vide Laym. 13.

»14. Probabile est, eum qui paulo ante confessus iterum confitetnr vel ©adem peccata vel quae exciderant, de quibus ante (explicite etin particulari) non doluit, non teneri elicere novum dolorem, card.Lugo*'' Dianai^: etconsequenter potest moribundus propter periculum instantis mortis absolvi, audito tanlum uno alterove peccato, et deinde si superstes maneat, auditis reliquis, iterato absolvi in virtute doloris praecedentis. Tamb. »

Hic plures occurrunt quaestiones magnopere scitu necessariae ad praxim, tum ad dolorem, tum ad propositum in confessione requisitum pertinentes; unde distincte de iis agere oportet. -I. De quaestionibus circa dolorem.

434. Ante omnia oportet advertere quod poenitentia duplici sensu accipitur; nempe ut virtus et ut sacramentum. Ut virtus definitur: Virtus ten~ dens in destructionem peccati in quan^ tum est Dei offensa^ medio dolore et sa^ tisfactione. Ut sacramentum vero definitur: Sacramentum consistens in actibus poenitentis^ et sacerdotis legitime absolventis in modum iudicii. Poeoitentia quidem ut virtus fuit omni terapore necessaria necessitate medii ad salutem; in lege autem evangelica, ut sacramentum est pariter necessilate medii necessaria omnibus lapsis in mor-^ tale post baptismum, saltem in voto, si non possitsuscipi sacramentum in re.

435. Quaer. 1. An contritio consistat in dolore vel in detestatione. Alii dicunt consislere in dolore, qui praesupponat detestationem, ut Gonet^^ apud Croix^'. Alii vero dicunt consistere in detestatione quam sequitur dolor; et liaec sententia est satis communis, et verior videtur cum Suarez^* Sporer*^

(10) De poenit. d. 14. sect. 2. (i 1) D. 6. diff. 5 (12)T.7.r.6. (13)L.c. (14; D. 14. secl , (15)P.9.t 3.r.50.et51. (16) D. 7 n. (17; L. 6. p. 2. n. 657. (18) De poenit. i 4 ^eA-n. 7 '\9)N.67

CAP. I DE ESSENTIA HUIUS SACaAMENTI DTTB II.

3il

Holzm. * ac Nav. Caiet. Reg. Gob. elc. apud Croix 2 ex d. Thom. 3 qui docet: Exigitur ad remissionem, ut homo actualiter peccatum commissum detestetur. Ratio quia noa quidem dolor est causa detestationis, sed delestatio est causa doloris; et dolor ideo est utilis, quia procedit a peccati detestatione, quae principaliter est abolltio culpae, cum sit velle uon peccasse. Caeterum, ut recte dicunt Frassen.'* cum Vega et Holzm. Sporer ac Croix * cum Con. , non dubitandum quin in contritione utrumque requiralur, tam dolor quam detestatio, et quod revera in uno alterum exercite contineatur; qui enim suum detestatur peccatum necessario de ipso dolet; et contra, qui de peccato dolet illud necessario detestatur.

436. Quaer. 2. Ex quo motivo debeat elici actus perfectae contritionis.

Prima sententia, quam tenent plures, dicit posse elici ex motivo cuiuscumque attributi divini offensi, iustitiae, sapienliae, misericordiae, etc. Et merito hanc probabilem putant Suarez ^ etLugo 7. Ratio quia ille qui diligitdivinam iustitiam vel misericordiam propter Deum,iamDeum diligit, cum misericordia et iustitia divina sint ipse Deus;ergo qui dolet de peccato ob Dei misericordiam vel iuslitiam offensam, uon iam ex motivo concupiscentiae , sed propter Deum dolet.

Secunda sententia vero communis et probabilior, quam tenentSuar.8 Vasq.^ (qui vocat oppositam erroneam) et Croix o cum Arriaga Dic. et aliis passim, docet contrilionem debere omnino procedere ex solo motivo caritatis, nempe divinae bonitatis offensae, quatenushaec complectitur omnesDei perfectiones. Ratio, quia ex Trid.i requiritur ut contritio sit caritate perfecta, id est inforraata; obiectum autem caritatis, ut communiter docent dd. utque diximus L 2. n. 24. v, Obiectum , est Deus quatenus est infinita bonitas,

(1) N. 493. (2) L. c. (3) S. p. q. 87. a. 1. (4) T. 10. p. 529. (5) L. c. (6) D. 2. s. 2. n. 13. (7) D. S. n. 4. (8) L. c. (9) Q. 83. a. 2. n. 4iJ, (iO) N. 722. (II) Sess. 14. c. 4. (12) De pociiii. «. 1. p. 5. a 34. ^lo) D. S. q. iJ. sect 1. p. 2.

nempe radix et aggregatio omnium perfectionum.

437. Quaer. 3. Quando obliget praeceptum contritionis. Per se loqueudo, certum est apud omnes obligare in articulo mortis; vide Salm.^^et alios passim. Per accidens vero, communiter dicunt dd. obligare . Quando aliquis esset in mortali et deberet sacramenla ministrare vel aliquod sacramentum vivorum suscipere, ita Bon.i^cum Vasquez Val. et Fill. ac Salm.^^ cum Pai. et Layman etc. communiter. 2. Quando quis graves pateretur tentationes , quas vitare non posse putaret, nisi actum conlritionis eliceret. Laym. et Salm. *6 cum Cano Pal. Fill. Med. etc.
438. Quando quis tenetur elicere actum caritatis erga Deum; tunc enim, occurrente memoria peccati , tenetur suum peccatum detestari, ut recte aitHoIz.i'.

Dubitatur 1. An extra periculum mortisobliget unquampraeceptumcontritionis, et eius diiatio sit speciale peccatum.

Prima sententia affirmat, quam teneut luen.is Ronc.'9 Antoine^o Conc.2i cum Carden. Vitass. et Merb., item Ales. et Gabr. apud Salm. 2-. Probatur i . ex illo : Non tardes converti ad Borrinum et ne differas de die in diem , subito enim veniet ira illius 23. Probatur 2. ex praecepto caritatis , quod siue dubio obligat per se saepius in vita, ergo etiam saepius obligat praeceptum contritionis.

Secunda sententia vero negat, et hanc tenent Navar.24, item Caiet. etDurand. apud Pal.25 qui probabilem pulat. Censeo autem has sententias facile posse conciliari. Per se loquendo peccator differens poenitentiam extra periculum mortis probabiliter non commiltit speciale peccatum cum secunda sententia. Ratio, quia praecepta affirmativa, ut docet d. Th. 26^ debent habere terapus delerrainatura, in quo debeant irapleri;

(14) Ib. n. 31. (13) C. 2. n. 1. (IG) Ib. n. 3i (17j P. 131. n. 513. (18) T. 9. p. 4I(i.

(19) De poenit. c. 1. q. 3. r. 2. (2J) V. 498. (21) T. 9. p. Sl. n. S. (22) ibid. n. 4«.

(23) Eccli. o. (24) C. 1. p. 2. n. 3. v. Dixi. (23) P. 3. n. 9. (2«) 4. di.l. 17. .j. 3. a. 1.

nullibi autem constat quale tempus sit determinatum ad huic praecepto contritionis satisfaciendum : unde idem s. doctor ' dixit impoenitentiam finalem non esse peccatum speciale hisverbis: Impoenitentia non quidem eo modo quo dicit permanentiam in peccato usque ad mortem .... sic non esset speciale pecca„um , sed quaedam peccati circumstantia, etc. Id tamen sane intelligendum , praeciso praecepto positivo: nam ex praecepto annuae confessionis ab ecclesia praescriptae quisque procul dubio tenetur ad poenitendum, saltem semel in anno. Hoc tamen est per se loquendo, sed per accidens puto nuUo modo excusari a mortali , qui existens in mortali per notabile tempus differret poenitentiam. Tum quia peccaret contra praeceptum caritatis erga Deum , quod saltem pluries in anno quemcumque obstringit, iuxta dicta Z. 2. n. 8. Tum quia insuper peccaret contra carilatem erga seipsura, cum se exponeret proximo periculo novarum culparum , tentationibus succumbendo : ratio patet ex eo quod docet d. Thom.2 ( quem sequuntur Gonet et Ronc.) qui ait : Sine gratia iustificante , quod diu maneat absque peccato mortali esse non potest. Unde d. Gregorius^ dixit : Peccatum quod mox per poenitentiam non deletur , suo pondere ad aliud trahit. Quale autem sit hoc notabile tempus , valde dd. discrepant. Conc. putat esse hebdomadam ^ ; idem videtur sentire Ronc. , dicens esse spatium multorum dierum; sed Salm. s Pal.6 cum Laym. et Elb. 7 cum Lugo Henno etc, putant excusari qui satisfacit confessioni annuali : et huic opinioui videtur adhaerere d. Th. Sed ego non omnino acquiesco, spatium enim satis notabile mihi videtur, ut quis per tantum teraporis existens in mortali possit vitare periculum in alia facile relabendi. Nec valet dicere quod ecclesia pro omnibus

(1) 2. 2. q. 14, a. 2. (2,) 1. 2. q. 109. a. 8. (5) Sup. Ezech. hom. 11. (4) Haec sententia auctorL in Hom. Ap. tr. 16. n.lO. videtur nimis rigida. (S) De poenit. c. 1. p. S. n. S3. (6) P. 3. n. 10. (7) N. S4. (8) L. c. iu 4.scnt. (9) D.14.s,6.n.l8. (10)Dec.t.l.l. 1. r..l.n.34. (11) Q.S. p.2. n.S.

. tm POJiNlTENTIA

indistincte delerminaverit tempus anni; nam ecclesia hoc tempus solum determinavit ad obligationem confessionis, non auiem poenitentiae. Non nego tamen quod peccatores, praesertim rudes, ab hoc peccato dilatae poenitentiae ob inadvertentiam ut plurimum , imo fere semper excusari possunt.

Dubit. 2. An qui in articulo mortis susceperit sacramentum poeniteutiae cum attritione (supposito quod attritio sine caritate praedominante sit sufficiens dispositio, iuxta dicenda in qu. 5.), teneatur insuperelicere actum contritionis.

Prima sententia aflirmat et hanc tenent Suar.^Sanch.*'' Bon.'< Conc.12 Autoine ^3 et Val. Fill. etc. apud Salm. i^. Ratio quia ex lege oaritatis quilibet ia articulo mortis tenetur tutiora quaerere remedia , ut ab omni periculo se liberet aeternae damnationis.

Secunda sententia vero negat, et hano tenentLugo Laym. ^6 Pal. Ronc. Sporer i9 Holz. 20 Escob. 2« et Salm. 22 cum Conc. Reo. Salas Fag. Turr. et aliis pluribus, valdeque probabilem putat Suar. Ratio quia , posito quod sit moraliter certa sententia, quod simplex attritio sufficiat in sacramento ad gratiam consequendam, nuUum in hoc adest raorale periculura salutis : homo autem quocumque tempore, sive vitae sive mortis, non tenetur nisi ad eligenda media salatis tuta, non autem tutiora. Utraque seateotia est probabilis, sed prima omaiooest consulenda, cum agatur de summo salutis negotio, cuius periculum est irreparabile. Imo dico esse omnino sequendara ab eo qui esset in actuali articulo raortis : tunc enira quisque tenetur elicere actum caritatis(ut tenendum cumSuar.23Holz.24 et Spor.25 cura March. etc), cui nemo potest satisfacere, si occurrente raemoria peccati , ex eodem caritatis molivo peecatum non detestetur.

(12) T. 9. p. S6. n. S, (13) P. 498. r. 2.

(14) De poen. c. 1. p. S. n. 3S. (13) D. 7. n. 103. (16)0.11. n. 7. (17)P. 3. n.S. (18)C.l.q.4. (19) N. 174. (20^ N. S46. (21) L. 14. n. 150. (22) Ibid. num. 39. (23) N. 4. (24) N. 141. (2S) N. 5S,

CAP. T. DE ESSKNTIA HUl

Dubit. 3. An in diebus festis obliget praeceptum contritionis. Affirmant Marsilius p. Soto etc. apud Salmant.S quia observantia fesli ideo instituta est, ut animae sanctificentur. Sed negant communiter Canus Dom. Sot. Armill. Suar. Vasq. Bon. Reg. etc. cum Salm.2, <juia finis praecepti non caditsub praecepto. Vide dicta L 3. n. 264.

Dubit. 4. An votum confessionis in contritionedebeatesse explicitum. Certum est ex Trident. 3 peccata non remitti nisi ex voto sacramenti poenitentiae: dubium est an hoc votum explicite sit habendum. Affirmant Canus ^ et Tourn. quia illa quae de necessitate medii sunt necessaria explicite proponenda sunt ab eis quibus lex iam est manifestata. Negant vero communiter probabilius Bon. 6 Gonet ' et Salmant. ^ cum Scoto Suar. Soto Navarr. Alensi Adrian. Fill. Med. et aliis. Ratio 4. quia ex ipso Trident. habetur, votum hoc includi in contritione, dum ibi sic dicitur: Reconciliationem (quae per contritionem perfectam obtinetur) ipsi contritioni , sine sacramenti voto , quod in illa includitur^ non esse adscribendam. Quod in alio includitur, implicitum est, non explicitum. Ralio 2. quia ilii qui habet notitiam confessionis, non est necesse ut dum conieritur confessionis recordetur, sed sufficit ut illam non excludat; ergo ad contritionem non est essentiale ad remissionem peccati quod votum confessionis sit explicitum.

438. Quaer. 4. An ad consequendam iustificationem requirantur ad singula peccata singuli actus doloris. AlTirraant Sylv.9 et Angl. ap. Bus. ut supra. Alii aulem, ut Sot. Canus Med. ap. Suar. dixerunt saltem requiri unum actum doloris qui detestetur omnia peccata dislincte cognita. Verum omnino tenendum oppositura cura sententia communi, quara tradunt Suar.^i Lay.*2 Conc.i3 luen.H Cai.15 Holzm.«6 Spor." Croixi»

(1) T»-. G. c. 1. p. 5. n. 49. (2) Loc. cit.

<3) Sess. 14. c. 4. (4) P. S. q. 2. (iJ) Praelecl. tiicol. de poen. q. 4. a. 4. (6) P. 5. n. 8. (7) A. 8. <8) Ib. c.2.p.5.n.23. (9) 3. p.q.2. a.G.coiicl.l. <10) D. 4. 8. 8. ^ 4. rmw. 3. Ci2)C.4.n. 3.

JS SACRAMENTI DTB U. 343

et EIb.i9 cum Soto Mastr. et aliis passim. Oranes hi docent nou esse quidem opus adhibere ad singula peccata singulos actus doloris , quod Caiet. dicit fore ridiculura ; nec requiri ut dolor referatur ad peccata distincte recogitata; sed sufficere de oranibus universaliter poenitere. Et hanc sententiam d. Thom., licet alibi contrarium (utinfra dicemus) videatur indicare, tamea in op. de Veritate 20 expresse docet, sic diceus : Omnia peccata conveniunt in aversione a Deo^ ratione cuius gratiam impediunt ; unde ad iustificationem non requiritur , quod in ipso iustificationis momento aliquis de peccatis singulis cogitet , sed sufficit quod cogitet de hoc , quod per culpam suam est aversus a Deo. Recogitatio autem singulorum peccatorum debet vel praecedere vel saltem sequi iustificationem . Intellige iu ordine ad iustificationem , ut recte explicant Suar. Croix el alii. Idem docuit catech. rora.2i,ubi quamvis antecedenter hortetur, ut peccator sua crimina singulatira detestetur, taraen ibidem sic subdit : Is enim (Deus), cum nostrae salutis cupidissimus sit^ nallam moram ad tribuendam veniam nobis interponit , sed peccatorem paterna caritate complecti^ tur, simul atque se collegerit et universe peccata sua detestatus^ quae deinde alin tempore {si facultas erit) singula in memoriam reducere (id est ad confitendum) ac detestari in animo habeat., ad Deum se converterit.

Haec sententia probatur 1 . ex illo : Impietas impii non nocebit ei , in qua-^ cumque die conversus fuerit'^'^. \jnde di* xit s. Leo^^: Apud Deum nullas patitur moras vera conversio. Et s. Io.Chrys.24; Deum qu,antulamcumque^ quamlibet bre^ vi tempore gestam poenitentiam non respuere. Probatur 2. rationibus. Ratio prima est illa quam supra affert d. Thomas, nerape, cura peccata consistant in aversione a Deo, sufficit ad gratiam recuperandam ut peccator per u(13) P. 66. n. 7. (14) De sacram. pocnil.

(IS) 1. 2. q. 113. a. S. el 3. p. q. 87. a. 1. (IG) N. 449. (17) N. 89. (18) N. 737. (19) P. 213. n.79. (20) Q. 29 a.S.ad4. (21 J. 3 (22) Ezcch. 53. i9^) Ep. 82. c, 4. (24) Ep. S.

bft% LIB- VI. TRACT. IV

num contritijnis actum convertatur ad Deum ; si enim peccalor per primam conversionem gratiam non recuperaret, sequeretur quod eodem tempore ipse esset conversus et aversus. Praeterea, cum peccator per primum acfum se convertit ad Deum , nihil ei obstat quominus veniam saltem illius peccati consequatur, peccata autem mortalia nequeunt remitti unum sinealio: unde necesse est ut ad primum actum una simul omnia remittantur. Ratio secunda, quia magnis peccatoribus qui habitualiter per multum temporis versat fuissent in peccatis, impossibile esset statim converti ad Deum, cum impossibile sit brevissimo tempore singula peccata detestari aut singula in memoriam revocare : sed oppositum constat ex scripturis; nam plures peccatores, etsi multis peccatis gravati, tamen subito iustificati fuerunt; itaaccidit Magdalenae, Latroni, Paulo et praesertim Davidi , qui statim ac dixit , peccavi Domino , respondit propheta , Dominus quoque transtulit peccatum tuum Ratio 3. quia alias quisque a peccatis occultis non posset per dolorem universalem raundari, sed Tridentin.2 docet oppositum, dicens: Reliqua autem peccata quae diligenter cogitanti non occurrunt^ in universum eadem confessione inclusa esse intelliguntur , pro quibus fideliter cum propheta dicimus : Ab occultis meis munda me^ Domine. Si ergo dolor universalis valet delere peccala occulta, cur non delebit etiam peccata non singulatim detestata? Ratio 4. et intriuseca est, quia (ut bene docet p. Suarez), cum quis dolet de suiscriminibus ex motivo universali, quod pugnat cum omni peccato, tunc virtualiter peccata sua singula detestatur; actus enim ille doloris ad omnia et singula se extendit. Et haec ratio est eiusdem d. Th. ^ qui dicit: In contritionis motu subitaneo^ quamvis non actualiter distinctio inveniri possit, tamen invenitur secundum quod sinyula peccata ordinem habent ad illud, de quo in illa contritione yenerali contrito dolendum

(i) 2 Reg 12. 15. (2) Scsi. 14. c. 6.

DK POENITENTTA

occutrrit , scilicet de offensa Dei. Und© addit quod sicut qui aliquam communitatem diligit, virtute singulos diligit; ita qui dolet de omnibus ^eccatis, de singulis dolet. Nec obstat illud quod dicit d. Thom. qui quaerens, utrum peccatum veniale possit reraitti sine poenitentia, respondet : Exigitur au^ tem ad r&missionem peccati mortalis perfectior poenitentia , ut scilicet homo actualiter peccatum mortale commissum detestetur quantum in ipso est , ut scilicet diligentiam adhibeat ad rememoranda singula peccata mortalia^ ut singula detestetur. Etenira sapienter Cai. explicat eo loco, quomodo intelligendus sit s. doctor : Hoc potest (inquit ) dupliciter intelligi vel quod quot faerint peccata^ tot oporteat esse detestationes , et hoc est ridiculum asserere; vel quod quodlibet peccatum terminet detestatio; et hic est sensus litterae , ita quod sicut in confessione^ dum peccator dicit^ peccavi millies in fornicatione : iste unicus^ confessionis actus terminatur actualiter ad singulas mille fornicationes; ita quoad actus interiores , dum peccatori displicent mille fornicationes^ actualiter detestatur singulas illo uno et eodem actu. Illud autem quod dicit d. Thoraas: Diligenliam adhibeat ad rememorandum singula peccata mortalia^ ut singula detestetur; necessario intelligi debet de reraemoratione necessaria ad confessionem; nam non bene detestaretur peccata, qui illorura sigillatira non curaret reminisci, ut ea confiteretur; id enim patet ex alio textu eiusdem s. doctoris supra allato, ubi loquens de reraissione peccatorum extra sacramentum, dicit: Recogitatio autem sin-^ gulorum debet vel praecedere vel saltem sequi iustificationem. Si igitur recogitatio singulorum peccatorum potest se* qui iustificationem , consequenter noa est necessaria ad ipsorum remissio-» nem; sed tantum ad coufessionem , m qua singulatim cum detestatione peccata explicari debent. Caeterum bene advertitp. Concina*

(3) 4. dist. 17. o, 1 a. S.

(4) 3. jp. <.. 87. ait. 1. OS) L.o,

CAP. I. DE ESSENTIA HUIUS SACRAMENTI DUB. II.

315

^onsultum esse peccatorum deformitatem mediiari, ut facilius detestationem concipiamus, exceptis tamen peccatis luxuriae, ut omnes admonent, ne eorum foetor raaleficus animam inficiat. Dicit autem Tamb.^ non esse inculcandum peccatori, ut specialiter doleat de peccato cui magis adhaeret , ne ex inductione ad illud magis detestandum poenitentem periculo exponat ad illi magis adhaerendum ; sed merito ait Conc. 2 hanc doctrinam non esse saBam , quia poenitens , qui maiori passione afficitur erga aliquod peccatum , nisi inducatur ad specialem illius detestationem, remanente afifectus radice, de facili ad vomitum redibit.

439. Quaer. 5. An ad consequendam gratiam in sacramento poenitentiae praeter dolorem requirantur etiam explicite actus fidei et spei. Affirmant Concina 3 Hurt. * et Torres ^ et alii , quia ex Trid. peccatores se parant ad iustificationem, credentes vera esse quae divinitus revelata et promissa sunt .... fidentes Deum sibi propter Christum propitium fore, Negant vero Bonacina^ Azor. ' et Escob. * cum Fill. et Mald., quia, ut dicunt, nulla sufficienti ratioue probatur actus fidei et spei in confessione explicite requiri. At ipse Escob. et Lugo recte dicunt (has sententias optime conciliando) quod, cum quis accedit ad confessionem vere poenitens, necessario elicit explicile (non iam reflexe, sed quidem exercite) actus fidei et spei; cum enim accedit ad recipiendam remissionem suorum peccalorum , procul dubio explicite etiam credit virtute sacramenti illa sibi remittenda, et explicite sperat per sacrameuftum Deum remissurum sibi peccata propter merita Christi.

440. Quaer. 6. An ad rite suscipiendum sacramenlum poeniteotiae requi(1) Meth. conf. 1. i. c. 1. § 2. n. 5. ^2) ?. 1S7. n. 13. (3) P. 166. n. 30. (4) D. 6. diCf. 8. (5) De fide d. 32. d. 2. ^6) D. 3. in praec. 1. q. 2. p. 2. n. 9. (7) L. 8. c. 7. q. 6. (8) L. 14. n. 103. (9) De sacram. poen. q. 2. c. 4. n. 2. |. 1. el 2. (lO; P. 38. cons. 3. (11) Lib. 8. c. 4. n. 2. (12) De poen. c. 8. §. 4. (13) De contrit. q. 6. r. 2. (14) T. 9. p. 68. n. 1. (15) Prael. de poenit. p. 1. (16)Man. t. 6. p. 410. (17) T. 4. p. 103.

ratur contritio vel an suidciat attritio. Certum et commune est apud dd. non requiri contritionem perfectam , seJ sufficere attritionem. Quaestio magna est an sufficiat attritio sine amore inchoato qui oriatur a caritate praedominante, quamvis remissa,

Prima sententia negat, et hanc tenent luenin. 9 Merbes. Morin. n Habert 12 Antoine 13 et Con. cum aliis. Rationes huius sententiae patebunt ex obiectionibus ad secundam sententiam quam sequimur.

Secunda sententia fere communis affirmat, et hanc tenent Canus Gon.** Petr. 17 (qQi asserit illustriores ex antiquistheologis huic adhaesis3e)Tour.<* Frassen. 19 Wig. 20 Cabass. 21 cum Val. Viguer. Tol. et Nav. Suar. 22 Laym. 23 Abelly 24 (cum communi ut ait) Lugo25 (qui dicit contrarium post Trid. noa esse araplius probabilem) Pal.26 Bon.27 Anacl.23 Holzm.29 (qui vocat moraliter certam) Ronc.so Elbel 3i Salra.32 Viva 33 et Croix24 cum aliis innumeris. Hi dicunt sufficere attritionem quae oriatur ex motivo honesto et supernaturali , nempe ex metu gehennae aut amissionis aeternae beatitudinis aut consideratione turpitudinis peccati luraine fidei cognitae, non tamen sine aliquo initiali Dei amore, absque eo quod sit praedominans. Huic sententiae aperte favet d. Th.35 qui, postquam dixit, quod per solam contritionem dimittitur pec^ catum^ antequam absolvatur , addit : Quandoque contingit , quod aliqui non perfecte contriti virtute clavium gratiam contritionis consequuntur . Distinguit ergo s. doctor, prout pariter distinguit Tridentinum (utraox videbimus), inter contritionem perfectam quae extra sacramentum iustificat, et imperfectam quae iustificat in sacramento, et haeo non alia quidem debet intelligi quani

(18) Prael. theol. de p-sen. q. 15. a.3, conci. 2.et 3.

(19) T. 10. p. 563. q. 2. (20) Tr. 13. n. 44. (21) Th. 1. c. 6. n. 11, (22) De poenit. d. 15. s. 14. n. 12. (23) G. 2. n. 2. (24) C. 5. s. 10. (25) D. 7. n. 273. (26) P. 3. n. 3. (27) Q. 1. p. 2. (28) P. 595. n. 47. (29) N. 575. (30) C 4. q. 1. (31) N. 60. (32) Depoenit. c. 1. p. 5. n. 22. (33) Q. 3. ?rt. 3. n. 7. (34) N. 873. (35) Quodlib. 4. art. 1.

3*6 L1B. VI. TRACT. IV

attrilio, sicut inlelligitur et appellatur a Tridenlino.

Prob. \ . ex eod. Trid. * ubi sic dicitur : Docet praeterea , etsi contritionem hanc aliquando caritate perfectam esse contingat, hnminemque Deo reconciliari priusquam hoc sacramenlum actu suscipiatur, ipsam nihilominus reconciliationem ipsi contritioni sine sacramenti voto, quodin illa includitur , non esse adscribendam. Illam vero contritionem imperfectam quae attritio dicitur, quoniam vel ex turpitudinis peccati consideratione, vel ex gehennae et poenarum metu communiter concipitur ; si voluntatem peccandi excludat cum spe veniae, declarat non solum non facere hominem hypocritam et magis peccatorem, verum etiam donum Dei esse et Spirilus s. im pulsum, non adhuc quidem inhahitantis,sed tantum moventis, quo poenitens adiutus viam sibi ad iustitiam parat. El quamvis sine sacramenlo poenitentiae per se ad iustificationem perducere peccatorem nequeat , tamen eum ad Dei gratiam in sacramento poenitentiae impetrandam disponit.

Obiiciunt adversarii, quod itanciliuiii (ut refert card. Pallavicinus) post magnam disceptationem delevit verbum sufficit , antea in decreto positum . et substituit verbum disponit\ ideo dicunt attritionem sine carilate disponere quidem , sed non sufficere ad gratiam in sacramento suscipiendam. Sed respondetur 1 . cum Gonet 2 quod illud disponit idem significat ac sufficit, nam ea disposifio non potest intelligi de dispositione remota , cum attritio etiam sine sacramento , quatenus est Dei donum , remole quidem disponat ad gratiam, sicut disposuit ninivitas ad impetrandam remissionem poenae , ut dicit conciiium; ergo necessario inlelligenda est de dispositione proxima ad gratiam in sacramento recipiendam. Et hoc patet , ut recte advertit auctor theol. pro usu sem. Petrocor. 3, ex ilUs verbis ut supra: Et quamvis sine savramento per se ad iusti ficationem periucere nequeatetc. Ergo cum sacramen(I) Sess. ^4, c. 4. (2) Man. loc. cil.

DE POEMTENTrA

to bene perducit, alias , si concilium intellexissel de sola dispositione remola, incongruenter et inepte protulisset quod attrilio, quamvis sine sacrameoto nequeat iustificare, tamen cum sacramento ad iuslificandum disponit; sed potius dicere debuisset quod attritio , licet sine sacramento non disponat ad gratiam impetrandam, disponit tameu cum sacramento. Verum patet Tridentinum hic loqui de dispositione proxima; dum distinguit dupiicem dispositionem ad graliam recipiendam , unam extra sacramentum quae est contritio perfecta, et cuius prius meminit, et aliam in sacramento quae est attritio, et de qua posterius loquitur. Si ergo concilium assignat contritionem perfeclam ul proximam disposiltonem ad gratiae consecutionem exlra sacramentum, pariter assignat hic attritionem pro dispositione proxima ad gratiam in sacramenlo obtinendam. Praeterea concilium dislinguit inter attritionem extra sacramentum, et hanc essedicit donum Spiritus sancti viamque parare ad iustitiam, ac consequenter esse dispositionem remotam ad gratiam (sicut est quivis aclus bonus), iicet non sufficiat ad iuslificationem; et inter attrilionem intra sacramentum, et hanc vocat dispositionem ad gratiam in sacramento recipieodam: ergo hanc supponit disposilionem proximam, alias ioutiliter distinxisset. Praeterea contritionem, quae est anirai dolor ac detestatio de peccatocoramisso, Tridentinum dicit esse materiam vel quasi materiam huius sacramenti ; deinde, licet hanc coutritionem in perfectam et imperfectam dividat, attameu cumutriquecompetatcontritionis definitio, et utramque ut materiam assignet, sequiturquod etiam contritio imperfecta proxime disponat ad gratiam consequeudam.

Id confiroiatur patenter ab eodem concilio, ubi post relata verba statim subditur: Quamobrem falso quidem calumniantur catholicos scriptores, quasi tradiderint , sacramentum poenitentiae absque bono motu suscipientium gratian^ (3) De poen. c. 5. q. ,o

<5AP. I. DE ESSENTIA HUIUS SACRAMENTI DUB. 11.

dt7

zmferre. Nequaqiiam autem haeretici calumniabantur scriptores catholicos illos qui dicebant sacramentum poeuitentiae gratiam conferre contritis, sed eos tantum qui dicebant conferre attritis ; co quod aiebant hos poenitentes non carere bono motu ac sufficienti dispositione ad gratiam in sacramento impetrandam. Sic enim Lutherus loquei^atur (apud Frassen. <): Tristitia ob foeditatem peccatorum^ amissionem aeternae beatitudinis etc. facit hypocritflm, imo magis peccatorem^ et tales in' digne absolvuntur. Et deinde ibidem improbabat eos qui vocant attritionem hanc proxime disponentem ad contritio^ nem. Verum s. synodus deciarat falso his scriptoribus ab haereticis calumniam inferri: ergohorum sententiam concilium consequenter aperte ab illorum calumniis vindicando approbavit. Hinc testatur noster ss. papa Bened. XIV. 2 post Tridentinum omnes scholas nostram sententiam plausu excepisse. Quapropter non immerito Carden. Salm. Viva et Croix cum Tanner. Coninc. Praepos. Prado Salas Suarez Less. Raynaud Palao Spor. Fill. et aliiseam vocant moraliter certam, et oppositam post concilium dicunt omnem probabilitatem amisisse. Hic autem advertendum quod Alexander vii. die 5. maii 1667. prohibuit sub excommunicatione sedi apostolicae reservata , ne quis audeat alicuius theulogicae censurae alteriusve iniuriae aut contumeliae nota taxare alterutram sententiam^ sive negantem necessitatem aliqualis dilectionis Dei in attritione ex metu gehennae concepta, quae hodie inter scholasticos communior videtur^ sive asserentem dictae dilectionis necessitatem. Hoc tamen decreto non prohibetur quominus patroni alterutrius sententiae vocent suam veram sive certam: imo dicunt Lugo3 Carden.4 Croix^ cum Hurt. Viva 6 el H0I2. ' non prohiberi quin opposita possit dici improbabilis et falsa, quia improbabilitas et falsitas non sunt censurae theologicae. Praelerquam(I) T. 10. p. 864. (2) De svn. 1. 7. c. 15. n. 6. (3) Do lide d.20. n.i04, (4) luf. crisi d.O.n. 297.

quod pontifex, dicendo sententiam negantem dilectionis necessitatem in attritione esse communiorem inter scholasticos, videtur (utapposite advertit p. Viva 8 ) quod non solum illam toleravit, sed etiam quodammodo approbavit, sallem magnum pondus ipsi utique tribuit: cum enim ageretur de sententia quae pertinet ad valorem sacramenti, et testetur Alexander scholasticos eam commuuius excepisse, consequenter testatur in scholisipsam communius haberi pro moraliter certa ; neminem enim latet in materia sacramentorum illicitum esse sequi opinionem quae non sit vel tutior vel moraliter certa: saltem pontifex, si aliter intendisset, id simpliciter asserendo , magnam dedisset ansam errandi in re tam gravi et ad praxim spectante , prout est materia proxima huius sacramenti, unde tot animarum pendet saius.

Probatur2. ratione, quia sacramenta id quidem efficiunt, et actu efficiunt, quod significant; cum autem hoc sacramentum ex Christi institutione sit sacramentum mortuorum , et per se primam valeat conferre gratiam, oportet (ut docet s. Th.9) ut sacerdos poenitentem absolvens ostendat illum absolutum non solum significalive, sed etiam effective, id est, ut, ipso proferente formam absolutionis, verba illa non solura significent, sed etiam efficiant remissionem peccati. Hinc dicimus quod si attritio ad remissionem non sufficeret, et requireretur contritio, quae extra sacramentum hominem iustificat, omnes poenitentes deberent iustificati accedere ad hoc sacramentum. Nec valet dicere quod etiamsi poenilentes semper iustificati accederent, semper vi clavium peccata remitterentur, cumdoceat Tridentinum, contritionem caritate perfectam non iustificare sine sacramenti voto (intellige explicito vel implicito); nam respondetur quod si hoc esset, numquam ve(S) L. 1. n. 99. (6) In prop. IS. Alex. viii. n. ZZ, (7) K. »42. V. Dixi. (8) In d. proii. 13. d. 53. (») P. 3. q. 01. «rl. 5. ad 3.

rificaretur sacramentum poenitentiae actueflQcere quod significat, scilicet absolutionem peccatorum. Praeterea respondetur ex can. Si presbyter 42. et can. Agnovimus \ 3. caus. 26. q. 6. quod lulianus et Coelestinus papae dicunt, sacerdotem negantem absolutionem morienli eam postulanti causam esse illius damnationis ; ergo supponunt pontifices, quod esto moriens haberet votura sacramenti , et dispositus esset ad absolutionem, tamen ob eius negationera daranaretur; ergo absolutio actu peccata reraittit.

441. Hoc non quidem negant ipsimet adversarii,sed dicunt (etsignanter Sylv.<) quod peccatum extra sacramentum remittitur tanturapercontritionem perfectam, uempe quae oritur ex caritate intensa, non autem per contritionem quae oritur ex caritate remissa, sive per attritionem ortam ex amore inchoato, qui, licet sit praedominans, sit tamen remissus. Sed respondetur quod omnisdolor qui oritur ex caritate praedominante est contritio iustificans hominem extra sacramentum; utcomrauniter docent dd. citati, ex d. Th. qui pluribusin locis id nou obscure docet; etenim2 sic ait: Contritio, ut saepe di~ ctumest^ habet duplicem dolorem; unum rationis^ quiest displicentia peccati commissiy et hic potest esse adeo parvus^ quod non sufficiet ad rationem contritionis^ ut si minus displiceret ei peccatum^ quam debeat displicere separatio 9 fine; sicut etiam amor potest esse ita remissus, quod non sufficit ad rationem caritatis; alium dolorem habetin sensu^ et parvitas huius non impedit rationem contritionis; quia non se habet per se ad contritionem, sed quasi ex accidente ei adiungitur; et iterum non est in potentia nostra. Deinde sic concludit: Sic ergo dicendum^ quod quantumcumque parvus sit dolor^ dummodo ad contritionis rationem sufjiciat^ omnem culpam delet. Ergo ex d. Th. ille, cui displicet separaiio a nne, iara habet coiitritionem suflicientem ad peccatum delendum ; iiie autem qui habet contritionera or(1) la suoul. a.Th. ({ S.a.l. (2) Supp. q.S.a.5.

. DE POENITENTIA

tara ex caritate praedominante, iam e magis displicet peccatum, quia estseparatio a fine; ergo iam hic consequitur remissionem peccati. Nec valetdicere quod s. doctor loquatur hic de dolore requisito in sacraraento poeniteutiae. Quamvis enim hic loquatur de partibus huius sacramenti, taraen, loquendo de contritione, generaliter de ipsa loquiturtamquam virtute, prout faciunt auctores, qui agendo de dolore requisito ad sacramentum poenitentiae, agunt etiam de contritione in genere. Unde s.Th. ibi proponit quaestionera, utrum parva contritio sufficiat ad deletionem magnorum peccatorum. Et inde resolvit : Quaelibet contritio est gratia gratum faciens informata; ergo^ quantumcumque sit parw, delet omnem culpam. Nullum hic neque in toto articulo verbum facits» doctor de sacramento poenitentiae ; cur ergo ipsius doctrina est restringenda ad coutritionem in sacraraento? Deinde, quod ipse loquatur de contritione in genere, patetex quaestionibus quas antecedenter proponit, nerape: An contritio sit dolor pro peccatis assumptus cum proposito confitendi. An sit actus virtutis. An contritio debeat esse de peccato originali. An tota vita sit tempus contritionis. An in alia vita animae conterantur de peccatis. Subiecta horum dubiorum reduci quidem non possunt ad contritionem uti materiam sacraraenti. Praeterea, quod s» Th. fuerit pro hac sententia, nempe quod omnis contritio deleat peccatum exlra sacramentum, patet ex illo quod dicit alibi ^ : Ad rationem verae poenitentiae requiri, ut detestetur peccatum^ quia est contra Deum super omnia di» lectum. Item ex textu supra allato * ubi (ut retuliraus) ait, quod per solam contritionem dimittitur peccatum... sed si antequam absolvatur habeat hoc sa^^ cramentum in voto^ iam virtus clavium operatur in ipso^ et consequitur remis" sionem culpae. Ergo seraper ac loquitur s. doctor absolute de dolore qul ad ralionemconlritionispertingit, sem(3) o. p. a. 8G. a. .^. ii) Quodl. 4. ail. l.

CAP. I. DE ESSENTIA Ul

per intelligit per ipsum remitti peccatum extra sacrameDtum.

442. Quod autem quaevis contritio orta ex caritate praedominante, licet remissa, deleat peccatum, probatur 1. exTrid. * ubi dicitur ; Etsi contritionem hanc aliquando caritate perfectam esse contingat^ hominemque Deo reconciliare , priusquam hoc sacramentum actu recipiatur, eic.Ergo dolor caritate perfectusiampeccatorem iustificatante susceptionem sacramenti. Adversarii tamen legunt contritionem, uon caritateperfectam^ sed caritatemperfectam^ ex quo inferunt concilium loqui de caritate intensa. Sed ego et Petroc. Frassen. ac Lugo legimus in pluribus exemplaribus caritate perfectam. Et sic verosimilius legendum videtur, nam t6 perfectam respicit proprie non caritatem sed contritionem, cum hic dividat concilium contritionem in perfectam et imperfectam , prout legenti patet. Imo esto t6 perfectam respiceret caritatera, non sequitur quod conc. ad iustificationem extra sacramentum requirat caritatem intensam; nam caritas praedominans, adhuc remissa, etiam est perfecla carilas, quamvis intensa sit perfeclior; perfectio enim aut imperfectiocaritatis, utbeneaitTour.2, non sumitur ex inleusione aut remissione, sed ex ncuotivo a quo oritur: hinc perfecta caritas est quae oritur ex motivo bonitatis Dei, imperfecta autem ex motivo boni a Deo consequendi. Ergo si concilium dixisset caritatem^ non caritate^ utique \ocasset caritatemperfectam ad distinciionem imperfectae sive inchoatae, quae (ut infra dicemus) non pertingit ad carilatem praedominantem.Hinc facultas paris.ann. lSGO., ut refert Tour.3, damnavit hanc propositionem : Per contritionem^ ncn addhibito realiter sacramento^ non dimittitur peccatum extra casum martyrii <iut necessitatis. Item clerus gallicanus in comitiis generalibus an. 1700. (apud eumd. Tourn. <)declaravit: Haec

(i) Eod. c. 4. sess. 14. (2) Praelect. theol. de poenit. q. 4. art. 1. concl. 3. (3) Loc. cit. art. 2. {i) Ibid. (5) Dict. loc. et infra.

US SACRAMENTI DUB. II. 319

duo ex s. synodo tridentina monendit et docenda esse: primum^ ne quis putet in sacramento requiri ut praeviam contritionem illam^ quae sit caritate perfecta^ et quae^ antequam suscipiatur, hominem Deo reconciliat. Item eadem facultas paris. anno 1638. notavit censura librum cuiusdam Claudii Seguenotii, dicens: Quae tradit auctor de attritionis insufficientia^ et contritionis ex perfecta caritate absoluta necessitate ad recipiendum sacramentum poeni^ tentiae^ et quae addit de absolutione^ quod nihil aliud sit^ quam declaratio peccati iam remissi, damnavit facultaSf et censuit illas propositiones esse praxi ecclesiae contrarias^ efficaciae sacramenti poenitentiae imminutivas^ et insuper temerarias et erroneas. Ut autem notat Tourn. 5 praedictus auctor non iam loquebatur de contritione intensa, sed tautum de remissa ex motivo caritatis, cum hanc distinguebat a dolore ex motivo gehennae.

Quod aulem omnis contritio deleat peccata probatur, quia actus contritionis est formalis actus caritatis erga Deum, sive intrinsece coniunctus cum caritate, ut communiter docent Salm.^ cum s. Bonav. Scoto Pal. Alensi etc. Croix 7 cum Lugo Aversa Bosco et Gorm. ex d. Th. Nec videtur id posse dubitari, nam peregregie loquitur p. Frassen. 9 dicens quod in substantia contritio non est imperfectior caritate, utraque enim tendit in Deum, sed diverso modo; caritas tendit in Deum per modum consecutionis, ut summum bonum; contritio vero per modum fugae, quatenus homo detestatur peccatum ut summum malum, utpote Deo oppositum. Caritas tendit immediate in Deum, et mediate in odium peccati; contritio autem immediate in odium peccati, et mediate ia amorem Dei. Unde concludit quod contritio sit actus formalis caritatis , cum propter Dei dilectionem homo odit peccatum. Praeterea, cumcontrilio

(6) De poen. c. 4. p. 4. n. 13. (7) L. 6. p, 2. n. 727

(8) 3. p. q. 85. art. 6. et q. 86, art. 3,

(9) T. 10. n. 534.

350

ex solo motivo caritatis oriatur, non

potest contritio existere, nisi praecedat siraulque coexistat caritas ; nam

contritio nihil aliud est quam dolorde

peccato, quatenus oflensa Dei suiame

dilecti; unde qui conteritur, necesse

estut excrcite. etsi non reflexe, actum

carilalis eliciat, et ideo s. Th. * dixit:

Actus et habitus caritatis simul sunt

tempore cum actu et habitu poenitentiae.

Posito igitur quod contritio sit etiam

vera caritas, sive necessario cum caritate coniuncta, necessario etiam dici

debet quod remittat peccatum. Patet

minus luculenter ex divinis scripturis, quod qui Deura diligit, iara particeps est amicitiae Dei, prout: Egodiligentes me diligo^. Qui diligit me, diHgetur a Patre meo Caritas operit

multitudinem peccatorum Omnis qui

diligit^ ex Deo natus est^. Hinc d. Augustinus^ dixit: Timor medicamentum,

caritas sanitas est. Et ': Caritas efficit

fdium Dei. Item Deum non vides^

ama, et habes. Et 9 agens de caritate,

dicit: Quam cum habere coeperit homo Spiritum s. habebit. S. loan. Chrysost. : Ubi caritas est^ omnia sublayi

sunt mala. Et apertius id docet s. Th.<o

qui ait : Caritas non potest esse cum

peccato mortali. Et quod hic s. doctor

non loquaturde caritate intensiva, sed

de sola caritate praedominante, patet

ex eo quod ipsemet dixit qu. 24. art.

42., ad quam se remittit, ubi inquit:

Quilibet actus peccati mortalis contrariatur caritati secundum propriam rationem^ quae consistit in hoc quod Deus

diligatur super omnia. Unde immerito

p. Concina dicit quod s. doctor illam

caritatem intelligit non posse esse cum

peccato, quae est in gradu intenso,

cum dicat s. Th. : Amor potest esse

ita remissuSy quod non sufficiat ad

rationem caritatis. Nam respondetur quod hic d. Th. nihil aliud vult

intelligere, nisi quod si amor est ita

dcbilis, ut nondum attingat obiectum

carltatis, scilicet nondum diligatDeum

(1) 3. p. q. 85. a. 6. (2)Prov.8. (3)Io.U. !

(4)l.Petr. 4. (5)l.Io.4. (6)Tr.9.inIo. i

(7) L. 1. conlra 2. epist. Pelag. c. 2. j

(8) Serm. 35. de prov. c. 12. (9) Tr. 9 in fo '

super omnia, haec non est vera cari-» tas, sed initium caritatis; si vero sufficit ad rationem caritatis, quae con* sistit in dilectione Dei super omnia (ut supra exph*cavit dict. q. 24. art. 42. ubi : Quilibet^ etc.) haec quantumcumque sit remissa, est vera caritas, et hanc dicit non posse esse cum peccato mortali. Etratio evidens est, quia sicut quaecumque aversio a Deo tamquam a fine ultimo, etiam in gradu remisso, sufficit ad amittendam Dei amicitiam, ita quaecHmque vera conversio sufficit ad eam recuperandam; ex illo : Convertimini ad me, et convertar ad vos 12. Et alio : Impietas impii non nocebit ei in quacumque die conversus fuerit 13. Unde Bellarminus ait : Actus dilectionis Dei super omnia opponitur peccato, et expellit illud efficienter^ unde sine miraculo non potest actum dilectionis Dei super omnia manere peccatum.

Id clare confirmatur ex prop. 32. Michaelis Baii damnata a Gregorio xiii. quae dicebat: Caritas illa quae est plenitudo legis^ non est semper coniuncta cum remissione peccatorum. Certum est apud omnes, quod caritas requisita ad implendam legem nou oportet ut sit intensa, sed sufficit si pertingai ad diligendum Deum super omuia. Quidquid enim dicat luenin. 15 requirens caritatem intensam ad implendum praeceptum amoris, ex illo: Di^ liges Dominum Deum tuum ex toto cor^ de tuo etc; communiter tamen theologi oppositum tenent cum d.Th.is^qui explicans illud ex toto corde quomodo sit intelligendum sic ait: Cum mandatur quod Deum ex toto corde diligamus, datur intelligi quod Deum super omnia debemus diligere. El ^'':Ad veram caritatem satis esse , quod homo habitualiter totum cor suum ponat in Deum, ita scilicet quod nihil cogitet vel velit quod divinae dilectioni sit contrarium : et haec perfectio communis est omnibus caritatem habentibus. Ergo perfeclio

(10) 2. 2. q. 45. a. 4. (11) Suppl. q. 5. a. 3. (12) Zach. 1. (13) Ezech. 33. (14) T. 4 p. 347 (15) Instit. th. t. 6. p. 333. (16) 2. 2. q. 44. a. 8 dd2. (17)rbid q.24. n.8

CAP T, DR ESSRNTIA HUI

earilatis in hoc consistit, qaod homo diligatDeum super omnia, et nihi! velit conlrarium divinae dlleclion! ; ut patetex illo Qmservat verbum Christi (scilicet legem implet), vere in hoc caritas Dei perfecta est. Hinc certum est carilatem praedominantem, licet remissam, legem implere, ut communitep cum d. Thom. ut supra, 3ocent Suar. 2 Sanch. 3 Bon. * cum Val. et Reg. et ipse Habert esto ipse sit contrariae sententiae quoad sufficientiam attritionis, hoc tamen non negat, nempe sufficere ad impletionem praecepti caritatem remissam, modo sit praedominans , cum nullum sit praeceptum (ut ait) de intensione caritatis; nam alias Deus praeciperet rem impossibilem , cum non sit in nostra potestate intensam caritatem habere; nisi dicere velis cum Cont. Tour.6 quod quisquis liabet amorem Dei praedominantem, necessario habet eliam amorem intensivum (ralionalem , non iam sensilivum) praedominantem, qui bene suflicit ad implendum praeceptum. Sed si inlensioamoris sicintelligalur, quaeslio est tantum de nomine. Caelerum cerle praeceptum implet , qui habet carilatem appretiative praedoniinanlem. Et hanc caritatem dicebat Baius posse esse coniunctam cum peccato, et hoc daranatum est. Aiebat enim Baius: Caritas illa quae est plenitudo leyis^ non est semper coniuncta cum remissione peccatorum. Ergo, ut recte dicit magister meus illustrissimus et doctissimus episcopus Tornus , propositio opposita tenenda est, nempe caritas illa quae implet legem semper est coniuncta cum remissione peccatorum. Nec valet dicere quod propositio fuerit proscripla respectu ad caritatem habiluaem, nempe cum quis est in gratia, )>on vero respeclu ad carilatem actualeni: nam bene respondet Lugo ' quod Biius loquebatur de caritate quae est picnitudo legis, de qua 'oquebalur apost. ad Rom. 13. Hinc non dubilan(!) 1. lo. 2. S. (2) De pocnit. d. 4. n. 7, (5^ Dcc. I. 2. c. 5. et J>. (4) De 1. praec. d. q 4. p. 1. » 2. ^S) T 3. p. €32. v. Disliua

o. u&uo.

rs SAr.RAMKNTT nrs. ir. 351 dum quin Baius locutusi fucrlt uou habitu caritatis sive de gratia iustificante, sed de actu dilectionis; per solum enim habitum non impletur lex, sed per actum, cum lex non habitutu praecipiat, sed actum caritatis, uldd. communiter dicuut, quia habitus noa cadit sub praecepto, et praecepta non implentur nisi per actus. Id cootirmatur ex propos. 70. damnata eiusdem Baii, quae dicebat : Homo &xistens in peccato mortali potest habere veram ca^ ritatem; et caritas etiam perfecta pot^ est consistere cum reatu aeternae da~ mnalionis. Baius igitur hic dlslinguebat caritalem veram a perfecta; per to etiam perfecta (nota sedulo illud additum etiam) utique intelligebat caritatem intensam, et per t6 veram^ caritatem remissam, quae sine dubio vera caritas est, cum maius et minus noa varient specieai : et utraque pars propositionis damnata est. Nescio quomodo his responderi possit.

Ex his omnibus congestis patet, oppositam sententiam quae dicit contritionem cum caritate remissa noo iustificare extra sacrameotum, esse omnioo improbabilem et falsam; unde dicit Lugo 8 eam ab omnibus tlieologis communiter reiici, imo apud ipsum ^ Coninch. vocat erroneam , Vasq. contra sententiam catholicam, Alphousus Curiel parum tutam in fide, alii vero temerariam etscandalosam: temerariam, quia in re gravissima discedit ab omnih\is theologis et communi sensu ss. patrum: scandalosam vero, quia removet homines a saepius procuranda contritione. Et ideo testatur Gonet quod Sylvius, licet prius oppositam sententiam tutatus fuisset , postea tamen se retractavit: Eo quod (ait Gonei) apertissime talis sententia contradicat variis scripturae et concilioram ao ss, patrum testimoniis.

Obiiciunt autem l.contra nostram sententiam de sufficientia altritionis: Peccator aversus a Deo non potest ad

(6) De praec. dec. c. 1. a. 3. dc carit. sct:t. 4. pinict,

1. coucl. 1. V. Sub iuil. (7) D. i». n. lOl.

(8) u. 9». (0) N. IIS. (lOj D. . . n. 27.

333 «3. ^i- TRACT. IV

Deum converli, nisi per caritalem formalem et actualem. Respondetur: Hoc siquidem requiritur extra sacramentum, et ratio est quia sicut per peccatum, quod eslactualis contemptusDei, homo avertitur a Deo, ita per amorem actualem debet sead Deumconvertere. Aliud vero dicendum de remissione peccatorum intra sacramentum, quia cum sacramentum virtutem habeat delendi peccatum, et nonuisi per infusionem gratiae, quae est ipsa caritas haiDitualis, sufTicitadgraliamobtinendam, ut peccator per attritionem sit dispositus ad sacramentum recipiendum, virtute cuius sinecaritate actuali convertitur ad Deum, prout extra sacramentum per caritatem converteretur. Et sic intelligitur quomodo peccator ex Rttritofit contritus, nempe quia virtute claviumaequivalenter contritus redditur, prout dicunt fautores nostrae sententiae communiter ex d. Thoma < qui docuit : Aliqui non perfecte contriti virtute clavium gratiam contritionis consequuntur

Obiiciunt 2. Qui dolet de peccato propter poenam, magis odit poenam quam peccalum; unde si non habeat caritatem non potest Dei gratiam adipisci. Respondetur distinguendo : Qui actu magis odissel poenam quam culpam ex timore qui dioitur serviliter servilis, adeo ut ille peccare vellet, si non esset poena puniendus; hic non solum non eliceret actum bonum, sed positive malum, quia non excluderet a suodolore voluntatempeccandi. Qui vero odit culpam propter poenam , et excludendo omnino voluntatem peccandi , dolet offendisse Deum propter metum inferni, iste iam elicit actum bonum qui oritur ex caritate ordinata erga seipsum (ut declaravit Tridentin. et confirmavit Alexander viii. damnando prop. 16. quae dicebat : Attritio quae gehcnnae et poenarum metu concipitur sine dilectione benevolentiae Dei propter ^e, non est bonus motus et supernalu(1) Cit. Quo(llib.4, a. 1. (2) Sess. G. cap. G. (o) Hist. conc. TriJenl. 1, 8. c 15. •<4) lu 5. p. de i«M!i»ii c. 0.

. DE POENITENTIA

ralis)\ et ideo iara se dispositum reQdil ad gratiam in sacramento consequendam.

Obiiciunt 3. Ad quamcumque iustifi^ationem omnino requiritur salteni principium dilectionis; prout dec^ara vit Trident. 2 ubi dixit quod peceatO" res, dum ad iustificationem disponuntur, Deum tamquam omnis iustitiae fontem diligere incipiunt^ ac propterea moventur adversus peccata per odium aliquod et detestationem. Respoudetur : Non negamus ad iustificationem requiri initium amoris; nec negamus illud requiri etiam in sacramentis mortuorum, dum conciiium ibi agit praesertim de iustificatione per baptisraum. Sedqualis, quaeso, amor a conciliorequiritur? Numquid perfecta carritas? vel an tantum initium caritatis? Hic refert advertere id quod testatur card. Pallav. 3, nempe quod aliqui patres concilii, vice t6 diligere incipiunt^ contendebantquod adderetur, per actum caritatis: sed huic concilium restitit , et confirmavit ut poneretur tantum diligere incipiunt. Cur restitit? nisi quia iudicavit non requiri ad iustificationem in baptismo (sive in sacramento poenitentiae, haec enimsacramenta pari passu procedunt) actum perfectae caritatis. Hoc autem initium amoris , ut bene docent Garamach. ^ Frassen.5 Petroc^ etTourn.', iam habetur in attritione, quam supra descripsimus: Primo per timorera divinae vindictae, iuxta illud^: Timor Dei initium dilectionis eius. Secundo per spera veniae, cura in ipso Tridentino dicatur 9 quod bene se disponunt ad gratiara, qui Deum incipiunt diligere tamquam omnis iustitiae fontcm^ id est tamquam iustificationis oranium auctorera. Tertio per spem beatitudinis aeternae, cum doceat d. Thom.^o, loquens de spe theologica, eam esse quidem initium amoris erga Deum, his verbis: Ex hoc .... quod per aliquem speramus nobis posse provenire bona^ 'movemur in ipsuin^ sicut in bonum no(S) T. 10. p. SG3. q. 2. (6) T. 4. p. 112. q. 5. (7) Piael. llieol. dc poenil. q. S. a. o. concl. 2. Eccl. 2S.1G. C9)L.c. i.iO) 1.2. q. 40.a.7.

CAP r. DE ESSENTU HU

itrum, et sic inctpimus ipsum amare. Unde idem s. doctor i inqiiit: Perfectus quidem amor est^ quo aliquis se~ cundum se amatur...; imperfectus...^ quo quis amat aliquid sed ut illud bonum sibi tpsi proveniat. Haec autem omnia (ut dicunt aa. citati et alii) necessarioin attritione includuntur, dum qui cum illa et spe veniae ad sacramentum accedit, iam Deum ut suum liberatorem, iustificatorem et glorificatorem diligere incipit.

Nec valet dicere quod ille qui diligit Deum propter bonum suum, seipsum diligat, nonDeum; nam sapienter respondets. Franciscus Salesius^ dicens, quod si quis diligeret Deum propter suum bonum, et ita affectus esset, ut si a Deo nihil speraret , eum nuUo modo diligeret, hic utique peccaret quia positive excluderet c^ritatem-, tunc enim non se con verteret ad Deum , sed revera ab illo se magis averteret, cum perverse ordinaret Deum ad seipsum tamquam ad finem ultimum. Qui vero amat Deum tamquam sibi summum bonum, et excludit omnerii voluntatem peccandi, tunc elicit actum bonum supernaturalem ; et licet non habeat caritatem perfectam, illam tamen non excludit, eamque iam incipit habere, et aliquo modo ad Deum se convertit.

Caeterum , quis negat esse omnino expediens ut poenitentes pro viribus conentur elicere actum contritionis perfectae, utque confessarii studeantsemper eos ad illam excitare, ut tutius illi ilivinam gratiamconsequantur? Verum nostra sententia utique proderit, ut si quis accedat cum sola attrilione, non se retrahat ab hoc sacramento, et confessarius eum non reiiciat tamquam indisposilum.

443. Quaeritur 7. An in confessione sufiiciat attritio ex metu poenarum temporalium prout infliguntur a Deo.

Prima sententia alFirmat, et hanc tenent Lugo 3 Suar. * Sporer 5 Anacl. ^

(l) '1. 2. q. 17. a. 8. (2) De amore Dei c. 17, [7,) Diil. S. u. 137. (4) Disl. 7. secl. 2. ii. IS. <J)N.2'»2. (G)N.42. (7) Iiiproj». IS.Al** vm. u. 11.

US SACRAME?fT« ^a-J. II. 353

Viva"^Elb.s qui cum Gob. vocat moraliter certam, item Gran. Reg. Moia Aversa etc. cum Croix ^ qui vocat probabilissimam. Ratio, quia Trid.i^ inter motiva attritionis ad sacramentum sufficientis diciteas metu gehennae et poenarum: ubi per ibgehennae intelligitur poena aeterna, per t6 autem poenarum videtur intelligi poenatemporalis, cumibi conci-. lium adducat exemplum poenitentiae ninivitarum, quae concepta fuit ob metum excidii suae civitatis: sicut enira Deus comminatur poenas aeternas, siG temporales ad peccatores absterrendos.

Secunda sententia vero negat, et hanc tenent Conc. Canus Item Hurtad. Pasq. apud Diana ^^. Et Card. dubitat an prima sententia sit moraliter certa. Ratio quia licet Trident. dicat ex metu gehennae et poenarum., non tamen distinguit gehennae vel poenarum; unde probabiliter ponit utrumque pro eodem; cum enim poena peccati mortalis sit aeterna, de malo aeterno poenitens timere debet. Prima sentenlia videtur probabilior; nam gehenna cunctas complectitur aeternas poenas, et ideo, dicente concilio, et poenarum^ aliquid aliud praeter poenam aeternam intelh*gendum est. At cum secunda non careat sua probabilitate , saltem extrinseca, puto tutius in praxi eam servandam esse.

444. Quaeritur 8. An possit dari sacramentum poenitentiae validum et informe. Casus esset, nempe si quis duo mortalia commiserit, unum furti , alterum periurii; deinde memortantum furti, de ipso dumtaxat confitetur, dolens non ex motivo universali, sed ex motivo speciali turpitudinis supernaturalis quam habet furtum ; quaeritur an hic, licet gratiam non recipiat, valide tamen confiteatur, ita ut saoramentum, sublato obice, nempe detestato peccato oblito, reviviscat ad causandam gratiam,nec posteasitobligatio repetendi peccatum iam confessum, sed solum omissum.

(8) N. S9. (9) N. 885. (10) Scss. 14. c. 4.

(II) P. 2.>G. n. 11, (12) Prael. do pocuit. p

r 15) P. i). Ir. tt. ros.ol. (14) lu ^nog. i . liiuoc. xi. a.Tl.

De LiGORio. Mor. 11.

23

3oi

.re. TT. TRACT. IV. DE POSI^ITEI^TIft

Prima sentemta uv.gat, et hanc tenent Elb. i Conc. 2 Felix Potest. 3 cum Scoto Holzm. ^ cum Bosco Sporer Mastrio Gallensi et scotistis communiter; item Vasq. Laym. Con. Sa etc. apud Croix s. Ex istis autem alii (ut Vasq. Potest. et Elbel) dicunt tale sacramentum esse validum et formatum, id est ciim effectu gratiae. Ratio quia cum poenitens doleat, ut divinam recuperet amicitiam, licet doleat ex speciali molivo turpitudinis furti , tamen eius dolor virtualiter se extendit ad omnia mortalia oblita, utpote opposita reconciliationi cum Deo intentae; ac proinde si dolet de turpitudine specifica, debet eliam dolere de generica, quae talem reconciliationem impedit. Alii vero e converso (ut Holzm. etc.) dicunt tale sacramentum esse non solum informe, sed etiam invalidum.Ratio quia in Tridentino 6 habetur quod dolor dicitur pars huius sacramenti, quatenus operatur remissionem peccatorum; ergo si dolor ille particularis remissionem non causat, nunquam erit materia apta ad sacramentum, ac proindesacramentum erit semper invalidum.

Secunda sententia vero probabilior affirmat, et hanc tenent Lugo? Suar.s, item Tolet. Val. Fill. Bon. Tann. Esc. etc. cum Croix 9 ac Gonet cum aliis thomislis communissime ex d. Th. cuius verba retulimus n. 87. Hi enim aa. dicunt talejn poenitentem non consequi gratiam, quia ex una parte unum mortale non potest remitti sine alio ; et ex altera, cum peccator doleat tantum ex motivo particulari turpitudinis furti, non potest obtinere remissionem periurii, cuius non meminit nec dolet. Dicunt tamen huiusmodi sacramentum esse validum , quia nuUa deest pars essentialis ad valorem : non confessio, cum fiat integra eorum peccatorum quae memoriae occurrunt : non dolor , cum iam adsit circa peccatum confessum: nec absolutio,utsu{4)onitur; unde

(1) N. 82. (2) P. 351. (3) De poenit. n. 2082. (4) N. S06. (S) N. 672. (6) Sess. 14. c. S. (7) Disl. 14. n. 6S. (8) D. 20. sect. 4. o. 26.

(9) D. n. G72. (10) D. 10. a. 1. (11) Suppl. q. 9. B. 1. fet iu 4, disl.l7. q. 3. a. 4. (1?'^ 4 i.Sl.

nihil obstat quominus tale sacramentum validum dici possit. Ad primanj autem rationem respondetur quod ille virtualis dolor qui supponitur quoad periurium oblitum (inclusus in illa detestatione specifica furti confessi ) non est sufficiens materia sacramenti, cum nullo modo tunc fiat sensibilis, neque per confessionem neque aliunde. Ad secundam rationem respondetur quod concilium loquitur de eo quod per se et ordinarie contingit, non autem de eo quod per accidens et raro evenit. Caeterum semper consultum est ut dolor eliciatur ex motivo generali; imo et necessarium, casu quo homo adver>tit posse habere in anima alia mortalia oblita.

445. Quaeritur 9« An actus doloris debeat praecedere non solum absolu« tionem, sed etiam confessionem.

Prima sententia affirmat, et hanc tenent Laym. 12 Pal. is^ item Concina et Bonasp. apud Conc. ^*. Ratio, tum quia dolor tamquam materia huius sacramenti debet esse sensibilis , nec alias, nisi per confessionem sensibilis efficitur: ergo, si confessionem subsequitur, non est materia apta, tum qiiia confessio non debet esse simplex narratio , sed accusatio dolorosa, directa ad remissionem peccati obtinendam, et idea oportet ut sit a dolore informata.

Secunda sententia vero comraunior negatj eamque tenent Suar.is Bonac.i* Lugo 17 Nav. 18 Holz. 19, item Dic. Tol. Fill. Maior. Henr. Fag. etc. ap. Salm.2(> et Conc.2i valde probabilem putat, favetque rituale rom. 22 dicens: Audita confessione ( confessarius ) ad dolorem efficacibus verhis adducere conabitur etc, Ex hoc videtur rituale supponere quod bene sufficit dolor post confessionem elicitus. Sed recte aiunt Salm. 23 quod haec secunda senteutia sensu quo eam explicant Suarez et Dicastillus a prima non discrepat ; Laym. enim, Coninch. et Palaus nihilaliud exigunt, nisi quod

(13) P. 7. n.il. (14) P. 232. n. 3. (IS) Disp. 20. s. 4. n. 31. (16) Part. 2. n. 18. (17) Dist. IS. n. 13. (18) Man. c. i. n. 22. ^ (19) N. S08. (20) De poenit. c. 8. p. i. n. 24. (21) Loc. ciU (22) De sacc poeniL (23i Ibid. n. 26.

CAP. I. DE ESSE?iTlA nvtVb ^.ACRAMEXTI DUB. 11355»

confessio non sil mera peccalorani narralio, sed sit accusatio sui ipsius ad absolutionem obtinendam. En verba Laymanni, quem sequitur Palaus : Requiritur ut dolor aliquo modo antecedat confessionem, quia externa peacatorum confessio debet procedcre ab interna poenitentia^ eamque significare; qiuindoquidem materia sacramenti non est mera peccatorum explicatio^ sed accusatio sui ipsius tendens ad absolutionem^ ut explicat Coninchius. Deinde ipse Laym. cum Palao sententiam Suarii sectando, addit : Ad hocvero (nempe ut confessio sit sacramentalis ) necessarium est ut dolor animi post peccatorum narrationem habitus aliquo signo declaretur ^ saltem humiliando se coram sacerdote^ et absolutionem petendo seu expectando; tale enim signum relatum ad peccata paulo ante explicata veram rationem sacramentalis accusationis habet. Non igitur hae sententiae sunt duae, sed una; in tantum enim Layman et alii requirunt ut confessio sit dolorosa, sive quod dolor confessionem praecedat, in quantum exposcunt, ut confessio non sit mera peccatorum narratio, sed habeat rationem accusationis sacramentalis ; et ad hoc sufficit ut confessio fiat animo obtinendi absolutionem, et deinde dolor manifestetur saltem per petitionem seu expectationem absolutionis, sic etenim confessio bene sacramentalis evadit. Addunt vero Salmantic. i quod tantum ad sedandos Bcrupulos solent confessarii si de interna dispositione poenitentis dubitent, excitare illum ad dolendum de peccatis paulo ante explicatis, quod fit, si dicatur : De peccatis narratis doleo et me accuso 2.

446. Quaeritur 10. Perquantum temporis spatium actus doloris moraiiter

(1) Cit. n. 26. (2) In Hom. Ap. tr. 16. n. 19. Siciit in prioribus huius theologiae moralis editioDibus seutentiam aflirmativam probabiiem tenet ac propt&rea iu praxi sequendam, ast postea mutasse suam seutentiam vldctur, coucilians utraraque opinionem et ostendens confcssionem doiorosam eva* dere posse, elsi actus doloris coufessionem ipsam non praccesseril. (5) Dist. 20. sect. 4. n. 29,

(4) L. 14. n. 121. (S) P. 253. n. 4. \Gi) lu i>i(M<. 1. Innnc. XI. p. 6o. n. 83.

perduret ad valide suscfpiendum sacramentum. Suarez 3 et Escob. * cum SotoHurt. etCandido censent sufiicere dolorem, qui longo tempore confessionem praecesserit, modo non sit retractatus. Sed merito hos non approbat p. Concina 5. Alii autem , ut Carden. 6 Holz. 7 et Diana 8 cum Praep. et Gran., dicunt sufficere dolorem praecedentem per unum diem , modo fuerit elicitus in ordine ad confessionem : cum enim confessiositefifectusilliusdoloris, dolor virtualiter perseverat. Consentit Ronc^ etiamsi dolor praecesserit per aliquot dies, dummodo (ut hic auctor ait) virtualiter perseveret in aliquibus mediis, puta si poenitens ex vi concepti doloris perstiterit in frequenti oratione , fuga occasionum, poenitentiis etc. Sed Croix^o sentit quod si post dolorem elicitum poenitens ad diversa se converterit, vel per moram notabilemanimo ad alia se distraxeril, in praxi breviter dolor sit renovandus. fioc tamen videtur potius ut consiliumsequendum, quamut praeceptum,cum communiter doceant dd. cum p. Conc. bene esse aliquam analogiam inter forum civile et sacramentale; unde bene potest intercederealiquod spatium inter discussionem causae et sententiam, sed non tanta, quanta in foro civili n.

447. Quaeritur 11. An, ut dolor sit materia apta, debeat esse elicitus cum intentione confessionis. Negant Lugo'2, item Spor. MoyaGob.etc. apud Conc.^3 ac probabile putat Tamb.i^. Ratio, tum quia ex Trid.^^, illa attritio dicitur disponere ad impetrandum gratiam in sacramento, quae voluntatem peccandi excludit cum spe veniae ; quae omnia verificantur in casu nostro: tum quia tunc dolor, licet ngn fuerit ordinatus ad confessionem relatione antecedenti,

(7) N. SIO. (8) P. S. tr. 14. r. 67.

(9) C. 3. q. 2. r. 2. (10) N. 706.

(11) Ego vero nonduhito asserere, quoties confessio derivat ex peccatorum dolore semper virtualiter perseverare dolorem saltem per unum autalterumdicm, dum illa confessio est doloris efTectus. Secus autem, si quis ex mera devotioneaut ad votum aut poenitenliam implendam, courilerelur, Hom.Ap. tr.l6. n.20,

(12) Dist. 14. n. 57. (15) P.232. n. 2. (14) L. 1. c. 2. (IS) Sess. e. 4.

3bG LIB. yi. TRACT. IV

ordinatur tainen relalione consequenti, po quod tunc adhuc verificatur dolor patefieri per confessionem. Affirmant vero Bus. supra, Bon. < Conc.2 (Gitatur etiam pro hac sententia p. Suar. sed Lugo ^ ostendit, quod Suar. est potius pro sua sententia). Ratio quia sicut minister aut etiam suscipiens alia sacramenta debet per intentionem ordinare materiam ad sacramentum, prout ablutionem ad baptismum vel tactum materiae ad ordinationem, ita etiam suscipiens sacramentum poenitentiae debet ad illud ordinare dolorem , qui est huius sacramenti materia. Prima sententia est probabilior, sed cum secunda etiam sit probabilis, ante susceptionem sacramenti tutius docet Card.^ hanc esse sequendam.

448. Quaeritur 12. An si quisstatim post absolutionem confiteturpeccatum Dblitum , teneatur novum elicere dolorem.

Prima sententia communior negat, et banc tenent Lugo 6 Anacl. ' Viva ^ cum [*erez Henr. et communi, Roncaglia ^ qui vocat moraliter certam. Sporer Elbel 11 putat probabilissimam cum Gob. Dic. Henr. Bosc. etc, item apud Croixi2 Ledesm. Salas Escob. et Moya, qui dicit esse indubitatam apud omnes, sed immerito ut videbimus. Ratio quia prior dolor se extendit etiam ad peccata oblita, quae dum poenitens immediate confitetur , fit unum moraliter; recte enim potest una materia proxima partialis plura constituere sacramenta; unde sicut cum una aqua plures possunt fieri baptismi, ita cum uno dolore qui adhuc perseveret (ut hic supponitur) plurapossunt constitui sacramenta poenitaistiafc.

Secunda sententia vero affirmat, et hanc tenentBon.i3 Vasq.*^ Fill.is. Ratio

(1) Q. 3. p. 2. n. 17. (2) L. c (5) Disl. 20] »ecl. 4. n. 29. (4) L. c. (o) In prop. 1. Iiuioc. xi (G) Dist. 14. n. 27. (7) N. 72. (8) Q. 3. a. 3. n. 8. ^9) C. 3. q 3. (10) N. 500. (11) P. 214. n. 7S. (12) N. 707. (13) Part. 4. n. i. (14) Q. 92. aiL S. dub. S. u. 10. (lo) Tr. 6. n. 77. (16) N. 712. (17) P. 234. 11. S. (18) Et rjiiia liaec secumla ^t^ntenlia cst prohahilis, inquit parilor s. Alpli. iu llom. Ap. Ir. 16. n. 22., iJco recle «licunt Croix et CoDCina hauc lu praxi icncndara. Iht(>ilig;ilur taineu

. DE POENITENTIA.

quia per primam absolutionem ianj completum est iudicium; ergo si imperlienda est nova absolutio, nova requiritur materia proxima. Et quamvis dolor in se moraliter perseveret, non tamen perseverat in ordine ad secundam absolutionem; ut enim supra diximus in praecedenti quaest. 11. probabiliter ad valorem sacramenti requiritur ut dolor non solum sit elicitus, sed etiam elicitus in ordine ad absolutionem. Cum ergo haec secunda sen » tentia sit probabilis, imo probabilior, in praxi omnino sequendam esse dicunt Croix et Conc.i', saltem tutius censeo tenendam i^.

449. Quaeritur 13. Quomodo eliciendus sitdolor in confessione venialiura. Certum est, quod etsi extra sacramentum sufjicit aliquis motus gratiae vel caritatis ad eius remissionem^ ut docet d. Th.i9, ta-men in sacramento omnino requiritur dolor formalis , neo sufficit virtualis , ut communiter docent dd. cum Ronc.2o Conc.2i et Croix22 (contra paucos) ex d. August. 23 qui scripsit : Nec quemquam putes a quocumque seu magno seu parvo peccato ad correctio^ nem sine poenitentia posse transire.

Sed dubitatur 1 . an sit mortale confiteri venialia sine ullo dolore. Negant Natalis Alex. 24 luenin. 25 et Geuet. 26^ et dicunt non esse nisi veniale suscipere sacramentum sine certo dolore , quando materia tantum levis afifertur in confessione, et abest animus profanandi sacramentum ; quia , ut supponunt, frustrare sacramentum in materia levi, non est nisilevis irreverentia, Sed per quantum huic opinioni acquiescereconatussim, non potui, cum haec sententia opposita sit communi theologorum, ut videre est apud Croix^? Antoine28 et Lugo29,qui primam sentenlioc ante sacramenti susceptioucm , quia postquann illud susceptum est, probabiles iam suut omnes sen* tentiae opposilae trium quacsitorum antcccdentium (n. 44S. 446. 447.), unde posl Tactum rccle eas amplecti possumus.Conf. notam ad n.seq.4o0.posilain. (19) 3. p. q. 87. art. 2. (20) C. 2. q. 2.

(21) P. 233. n. 6. (22) N. 682. (23) Episl. 48. (24) De poenit. art. 7. roj?. 20. (23) De sacram, poen. q. 4. S. 2. (26) T. 4. q. 8. (27) N. 681. (^) P. 301 . «1. 7. m\ Diit. 14. sccl. 8. n. 108.

CAP. I. DE ESSENTIA HUIUS SACaAMErfTl DUB. II.

351

liam vooat omDino falsam ; et ratio

Dimis urget, oam tota malitia culpae

in hoc casu consistit in iniuria quae

irrogatur sacramento, illud suo effectu

fruslrando; siveergosacrameDtum frastretur ex materia gravi sive ex levi ,

nihil refert , quia semper eadem irreverentia sacramento infertur.

Dubitatur 2. an in confessione venialiuni sufficiat dolere de uno peccato

sine alio. Negantaliqui apud Suarez

Sed oppositum est tenendum cum oommuui sententia, quam docent Suarez 2

CoDC. 3 AatoiDe ^ Lugo ^ cum Henr. et

Fag. et Escob. ^ cum Hurt. et Diana.

Hinc suificit de uno tantum veniali

poenitere et propoDere, cum veDiaiia

non siDt materia Decessaria, sed taDtum

sufficieos. Dicuut autem Lugo' Tamb.s

PaL ac Spor. apud Croix^ sulficere etiam si quis doleat de multitudiue aut

frequeotia veuialium , etsi dod doleat

de siDgulis iu particulari : quia, ut dicuDt, sicut quis potest dolere de excessu

distractioDis iD precibus, vel comestioDis, ita de multitudioe venialium.

Et videtur favere d. Th. qui dicit

sufficere propositum se praeparandi ad

venialia minuenda. Ergo sufficit dolor

de ipsorum multitudine , propositum

enim dolorem sequitur. Contradicunt

tamen Arriaga, et Dicast. apud Croix n

dicentes dolorem et propositum non

tantum debere esse circa multitudiDem

emendandam, sed etiam circa ipsaveDialia quae frequeotiam constituunt.

Sed hae sententiae facile videotur posse

conciliari , cum impossibile sit dolere

de multitudine, et non dolere saltem

de iliis posterioribus culpis per quas

constituitur multitudo, quia circum. stantia haec excessus abstrahi non potest a culpis ipsis: tunc enim in obliquo saltem doleres de culpis , et recto

et principaliter de excessu. Recte etiam dicit Croix <2 cum Suar. et Tann.

(contra Bosco elc.) quod bene quisque

potesl dulere de venialibus deliberatis,

(ODist. 20. 8. 6.n.7. (2)L.c. (.'5)P.23o.n.7. {^)VMi.q.T. (5)Disl. M.n.^ 18. (6)L. I4.n.466. (7)N.433. (8)L.Lc.3.n.9.eU0. (9)N.9I0. <^0)3.p. q.87.a.<.acH. (M) L. c. (I2)N. 913. Il3) Deq. 87. a. I.ad I. (H) I)ist.2. s. A. n.o'(.

et proponere omnia illa vitare-, de semideliberatisautem sufficit dolere quod

ea ooraraiserit, et inposterum velit attenJere ad ipsa vitauda quantuni humauae fragilitati permittitur. Et haec

sunt iuxta doctrinam d.Thomae quii^

sic ait: Poenitentia depeccatis mortali'

bus requirit quod homo proponat abstinere ab omnibus et singulis...; sed ad

poenitentiam peccatorum veniaHum requiritur quod homo proponat abstinere

a singulis., non tamen ab omnibus., quia

hoc in/irmitas huius vitae non patitur.

Debet tamem habere propositum se prae^

parandi ad venialia minuenda.

2. De quaestionibus pertinenlibus ad proposituin.

3. Quaeritur 1 . An in sacramcnto poenitentiae sufficiat propositum virtuale sive implicitum, inclusum in dolore.

Prima sententia negat, et hanc tenent Suar. Bellarra. Bonac. i6 Concioa <7 cum Scoto Cai. Cano etc, item VaL Tolet. Reg. Henriq. apud Croix 1« qui ait oppositam non esse certam. Ratio quia, licet dolor includat Dccessario propositura, taraen Tridentinum ^9 requirit propositura forraale, diceus, cum proposito non peccandi de caetero,

Secunda sententia affirraat, dummodo dolor eliciatur ex motivo uuiversali, et hanc tenent Lugo 20 Carden. 21 (qui vocat moraliter certam) Layman 22 AnacL 23 Viva 24 Eibel 25 cum Mastrio Sporer (iobat. etc. ac Salm.26 cum Navar. FilL VillaL etc. Ratio quia concilium 27 subdit quod attritio, si voluntatem peccandi excludit cum spe veniae, disponit hominem ad impetrandam gratiam in sacramento; ergo quoties has requisitas coaditiooes habuerit attritio, iam sufficieuter disponit ad sacrameuti valorem.

Tertia sententia vero quam tenet Holz.2s asserens baoc esso commuDem oum &uarez iieilarm. et Ooaaoics^ fiicii

(15) L. 2. de poen. c.6.el7. (l6)Q.5.p 8. n.2. (17) P.257.n.l3. (18) N. 894. (19) Sess.U.c.4. (20)Dist. iA. n.32. (21) In prop. I.lnnoc. xi.

(22) C. 4.n. 6. (25)N. 49. (24) Q. 3. a. 3. n. 1 .

(23) N. 87. (26) De poenit. c 3. p.4. n. 34 (27) l,oc. ciL (28) N. 401.

quod si p«enitens cogitet de vita futnra, debet formaliter proponere emendationem, quia (iuxta Trident.) quisque per poenitentiam debet novam inchoare vitam ; unde non videtur satis poenitere, qui cogitans de vita futura, expresse non proponit et.iendari. Neque huic obstat dicere cum Viva, quod concilium tres tantum partes sacramenti assignat, scil. contritionem,confessionem et satisfactionem-, undesi requireretur etiam propositum formale, partes non tressed quatuor esseut.Nam bene respondet p. Concina, quod contritio duobus constat; nempe dolore et proposito explicito. Secus vero si poenitens nibil cogitet de futaro, puta si quis sit in extremo vitae cOnstitutus; revera enim in quocumque dolore propositum necessario continetur, patetque quod taciti et expressi eadem est efficacia. Hae duae ultimae sententiae sunt quidem probabiliores, sed quia prima non caret sua probabilitate, in praxi ante factum tutius sequenda est, ut recte dicunt Bon. Croix K Dico aote factum, nam diouot Croix 2 Viva 3 Elbel ^ Gob. et Bon. ^ cum Beliarm. Suarez Vasq. Reg. Henr. quod si bona fide cum vero dolore confessus fueris sine proposito formali, nou teneris confesBionem repetere; quia, esto communius non liceat sacramentum suscipere cum opinione quae non sit moraliter certa ne sacramentum exponatur periculo frustrationis , tamen non teneris repetere confessionem, si proba(1) L. c. (2^ N. G80. (5) In prop. 6S. Innoc. jci. n. 16. (4) be poonit. p. 216. n. 84. (S) Ibid. (6) Idem s. Alpbonsns docet lib. 1. n. Sl. ct lib. 6. n. 432. in nola. Contiariam vero stabilit senteniiam in Hom. Ap. tr. 16. u, 26. Ast cum conslet auctorem magnam moralcm prae lexlu Hom. Ap. semper curasse eamque in dies ad finem vitae usque emcndasse (qnod de Hom. Ap. dici nequit), ipsa utiquc textui Hom. Ap. praeferenda, ac proinde in quacBtione praescnti scntenlia auctoris in magna morali tcucuda esl. Obiici posscl: ex ipsis priucipiis auctoris opinionem probabilem non adhibcndam quidem esse in susccptionc sacramcutorum: ast sacramcntu iuscepto standum csse iu dubio pro valorc aclus,idcoquc in rc pracscnti confessioncm probabiliter valiilam non cssc rcpetcndam. Scd dicimus quod si hoc verum forct, inimuucsctiam cvadercmus a rcpoteuda eonrcssionc quoe facta ful^set pcncs coiifessaiium iiirisdiclioncm tuulum piobubilcin Uabculcin, quod sa. DB POENITENTIA

biliter valide es iam confessiis, curt3 praefatum periculum tuncnon amplius adsit.Nihilominus nec etiara valeohnic sententiae acquiescere; ratio quia cum prima opinio sit sufficienter probabilis, poenitens qui gravem culpam et certam perpetravit, tenetur de ea confessionem explere non tantum probabiliter, sed etiam certe validam^.

451 . Quaeritur 2. Quaenam sint conditiones necessano requisitae ad propositum. Hic ante omnia advertendum, rem valde difficilem esse quod peccatores frequenter ex consuetudine in mortalia labentes cum vero proposito ad confessionem accedant; quapropter in hoc confessarius sedulo incumbere debet, maxime si poenitens alicui vitio magnam habuerit adhaesionem. Tres autem sunt conditiones veri propositi, nempe ut sit firmum, universale et efficax.

i . Propositum firmum importat ut poenitens habeat voluntatem omnioo deliberatam non recidendi, et sit animo ita dispositus, ut nullius mali timore et nuUius boni cupidine peccatum in posterum admittere velit.

Sed hic dubium fit an prudenter credi possit, quod firmum habeat propositura poenitensqui asserit nolleamplius relal)i,sed certo credit se relapsurum.

Prima sententia affirmat, et hanc tenent Navar. ' (qui asserit communem) Layman ^ Sporer 9 Pal. item Suar. Sylvest. Con. Henr. Vega Dic. ap. Salmant.ii. Ratio quia propositum volunnc nuUus nioralista non negabit. Procul dubio quidem standum pro valore actus, cum lex sit adimpleta, imo confessiones praeteritae non sunt rcpetendac, quoties non constct ipsas fuissc invalidas; ast hic agilur dcc de servaudis legibus nec dc bonitate actuum suscipientiuni sacramenta diiudicauda, sed de natura sacramenli seu dr; quadam proprictate probabiliter ex iure diviuo ad valorem sacramenti requisita. Hinc s. Alphonsus 1. 1. n. Sl. ctiam docel suscipientes sacramcnta opinione probabili uti non posse, miuistrorum instar, qui tenenlur in tali casu sacramcntum rcpetere. Licet cnim posl susceptum sacramentum nullum adsit periculum frustrandi sa> cramentum, opinio tamen mcre probabilis nou ci1i< cict, ut V. gr. confcssio probabilitcr valida post la« clum iam liat cerle valida. (7) Man. c. 9. n. 18. (8) Cap. 4. n. 8.

[}) P. 204. n. 510. (10) P. 2. n. 13.

(11) Ti. C. c. S. 4». 4. n S5.

CAP. I. DK EdSKNTIA HUI

lalis non relabendi bene consisterepotesl cnm iudicio intellectus de lapsa futuro ex cognUa fragilitate. Sed pace tautorum dd. omnino sequendam puto oppositamsenientiam, quam tenentBasemb. supra n. 10. Conc. ^ et Croix 2. Non nego quod speculative loquendo bene posset consistere firmum propo^itum voluntatis cum cognitione relapsus; sed cum quis certo credit se relapsurum, practice certam suspicionem praebet propositum suae volunlatis non esse satis firmum; impossibile est enim ut quis firmiter proponat «e emendare, sciens quod Deus suam gratiam coadiuvantem non denegat facienti quantum in se est, et his non obstantibus credat certo se ad sua peccata rediturum. Unde recte ait Croix^ quod talis poenitens priusquam absolvatur, disponi debet, ut speret, non per vires suas sed per Dei auxilium a peccatis liberatum iri. Secus vero dicendum si poenitens ex sua praeterita fragilitate timeret relapsum ; communiter enim dicunt dd. cum Nav.'* Croix^ et aliis, quod ad serium propositum iion requiritur ut credatur nullus relapsus secuturus, sed satis esse nunc adesse seriam voluntatem non relabendi; nam bene potest consistere voluntas resipiscendi cum timore lapsus ex mutatione voluntatis. Hinc recte inquit Oers. 6 quod poenitens confessario interroganti: Credis tu quodnunquamcades in tale peccatum? respondeat^ ego fragilis formido lapsum, non tamen volo nunc casum; de futuro misericordiae Dei me commendoj deprecans ut me cu^todiat a peccato^ quod si ceciderit frayilitas mea^ deprecor ut resurgam.

2. Requiritur ut propositum sit universale circa peccata mortalia; quidquid enim dicant Aversa Dicast. Hurt. ct Platell. ap. Croix' asserentes quod, sicut sufficit dolor particularis, ita etiani parllculare propositum, modo excludat positivam peccandi voluntatem; oppositum tamen omnino est tenen(1) P. 2oo. n. 5. (2)L.6. p. 2.n. 1822. v.Obiic. <3) L. c. (4) C. 3. n. 13. (5) L. G. p. 2. u. 1733. (« Tr. 8. sni>€r Blagnif. part. 3. (7) N. 81)3. (ii; C. 4. u. 20. C9)P. 2. n.lG.

JS SACRAMENTI DTTB. II. 359

dum cum sententia communi, quam docent Laym. 8 Pal. 9 Lugo Conc. ^< Mazzotta 12 et Croix 13 cum Nav. Con, Tamb. Esc. et aliis passii^, ex d. Tli.^* qui •alUPoenitentiadepeccatismortalibus requirit^ quod homo proponat abstinerG ab omnibus et singulis. Ratio quia licel dolor particularis, puta, si concipiatur ex turpitudine speciali (ut diximus n. 443.) alicuius criminis, satis sit ad valorem confessionis, cum dolor respiciat tantum peccata commissa quae poenitens detestari debet; non tamen sufficit propositum particulare, cum quisque teneatur absolutam et positivam habere voluntatem omnia mortalia vitandi. Unde Trident.i^ loquens de contritione in genere dicit, est animi do^ lor ac detestatio de peccato commisso^ non dicit de omnibus peccatis; loquens vero de proposito dicit, cum proposito non feccandi de caetero; particula aulem non utique importat propositum universale vitandi omnia mortalia. Secus vero est de proposito circa venialia; in his enim sufficit (ut docet idem d. Th.i6) quod poenitens p7*oponat abstinere ab aliquo, absque eo quod proponat abstinere ab omnibus.

3. Requiritur ut propositum sit effi'cax^ id est aptum efficere quod proponitur; et ideo oportet quod poenitens non solum proponat peccatum vitare, sed etiam media adhibere ad peccatum vitandum, et signanter occasiones proximas peccandi, ut communiter docent dd. Vide Sporer i^. Non semper autem verum est, tunc solura propositum esse efficax, quando efficitur id quod proponilur; alias quoties poenitens recideret, toties teneretur repetere confessiones ; relapsus enim non semper est signum propositi infirmi, sed saepiug tantum signum est mutatae voluntatis; nam bene potest accidere quod quis verum habeat amorem Dei praedominantem et firmum propositura nunquam peccandi, et nihilominus stalini peccet, prout d. Petrus vere proposuil

(10) Dist. 14. n. S2. (11) P. 2ol). u. 10. (12) T. 7. p. 343. (15) Loc. cil.

(14) 3. p. q. 87. a. 1. ad 1. (lii) S.'ss. l i. c. 4. (16) Loc. cit. (17) P. 2Jo. u. 31:;.

m

LIB, V!. TRAGT. IV. DE POEMTENTIA

potins mori qaam Christum oegare. ot taroeD ad primam ancillae vocem negavit. Id sane probatur ex d. Gregorio^ qui dixit: In quorumdam corda venit

Deus, et mansionem non facit ; ad

perpetranda peccata redeunt^ ac si haec minime planxissent. Confirmatur ex rituali romano ubi dicitur: In peccata facilerecidentibus, utilissimum fuerit consulere ut saepe^ puta semel in mense vel certis diebus solemnibus^ confiteantur et^ si expediat^ communicent. Principalis autem efiicacia propositi (ut supra innuiraus) consistit in avellendis occasionibus proximis pecoandi aut in mediis debitis adhibendis, ut ipsae, si sint necessariae, ex proximis fiant remotae. Dnde hic diligenter dehis agere oportet.

452 . Quaeritur 3. Quomodo se gerere debeat confessarius cum iis qui sunt in occasione pecoandi 2. Et hic dubitatur 1 . Quotuplex sit occasio et quotuplex periculum peccandi. Occasio di^ stinguihir 1 . in proximam et remotam. Occasio remota est illa, in qua homines constituti regulariter ut plurimum non peccant. Occasionem vero proximam, alii,utNav.3Bon.4 Lay.sCouc.^ etSpor.' definiunt esse illam in qua creditur poenitens nunquam vel raro a peccato abstinere. Sed definitio haec non placet; melius dicendum cum Sanchez ^ Holzman9 Lugo lo Suarez *i Cont. Tourn.<2 Wigandt ^3 Croix Viva p. Segn. 16 et Roncaglia i^ quod occasio proxima per se est illa in qua homines communiter ut plurimum peccant: proxima autem per accidens^ sive respectiva est illa quae, licet per se respectu aliorum non sit proxima, eo quod non sit apta de sua natura communiter inducere homines ad peccatum. tamen respectu alicuius est proxima ; vel quia hic in illa occasione, etsi non fere semper nec fi'equentius, frequenter

(I) Uom. 50. III Evaug. (2) Coarer compcDiliiiin luiiiis tiaclatus ilc occasiouariis et recidivis ia praxi coure*$arioruin , cap. 4. el 5. nuui. 63.-80. , aul in llom. Apokt. tract. ultim. u. 1.-18. posituni. (3) Mai). cap. 3. n. 14. (4) De matr. tlisl. 4.

p. i^- II. il. (S) Dc pocuit. c. 4, u. 0.

JG) P. 2(50. n. 13. N. 325.

tamen ceoidit; vel qaia, speoiata f^ifi» praeterita fragilitate, prudenter limetur ipsius lapsus. Unde perperam dicunt Nav.18 Lugoi^ e^Viva^o oum aliis, non esse in occasione proxima adolescenfces, qui laborando cum foemini» peccant cousensu, verbis aut tactibus eo quod (ut dicunt) non fere semper in talibus occasionibus peccant; nam, ut diximus, ad occasionem proximam cdnstituendam sufficit ut homo frequenter in ea labatur. Notandum vero quod ah'quando occasio quae respectu aliorum communiter est proxima, respectu hominis valde pii et cauti poterit esse remota, ut bene advertunt Holz. et Croix 21.

Distinguitur 2. occasio in voluntariam et neces^ariam. Voluntaria est quae facile dimitti potest: necessariay quae physice vel moraliter non potest avelli.

Periculumautemproximumaliud est formale, aliud materiale. Formale est illud quod est proxime coniunctum cum peccato, ita ut homo in eo constitutus probabiliter peccabit sive in peccatumconsentiet; et hocpericulura seraper vitaudum est. Intelligendum tameu hoc (ut beneadvertit Croix22), si periculum sit consensus, non autem simplicis tentationis aut motuura. Mate^ riale vero est illad qaod cum peccato non est proxime coniunctum, sed tantum remote, ratione necessitatis et mediorum quae homo adhibet ad peccatum vitandum,unde tune accidetquod occasio de se sit proxima et periculuni remotura: prout evenire potest in chirurgo, qui in medendis partibus secretioribus puellae utique esset in occasione proxiraa peccandi, sed ratione necessitatis et officii, si debitas adhibeat cautiones piarum cogitationum, precum, protestationis de non conseotiendo, bene poterit a culpa excusari;

(8) Dec. I. 1. c. 8. n. 1. (9) N. SOO.

(10) D. 14. n. 149. (II) D. 32. ». 2. u. 4.

(12) De i^eccalis p. I. e. 2. (13) Tr. S. u. liO!, (14) L. 5. n. 232. (IS) De poeu. q. S. a. 4. u.Si, (10) Conf. instr. c. S. (17) C. 4. I. r. I. (18) C. 3. n. 17. (19) Disl. 14. n. I.^>().

(2U) Q. 3. a. 4. a. ». (21) L. c. (22^ i-" 201

CAP. I.DE'BSSE>'TIA BVl

qiiia tnnc divina adiuvaate gratia, periculum fit reraotum et materiale. V. Croix 1.

Ex praemissis infertur esse in occasione proxima qui domi retioet mnlierem quacum saepe peccavil. Et hic notandura 1 . quod si quis non habet ad suam dispositionem mulierem quacum peccat,sed cum ea peccat semper acaccedit in illius domum, tunc illuc accedere erit occasio proxima, etiamsi semel in anno accederet et pecouret. 2. Qui in ludo frequenter labitur in blaspbemias vel fraudes. 3. Qui in aliqua domo, caupona aut conversatione incidit in ebrietatem, rixas, verba aut gestus lascivos. Huiusmodi poenitentes non suDt absolvendi regulariter, nisi prius occasionem deseruerinl. Pariter non possunt absolvi illi qui, licet iu occasione nou peccent , aliis tamen scandalum praebent, ut coramuniter j docent Palaus 2 Bon. 3 et Salm. ^ cum
Nav. GraQ. Candido Lop. etc, Addunt Croix ^ et Cont. Tourn. 6 cum Cabass. quod, cum oocasio externa coniungitur cum passione aut tentatione vebementi, vel babitu vitioso, vel forti teotatione, peccat qui eam non relinquit, etsi necdum cesserit tentationi; quia raro accidet quod talis se continebit, si ab occasiooe non separetur: unde ait Cont. Tourn. ' quod ancilla vivide sollicitata ab bero leuetur ab illius domo discedere; qui enim libere cDmmoratur ubi tam periculose ad malum allicitur, non potest rationabiliter spcrrare victoriam tentationis, nisi auxiliis gratiae extraordinariis, quae sperari sine temeritate nequeuot ab eo qui libere periculum vitare potest et uon vitat. Haec tameo intelligenda suut, si huiusmodi persOna sit fragilis et parum devota; nam si esset pietati dedita et cauta et opportana adhiberetremedra ad tentationes repellendas ac passioni obviandum, tuoc eam noa ob* ttringcrem ad occasiouem aufereodam. Dicit autem Konc. 8 non esse neganlam absolutiooem iuveni et puellae

(1) L, 8. n. 2G4. (2) Ti . 2. dist. 2 p. 9. n. 19. 5) Di'.iii:ilr. vlisl. 4. iiarl. 14. u. i2. )

PS «ACRAMENTI bUB. .1. 361

qui aliquo tempore se invisunt animo matrimonium contrahendi: nemo eoim (ait) tenetur ducere personam ignotam, sed per aliquod tempus potest experiri quibus moribus alter sit praeditus. Haec assertio speculative loquendo videtur rationabilis; sed ego experientia dootus vix semel vel iterum permittereo' sponso ad domum sponsae accedere, vel sponsae aut parentibus illum io domo excipere, raro enim reperi, qui in tali accessu non peccavefit, saltem verbis aut cogitationibus, oam omnes aspectus et colloquia ioler huiusmodi spoosos sint ioceotiva ad peccaodum, et moraliter impossibile sit ipsos iovicem Iractara et stimulos turpes non sentire ad ea quae tesffipore coniugii inter se futura sunt. lo his autem omoibus, praesertim ubi turpium lapsuum periculaiB imdiioet, adverteit sedulus coofessarius, quod ouoquara crudelius se geret cum poeoiteote, quam beoigoius ageodo, et quo maiorem severitatem adhibebit, eo melius illius saluti consalet. D. Thom. a Villaoova ^ vocat ooofessarios impie pios^ qui ne confitentem cpntristent^ illum in sua nequitia ma~ nere permittunt. Nec coofessarius turbari debet si poeoitens dicat io huiasmodi casibus scatfdalum oriri, si post coofessiooem amplius noo accedat ad illam domum, si n^ulierem expellat aat aliud simile effagiat periculum; oaoi ilii suaderS debet quod revera potius scandalo erit si post coofessiooem occasiooem ooo auferat: aut eoim alii suum peccatum aut periculum ignoraOt, et tuoc oibil mali suspicabuotur, puta si quis famulam dimittit vel s» ab accessu io aliquam domum se abstioet; vel iam alii id aoimadverteraul, et tuoo faoiam potiusrecuperabit, quaoi amittet.

Ex bis omoibus coocludo quod ordinarieloquendo numquam absolvi debet poenitens qui versatur in occasiooe proxima voluntaria, etiamsi ox(4) Tr. 6. c. 5. p. 4. u. 62. (S) L. S. n. 2G9. (G) Loc. cit. (7) Ibid. (8) C. S. q. 8. (9) Fcr. 6. uost «loii! 4. auadraj;

362 LIB. VK TRACT. IT

traoniinaria signa aoloris afferat, antequam occasionem removeat; occasio enim extrinseca, praesertim ubi agiturde vitio turpi, quando praesens est, ila mentem excaecat, ut omnia proposita e memoria deleat, et ad peccata ila impellit, ut aliquis, etiamsi certam suam damnatioaem ab illo crimine secuturam cognosceret, adhuc a peccato non desisteret. Yide mox infra n. 454.

453. Dubit. 2. An absolvi possit qui se exponit probabili periculo peccandi. Afiirmant Mendo Gobat. et Caram. apud Viva * et Hozes Lumb. etc. apud Croix 2 et consentit Spor. ^ modo adsit rationabilis causa; quia (ut aiunt), cum probabile sit quod ille peccabit, et probabile quod non peccabit , potest sibi formareconscientiam certam,et proinde iudicium practicum non fore peccaturum. Sed hanc opinionem iam refutavimus l. 5. num. 63. cum Busemb. Croix Carden, Eliz. etc. Hic addo auctoritatem d. Thom. qui id expresse reprobat, dicens: Infirmi in fide^ de quorum subversione prohabiliier timeri possit, prohibendi sunt ab infidelium communione. Ratio est quia, cum adsit probabilitas labendi, iam adest formale periculum iapsus,quod (ut diximus) omnino est fugiendum, quando occasio est voluntaria; secus vero, si necessaria (utdiximus /. 5. n. 63. de medico et parocho). Imo recte sentiuntPal.^ cum Suar. et Soto Bann. apud Cont. rourn.6, item Salm. Val. et Azor. citati /. 2. n. 26. v. Pariter, quod in necessitate extrema spirituali proximi non solum potes, sed teneris illi succurrere cum tali periculo probabili, quia tunc necessitas efficit ut periculum evadat remotum; unde si potes, leneris: idque docet idem d. Thom. ^ qui postquam dixit prohibendos essea commuoione infidelium eos, de quorum salule probabiliter timetur, addit Oisi urgeatnecessitas. Dicit tamen Conlinuat.Tournely ^ cum Sylvio, quod si

(1) Iii proi.os. 41. damii. al» Alcx. vii. \2) L. 4. u. 2jS7. (3) N.324. (4) 2. 2. q.lO.a.9. jS) T. 1. Ir. 2. d. 2. |). 2. $. 3. n. 9. (6) De pracc. dcc. c. 1. a. 3. s. 4. jnmcl. i.i^osl concl. 2. v.Maior. r7j Loc. u)ox cil. i^Q) Loc. cit. v. Coiitrurjaiu.

dE POEItlTENTIA

periculum sit tale, ut probabilior sil lapsus, tunc nullo modo potes nec debes illi te exponere, quia quisque plus suam quam aliorum salutem respicere debet. Sed huic responderi posset, quod in tali casu extremae necessitatis, modo lapsus non sit moraliter ceftus, licet sit probabilior, tenereris te fortius praemunire orationibus et operibus piis et deinde fidere de maiori auxilio Dei: rationabiliter enim tunc esset sperandum, fore utDeus augeat auxilium ubi maior urgebit necessitas.

454. Dubitatur 3. An poenitens qui versatur in occasione proxima voluntaria possit unquam absolvi. Hic ante omnia oportet animadvertere quatuor propositiones proscriptas in hac materia: 1. Propositio 4l.*damnata ab Alexand. VII. dicebat: Non est obligandus concubinarius ad eiiciendam concubi-' nam, si haec nimis utilis esset ad oble^ ctamentum concubinarii (vulgo regalo), dum, deficiente illa, nimis aegre ageret vitam, et aliae epulae taedio magno con' cubinarium afficerent^ et alia famula mmis difficile inveniretur. 2. Propos. 61. damn. ab Innoc. xi. dicebat: Potest flliquando absolvi qui in proxima occasione peccandi versatur^ quam potest et non vult omittere^ quinimo directe et ex proposito quaerit^ aut ei se ingerit. 3. Propos. 62. ab eodem Innoc. damnata. Proxima occasio peccandi non est fu^ gienda^ quando causa aliqua utilis aut honesta non fugiendi occurrit. 4. Prop.
455. Licitum est quaerere directe occasionem proximam peccandi^ pro bono spirituali vel temporali nostro vel proximi. Sed dubium fit, an qui non adhuc occasionem proximam reraoverit, possit primavel secunda vice absolvi.

Prima sententia affirmat, et hanc tenent plures auctores, prout Suarez^ Pal.io Sporer ii Elbel « Mazz. " Viva n (citans Cai. et Cordub., sed p. Milante negathosaa e.sse pro hac senteatia) et Holzm.15 cum Tambur.ac commuuiori,

(9) Dist. 32. sect. 2. n, 3. (10) T. 2. tracl.

dub. 2. p. 9. §. 3. n. 18. (11) N. 32S.

(12) N. lOli. (13) T. 3. p, 577. (14) In propos. 41. damn. ab Alox. vii. u. 16.

(13) T. 2. p. iia. n. HiiA.

V

WAP. I. DE ESSENTIA HUIUS SACRAMENTI DUB. 11.

01 asseni: et consentit Ronc. > pro pritna vice, casa quo poenitens nondura advertit ad obligationem removendi occasionem. Ratio quia ( ut aiunt) talis poenitens potest esse bene dispositus ad absohitionem, etiam oondum occasione dimissa, si vere proponat dimittere.Sed hic distinguendum cum s. Carolo Borromaeo 2 inter occasiones quae sunt in esse^ prout cum aliquis concubinam domi detinet vel dum aliqua famula peccat cum bero, quoties ab eo tentatur: et inter occasiones quae non sunt inesse^ utpole si quis ludendo prolabitur in blasphemias, aut versando in cauponis prorumpit in rixas et ebrietates, aut convivendo cum sociis ruit in verbis et cogitationibus obscoenis, etc. In occasionibus huius secundae speciei, quae non sunt in esse^ recte docet s. Carolus quod si poenitens firrae proponat ab eis se cavere, potest per unara aut duas etiaraque tres vices absolvi. Quod si postmodum emendatio non apparet, differri ei debet absolutio donec ille cum effectu occasionem derehnquat. In occasionibus vero prioris speciei quae sunt in esse^ ait s. Carolus poenitentem neque prima vice absolvenduni (quascuraque promissiones proferat), nisi prius occasionem amoveat. Et hanc sententiam censeo (saltera ordinarie loquendo) oranino sequendam ; earaque tenent Cardenas 3 cura Bon. Villal. et Candido Continuat. Tourn. ^ Conc. ^ p. Segneri 6 Auctor iibri cui titulus, Istr. per li confessori novelli itera Nav. 8 qui ait: Concubinarius cohabitans concubinae non debet absolvi antequam ab ea sepa*'etur. Coninch. 9 qui: Eos qui vivunt in concubinatu nullo modo extra casum gravis necessitatis expedit absolvere, antequam de facto separentur. Azor. : Resp. non posse licite eum absolvi antequam ab ea (scil. concubina) separetur; itera Rodriq.Sylv. Fernand. Margarita etc. apud Pal.i*ex d. Augustino in c. Satisfactio^ de poenit. dist. 3 ubi sic dicit:

(1) C. 4. q. 2. (2) Insti uct. snis confoss. tradita. (5) In prop. Gl. ilannn. ab Innoc. xi. {4) Dc pooiat. p. 1. c. 2. appcnd. le^. l.

P. GS8, n. 1. (Gj hxsu: cour. S.

Satisfactio poenitentiae est pecoatorunn. causas excidere, neque eorum suggestionibus aditum indulgere. Ergo tenetur poenitens aute absoUitionem occasionem auferre, alias suggestionibus aditum non praecluderet. Ratio 1 . huius sententiae (utaitCardenas) videtur esse, quia prima sententia videtur daranata in praefata prop. 61 . ab Innoc. XI. Sed haec ratio non convincit; nam aliud est posse absolvi qui occasionem non vult omittere^ ut dicebat propositio, aliud, qui Hcet non velit oraittera ante absolutionera, bene tamen vult omittere statira post absolutionem. Ratio 2. quia praeceptum tollendi occasionem vohjntariam est negativum, id estnon permanendi in occasioue(prout est praeceptura non retinendialienura) et hoc obligat seraper et ad seraper: unde qui potest occasionera statim removere et non reraovet, est in actuali transgressione praecepti, et ideo indispositus. Sed haec ratio neque oranino satisfacit, vel saltem intelligenda est in solo casu quo poenitens nolit statim post absolutionera tollere occasionera, et tantum proraittat auferre in futurura; at si poenitens in actu confessionis firme proponeret occasionein removere statim ac domura redit, non video cur dicendus esset hic indisposilus et quod praecepto contraveniat. Ratio potior et vera haec mihi videtur efvse: ablatio occasionis est res raagnopere ardua, et non fit nisi quis raagnam vim sibi inferat, ut avellatur ab illa occasione, ad quam propter praeteritam sui animi adhaesionem reraanet valde propensus; et ideo, si occasio non aufertur ante absolutionem, poenitens de facih post absolutionem S6 decipiet, falso sibi suadendo quod tentationibus resistet, et sic, occasione noa dimissa, profecto redibit ad vomitum. Qua de re, si talis vellet absolvi, ante quam occasionem deserat, esset indispositus, quid se constitueret in probahili periculo infingendi propositum: ac

(7) T. 1. n. 227. (8) Man. c. IG. n. 20.

(9) D. 8. dc pocnit. d. 17. b. 115.

(10) P. 8. I. 3. 3. q. 2.

(11) Dict. li. 18

proplerea confessarius qui eum absolveret, ipsura relinquendo in tali periculo, utique peccaret lam contra officium iudicis, quam medici, quia absolveret indispositum, non applioando illi remediumsuae saluti necessarium.

Dices: Poenitens qui habet pro se opiiiionem probabilem, debet absolvi, quia cum sit dispositus, habet ius ad absolutlonem, iuxta dicenda num. 604. Ergo si quis effortoaret sibi conscientiam probabilem iuxta primam sententiam, teneretur confessarius eum absolvere. Respondetur i. quod illicitum est (ut diximus mox supra n. 453.) se voluntarie exponere probabili periculo peccandi, unde peccat poenitens qui vult absolutionem recipere, antequam occasionem dimittat, cum se immittat in probabilepericulum iufringendi propositum, et ideo tamquam indispositus nullum ius habetad absolutionem. Respondetur 2. Dato et non concesso quod poenitens possit absolvi semel vel iterum ante dimissam occasionem, tamen, ut communiter dicunt dd. et ipsi adversarii concedunt, poenitens non habet ius ut statim absolvatur; et propterea bene potest (et si potest, tenetur confessarius, ut partes sui muneris recte agat) tamquam medicus differre illi absolutionem, usquedum occasionem auferat.

Dixi tamen ordinarie; nam merito excipiendus est 1. cum Lugoi Holzm.2 et Spor. 3 casus quo poenitens atferat extraordin&ria signa doloris, quia tunc propter huiusmodi signa confessarius prudenter potest iudicare non adesse in poenitente periculum illud proximum infringendi propositum; signaenim illa indicant poenitentem uberiorem recepisse gratiam qua magis constanter se geret in occasione removenda. Nihilominus, ait Ronc, quod ipse etiam ia hoc casu absolutionem differret, usqaedum occasio auferalur , si absolutio 3ommode differri posset; et ita etiam ego agerem.

Excipiendus 2. cumViva* casusquo poenitens, si absolutio differatur, non

(1) D. 14. D. lul. (2) N. SaC. (3) N. 323.

DE POENITENTIA

possit ad confessarfum redire vel nonnisi post longum tempus: tunc enim, si ille iam fuerit confessus peccata sua, et confessarius prudenter iudicare valeat eum firmam habere voluntatem tollendi occasionem statim ac poterit, tunc potest et debet ipsum absolvere, quia tunc poenitens habet ius ut statim absolvatur. Nec obstat dicere quod ipse tunc remaneretin eodem periculo (ut mox dictum est) infringendi propositum. Nam respondetur quod hoc casu tale periculum deproximo fitremotum: sicut enim ratione gravis damni (ut infra dicetur) non tenetur poenitens occasionem auferre, eo quod periculum per se proximum ratione illius necessitatis evadit remotum, ita in casu nostro periculum illud infringendi propositum fit remotum ratione magni oueris quod poenitens deberet subire iterum repetendi confessionem apud alterum; tunc enim est constitutus in morali necessitate recipiendi absolutionem , antequam occasionem dimittat. Hoc tamen non admittendum, si poenitens ab ah'o confessario iam fuerit admonitus de occasione tollenda et non abstulerit; quia tunchabetur tamquam recidivus, et minime est absolvendus, nisi forte afferat extraordinaria signa doloris, ut supra.

455. Dubitatur 4. An possint absolv* qui sunt in occasione proxima necessaria. Ut supra innuimus , illa quidem dicitur occasio necessaria quae non potest relinqui vel physice vel moraliter; physice , nempe si quis esset in carcere aut triremi , a quo discedere non posset; vel si esset in articulo mortis, in quo non haberet tempus vel modum expellendi amicam : moraliter vero, nempe si occasio tolli non posset sine scandalo : in his casibus bene absolvi potest , occasione non sublata » cum non teneatur poenitens tunc illam auferre. Sed hic dubium tit an possit quis manere in occasione proxima, si aliter deberet pati notabile detrimenlum temporale in vita, fama aut fortunis. Negat Merbesius ^ dicens pro

(4) Loco siiitra cit> (5) Dc vocnit. di&s. 4. u. 11.

TAP. 1. DE ESSENTIA H

nuTlo damno temporali aliquem excusari a dimittenda occasione proxima; et in parte consentit Wig. < qui ait , esse obligationem auferendi occasionem , etiamsi infamia sit subeunda. €omrauniter tamen affirmant dd. non teneri poenitentem occasiouem dimittere, si aliter grave damnum temporale passurus sit, dummodo interim sit paratus uti mediis praescriptis; ita Nav. 2 Sanch. 3 Lugo ^ cum communi, Pal. 5 Cont. Tourn. 6 Anacl. ' Holzm. » Bon. 9 Viva <o Elb. V Laym. 12 Renzi « Sporeri* (qui tamen cum Palao non excusat aliquem raediocriter divitem, qui ne patiatur daranum centum duoatorum occasionem non vellet deserere) et consentit Goncina si poenitens ex dimissione occasionis deberet pati infamiam aut gravissimum detrimentum. Ratio quia occasio peccandi non est in se peccatura neque afifert necessitatera peccandi; quapropter bene potest cum ea consistere vera detestatio peccatorum et firmura propositura non relabendi ac adhibendi debita reraedia. Et quaravis praeceptura vitandi occasionem proximara per se obliget ad non permanendum in occasione, tamen illud intelligendura est obligare, cum quis voluntarie in occasione persistit, non vero si raaneat ex necessitate; moraliter aulem haec necessitas intervenit, quando sine raagno detrimento aut incommodo nequit occasio dimitti; etenim tunc periculum formale et proximum, opportunis adhibitis mediis ad non relabendum, fit materiale et remotura; non enim qui est in periculo, sed qui amat periculum (ut dicitur in Eccles. 3.) peribit in illo; non autem amat periculum qui invitus subit.Hinc optime s.Basiliusi^ dixit : Qui^ urgenti aliqua causa et necessitate^ se periculo obiicit vel permittit se esse in illo^ cum tamen alias nollet , non tam dicitur amare periculum^ quam invitus illud subire: et ideo magis pro(1) Tr. 5. D. SO. (2) Man. c, 3. n. 20. (5) Dec. . 1. c. 8. n. 5. (4) D. 14. n. 1S2. {6) Tr. 2. d. 2. p. 9. 5. D. 8. (6) De pecc. p.l.c.2. app.reg.S. (7) P. 619. n. 46. (8) N.S80. v.Dixi. (9) De matr. ij. 4. p »4.^.11. C*^) Q-3.a.2.n.6. (11)K.104.

lUS SACRAMENTI DUB. 11. 365

videbit Deus ne in illo perrrat. [dem sa« lis confirmatur ex c. Laudabilem dt frig. et mal. ubi sic habetur: Quod s'
ambo (sermo est de coniugibus ab ini-^ tio impotentibus) consenserint simul es' 55, vir eam, etsi nonuxorem^ saltem habeat ut sororem. Ergo (ut notat Sanch.] ne ipsi infamiara patiantur, bene eig perraittitur siraul habitarecura periculo tactuum. Reraedia autera pro his qui reperiuntur in occasioue proxima praesertim peccati turpis sunt videlicet , raagna oratio, frequeutior usus sacramentorum, quotidie ante imaginera crucifixi renovare promissionem non amplius peccandi , vitare ne versetur solus cum sola , fugere ab aspectu complicis et similia.

Hinc dicunt Sporeri» cum corarauoi, Buserab. ut supra^ Mazz. Pal. 20 cura GrafF. Fern. etc. Laym, 21 cum Nav. 22 Sanchez Sa Henr. Caiet. et Philiarch. quod ii qui ab officio, negotiatione aut domo in qua peccant discedere nolunt, quia sine magna difficultate non possunt, absolvendi sunt, si sint parati remedia adhibere. Idera dicit Viva 23 de chirurgis qui medeudis mulieribus, et de parochis qui in excipiendis earum confessionibus pluries peccant, si aliter ipsi non possent vivere iuxta suum statum. Vide dicta l. 5. n. 63. vers. Quaeritur.

456. Hae sententiae probabilissimae sunt; verum in praxi omnes conveniunt expedire, utiis qui versantur ia occasione proxima etiam necessaria differatur absolutio. Imo, ut ego quid sentiam in hac re ingenue dicam , nuraquam absolverem eum qui est in occasione proxima extrinseca (nara de intrinseca aliter infra loquar) praesertira si occasio sit de materia turpi , seraper ac absolutio commode dilTerri posset. Censeo enim quod confessariug tamquam medicus tenetur aptare suo poenitenti reraedia opportuniora , ut ille suam faciat salutera ; reorque nul(12)C.4.n. 9, (13) C. 2. s. 1. q.l3, (14)N. 52^ (lo) N. 528. (16) P, 2Go. n. 17. (17) Iii conslii, mon. 0, 4. (18) N, 322, (19) T. 3. p. «74. (20) Loc. cit. n. 12. (21) C. 4. n. 9.

(22^ C. 3. u. 11. (25; Q. 5. a. 4. n. 9.

366

iura aliud aptius antidotum ministrari posse ei qui est in occasione proxiraa, quam dilationem absolutionis; dum experientia docel quod poenitentes. postquara absoluli discedunt, utpluriraum negligunt media praescripta adhibere, et sic facillime reciduul. Cum e converso, quando ipsis absolulio denegatur, vigilantius satagunt remedia exequi et tentationibus obsistere, impulsi quidem a timore, ne cura ad confessarium redibunt, iterum sine absolutione dimittantur. Et casu quo poenitens prius admonitus ab alio confessario raedia praescripla neglexerit, et eodem raodo fuerit relapsus, dico omnino dimittendum esse sine absolutione, nisi forte extraordinaria signa doloris exhibeat. Et etiam huic adhuc extraordinaria corapunctione donato, ordinarie loquendo , absolutionem denegarem , quando coraraode absolulio posset differri. Fortasse alicui haec tradens nimis rigidus videbor; sed ego, cum poenitentes ofFendissem huiusraodi occasionura laqueis irretitos, sic seraper egi et seraper agam; hac enim via incedens non rae rigidura, sed raaxirae erga eos benignura esse puto, quandoquidera nulius isto aptior raodus mihi videtur, ut ipsi a peccalis et ab aeterna damnatione eripiantur, et e contrario crederem quod, si benigne agendo absolutionem quam petunt eis praestarera, causa essem ut misere in vitiis raarcescerent. Quisque suo sensu abundet. Utinam vero omnes confessarii cum huiusmodi poenitentibus ita se gererentl multo quidem minora crimina coramitterentur , et ionge plures animae perditionem vitarent. Ego sentio et dico quod ubi agitur de liberando poenitente a peccato formali , licet permittatur manere in materiali, tunc confessarius curare debet, in quantum christiana prudentia concedit, uti opinionibus benignioribus , gravi tamen fundamento roboratis. Ubi vero opiniones benignae propinquius admo(1) De poenil. d. 14. n. 1S7. (2) T. 2. d. 2. I». 9. D. 5. (3) De poffn. n. (4) L.S. n.2Gl.

Muih. eoBf. 1. c. n. la (6) N. 160.

vent ad periculum peccali forraalis, ut accidit in hac materia occasionis proxiraae , dico quod confessario uti expedit sententiis rigidioribus , sic e nini magis consulet suorum poenitentium salut*.

457. Duliitatur 5. An qui m occasion& necessaria etiara adhibitis remediis seraper eodem modo relabitur, possit absolvi, nisi prius occaaionera deserat.

Prima sententia quam tenent Lugo * Pal.2 Holz. 3, item Gob. Faber Pallav. et alii ap. Croix ^ et probabilem putati Tamb.5 dicit, posse eum absolvi toties quoties, modo habeat sufficientem dcK lorem et propositum ( Advertit tamea Lugo 6 quod, cum aliquis semper immediate post confessionera facile recidit, is censetur carere vero dolore et proposito, et ideo non absolvendus).

Secundasententia tamen verior, quani tuentur Busemb. supra n. 449., Ronc.'* Cont. Tourn. » Viva ^ cum Suar. Nav. et Reg. Mazzotta *o qui vocat commu neraj item Cai. Tann. Carden. et alii cum Croix qui vocat veram, tenet hunc non posse absolvi , uisi occasionem deserat, cum iactura adhuc vitae, si opus sit, quando nuila emendatio nec probabilis spes emendationis appareat. Ratio quia horao tenetur cura omni iactura vitare periculum proximum peccati formalis. Et licet aliquando ob iustam causam possit permitti periculum peccati, numquam taraea potest permitti peccatum; cum auteai nulla spesapparet emendationis, periculum utique ht formale et a peccato seiungi nou potest, et ideo omnino est vitandum cum quocumque damno temporali etiam vitae. Hic enim currit illud Marci ^^: Si oculus tuus scandalizat tCy eiice eum: bonum est tibi luscum introire in regnum Dei, quam duos oculos^ habentem, mitti in gehennam ignis. Et aliunde Luc. Quid enim prolicit homo, si lucretur universum mundum^ se autem ipsum perdat^ et detrimentum sui faciat?

(7) De poeu. c. 4. q. 5. (8; Loc. cit.

(9) In piop. 41. Alex.vii. ti. 17. (10) T.5. v.S77.

(11) L. ♦. (12) C. 9. V. 40. (15) C. 9. v. 2«.

.CAP. I. DE ESSENTIA HlTlTrS SAtrnAHtrNTI DUB. Ii.

67

Dices cura Lugo : Ergo iste neque pfima vice polerat absolvi, cum idem adfuerit periculum. Respondeo quod dispar est ratio; nam, cum occasioest necessaria, ope mediorum periculum materialiter proximum fit formaliter remotum ; at cum adbibitis remediis non adest spes emendationis , periculum evadit formaliter proximum, et ideo omnino vitandum cum quocumque incommodo. Sin autem (ait s. Carolusi loquens de puella quae domi haberet occasionem necessariam) post similes praecautiones comperiat confessarius poenitentem in illud peccatum relabi , deneganda prorsus est absolutio , . donec deseruerit proximam peccandi oc- , tasionem , quidquid tandem evenire de~ beat. Hinc c. Falsas 6. de poen. dist. 5. et c. Fratres 8. ib. diciturdebere dimittere sua officia milites, negotiatores, curia- ' les etc. qui norint illa non posse exercere sine peccato; sic enim loquilur s. Gregor. vii. in cit. c. Falsas: Ideoque ■ quicumque miles vel negotiator vel ali~ cui officio deditus, quod sine peccato exercere non possit ( difficuUas notatur , ' advertit Glossa, non impossibilitas)^ si culpis gravioribus irretitus ad poenitentiam venerit^ recognoscat se veram poenitentiam non posse peragere, nisi negotium aut officium deserat. Idem clarius confirmat Innoc. ii. in dict. c. Fratres, dicens:' Falsa etiam jit poenitentia ^ cum poenitens ab officio vel cu-^ riali vel negotiali non recedit^ quod sine veccato agi nulla ratione praevalet.

Secus vero dicendum cum Holzm. 2 Laym. 3 et Spor'. * cum Sanch. Nav. et aliis communissime , si in praesenti huiusmodi poenitens afi^erat extraordinaria signa doloris; tunc enim iam efl^ulget spes emendationis.

458. Hicpro complementohuiuspuncti refert adiicere ea quae tradidit d. Carolus Borromaeus 5, qui distinguens Inter occasiones proxime de se iuduclivas ad peccatum , ut est domi retinere concubinam, etoccasiones proximas peccandi ob pravum habitum alicuius, sic dixit: Poenitentem in aliqua

(1) Inslruct./coufe$». (2} Di a. S85.

ex his occasionibus versantem , si ur^^ gens sit illa occasio, ut qui concubinam aleret , non debet sine dubio confessor absolvere (inteHige, ne prima quidem vice) nisi hanc occasionem antea sustulerit. Pro aliis vero occasionibus[m\n\is impellentibus), quales sunt aleae vacatio, aspectus minus pudici, colloquia , gestus^ ete. non absolvatur, nisi eas dimittere poenitens polliceatur. Quod si iam alias pollicitus sit . nee emendatus fuerit, absolutio differatur^ donec emendationem agnoverit.

Deinde haec addidit: De operibus qua& ad malum inclinant^ ut saltationum publicarum^ improborum liominum, cauponarum frequentatio et alia huiusmodi , quorum occasione si homo peccare consueverit , nequaquam debet absolvi , nisi primum eam omnino dimiserit. Quod si confessori visum fuerit ex prima aut secunda poenitentis pollicitatione et non amplius ^ ipsum occasionem hanc dimissurum^ poterit eum absolvere; abs^olutionem autem differat, si promissis non steterit ^ donec amandatam omnino fuisse occasionem agnoverit.

Et quia potest contingere utpoenitens^ cum his omnibus a confessore propositis occasionem non possit dimittere stne periculo (intellige damni, vitae, famae vel bonorum) aut scandalo, debet adhibere remedia; et primo differatur absolutio (intelligendum etiamsi poenitens ille prima vice confiteatur peccatum ) donec emendationis signa dederit-. Quod si inde infamiae periculum poenitenti acciderit (neinpe si incurrat infamiam, nisi tnnc communicet) et confessor talia contritionis jn eo signa perspexerit (ut prudenter dispositum iudicet) debitamque ad excipienda remedia dispositionem observaverit , tunc poterit absolvi. Quod si tamen non emendatus poenitens fuerit (scU. etiam adhibitis remediis), nan absolvatur donec occasio illa sublata fuerit.

459. Quaeritur 4. An possint absolvi illiqui in peccatis sunt consuetudinarii aut recidivi. Distinguendum est infei

(5) De poen. e.

CS^ TnslruCl. 1

4\ u. 10.

(4) N. 526.

eonsuetudinarium sive habituatum et recidivum. Consuetudinarius intelligitur hic qui prima vice suum pravum habitum confitetur, et iste bene potest absolvi, etiamsi nuUa emendatio praecesserit, modo eam serio proponat , ut cura sententia communissima dicit Croix Ratio quia talis poenitens ex Tina parte non est praesiimendus malus, ita ut velit indispositus ad sacramentum accedere; ex illa bene praesumitur dispositus dum peccata sua confitetur, cum ipsa spontanea confessio sit signum contritiouis, nisi obstet aliqua positiva praesumptio in contrarium; omnes enim conveniunt quod dolor per confessionem manifestatur. Vide luenin. 2 Salm. 3. Nec valet dicere quod eadem prava consuetudo est signum indispositionis; nam licet pravus habitus reddat peccatorem propensiorem ad peccatura, uon tamen dat praesumptionem suae infirmae voluntatis. Attende quae docet catechismus rom. Si, audita confessione^ iudicaverit (sacerdos) neque in enumerandis peccatis diligentiam^ nec in detestandis dolorem poenitenti omnino defuisse, absolvi poterit. Nota omnino defuisse.

Recidivus autem est ille qui post confessionem in eadem peccata relapsus €st. Hic dubitatur an possit absolvi. Adsunt tres sententiae.

Prima sententia^ quam tenent Sylv. Henr. Tanner. Sancius etc. apud Salmant. dicit hunc absolvendura esse toties quoties confitetur, nisi ex aliqua circumstantia iudicetur indispositus ; alias semper dispositus est censendus, utque talis ius habet ad absolutionem. Sed haec sententia falsa est , ut infra dicemus.

Secunda sententia omnino opposita , ^quam tenent Merbes. ^ luen. 7 et Geiiett.8, dicit numquam peccatorem habituatum censendum esse dispositum

(1) L. 6. p. 2. n. 1820. (2) Instil. theol. t. 7. p. 408. (5) De sacr. in gen. c. 1. p. i. d. 1. n.ll. (4) De poeiiit. n. 60. (S) Tr. 17. tJe iuram. c. 2. p, 9. §. Il.n.l69. (6) De poen. p.i4l.reg.2.ct3. (7) lustit. theol. de poenit. t. 7. c. 1. art. 1. q. 3. {8) L. 4. c. 7. q. IS. (9) P. S60 $. 4. per totum.

(10) P. 722. num. 24. et p. 719.

(11) Dec. l. 2 c. 32. n. 4S. et 1. 5- e. 5. n. 18.

ad absolutionem , nisi cnu c(>oversIo-« nem suam per emendationem probaverit. Et idem sentit p. Conc^, quam* vis alibi sic in praxi temperet suam doctrinam, dicens; Et ut errandiperi^ culum declines , si vides bina vel trina absolutione te posse infirmum curare , esto in misericordia dives. Emendatio peccatoris securior omnibus regulis est norma vel impertiendi vel denegandi absolutionem.

Tertia sententia communis quam sequimur et tenentSanch.n Pal.12 Bou.i' Lugo<4 Petroc.15 Spor. I6 Az.i? Viva Layman Holzman 20 Anacl. 21 Milante 22 Wig. 23 et Salm. 24 cum Suarez Sayr. Hurt. Prado Rodr. Lop. etc. docet quod peccator recidivus rediens cum eodem habitu pravo non potest absolvi, nisi afferat extraordinaria signa suae dispositionis.

Prima pars est contra primam sententiam dicentem quod recidivi debent absolvi semper ac ad sacramentum accedunt. Et probatur ex prop. 60, da« mnata ab Innoc. xi. quae dicebat: Poe~ nitenti habenti consuetudinem peccandi contra legem Dei^ naturae aut ecclesiae, etsi emendationis spes nulla appareat , nec est neganda nec differenda absolutio; dummodo ore proferat se dolere et proponere emendationem.

Ratio est quia, ut confessarius possit poenitentem absolvere, debet esse moraliter certus de eius dispositione ; unde, quamvis peccator prima vice se confitens censendus sit dispositus , eo quod (ut diximus) nulla ei obstat praesumptio in contrarium; tamen quando iam in alia confessione ipse fuit admonitus et eodem modo cecidit, nullo adhibito conatu et nullo impleto ex mediis a confessario praescriptis, frequens ille relapsus signum praebet vel saltem prudentem dat suspicionem , quod sua poenitentia non sit vera: qui

(12) De iuram. d. 1. p. 9. n. 5.

(15) Eod. tit. t. 2. d. 4. q. 1. p. 3.

(14) D. 14. n. -166. (IS) T. 4. dc poen. c. 7. q. 9.

(16) Eod. t. c.2.n.332. (17)T.2. 1.11. c. 3. q.4. (18) De 2. praec. q. 7. a. 7. n. 4. f 19) C. 4. n. 10. (20) P. 149. u. 589. (21) P. 62. n.'49. (22) lu d. piop. 60. ex«rc. 3». (23) T. 13. n. 98. (24) Loc. cit. n. 170.

CAP. I. DE E5SENTIA HUI

fnira firme proponit (bene ait Lugo <) rem sibi moraliter possibilera, non ita facile sui propositi obliviscitur , sed sallera per aliquod tempus perseverat, et difiicilius aut rarius cadit. Hinc s. Isidorus 2 sic ait : llle poenitentiam digne agit^ qui sic praeterita mala deplorat , ut futura iterum non committat. Et s. Augustinus apud eumdem Isidor. sicoptimescripsit: Qui pectussuum tundit et se non corrigit , solidat peccata , non tollit. Ideo s. Carolus Borrom.3 bene docuit: Proroganda est absolutio eis qui <i multis annis in eisdem peccatis perseverarunt^ nec ut emendarentur labcrarunt. Et hoc ait Lugo ^ accidere posse etiam in confessione venialium, in quibus poenitens sit habituatus. Nam licet communiter dicant dd. quod facilius absolvi possint qui in eadem recidunt venialia, quia ipsorum occasiones sunt frequentiores, quas evitandi non adest obligatio tam stricta; tamen raeritodicit Eibel 5 saepe timendura esse, ne sint nuliae et sacrilegae confessiones illorum qui propositum de praedictis venialibus vitandis nimis generaliter concipiunt. Unde bene advertit cum Spor. 6, quod huiusraodi poenitentes potius quam se vexent ut omnia sua venialia exacte confiteantur, attendant ad illa clavibus subiicienda, de quibus noverint verum habere dolorem et propositum.

DicuntveroSanch.Lay.Lug.Pal. Viva Spor. cum aliis' quod his non obstantibus bene poterit absolvi recidivus usque ad tertiam vel quartara vicera, etiarasi eodera raodo relapsus fuerit et nullura adhibuerit reraediura. Veneror tantorura dd. auctoritatem, sed ego eorum opinioni nuraquara acquiescere potui : ertenim cura poenitens iara fuerit in alia confessione admonitus, et codem modo reinciderit, nullumque ad 8e emendandum conatum adhibuerit, «adem suspicio utique recurrit, qua fit ut confessarius non possit habere de cius dispositione moralem certitudinem sufficientem respective ad hoc

(1) D. 14. n. 160. (2) L. 2. senl. c. 16.

la sua iuslruct. ad Ci>n](^. (Ji) Loc. ciU

JB 3ACRAM£>NTI DUB fT. 36&

sacramentum, ut infra explicabitur.

Secunda vero pars est contra se-» cundam senteutiam, quae cum intolerabili rigore dicit numquam absolvi posse consuetudinarium, nisi per longam experientiam constet de ipsius emendatione. Ratio nostrae sententiae est, quia relapsus, tametsi praebeat aliquam suspicionem, non tamen certum exhibet signum indispositionis ; bene enimcontingere potest quod poenitens vere habuerit firmam voluntatem uon relabendi, et tamen vi pravi habitus sit relapsus, ut advertit s. Anselmus8,dicens quod consuetudinarii, pravo usu irretiti^ nolentes in eadem vitia deiiciuntur. Unde quoties poenitens affert signa extraordinaria doloris, per ea tollitur suspicio illa de indispositione, et tunc confessarius prudenter iudicare poterit suum poenitentem satis esse dispositum. Unde re* cte ait p. Milante in prop. 60. damn. ab Innoc. XI. supra relatan. 459. quod ibi non excluditur absolute consuetudina^ rius utcumque talis^ sed qui nullam dat emendationis spem. Igitur consuetudinarius qui dat aliquam cmendationis spem^ modo haec sit solida et fundata^ potest absolvi. Tot autem auctoritates ss. patrura quas adducunt adversarii, nihil aliud probant quam ra ignam illara difficultatem quae adest in extirpando pravo habitu; sed bene docet Lugo^cum Suar. Sanch. Reg. Henr. et aliis comrauniter, quod dispositio sufficiens est dolor et propositum praesens^ non emendatio faiura^ atque ita poeni-^ tens poterit absolvi^ licet iudicetur relapsurus. Nec verura est quod sola temporis probatio unicum sit signum matatae voluntatis; nam voluntatis mutatio pendet a divina gratia quae tem'pore non indiget, sed in instanti operatur, et ideo noii solum per experimentum teraporis, sed etiara per alia quidem signa patefieri potest. Irao aliquando alia signa praesentis dispositionis multo melius manifestant mutationem voluntatls, quam experientia

(3) P. 229. n. 112. (6j N. 539. (7) Locc. cc. (8) De simil. e. 189. (9) D. 14. n. 1G6.

De LiGORio. Mor. 11.

24

370 LTB. VI. TRACT. It

temporis; nam signa illa directe indicant dispositionem poenitentis, experientia vero tantum indirecte; adeo ut

non raro evenire poterit quod aliquis

etiam longo tempore se a vitiis pro

mundi huius honestate contineat, ut

ait d. Gregor., et nihilominus non sit

ritedispositus. Propterea,quoties poenitens affert vera signa doloris et propositi, toties bene absolvi poterit, ut

clare colligitur ex c. Septies 23. de

poen. dist. 3. ubi d. Hieronymus sic

inquit: Septies cadit iustus. Si cadit^

quomodo iustus? Si iustus^ quomodo

cadit? Sed iusti vocabulum non amittit^

qui per poenitentiam semper resurgit.

Non solum septies^ sed septuagies septies delinquenti^ si convertatur adpoenitentiam^ peccata denantur. Et d. lo.

Chrysost. i scripsit: Temporis moram

non quaero^ sed animae correptionem^

hoc itaque fac demonstres, sintne compuncti, sintne in melius immutati, et res

tota confecta est. Hinc auctor libri Romae editi, cui titulus Istruz. per li novelli confess. 2 sic inquit : Se la ricaduta nasca dalla propria fragilita^ senz^altra causa estrinseca volontaria, i

quasi temerita il dire che ogni ricaduto sia indisposto. Ac ideo ^ dicit quod

peccator relapsus propter mali habitus vim statim absolvendus est, si firmam habeatvoluntatemadhibendi media ad se emendandum, additque: E

giudichiamo che il fare altrimenti sia

troppo rigore; e che il confessore facendolo s'allontanerebbe dal vero spirito

della chiesa e del Signore e dalla natura

del sacramento^ il quale non solamente

4 giudizio^ ma d medicina bdlutare.

460. Sed rogabis, quaenam sint haec

signa extraordinaria doloris, cum qui*bus recidivus statim possit absolvi.

Plura huiusmodi signa traduntur ab

aa. supra allatis^ quae sunt videlicet:

4 . Maior dolor patefactus per lacrymas, suspiria aut cordialia verba, aiuntLugo Laym. Milante Holzm. Croix

Tamb, Lohner Renzi et Salm. 5. Dicit

autem Gon. 6 non esse saepe creden(l)Hom. U.in 2.adCop. (2) P.l.c.l5.n.556. (3) C 9. n. 213. (4) Locis citalis.

. DE POENITENTfk

dum lacrymis peccalomm, nam saep» lacrymae proveniunt ab humano affectu. Vice non saepe melius hic auctor dixisset non semper , nam revera, ut bene ait p. Mil., huiusmodi lacrymae, praesertim in mulieribus et rudibus^ non semper sunt signa verae poenitentiae; quandoque enim proveniunt ex aliqua passione, quam poenitentes exponunt ; vel ex motivo negatae absolutionis, vel damni passi aut imminentis. Caeterum lacrymae poenitentium ut plurimum oriuntur ex compunctione cordis, maxime si effundautur post auditam concionem vel mouitionem confessarii praebentis aliquod compunctionis motivum. Hinc s. Leo ' sic docuit: In dispensandis Dei donis non debemusesse difficiles^ nec accusantium se lacrymas gemitusque negligere^ cum ipsam poenitendi affectionem credamus ex Dei inspiratione conceptam. Nota cum credamus^ quapropter ordinarie nisi aliud percipiatur oppositum, credendus est poenitens ex inspiratione Dei lacrymas effundere. Hic etiam facit illud quod attulimus d. lo. Chrysostomi mox supra, ubi dixit compunctionem signum esse veri doloris.

2. Minor numerus peccatorum, ut dicunt Busemb. Wigandt Laym. Sporer Anacl. p. Segneri Lohner Gob. Mazzotta Tamb. et Renzi. Hoc tameri intelligendum, cum poenitens fuerit in eisdem occasionibus et tentationibus peccandi, aut si ille post ultimam confessiouem diu se continuerit, v. g. per
3. vel 30. dies, cum ante assuetus fuerit prolabi pluries in hebdomada : vel si relapsus fuerit post magnum confliclum, ut recte aiunt Croix et Anacl.
4. Studium adhibitum ad emendationem,Lugo Layman Sporer Salmant. Mazzotta; aut si poenitens adhibuerit ieiunia,eIeemosynas, orationes et missas, ut bonam faceret confessionem, et ad absolutionem se disponeret. Fuga spontanea occasionum, Croix et Mazz. Impletio mediorum praescriptorum 4 confessario, Wigandt Busemb. et Maz.

(5) De poenit. c. 5. p. 4. n. 05.

(6) T. 4. c. 3. q. 19. (7) Ep. 82. Tlieod. epi»

CAP. I. DE E?SSENTIA HUl

4. Si poenitens quaerat media ad se emendandum, Laym. Lugo Salm. Mazz. Wigandt Holz.Milante etc, aut si promittat remedia adbibere velantea prae»titameliusexequi;Lugo Segneri Croix etMaz-zotta; maxime (ait Lugo) si numquam admonitus fuit de mediis adbibendis; sed huiusmodi promissionibus puto non omnino fidendum, cum poeniteutes facile promittant ad absolutionemobtinendamomniaexequi quae confessarius imponit, sed non raro postea negligunt. 5. Spontanea confessio, ut dicunt Laym. p. Segneri Tamb. et Mazz., dummodo poenitens non confiteatur ex obligatione praecepti pascbalis, vel impulsus a parentibus, paeda^ogo aut domino, nec propter quemdam usum se confitendi in aliquibus festis, nempe nativitatis Domini, assumptionis b. Mariae, etc, sed accedat omnino sponte et vere a lumine divino inspiratus, ad solum finem adipiscendi Dei gratiam. Praecise haec spontanea confessio signum esset dispositionis , si poenitens , ut accederet ad sacramentum, notabilem conatum adhibuit, scil. longum iter estaggressus, abstinuit a lucro illius diei, magnum conflictum internum sive externum superavit, et similia. 6. Si accedit ductus ab aliquo extraordinario motivo, nempeconcionis auditae, mortis alicuius amici, vel ex timore terraemotus, alluvionis, pestisetc, p.Miiaiuite et Croix. 7. Si poenitens confiteatur peccata prius culpabililer omisra, Croix. 8. Si poenitens, priusquam accedit, restituerit ablatum vel reparaverit famam proximi laesam, Milante. 9. Addo cum Milante, si post peccata poenitens ad monitionem confessani significet se adeptum faisse novam cognitionem suae iniquitatis vel periculi suae damnationis. Addit Croixi esse etiam signa extraordinaria, si poenitens dicat se poenituisse statim post peccatum^ si cupiat satisfacere, si maguam poenitentiam bono animo acceDtet, si protestetur ex seipso malle liui i qiiaiij l elabi. Haec ^i^iia (iic<> sal0)N. ^822. (2) Ep. 119.

JS SACRAMENTI DUB. II. 6l\

tem deservire posse ad alia slgna disspositionis adiuvanda.

Haec autem signa dispositionis recidivorum auctores praefati non casu tradiderunt, sed experientia docti. Unde puto nequaquam errare eum qui se dirigit cum sententiis communiter receptis ab huiusmodi dd. non humilis notae. Dicere autem quod ipsi sCripserint ex passione aEfecti, ut suae ipsorum doctrinae cum plausu exciperentur, vel propter aliquid huiusmodi, non videtur carere aliqua labe temeritatis. Qaod si hoc non est censendum, non debet credi hos tam graves dd. a Deo lumine suo fuisse destitutos in re quae directionem respicit conscientiarum totius populi christiani, tanto magis quod circa tales sententias nulla ecclesiae proscriplio intercessit. Nec officit quod plures opiniones quae circumferuutur non sunt ab ecclesia damnatae, et tamen ab aliis communius ut la»:ae reputantur; nam ecclesia non omnes opiniones qaae casus particulares respiciunt damnat , quamvis non approbet; sed sententias quae universalitatem conscieutiarum spectant ecclesia nec approbat nec tacet, ut dixit s. Aug. 2; Ecclesia Dei multa tolerat, et tamen quae circa fidem sunt vel bonam vitam nec approbat nee tacet,

461 . Caeterum, ut adpropositam materiam redea«ius, certum est 1 . Quod. confessarius tenetur differre absolutionem usquedum fiat moraliter certusde dispositione sui poenitentis, saltem per experimentum temporis vel mediorum,si poenitens sufficiens nondum praebeat signum suae dispositionis. Vide Salmant. 3. Attamen notandum est (prout diximus de sacram. in gen. n. 57.), quod in aliis sacramentis, cum materia sit physica, physica requiratur certitudo; sed in hoc sacramento poenitentiae, cum materia sit moralis, prout sunt actus poenitentis, sulficit certitudo moralis sive respectiva. Sic enim docuit d. Th. < : Nea

(3) De poenit. c. 5. p. 4. n. 66.

(4) . 2. q. 91. a. 3. ad 3.

oportet quod omnis mensura sit omnino infalUbilis... sed secundum quod est pos~ sibile in genere suo. Et alibi Certitudo non est similiter quaerenda in omnibus^ sed in unaquaque materia., secundum proprium modum : quia vero materia prudentiae sunt singularia contingentia., circa quae sunt operationes humanae., non potest certitudo prudentiae tanta esse quod omnino sollicitudo tollatur, Unde quoad nostrum propositum spectat, sufficit quod confessarius habeat prudentem probabilitatem de dispositione poenitentis, et non obstet ex alia parte prudens suspicioindispositionis; alias vix ullus posset absolvi, dum quaecumque signa poenitentium non praestant nisi probabilitatem dispositionis, ut recte docet p. Suarez 2 qui ait, quod oportet et sufficit ut confessarius prudenter et probabiliter iudicet poenitentem esse dispositum. Et hoc videtur satis exprimi in catech. rom. 3 ubi dicitur : Si audita confessione (sacerdos) iudicaverit., neque in enumerandis peccatis diligentiam., nec in detestandis dolorem poenitenti omnino defuisse., absolvi poterit. Ergo seraper ac confessario positive non innotescit, poenitenti omnino defuisse dolorem, ipsura absolvere potest. Hinc auctor supra cit. , Istruz. per li nov. conf. cum Esparsa sic loquitur : Donde noi fermiamo qui per ultimo la conclusione, cKd la chiave di tutta questa materia ; non ricercarsi altro per amministrare la penitenza che un giudizio prudente probabile della disposizione del penitente. Onde se le circostanze non fondano un dubbio prudente , ch'egli non sia sufficientemente dispostp , non dee il confessore inquietare se stesso ne il penitente per averne Vevidenza che non e possibile. El huic conduciftextus c. A nobis 2. de sentent. excom. ubi dicitur: ludicium Dei veritati quae non fallit nec fallitur semper innititur^ iudicium autem ecclesiae nonnumquam opinionem

(1) 2. 2. q. 47. a. 9. ad 2. (2) De poeait. d, 32. ». 2.n.l. (3)Depoen.n.60. (4) P. 1. c. IS. n.SGO. 31) De poenit. c. S. p. 4. u. 68. (6) D. 14. n. 168. J) N. 887. (8) C. 4. q. S. r. 1. (9) N. 1764. llQ"! iu DiopoB. 60. damu. ab luuoc. xi a. 15.

DE rOENr^SXTtA

sequitur., quam et fallere saepe conlm" git et falli.

462. Certum est 2. et commune apnd omnes, quod possit confessarius differre absolutionem poenitenti etiam disposito, et etiam sine eius consensu, semper ac prudenter iudicet dilationem esse utilem eius emendationi. It^ Salm. 5 Lugo 6 Holz. 7 Ronc. » Croix « Viva 10 Card.i* cum Suarez Sa Sanch. et aliis passim contra paucos Ratio, quia poenitens, quamvis habeat ius ad absolutionem ratione confessionis peractae, non tamen habet ius ut statim absolvatur; confessarius enim, cui non solum iudicis, sed etiam medici competit munus, bene potest, imo meo iudicio (ut supra dixi) tenetur differre absolutionem, quando iudicat tale remedium esse necessario utile saluti sui poenitentis.

463. Magnum dubium quod vertit est, an hoc reraedium dilatae absolutionis saepius expediat adhibere vel ne poenitenti iara sufficienter disposito ad absolutionem sine eius consensu. Commune est apud dd. nullo modoexpedire absolutionem differre, quando dilatio magis obfutura quam profutura censetur; ita Viva ^2 et Salm.t^ Lugoi'* Sanch.15 et Mazzotta^^ cura aliis coramuniter. Idem dicendura, cum ex dilatione absolutionis poenitens pateretur notam infamiae, ita Croix*' et Mazzotta 18 cum Sanch. Pal. Cont. Tour.i^ Conc. Anacl. Laym. Bon. Holz. Spor. et aliis quos attulimus n. 455. Extra autem hos casus sentit Hurt.20 semper expediredifferre absolutionem consuetudinariis, imo Concina 21 ac luen. et Merbes. 22 dicunt tale remediura ipsis esse uecessarium ut ipsi operibus suara conversionem comprobent. Quinimo luen. 23 sic rigidissime loquitur : Qui mortaliter peccarunt^ non debent absolV», nisi multo ad viri prudentis iudiciumtemporeoperibus conversionempro(11) In eamd. propos. n. 24. (12) In propos. 60. damn. ab lunoc. xi. d. 9. (15) Ibid. u. 67.

(14) D. 14. n. 1G8. (15) Dec. 1. 2. c. 53. n. 43, (16) T. 3. p. 577. (17) N. 17G4. (18) Loc. c. (19) Ib. (20) Rcs. 21. n. 20G. (21) P.719. u. (22) Loc. cil CJiV. De sacrant. iracl. Jc Koca.

CAP. I. DE ESSENTIA HUl

harint.... Toti antiouUati persuasum fuit contritionem non esse unius diei opus , sed multorum mensium , imo et nonnumquam annorum. Et alibi l addit hoc servandum esse , etiamsi poenitens semel patraverit aliquod enorme peccatum ut periurium , adulterium, homicidium et similia. Loquens vero de peccatore habituato inquit, numquam ipsum censeri dispositum ad absolutionem^ nisi diu conversionem per emendationem probaverit. Alii vero ut Bus. infra^ Viva^ Dic.3 Croix'* Salm.s etc. dicunt raro expedire quod poenitenti disposito differatur absolutio. Melius dicendum quod certa regula in hoc statui non possit , sed confessarius ex circumstantiis occurrentibus se dirigere debet, et postquam Deo se commendavit, ut erit a Deo inspiratus absolutionem differat vel impertiatur. Unde sapienter episcopi Belgii Bruxelhs congregati, in decreto ad suos, anno 1697. sic statuerunt: Confessarius a quibusvis peccatoribus gravioribus , etiam recidivis, stata lege non exigat , ut per notabile tempus praevie exercuerint opera poenitentiae ; sed cum ss. patribus expendat Deum in conversione peccatoris, non tam considerare mensuram tcmporis quam doloris. Vide apud Croix 6.

Ut aulem hic meum proferam iudicium, dico quod si poenilens relapsus sit ob causam seu fragilitatem intrinsecam, ut accidit in peccatis pollutionis, delectationis morosae, odii, blasphemiae et sirailium; raro puto differendam esse absolutionem recidivo sufficienter disposito per signum extraordinarium. Et casu quo diiatio videatur expedire (quidquid dicant luenin. et Merbes. requirentes dilationem per tfienses et annos), verius dicendura abjolutionera non differri debere plus ^uam ad octo vel ad decera dies; prout Sicitur ab auctore libelli cui titulus, Istruz. per U confessori di terre e vil(1) Instil. tkeol. t. 7. <le poenit. c. 1. a. 1. q. 3. |2) lu propos. GO. damn. ab Innoc. xi. (3) D. 10. i.ib. 29. (4) N. 1708. (S) Tr. 6. e. B. p. 4.n. 68. |5) L. 6. p. 2. n. 1824. (7) C. 1. 4. (8) In |iaxi i. pocuil. ir. 4. p. 417. (9) C. 9. u. 21o.

US SACRAMKNTI DUB. II. 373

laggi approbali Neapoli a doctissimc et illustr. episcopo d. Torno, (ibique citatur Ludovic. )Iabert § ) et ab alio auctore iam citato libri Istruz. per li novelli confessori 9. Hi censent dilatiouem mensis esse excessivam et periculosam,quia posttantumtemporis difficile poenitentes redibunt. Et huic favet n. ss. p. Bcnod. xiv. in sua epist. encycL quae incipit Apostolica, ubi alloquens confessarios qui ex iusta causa differunt poenitentibus absolutionem, sic hortatur: lllos ut quantocyus rever^ tantur invitent; atque animos addant^ ut ante reditum ea quae illis agenda praescribuntur rite perficiant^ ex quo fiet ut ad sacramentale forum regressi^ absolutionis beneficio donentur. Ad summum dico absolutionem differendam usque ad quindecim dies. Dixi 1. si poenitens sit relapsus ex causa intrinseca; uam si reinciderit ex occasione extrinseca, dico absolutionem oranino differendara esse usquedura tollatur occasio, si sit voluntaria; si vero necessaria,donecpericulumrecidendi ex proximo fiat remotura. Et ad hoc ordinarie loquendo certe non sufficiet dilatio 10. vel 15. dierura. [Videquae diximus de hoc puncto supra num. 452. Quaest. 3.). Dixi 2. raro, nam regulariter censeo non discodendum a sententia communi, quara tradunt Sanchez Layman Lugo 12 Fill.<3 Abelly Dicast.is Nav.i^ Croixi^ cum communi, ut asserit, Salmant.isSpor.i9 T0I.20, nerape non esse diflfereudara absolutionem poenitenti, qui relapsus est ex intrinseca fragilitate, quia in tali poenitente magis sperandura profuturara fore gratiam sacramenti, quam dilationem absolutionis.

464. Sed dices, cur differenda est absolutio poenitenti qui est in occasione extrinseca, et non illi qui relapsus est exprava consuetudine,cum eodem modo impellat ad peccandum occasio exIrinseca ac prava consuetudo. Respondetur: Alio quidera longe diverso modo

(10) Dec. 1. 2. c. 32. n. 43. (11) G. G. n. 10. (12) D. 14. n. 106. (13) Tr.7. instruct. c. 3. (14) De poen. c. 6. $. 20. n. 3. (13) D. 10. dub. 29. (16) C. 3. n. 21, (17) N.1822. (18) De pocn c 3. u. 4. n.08. (19) C.2.U. (20) L 3. c. 13.

374

ad peccatum impellit occasioextrinseca, quam pravus habitus; occasio enim per obiecti praesentiam, quae vividas excitat cogitationes, vehementer movet sensus pronos ad peccandum, affectumque ad peccatum reddit intensiorem; et ideo poenitens maximam sibi vim inferre dehet, non solum ad superandam tentationem, sed etiam ad conandum, ut periculum per fugam familiaritatis cum persona complicis ex proximo fiat remotum. Prava autem consuetudo, cum non habeat obiectum extrinsecum praesens, non ita utique sicut occasio ad peccandum impellit; unde fit, ut poenitens minorem vim sibi inferre debeat ad abstinendum a peccato.Praeterea, cum pravus habitus sit quid intrinsecum et inseparabile a persona, extirpatio habitus minus, quam remotio occasionis, pendet a propria voluntate, et ideo magis sperandum fore ut Deus bonam voluntatem per maiora auxilia adiuvet ad perseverandum.His positis, imprudenter agit confessarius, si absolvit eum qui est in occasioue extrinseca, saltem antequam experiatur quod ille per fugam reddat periouium remotum; nam alias eum relinquit in probabili periculo infringendi propositum, eo quod talis poenitens post obtentam absolutionem facile negliget fugam necessario adhibendam et sic sine dubio relabetur. E converso prudenter absolvitur recidivus ex causa extrinseca,si vere est dispositus per signum extraordiuarium doloris; quia periculum in eo infringendi propositum est magis remotum, cum ex una parte non adsit causa extrinseca ad peccatum impellens, et ex alia maiora Deus praebebit auxilia poenitenti ad extirpandura pravum habitum, qui ipsi nolenti ac detestanti inest; hinc magis speraudum, fore ut ille emendetur per auxilium gratiae in sacramento susceptae, quam per dilationem absolutionis. Saepe iuvat (ait doctus p. La Croix qui egregie tractat de hoc sacramento poenitenliae) relapsis absolutio^ tum oh auxilia gratiae quae confcrt sa(l)Suppl. q. 23. a.1. ad 4.

cramentum^ et quibus potest muniri ab* solutus^ quia pia exercitia ab efficaci' tate sacramenti habebunt maiorem vim, eruntque Deo gratiora et efficaciora, ut^ pote factaab amico Dei; et ex institutiont Christi inerit eis maior vis satisfactoria; tunc etiam spes est usurum ferventius mediis praescriptis^ nam dilatio muUos offendit, quianon redeunt^sed redduniur obdurati. Idque expresse approbatur a d. Thom. 1 qui inquit: Dicendum quod maius remedium praebetur contra peccata vitanda ex gratia^ quam ex assuetudine nostrorum operum. Hinc recte dicunt Salm. 2: Cur de peccatore non habente gratiam per dilationem^ quam de constituto in amicitia Dei per absolutionem melius sperandumest? Et praesertim quoad peccatum poUutionis Toletus 3 sic inqoit: Vix puto esse aliud efficax remedium quam frequentissimam confessionem adhibere; est enim hoc sacramentum maximum fraenum^ et qui hoc non utitur^ non sibi promit' tat emendationem nisi per miraculum. Hocque remedio frequentis confessionis pro recidentibus in tale vitium legimus d. Philippum Nerium maxime usum fuisse. Et huic doctrinae alludit id quod habetur in rituali romano ubi: In peccata facile recidenlibus utilissimum fuerit consulere ut saepe confiteantur^ et si expediat^ communicent. Ergo rituale, dum dicit remedium frequentis confessionis utilissimum esse facile recidentibus in peccata, suppouit pravum habitum ab eis non adhuc esse avulsum; sed, hoc non obstante, docet gratiam sacramenti multum coaferre ad emendationem.

Quidam rigiditatibus addicti, qui per unicum rigoris tramitem animas conducunt, nimis generaliter loquentes, asserunt omnes recidivos perversiores tieri, cum absol vuntur antequam emendentur. Sed hos magistros meos rogarem, numquid recidivi, cum sine absolutione dimittuntur, gratia sacramenti carentes, omnes vaiidiores fiunl et emendantur? Quol^miseros ipse cogno(2) De poeniL c 5. p. 4. n. 68.

(o) L. 5. c. \o. (4) De sacr. poenit.

CAP. 1. rS«?F.lVT!A HtJIUS SA

vl, qui ob denegatam absolutionem se deiecerunt in desperationem, et per plures annos a sacramentis aversi ab«rrarunt?Caeterum unusquisqueinhoc puncto impertiendae vel difFerendae absolutionis dirigere se debet iuxta lumen a Deo sibi donatum. Hoc certum €st, quod in hac materia tam errent qui aequo sunt faciliores, quam qui aequo rigidiores suntin absolvendo; utrumque extremumperoiciosum; multi enim confessarii ob nimiam facilitatem absolvendi in causa sunt ut plures animae in perditionem abeant; sed alii ob nimiam rigiditatem non minoris sunt detrimenti. Unde haud scio utrum confessario minori scrupulo debeat esse indispositos absolvere, quam dispositos dimittere. Tandem, ut meae conscientiae dictamen exponam, sic concludo: Aliquando poterit alicui recidivo prodesse dilatio absolutionis. Semper quidem proderit deterrere huiusmodi relapsos ex intrinseca fragilitate negationem absolutiouis minando. Ordinarie vero loquendo magis proderit eis absolutionera impertiri, cum dispositi accedunt per signum extraordinarium doloris. Utinam dico et omnes confessarii absolverent recidivos cum solum signa extraordinaria illi afferunt! Sed quod dolendum est, maxima pars confessariorum undique, nullo prorsus signo extraordinario exhibito, indiscriminatim sine ulla admonitione nulloque praestito remedio, huiusmodi relapsis semper absolutionem impertiuntur, et hoc est unde ruina tot animarum cmanat.

DoBiua III. Qualia coDfessio requiratur.

AaT. I. Au dcbeat esse inlegra materialilcr.

465. Quae sit integrilas materialis.

4GG. Quantum exlcndatur numerus^ dlcendo

pius niinus. Et quomodo exquirendus numerus in consuetudinario. 567. .4n sint necessario txplicandae circumstanliae aggravanles. 4G8. Qu. . Quot sententiae sint in hac quaestione. in furio expUcanda sit quantitas. IG9. Qa. 2. Dub. i . An inceslub cum consanguineis

d.fferut specie ab incestu cum affinibas. »yJO. Dub. 2. An in peccato incestus cum consanguineis cxplicandi sinl gradus consungainitatis

(l) Scss 14. c. ii. (o; L. c.

CRAMKNTI DUB. 111. ART. f 375

471. Plura notanda circa ejeamen eonscientiak et inlegritatem confessionis.

472. An peccata morlalia dubia necessario sin{ confitenda.

473. Dub. i. An teneamur confiteri mortaliii positive dubia.

474. Dub. 2. An mortalia negalive dubia.

475. Qaid si quis velit eucharistiam recipere.

476. Quid si quis sit scrupulosus vel timoratae conscieniiae.

477. Dub. 5. An teneatur quis conflteri aliquod mortale in dubio an illud sit confessus.

478. Dub. 4. An qui confessus est mortale uti dubium , teneatur repelere quando certum agnoscit. Quid si poenilens postconfessionem sciat materiam sui peccati fuisse gravem^ sed ipse nullo modo id noverit lempore quo peccatum commisit.

479. « Resp. Ad confessionem per se et ordinarie requiritur integritas materialis sita in eo, ut postquam diligentius te excusseris, et conscientiae tuae sinus et latebras (ita loquiturTrident. 1) exploraveris, confitearis omnia mortalia memoriae occurrentia , nondumconfessa, eorumque numerum et circumstantias, quae speciem mutant. Patet ex Trid.^et estcertum.Ratio est, quia aUas nec iudicium sacramentale recte administrari, neque aequitas in poenis statuendis servari potest.

» Dicitur 1 . per se et ordinarie: quia per accidens et extraordinarie sufficit integritas formalis. Vide dub. seq.

466. » Dicitur 2. numerum^ intelh*ga certum, qui si non constet, dic probabilem, addendo plus rainus. Quod si deinde deprehendas te errasse, non teneris iterum confiteri, nisi notabiliter fuerit maior. Fagund. Sanch. Hurtad. contra Regin. Fili. et Sa, qui dicunt verba illa, plus minus^ tantum extendi ad unum vel duo supra numerum indicatum (Lugo 3 Cab. ^ Tambur. et Ronc. dicunt illud plus minus sic sumi: circa ter, iutelligi bis vel quater: circa 10., intelligi 8. vel 12.: circa triginta, 27. vel 33.: circa centum, 95. et ' 105.: circa mille, 950. et 1050. ). Sed qaamvis hoc sit verum in numero parvo, denario v. gr., non tamen in aliis, v. gr. centenario, milienario etc, quia verba illa non habent sensum absolutum, sed respeclivum ad numeruiu cui adduntur; qui quanlo fuerit maior.

(J) D. 16. n. 97. (l) X. I. c. 10. n. U.

tanto etlam maior verbis rstis intelligetur, dummodo tamcn sit parvus respectu alterius cui adiungitur; quod prudentis arbitrio aestimandum est. Ita Diana^ ex Navar. Item card. de Lugo 2. Quod si autem nec probabilis haberi potest, dicenda est consuetudo peccandi, terapus et frequentia in die, septimana, mense vel anno. Vide Filliuc. 3 Diana ^ Gasp. Hurtad. & Lugo 6. »

Bene hic advertit Sporer ' confessarium non debere esse nimis auxium circa exquirendum numerum peccatorum in poenitente consuetudinario, quia saepe est impossibile talem numerum certum habere; plures enimad importunitatem confessarii solum divinando respondent centies, millies; sed quis prudens eis fidem praestabit? Unde melius faciet confessarius, si diligenter statum conscientiae exquirat, et exinde interrogando poenitentem de lapsibus plus minusve in die vel hebdomada vel mense, saltem in confuso numerum peccatorum apprehendat durante consuetudine commissorum, quin certum iudicium faciat cum periculo errandi.

467. « Dicitur 3. quae speciem mutant: quia etsi probabile sit quod docent Suarez Concina et alii, etiam eas quae notabiliter in eadem specie aggravant (hoc est, quae iuxta cuiusque conscieutiam exceduntordinarium peccandi modum) esse explicandas ob rationem allatam in responsione: contraria tamen sententia, quam ex d. Th. Sylv. Nav. docent Vasq. Reg. Bonac. Lugo 8 etiam probabilis est et tuta: saltem si excipias 1. gradusconsanguinitatis ininceslu. 2. Quantitatem furti, iniuriae etc. quae egent satisfactione.
468. Quando uno actu plures sunt occisi vel infamati, vel ap. plures. 4.0dium diuturnum; quia tunc solent plures actus fieri. Vide Regin.9 (Odium diuturnum sicut etiam concupiscentia carna(1) P.iJ. Ir. 3. r. 194. (2) D. 16. n. 94.

(3) T. 7. c. 4. n. 82. (4) P. 3. t, 4. r. 94

{&) D. 9. diff. S. (G) Disl. IG. n. 79. ■ 7) De pocnil. t. 5. p. 224. n. 431. (8) D. 16. socl. 3 (9) Loc. cit. (10) De poenil. e. 8. p. 2. u. 14 (li) De imped. miu iin. q. S. n. 6.

DR FO^iNITENTlA

lis in mulierem necessario sunt expri* menda in confessione, non tam ratio» ne circumstantiae aggravantis, quanj propter numerum peccatorum quae ia illa diuturna mora replicantur, ut dicunt Salmant.i<> et alii communissime;. vide dicta l. 2. de pecc. n. 37.). 5, Peccatum inter confessarium et poenitentem. Vide Fill.<i. Si circumstantia invehat censuram vel reservationem vel ad necessariam poenitentis directionem a confessario prudenter interrogetur.

468. Quaeritur 1. An circumstantiae' peccatorum mortalium notabiliter aggravantes sint necessario confitendae. Adsunttres sententiaeomnesvaldeprobabiles.

Prima sententia aifirmat, et hanc tenent Suar. « Soto 13 Sanch. ^ Gonet luen. »6 Genet. <7 Conc. <8 Croix 19 Antoine 20 Wigandt item Estius Canus Heivr. Fag. ap. Salm.22 et Alens. Sylv. Cai. Maior. Con. et alii apud Diana 23. Probatur i. ex rit. rom.24 ubi dicitur: Quod si poenitens numerum^ speciem et circumstantias explicatu necessarias non expresserit, sacerdos eum interroget. Ergo non solum sunt explicandae circumstantiae speciem mutantes, sed etiam notabiliter aggravantes, hoc enim significant verba illa, speciem et circumstantias. Id confirmatur ex catech. roman.25 ubi dicitur circa mortalia explicandas esse circumstantias, gwaepravitatem valde augent vel minuunt. Probatur 2. ratione, quia eadem ratio qua& suadet circumstantias speciem mutantes esse confitendas, urget etiam procircumstantiis notabiliter aggravantibus, cum utraeque iudicium confessarii notabiliter mutent. Nec officit quod Trident.26 tantum primas docuerit confitendas; nam respondet p. Suar., quod concilium tantum voluit definire id quod certum erat, hanc vero quaestio*

(12) D. 22. s. 3. n. S. (13) 4. d. 18. q. 2. a. 4,

(14) Dec. 1. 2. c. 21. (13) Man. t. 6. p. 440. (IG) T. 7. p. 4GG. (17) T. 4. c. 6. q. 3.

(18) P. 303. (19) L. 6. p. 2. n. 977. (20) P. (21) Tract. 3. d. 26. (22) Ibid. n. 22.

(23) P. 1. Ir. 7. r. 1. (24) De sacr. poenit

(23) P. 2. c. S. S. 7. Scss. 14. c. 3.

CAP. I. DE ESSENTIA HUIUS

«em in opinione theologorum indecisam reliqiiit.

Secunda sententia^ quam tenet Sporer < citans pro se Layman et Suarez, (adhaeretque Busemb.) dicit necessario esseconfitendam circumstantiam quid^ quae scilicet attingit integritatem substantialem peccati in individuo, prout est quantitasfurti.Ratio quia alias confessarius non poterit efformare debitum iudicium de substantia peccati.

Tertia sententia ^mWii probabilior negAt esse obligationera confitendi circumstantias aggravantes, et hanc tenent s. Anton. 2 s. Bernard. Sen. 3 s. Bonav. ^ Soto & Cab. 6 asserens hanc esse graviorem et communiorem cum Pal . Nav. Vasq. etc. Pal. ^ Bonac. STolet. 9 Holzm.io Salm. n Ronc. ^2 (qui a prima sententia se revocavit) Lugo cum Scoto Navar. Adrian. Reg. et probabilem putant Suar. Abelly et plurimi alii cum Diana^s.

Probatur i . ex d. Th. qui sua auctoritate magnum quidem pondus huic seutentiae praestitit; oportet autem hic eius textum integrum transcribere, ut pateat s. doctorem pro hac sententia certe fuisse; sic docet: Quidam enim dicunt quod omnes circumstantiae quae aliquam notabilem quantitatem peccato addunt confiteri necessitatis est, si memoriae occurrant. Alii vero dicunt quod non sint de necessitate confitendae^ nisi circumstantiae quae ad aliud genus pec cati trahunt^ et hoc probabilius est; sed ttddendum est, quae ad aliam speciem mortalis trahunt: cuius ratio est^ quod venialia non sunt de necessitate confessionis, sed solum mortalia^ quae quantitatem infinitam quodammodo habent: et quia circumstantiae aggravantes quae aliam speciem peccato non tribuunt vel quae tribuunt quidem^ sed non mortalis peccati^ non sunt de necessitate confessionis; tamen eadem confiteri perfe~ ctionis est^ sicut de venialibus dictum

(1) Dc poeuil. c. S. $. 3. n. .410. (2) 5. n. tit. 14. c. 19. S.7. el tit. 17. c. 17. $. S. (3) T. 3. .1« confess. (4) In 4. d. 17. p. 5. trt. 2. q. 3. (S) In 4. (1. 17. q. un. (6) Theor. iur. c. 10. n. IS.

(7) Tr. 23. d. un. p. 9, (8) Q. S. 2. p. 2. $. 3. <ltff. 3. n. 3. f9) L. 5. c. 7. n. 7. (J(« N. 471.

SACRAMENTI DUto. ill. ART. 1. 377

est. Communiter conveoiunt aa. d. Th. in hoc loco nostram sententiam tenuisse et signanter Canus qui ait: D. Th. expresse tenet solas circumstantias quae speciem mutant esse confitendas. Idem sentit s. Anton. ut infra videbimus. Idem Sotus apud luenin.^s qui dicit: D. Th. sententiammutassetj sivitam usque ad finem suae summaeproduxisset. Haec tamen prophetia est p. Soti , non vero sententia d. Thomae. Attamen p. Concina20 aliter explicat praefatum textum et dicit quod s. doctor non loquitur ibi de circumstantiis quae adiiciunt mali-* tiam constituentem peccatum mortale, sed de iis quae confinia peccati venialis non transiliunt: idque deducit ex ratione quam s. Th. ibi subdit : Cuius ratio , quia venialia non sunt de necessitate confessionis, sed solum mortalia,. quae quantitatem infinitam quodammo^ do habent. At venia tanti viri non videtur haec interpretatio locum habere; nam respondetur 1 . quod quaestio quae a d. Thoma ibi proponitur est signanter de circumstantiis quae ali^ quam notabilem quantitatem peccato addunt. Illud autem notabilem quantitatem non potest quidem intelligi circa peccatum veniale, sed circa mortale, primo quia nullus unquam de hoc dubitavit; quis enim dixit aut censeri potest dixisse, circumstantias peccati venialis esse necessario confitendas, cum apud omnes compertum sit ipsa venialia non esse de necessitate confitenda? Secundo, quia d. Thomas ibi loquitur de circumstantiisquaenotabilem quantitatem peccatoaddunt, haec autemnotabilis quantitas necessario debet intelligi de circumstantia peccati mortalis non aulem venialis. Et quod ita sit, clare patet ex ratione illa quam subdit s. doctor, quod venialia non sunt denecessitate confessionis ; qusie quidem ratio non iam respicit suam principalem sententiam, ut intelligit p. Conc.^

(11) De poen. c. 8. p. 2. n. 23. (12) C. 2. q. G, (15) D. IG. spct. 3. (14) Loc. cit. n. 15.

(IS) P. 157. vers. Quaeres. (IG) Loc cit

(17) In 4. d. 16. q. 3. ai t. 2

(18) Recoll. de poen. p. 2 5 Sed cnim, p. 539,

(19) Loc. cit. i». 468- ^20) P. 303. u. 4.

3*78 ^IB. V!. TRACT. IV.

nempe qupd non oporteat conDteri ciroumstantias notabiliter aggravantes,utpote quia sunt venialia: sed respicit 11lud : Addendum est (quod iramediate praecedit), quae ad aliam speciem pec~ cati mortalis trahunt. Quibus verbis aperted.Thom. significat quod circumstantiae peccati mortalis mutantes speciem certe sunt confitendae, quia hae quantitatem infinitam quodammodo hahent\ non vero circumstantiae peccati venialis, etiamsi sint diversae speciei, et de hoc rationem reddit, quod venialia non sunt de necessitate confessionis , Deinde id clarius confirmat addens: Et quia circumstantiae aggravantes^ quae aliam speciem peccato non tribuunt^ vel quae tribuunt quidem^ sed non (not&) mortalis peccati^ non sunt de necessitate confessionis . Ergo s. doctor distinguit inter circumstantias quae tribuunt aliam speciem, sed non peccati mortalis, et inter clrcumstantias quae non tribuunt novam speciem (id est peccati mortalis, ut sine dubio intelligendum, aliascomparasset peccatum veniale cum veniali), et utrasque circumstantias dicit non esse de necessitate confessionis. Hinc s. Anton. i d. Thomam sequens dicit: Et illas quidem circumstantias quae trahunt peccatum in aliam speciem de necessitate oportet conp,teri^ secundum Thomam; alias circumstantias confiteri^ cum non sint venialia de necessitate confessionis^ perfectionis est^ et non necessarium. Deinde, postquam alias species circumstantiarum exposuit, inquit: Tertiae sunt quae important disconvenientiam^ ut furari multum (puta, prout inferius addit) furari centum florenos multo gravius est quam furari unum^ et istas quae peccatum aggravant confiteri est perfeclum, sed quia non mutant speciem^ nec aggravant in infinitum^ non est necessarium eas €onfiteri secundum Thomam: additque, Petrum de Palude asserere hanc esse coramunem sententiam. Unde concludit s. archiepiscopus, confitendas tanlum circumstantias quae mutant spe(1)D.S.7. (2)Scss.l4.c. S. (3) L. c.q.S.ad2. <(4) lu c. £i'il autcin, dul. 4. ct c. Cum iu iuie 51.

DE POENITENTlJL

ciem et aggravant in infinitum, addu-» cens exemplum de furto in loco sacro.

Probatur2. rationibus. Ratio i. quia in Trid. 2 sic dicitur: Eas circumstan" tias in confessione explicandas quae spe* ciem peccati mutant^ quod sine illis pec< cata ipsa neque a poenitentibus integre exponantur^ neque iudicibus innotescant^ et fieri nequeat., ut de gravitate crimi* num recte censere possint^ et poenam quam oporlet pro illis poenitentibus imponere. Ex quibus verbis videtur non obscure concil. excludere obligationem confitendi alias circumstantias quam mutantes speciem: quia has sufficere satis innuit ad hoc, ut confessarius rectum eflormet iudicium de gravitate criminura et de poena imponenda. Ratio2.quia alias poenitentes remper inter angustias fluctuarent, cum semper dubitare possent de integritate suarum confessionum in determinando quae circumstantiae sint vel ne notabiliter aggravantes: et ideo dicit d. Th. 3; Determinata quantitas peccati non potest sacerdoti innotescere^ quia nec ipse pec' cator scit; unde sufficit quod cognoscat quantitatem quae ex specie peccati consurgit. Unde huius sententiae Lugo assignat rationem a priori, dicens quod Christus nihil aliud praecepit quam confessionem peccatorum; qui autem explicat circumstantias mutantes speciera peccati, iam vere confitetur et ex phcat essentiam, cum peccati quidditas sive essentia tantum sumatur ex ipsius ratione specifica. Ratio 3. quia si teneremur manifestare circumstantias notabiliter aggravantes, teneremur etiam confiteri notabiliter minuentes, nempe si quis peccavit ex ira, metu, intensiori passione, ex inductione aliorum et similibus ; quam obligationeni etiam adversarii negant. Ratio ultima et potior, quam tradunt doctissimus Gabassutius Lugo Salm. et Ronc, est, quia nemo tenetur servare legem dubiam, ut fuse probatum est in morah systemate^ de conscientia ^cum communi dd. ex s. Isidoro < et ex d. Tli. ^

de olTic. ct pot. iiid. dcl. et c. Siiani de simoa. (d) Quodiik 14. dc verit. fi 17. avU 3.

CAP. I. DE ESSENTIA HUIUS SACRAMENTI DUB. III. ART.

379

qui ait: NuUus ligatur per praeceptum nliquod, nisi mediante scientia illius ;>raecep(i. Scientiaautem, ut certuaa est apud omnes, et docet idem d.ThomJ, est certa notitia alicuiusrei; unde cum iex confitendi circumstantias aggravantes sit valde dubia, ad illam non tenemur, et ideo (bene ait Lugo) Tridentinum non explicavit hanc obligationem illas confilendi, quia non satis concilium id colligere potuit ex Christi verbis et sacramenti institutione.

Nec obstat 1 . rituale roman. dicens esse obligationem confitendi speciem et circumstantias explicatu necessarias. Nam resp. quod aliquando etiam adest obligatio confitendi circumstantias uotabiliter aggravantes, ut recte dicunt Lugo 2 et Salm. 3, quando scilicet inducunt censuram vel reservationem , aut quando ( ut diximus ) confessarius interrogat, putatque necesse id scire ad medicinam, vel restitutionemimponeudam. Quoad auctoritatem catechisnii oppositam, videtur quod illa nimis probat, nam videtur imponere obligationem explicandi circumstantias non solum aggravantes, sed etiam minuentes, quod non est credibile: quis enim iinquam dixit quod si quis confiteretur homicidium et taceret illud commisisse ex vehementi passione vel in rixa, sacrilegam faceret confessionem? Unde debemus fateri hic mentem catechismi non satis intelligi.

Non obstat 2. dicere quod circumstantiae notabiliter aggravantes debeant explicari, ut confessarius debitam poenam imponat. Nam bene respondetLug,, inpoenitentiainiungenda non requiri omnimodam, sed tantum quamdam aequalitatem, quae utique servari potest si manifestetur species peccati, licet non explicentur circumstantiae aggravantes. Hinc. d. Thom.^ qui hanc quidem obiectionem sibi efformat sic respondet : Sufjicit quod sacerdos vognoscat quantitatem quae ex specie peccati consurgit. Non obstat 3.

(1) P. 1. q. 1. arl. 2. (2) D 16 n. 121. (3) De i)oeiiil. c. 8. p. 2. u. 27. (4) L. c. ad 2. (.*>) Iii 2. crisi, d. 2. ii. 107. (G) N 078. (7) L. c. (8; D. IG. n, 12. Dc i>qqu 8. .1. 2. h. 2"

dicere quod priraa opimo saltem est tutior, et ideo cmnino servanda in materia sacramenti ex propos. 4 . damnata ab Innocentio xi. Nam bene respondent Carden. * et Croix ^ quod qui sequitur secundam sententiam non exponit sacramentum periculo nullitatis, cum ad valorem sacramenti suii?iciat confessio formaliter integra, quae iam probabiliter habetur in confessione peccatorum, etsi non explicentur circumstantiae aggravantes. Undeetiam infertur quod quaelibet opinio probabilis negans aliqua peccata differre specie , non subiacet damnationi, quia si forte ante Deum est falsa , nihilominus iam adest confessio formaliter integra. Hinc probabiliter dicunt s. Anton. 7 Lugo ^ et Salm. 9 cum Pal. et Dicast., quod per se loquendo poenitens non tenetur quantitatem furti explicare. Dicitur per se loquendo^ nam aliunde , quia ut plurimum confessarius inquirere debet de quantitate furti , ad hoc ut sciat quomodo se gerere debeat circa absolutionem impertiendam et obligatiouem restitutionis imponendam; ideo ut plurimura tenetur poenitens confiteriinfurtocircumstantiamquantitatis.

469. Quaer. 2. Utrum qui commisit incestum explicare debeat qualitatem atque gradum. Duo igitur hic vertunt dubia.

Dubitatur 1. An incestus cum coasanguineis differat specie ab incesta cum affinibus. Affirmant Les.^oSalm.ii Ronc.i2 Croix et alii. Ratio quia, ut dicunt, licet omnes incestus eamdem reverentiam sanguini debitam offendaut, diversa tamen difformitale eam laedit incestus cum consanguineis , quam incestus cum afliuibus; nam inter consanguineos coniunctio provenit ex vinculo intrinseco, id est ab identitate eiusdem sanguinis per generationem accepti; coniunctio autem inter affines provenitex vinculo extrinseco, nempe ex copula habita cum ipsorum consanguineis. Alii tamen probabiliua

^Jai) Lib. 4. c. 3. n. 79.

(li) De G. piacc. dccal, c. S. p. 4. n. 50.

^la) De G. |iraec. c. S. q, 2,

HSi I'. 6. |> 2, u 1071,

negant diflferre moestum cum consanguineis ab incestu inter affines , ut Lugo 1 Sauch. 2 Tamb. 3 cum Megala Soto et Gai. ^*. Ratio quia (ut ait Lugo) materialiter se habet, quod coniunctio oriatur ex sanguine aut ex matrimonio, cum ex eodem motivo prohibetur copula cum consanguineis, quam affinibus. Et pro hac sententia sine dubio est d. Th. 5 qui sic docet : Persona affinis coniungitur alicui propter personam consangwinitate coniunctam^ et ideo quia unum est propter alterum eiusdem rationiSj inconvenientiam facit consanguinitas et affinitas.

Bene tamen excipiendum puto incestum inter privignum et novercam , interque socerum et nurum, ut dicunt Salm. 6 et indicat Lugo Ratio quia debitum reverentiae, quod est motivum speciale prohibendi congressum parentum cum filiis, est etiam moiivum prohibendi copulam inter novercam et privignum, vel soceram et nurum. Incestus autem cum affinibus, extra primum gradum, commune est inter dd. esse eiusdem speciei.

470. Dubitatur 2. An in confessione sint explicandi omnes gradus incestus commissi cum consanguineis usque ad quartum gradum.

Prima sententia affirmat cum Nav. 8 et AngeL Vasq. Suar. etc. ap. Salm. 9. Ratio quia est specialis reverentia inter unum gradum consanguinitatis et alium. Idem tenent Bon.io cum Layman Con. Valent., sed alia ratione ducti , quia alias non explicaretur substantia sive individuum peccati.

Secunda sententia docet, solum incestum cum consanguineis in primo gradu, tam lineae rectae quam transversalis, specie difTerre ab aliis gradibus. Quoad primum gradum lineae rectae , haec sententia videtur omnino tenenda ( contra Tamb. ) tamquam communis

(1) D. 16. n. 3i3. et 316. (2) De malr. d. 16. n. 7. tt 8. (5) In meth. conf. c. 7. g. 7. untn. 48. (4) lu 2.2.q. iS4. a. 9. (S) 2. 2.q.lS4.a. 9. ad 2.

(6) De poenit. tract. 26. c. S. d. 4. u. 51.

(7) N. 516. (8) C. 7. n. 4. (9) Ibid. n. 35. (10) De matr. q. 4. p. 16. n. 7. (II) Ibid. n. 56. \12) De poenil. d. 16. n. 314. (15) De 6. pracc. ». 4.concl. 2. (I4)N.31b. (IS) L. 5. c. 3, n. 79

DE P0ENlTENTI\ '

cum Salm.^1 Gai. Lugo llonc. otc. Ratio quia cuique patet huiusmodi ince stum longe esse diversum ab aliis; imo recte Lugo i2 et Cont. Tourn. *3 docent explicandum an pater peccarit cuoi filia, vel cum matre filius, cuius culpa habet diversam malitiam ratione speciahs reverentiae matri debitae. An autem differat incestus in primo gradu lineae rectae ab aliis eiusdem iineae gradibus. AffirmatCroix cumBonasp., sed negat probabilius Lugo i^. Maius dubium est, an incestus cum consanguineis in primo gradu lineae transversalis, nempe cum fratre aut sorore, differat specie ab aliis gradibus. Affirmant Less. Lugo i6 Saim. Ronc. Groix ^9 et Sanch. 20. Ratio quia reverentia quae debetur ffatribus vel sororibus est diversae rationis ab ea quae debetur aliis consangui neis; coitus enim cum sorore videtur ab ipso iure naturae interdictus. Quoad caeteros vero gradus consanguinitatis, dicunt Less.2i Ronc.22 'et Salm.23 non differre specie incestum ; sed gradum propinquiorem inducere circumstantiam tantum aggravantem.

Tertia sententia^ quam tenent Gai.24 Bon. 25 paL 26 Pontius 27 Tamb. 28 cum Megala Diana etc, item Palud. Gabr. Vict. Nav. Arm. Vega Henr. Led. Scot. AbuL Soto ac alii multi ap. Sanch. 29 (qui cum FilL vocat valde probabilem) censet, omnes inceslus inter consanguineos, excepto tantum primo gradu in linea recta, esse eiusdem speciei. Ratio 4. quia , excepto dicto primo gradu lineae, alii gradus tantum constituunt circumstan tiam aggra van tem , quam explicandi valde probabile est (ut vidimus supra n. 468.) non esse obligationem. Ratio 2. quam affert Caiet. est , quia commixtio coniugalis inter consanguineos, praeterquam cum parentibus, est tantum vetita ab ecclesia .

(16) N. 143. (17) Ib. a. 28. 31. el 33. (18) D* 6. praec. c. S. q, 2. (19) L. 6. p. 2. n. 1074. (20j De matrim. 1. 1. d. S2. n. 11. (21) N. 90| (22) L. c. (23) De 6. praec. dccal. c. ti. p. 4, u 56. in med. ot de pcenit. c. 8 p. 2. n. 31. in finL'. (24) In s. Th. 2. 2. q. 1S4. a. 9. (2S) L. c. n. 6. (26) D. 4. part. 7. n. 11. (27) C. 32. n. 5. (28) C. 7. S. 7. n 48. (29) L. c

TAP. 1. DE ESSENTIA HUIUS SACRAMENTI DUB. III. Aiil". .

m

non vero de iure naturali ; olim enim iam licitum fuit filiis Adam suis sororibus copulari. Nec obstat dicere quod sive malitia talium incestuum oriatur ex lege naturali sive ex prohibitione «cclesiae, semperhuiusmodi incestuosi peccant contra reverentiam quae conlunctis debetur ; ecclesia enim cum aliq^jid praecipit, ponit materiam praeceptam in ea specie virtutis ratione cuius illud praecipit , ecclesia autem propter eamdem reverentiam sanguini debitam iubet ab his congressibus fidelesabstinere.Namrespondetur,quod licet ecclesia prohibendo commixtionem propinquorum usque ad quartum gradum elevaverit huiusmodi abstinentiam ad virtutem pietatis naturaliter debitae sanguine iunctis, non per hoc tamen effecit quod propinquitas horum graduum induceret diversitatem specificara naturalem; naturalis enim diversitas specifica graduum tantum est desumenda ex deformitate per «e naturali, quae probabiliter non adest inter gradus consanguinitatis (praeter primum lineae rectae, ut diximus), magis enim et minus non variant speciem. Et pro hac senlentia videtur indubitanter esse (ut non dubitat Cont. Tourn. < , licet hic auctor sit pro contraria sententia) etiam d. Th. 2 qui sic ait : In commixtione personarum coniunctarum aliquid est , quod est secundum se indecens et repugnans naturali rationi^ sicut quod commixtio fiat inter parentes et filios^ quorum est per se et immediata cognatio^ nam filii naturaliter honorem habent parentibus.... Aliae vero personae , quae non coniunguntur secundum seipsas , sed per ordinem ad parenteSy non habent ita ex seipsis indecentiam^ sed variatur circa hoc decentia vel indecentia secundum consuetudinem et legem humanam vel divinam , id est positivam de iure divino. Et idem videtur docere d. Aug. (apud d. Th. 3 ) dicens : Commixtio sororum etfratrum quanto fuit antiquior compellente necessitatey tanto postea facta est damnabi"

(1) L. c. (2) 2, 2. q. 1S4. a. 9. ad 3. (3) Eod. ». 9. (4) T. 1. d. S. q. S. (S) L. S. ir. G. c. 8.

lior^ religione{id est ecclesia)pro/ii6en* te, Prima sententia est minus probabilis ; secunda et tertia aeque probabiles videntur.

474. « 1. Ad integritatem confessionis praerequiritur diligens examen pro capacitate poenitentis , temporis mora, et caeteris circumstantiis. Ad id autem sufficit diligentia mediocris , qualem vir prudens in arduis negotiis adhibet, vel qualem moraliter loquendo docti et timorati adhibere solent , etiamsi quis putet, maiore diligentia plura se reperturum. Bon. ^ Laym. Post mediocrem autem istam diligentiam non tenetur de anteacta vita ulterius cogitare; et si quid occurrat quod videatur non esse in confessione explicatum , potest sibi persuadere , cum caeteris id memoratum fuisse. Diana ^ ex Sanch. Animadverte tamen prop. 1 1 . inter proscriptas ab Alex. vii.

))2.Examen hoc a confessario potest suppleri, quod tamen Suarez reprobat in confessionibus longis diligentiorura, eo quod irapossibile fere sit, ut quis repente rogatus orania recordetur ; et tantura admittit in rudibus ( Adverte id quod habetur circa hoc in catech. rom. 7 ubi: Si sacerdos huiusmodi ho^ mines prorsus imparatos cognoverit ^ humanissimis verbis a se dimiltety hortabiturque ut ad cogitanda peccata aliquod spatium sumant^ ac deinde rever-^ tantur. Quod si forte afjirmaverint se in eam rem omne studium contulisse , quoniam sacerdoti maxime verendum esty ne semel dimissi amplius non redeant, audiendi erunt^ praesertim si emendandae vitae studium aliquod prae se feranty adducique possint ut negUgentiam suam accusent^ quam se alio tempore accurata meditatione compensaturos promittant): quos etiam monet Sa *« bona fide confessos non nimis rogacdos de coufessionibus praeteritis , nis^ intelligatur aliquid necessarium defuisse. Vide Fag.Diana 9. {Vide dicenda n. 503).

» 3. Non est necessarium peccatt

(6) P. 3. t. 4. r. iOy. (/) P. 2. c. 8. n. 60. m Verb. Coofeuio. (9) P. 5. t. 4. r. 89.

38J LIB. TI. TnACT. IT

iwribere i>e luemoria excidant, ut contra Bonac. docent Suar. Vasq. et alii. Imo Sotus dicit id non consulendum , ob f ericulura evulgationis. Melius tamen Laym. Coninch. et alii asserunt suadendum esse, dummodo vitetur anxietas nimia, propter quam scrupulosis prohiberi potest.

» 4. Invalidaestconfessionon integra, ex ignorantia vel negligentia moraliter culpabili, ut verius docent Suar. et alii communiter contra Sot., quiaTrid. requirit diligens examen.

» 5. Non officit integritati , per se loquendo, si quis subinde gravius lapsus, id alteri prius confiteatur, et deinde ordinario suo venialia tantum (qui imprudenter id aegre feret, prohibebit aut reprehendet); nisi tamen ea occasione maneat in morali occasione peccandi, aut ideo circumeat ut liberius peccet; tunc enim graviter peccabit, et ob defectum attritionis confessio erit nulla. Ita Fill. Layman < card. de Lugo 2.

» 6. Ex circumstantiis minuentibus illae tantum explicandae sunt, quae vel omnino tollunt malitiam , vel ex mortali faciunt veniale, ut parvitas materiae, indeliberatio etc. (verbi gralia si die veneris ignorans comedisset carnes) , vel alioqui notabiliter mutant iudicium coufessarii ; saltem quoad speciem.

472. » 7. Ad servandam integritatem Gonfessionis, peccata mortalia dubia ut dubia, loquendo de dubio proprie diclo, sunt aperienda, ut docent Suar. 3 Sanch. Diana de Lugo < Bon. 5 et alii commun. contra Coninch. Ratio est, tum quia peccata quae sunt in conscientia debent manifestari, at dubia ut dubia sunt in conscientia: tum quia in negotio salutis et medio ad hanc necessario non tam habet locum illud axioma : Melior est conditio possidentis,

(i) L. t. 0. (2) D. 16. D. B7. (3) 3. p. t. 4. d. 22. sect. 9. n. 7. (4) D. 16. n. 63. (3) D. 3. f|. 6. lect. 2. p. 2. dilT. 4'. (6) 1. mor. c. 10. n.69. (7) D. 16. sect. 2. n. 79. et 92. (8) P. 3. t. 4. re«. 60. el 107. f9) Exp. con. d. 1. c. 1. (lO) L. c. (1 1) De ouch. p. 348. q. S. (12) T. 6. p. 244. q. 6. HS\ T. 9. ». 329 n Ift. a4i L. l. dec.c. l^. n.76.

DE pos:mtentia

quam hoc: In dubio tutiorpars eligcndcb est. Excipiuotur tamen scrupulosi et ii, quibus diu post palralum peccatura suboritur aliquod dubium, si alias so-. liti sint sollicite coifessionem instituere, quia non est dubium prudens. Quod si postmodum accipiat notitiam certam, idem rursus esse confitendum tamquam certum, docent Tur. et Sanchez 6. Dubitat tamen card. de Lugo ^ suadetque id ut securius. Vide Dian.s. Si vero peccatum confessus sit ut certum, et postea de eo dubitet an fecerit, non tenetur iterum confiteri ut dubium. Lugo et Tamb. 9 , qui idem censent, etsi postmodum certo comperiat se non fecisse. Monent autem Suar. et Tamb. ^o, si quis sola peccata dubia confiteatur, monendum ut addat aliquod certum ex alias confessis : quod si id haberi non possit, absolvendum sub conditione. »

473. Quaeritur igitur an sitobligatio confitendi peccata mortalia dubia , vel in dubio au fuerint confessa. Tres quaestioneshic occurrunt discutiendae valde scitu necessariae ad praxim. Dubitatur 1. an teneamur confiteri mortaliapositive dubia, nempe si utrimque adsint rationes probabiles, quod peccatum mortale fuerit vel non fuerit commissum.

Prima sententia affirmat, et hanc tenent Merbes. Hab. <2 Conc. et alii antiprobabiHstae, qui dicunt in opinionibus aeque probabilibus tutiqrem sequendam esse.

Secunda sententia vero communissima negat, eamque tenent Sanchez Suar. 15 (qui hanc tuetur, etiamsi probabilius sit peccatum esse commissum) Sylvest.16 Sylv.i7Ronc.i8Anac.« Esc.20 Bon.2i Holzm.22 cum communi, Viva23 ( pariter asserens esse communein
Tamb.24 (dicens hanc esse certam apud omnes) Fiil.25 Diana^e Spor.27 etSahn.2*

(IS) 5. p. t. 4. d. 22. 8. 9. D. 6. (16) V. Conrossi» 2. q.l. §. 3. (17)3.p.q.6.a.4.ad3. (18)C.2.q.7. (19) P. 606. n. bS. (20) Tr. IS. n. 183. (21) D. 4^ q. 4. part. 1. (22) P. 112. n.4S8. (23) De cuch. q. 4. a. 7. D. 9. (24) Meth. comm. c. 1. S. 9. ii. 63. (2a) Tr. 7. c. 4. n. 1J»9. (26) P. 4. Ir. 3. r. 3. (27)DepooB. B. 3U9. (28) l>u cach. c.7. i>. 5, u. 'i»

VAP. I. DE ESSENTIA HUIUS SACRAMENTI DDB. III. ART. 1.

383

fum Gerson. Henr. Dicast. et alti probabilistae commuQiter.Ratioquia quisque potest licite se conformare opinioni vere probabili. Recte vero advertunt Holzm. 1 et Viva ^ cum Sanch. Henr. etaliis, quod in articulo mortis si quis dubitet an peccatum grave patraverit vel an illud confessus sit, sciens nunquam sacramentum poenitentiae post tale peccatum suscepisse, tunc ad effugiendum damnationis periculum teneretur, non iam peccatum illud positive dubium confiteri, sed vel absolutionem sacramentalem suscipere vel saltem actum contritionis elicere. Athic dices: contritio necessaria includitvotum confessionis, undecum possit fieri confessio, non sufficit contritio.Resp. Holz.3, quod contritio revera ex se habet vim iJelendi peccatHm, et in tantum non ^elet mortalia certa sine voto confitendi, in quantum, cum adsit praeceptum divinum illa confitendi, non vere contereretur qui , cum posset, hanc obligationem nollet implere. Sed hoc currit ubi peccatum mortale est certum, et ideo materia necessaria confessionis : non vero si peccatum est dubium t tunc enim, cum illud non sit materia necessaria, sicut contritio sine voto confessionis delet venialia, ita et mortalia dubia.

474. Dubitatur 2. An teneamur confiteri mortalia negative dubia.

Prima sententia communiorafHrmat, et hanc tenent Bus. ut supra, Sanch. * Suar.5 Lugo^ Pal. 7'cum Nav. Sylvest. et Laym. Anac. 8 Diana 9 Esc. Tambur.ii Laym." Ronc.i^ Spor.i^ Salm.is ex d. Thom. *6 qui sic ait: Et similiter periculo se committit qui de hoo quod dubitat esse mortale, negligit confiteri. Non tamen debet asserere illud esse mortale, sed cum dubitatione loquiy etiudicium sacerdoiis expectare^ cuius est discernere inter lepram et lepram. Ratio

(I) N. 463. (2) Loe. cit. n. 5. (3) N. 462. (4) L. c. n.66. (5) N. 7. (6) D. 16. secl. 2. $. 3. (7) Part. 9. num. 17. (8) P. 606. num. 84. (9) P. 10. Ir. 12. n. 2. (10) L. 13. n. 176.

(11) Melh. conf. 1. 2. c. 1. §. 3. n. 14.

(12) De coDsc. c. 5. §. 4. n. 57. (13) C. 2. q.7. r. 1. »14) N. 392. flS) De poenit. c. 8. p. 3.<». 33.

1. est quia in Trident. sic habelurt Oportere a poenitentihus omnia peccata mortalia^ quorum post diligentem sui discussionem conscientiam habent, in confessione recenseri. Si ergo ex concilio confitenda sunt omnia mortalia quorum conscientia habetur , etiam sunt confitendamortaliadubia quorum dubia habetur conscientia. Ratio 2. quia lex confessionis est in possessione, unde in dubio peccatum est confitendum. Ratio 3. quia haec videtur universalis et inveterata praxis fidelium, et ideo suppouitur eraanasse ex Christi institutione, etper traditionem usque nunc fuisse observatara.

Secunda sententia vero negat, quam tenent Merb. Habert 19 qui sic ait : Qui dubitat absque ratione probabili dubium deponere debet. Con. 20 Holz. 21 Marchant. 22 Sa 23 Mazz. 24, et probabilem vocant Layman 25 Viva^e citans s. Anton. Palud. Less. Tap. Praepos. Amic. HaunoL etc, item Boss. Henr. Ferr. de lan. etc. apud Guimen. ac Croix 27 , qui vocat probabiliorem ex rationibus intrinsecis. Et revera, licet prima sententia sit valde probabilis et magna auctoritate roborata, haec tamen secunda non videtur sua probabilitate destituta. Ratio 1. quia Trid.2$ non obligat poenitentes nisi ad confitenda omnia peccata mortalia^ quorum conscientiam habent. Non dicit, uti sunt in conscientia, nempe vel ut certa vel ut dubia, sed quorum conscientiam habent, quod importat habere notitiam certam peccati ; conscientia enim ( ut ait s. Bern.) nihil aliud est nisi cordis scientia et iudicium practicum de peccato commisso. Conscientia autem dubia neque est scientia neque iudicium, sed suspensio iudicii; unde minima dici potest habere consci^ntiam peccati, qui nullam rationera habet quod illud commiserit ; et sic respondetur

(16) 4. d. 21. q. I. a. S. ad 3. (17) Sess. 14. c. ^ (18) P. 548. q. 6. (19) T. 6. p 244. q. 6. (20) Tr. 2. d. 7. dub. 8. (21) P. 113. u. 430,

(22) In Tnbun. Iract. 4. lit. 6. quaest. S.

(23) V.Eucharislian.25. (24)Tr. 1. d. 1. q.3. c. S. (23) L. c. u. 37. (26) De poen. q. 2. a. 2. u. 7, r27> b. 0. D. 2. n. 609. (28) Loc. cil.

384 LIB. V.. VRACT. IV

primae rationi oppositae. Id confirmatur ex eodem Trid. < ubi additur : Constat enim nihil aliud in ecclesia a poemtentihus exigi, quam ut, postquam quisque dihgentius se excusserit...., ea peccata confiteatur quibus se.... Deum sumi mortaliter offendisse meminerit : reliqua autem peccata quae diligenter cogitanti non occurrunt^ in universum eadem confessione inclusa intelliguntur. Ergo sicut poenitens non tenetur confiteri venialia , ita nec peccata dubia, cum dicat concilium, poenitentem nihil aliud confiteri debere nisi mortalia ^uorum meminit; dubitare autem non est quidem meminisse, imo potius est non meminisse. Ratio 2. quia non est pro delicto dubio onus certum imponendum : nec in dubio an lex existat adest legis obligatio ( ut sapienter ait Bened. xiv.2) ; nam licet sit lex confitendi certa mortalia, et ideo qui certus est de mortali commisso et dubitat negative (nam si dubitet positive, mox infra dicemus ) tenetur confiteri, non tamen existit certa lex confitendi morlalia dubia. Et sic respondetur secundae rationi oppositae.

Nec obstat auctoritas d. Thomae allata ; ibi enim s. doctor revera non loquitur de eo qui post diligentiam efformat sibi iudicium, quod peccatum suum sit dubie mortale, et ideo dubium deponit cx regula praefata, nempe quod non datur certa obligatio ubi delictum est dubium ; sed loquitur de eo qui certus est de sua aclione mala et nescit discernere an fuerit vel ne mortalis, hic ulique tenetur diligentiam adhibere ut dubium deponat ; unde cum nescit illud deponere tenetur stare iudicio confessarii, cuius est discernere inter lepram et lepram. Neque obstat praxis fidelium, ut opponitur ; nam respondent Holzm. et Elbel cum Herincx , quod merito dubitatur an fideles confiteantur mortalia dubia ex persuasione obligationis, vel an ob maius conscientiae levamen ; propter hoc enim fideles adsolent confiteri etiam peccala dubia positive , quorum

(^) Ibitl. ^'^: NoUf. 80. u. 19.

. DB POENITENTIA

confessionis obligationem ipsi etiam adversarii fere omnes non agnoscunt. Item ait Holzm., quod praefata praxis forte sit continuata ex errore qui non potestinducere consuetudinem obligatoriam.

475. Hinc referunt Hennq. 3 Sa ^ et Gran. Leand. et alii apud Guimen. non teneri ad confessionem qui vult communicare, et negaMve dubitat an peccaverit mortaliter, tum quia non magis urget praeceptum praemittendi confessionem ad communionem, quam praeceptum servandi integritatem confessionis, utrumque enim est de iure divino ; tum quia praeceptum Tridentini 6 praemitteudae confessionis non obligat nisi eum qui est sibi conscius mortalis peccati., nequit autem dici conscius de suo peccato qui de illo dubitat. Sed huic obstat magna difBcultas, nempe quod accedens ad communionem cum mortali negative vel positive dubio se exponat periculo frustrandi efifectum sacramenti. Huic difficultati aliquis respondere posset cum Sanch, Pontio Vasq. Perez Hozes et aliis cifcatis l. . n. 51., non esse illicitum suscipientibus sacramenta uti opinione probabili, ad diflferentiam sacramenta conferentium , qui nequeunt ea ministrare nisi cum sententia tutiori vel saltem moraliter certa: sufficit autem ad sacramenta suscipienda ut quis accedat probabiliter dispositus. Si quis autem nolit hac responsione uti, debet dicere cum Holzm. oportere quod eo casu communicaturus conteratur, vel absolutionem sacramentalem 1 ecipiat (quamvis peccatum illud reticeat), ut obicem auferat peccati illius si forte adfuit.

476. Caeterum in praxi (ordinarie loquendo) omnino suadenda est poenitentibus confessio mortalium tam negative quam positive dubiorum , cum id ordinarie prositad conscientiae tranquillitatem. Dixi ordinarie, nam scrupulosi omnino eximi debent ab obligatione confitendi peccata dubia; ipsi e<

(3) L. 8. c. 4S. n. 2. (4) V. Euchar. n. 23. (S) De cuch. prop. 5. n. 2. (6) Scss. 13. e. 7.

CAP. I. DE £SS£]HTIA UUiUS

iiim tantum confileri tenentur certa raortalia, et de quibuscerte numquam sintconfessi {vide mox dicendan. 477. in fine), ut communiter docent Sanch.< Laym. 2 et Croix 3 cum Busemb. Con. Aversa Stoz Cai. Med. Henr. Navarr. Rodr. etc.

Item eximi debent ab obligatione confitendi peccata mortalia dubia ii qui sunt timoratae conscientiae, et non solent deliberate lethaliter peccare; hi enim in dubio rationabiliter, imo moraliter certo credere possent non consensisse, quia praesumptio sumitur ex communiter contingentibus; ita Croix'* Bon. 5 et Sayr. Reg. Bosco et Herincx apud Croix^ ac Habert ' qui sapienter ■ait : Si vir probatae pietatis anxius sit, <zn consenserit delectationi venereae^ moraliter certus esse debet non consensisse; quia moraliter fieri nequit, ut voluntas tam firma in bono proposito mutetur , quin dilucide advertat. Idem docent Salm. scholast. sdicentes: Qui habet unimum satis firmum in bono^ proinde numquam aut raro in aliquod grave consensit, et sensualitatis motus fastidio sunt , non est cur ex qualibet permissione aut non resistentia statim consensum pertimeat; ea namque animi dispositio videtur sufficienter periculum auferre. Ratio huius a priori est , quia is qui habitualiter Deo adhaeret et valde timet ne divina gratia privetur, si contingat aliquando ab eo averti , magnam sibi vim inferre debet, ut remorsum conscientiae contemnat et in peccatum deliberate se proiiciat: id autem non potest agere nisi certo advertat malum quod amplectitur; nam, ut ait doctissimus p. Alvar. (apud Croix 9): Plenus consensus in mortali est tanta iniquitas^ ut celari aut ignorari non fossit , sed in recenti facile agnoscitur. Hinc Dominus dixit s. Theresiae: Nemo me amittit , nisi certo id cognoscat. Ad praesumendum autem quod non adiuerit plenus consensus in homine pio maxime prosunt hae sequentes con(1) D. e. 10. n. 8S. (2) N. 57. (3) N. 611. ii) N. 612. (S) De pecc. d. 2. q. 2. p. 3. n. 19. (6; L. 1. u. S46. (7) T. 5. de eousc. c. 2.

SACi\AMJb.WTI DUB. III ART. t. 385

lecturae quas tradit Croix <o, nimi-« rum: si talis serium et saepe repetitum propositum habuerit numquam peccandi mortaliter, et nesciat illud certo revocasse: si, cum advertit malum , torreatur, et iHico tentationem repellat, statimque dubitet an consenserit: si meminerit se timide processisse: si nesciat an in vigilia vel somno aliquid egerit vel cogitaverit, si enim fuisset vigilans, iam id advertisset et sciret. E converso oppositum est censendum de eo qui est assuetus de facili in peccata mortalia prolabi, quia in dubio praesumitur iste consensisse : si enim obstitisset , utique recordaretur conatus illius quem sibi intulisset ad tentationem repellendam. Unde recte concludit Croix i^, quod vix umquam ia huiusmodi hominibus, tam primi quam secundi generis , datur dubium mere negativum, praesumptio enim (ut ait cum Soto Sanch. Moya etc.) probabilitatem fundat consensus praestiti vel dissensus.

477. Dubitatur 3. an teneatur quis confiteri aliquod peccatum mortaIe.certe commissum, in dubio an illud fuerit vel ne confeisus. Respondetur: Si dubium est negativum, equidem tenetur illud confiteri, ut comrauniter docent Sanch. 12 et Nav. Suar. Dic. ac alii passim cura Salra. i3. Gontra vero , si dubiura est positivura, ita ut ille probabiliter credat se peccatura illud iam confessum fuisse, adest sententia non teneri ad illud confitendum, et hano tuentur Suarez Nav. Sylvest. Bon. Lugo Salm. Croix etc. Verura sicut mihi probabilis minime visa fuit opinio alibi relata eorura auctorum qui dicebaut non esse obligationera implendi vota quae probabiliter irapleta sunt, ita nec valeo hanc approbare sententiara quoad peccatum probabiliter confessura, cum obligatio confessionis sit certa et satisfactio dubia. Non autera reprobo id quod iidera citati auctores tradunt , nempe quod ille qui diligens fuit io

(8)Tr.l3.d.l0.n.l95. (9) L.l.n. S47. (10) lU (11) L. 6. p. 2. n. 612. (12) L. 1. c. 10. u. 71. (15) Dc poeait c. 8. p. S 54.

De Liooaio. Mor. 11.

25

suis peccalis confitendis, si postea dubitat an aliquod peccatum omiserit , postquam multum elapsum sit tempus a quo illud patravit, non tenetur ad confitendum , cum possit credere eo casu moraliter certe iam de illo confessum fuisse. Et subiungit p. Conc. i quod si quis prius ex prava consuetudine in plura peccala lapsus fuerit, el postea sit vere conversus per constantem vitae integritatem , si tunc dubitet an omiserit in confessione generali vel particulari facta cum debita diligentia aliquod peccatum vel circumstantiam, confessarius prohibeat illi ne recogitet quidem de praeterita vita, sed potius imponat ut piis meditationibus tempus impendat. Scrupu- ^ losi autem minime teoentur peccata praeterita confiteri, nisi certi sint quod illa numquam confessi fuerint, ut comraunissime dicunt Caiet. Navarr. Med. Hurt. Becan. Regin. etc. cum Croix 2. Adduntque Sa Stoz et alii scrupulosum non teueri confiteri nisi quae potest iurare fuisse mortalia et numquam dixisse. Vide dictade hoc lib. 4. n. 16.

478. Dubitatur 4. an qui confessus est aliquod peccalura raortale uti dubium, teneatur postea illud repetere quando uti certum agnoscit,

Prima sententia negat, et hanc tenent Tarab. 3 Holzm. ^ Spor. 5 cum Arriaga Pell. etc. Escob. 6 Elbel ' cura Bosco Stoz Herincx etc. et hanc patrocinatur Lugo 8. Ratio quia peccatum illud iam explicatum fuit, uti erat in conscientia terapore confessionis, iamque directe absolutura fuit.

Secunda sententia vero communis (quam sequimur) affirmat^ et hanc tenent Busemb. ut supra^ Bon.^o Sanch.^' Ronc. <2 Conc. *3 Viva Diana cum aliis comrauniter, Carden. *6 qui vocat oppositara improbabilem ; et Lugo quamvis primam sententiam tutatus fuerit, tamen sic concludit : Caeteruniy quia in re morali non est facile rece(1) P. 538. n. 43. C^) N. 611. (5) Mclh. conf.

1. 2.e. i.S.-4. n.24. (4)^.489. (S) T. 5. p. 210. (6) L.IS.n.i7. (7) P. 248. n. 167. (8)D.16. n.78. (9) Sed vera e t communissimasenlcnlia atVirmdt. Hom. ^aO. u. 16. a. 54. (10) D. q. 7. p. 4. n. i&.

. DE POENITENTI/i

dendum a communi sententia. nolo in hoc puncto aliquid definire , sed securiorem partem consulere. Ratio huius sententiae est quia, licet peccatura fuerit directe absolutura, non taraen fuit expositum uti erat in conscientia , prout praecipit Tridentinum, nec explicata fuitsubstantia peccati quae consistit in eius cognita gravitate; ideoque ad supplendam integritatem confessionis opus est illud ut certum manifestare. Nec obstat id quod opponit Sporer, nempe quod si quis confiteretur se fornicatum fuisse decies plus minus, si postea certo adverteret undecies peccasse, teneretur iterum confiteri. Nam respondetur cum Roncag. Diana et aliis, quod dispar currat ratio inter priraura et secundura casura ; in hoc enira secundo casu non ita notabiliter iudiciura confessarii variatur sicut ia prirao , nam hic error numeri moraliter non est circa substantiam , quia iuxta humanum modum loquendi ia numero decimo, addita illa dictione plus minus^ moraliter includitur undecimus, et ideo sic habet communis praxis fideliura , qui non putant se esse obligatosad explicandura raodlcum numerura, quando illura cura incertitudine, dicendo plusminus, exposuerint. In primo vero casu, quando quis confessus est peccatum ut dubium et deinde certum agnoscit , error esl circa substantiam, quia in accusatione dubia nullo modo includitur certa, nec humano modo unquam dubia accusatio delicti tamquara certa accipitur.

Probabilissime autem dicunt Sanchez »8 Bon. ^9 et Salm. 20 cum Suarez Con. Nugn. Dic. Valer. Cordub. Vict. etc. communissime, quod si quis confitetur peccatum quod nec ipse nec confessarius sciebat esse mortale, et postea Dovit esse mortale ex genere 3uo, non tenctur iterum illud confiteteri. Ratio quia hoc casu iam poenitens exposuit confessario suum peccatum ,

ril^ L. 1. c. 10. n. 69. (12) C. 2. q. 8. (15) P. 337.n.59. (14)Q.2.a.3. (lo) P. 10.tr. 16. r.7Sy (16) D. 51. c. 2. in selecl. (17) Loc. cil. (18) L. i. c. 10. n. 69. (19) D. 1».

(20) De poonit ' *»• ». 4. a. 27.

CAP. I. DE ESSENTIA UUIUS

nti in sua conscienlia erat tunc et nunc est, et in praesenli nihil novi occnrrit , nisi quod cognoscat nunc materiam illius peccatiessegravem, quod prius nesciebat.

ABT.II.Quando suQiciat confessio integre formaliter.

■479. Quae sit integritas formalis^ et quis censcatur physice impotens ad inleyritatem materialem. -I. Mulus. Jn hic teneatur confiieri scripto aut per signa. 2. Surdus. 3. /ynarus idiomotis. An hic teneatur confiteri per interpretcm. 4. Morihundus.

480. An absolvendus moribundtts^ qui dat signa doloris sacerdoli praesenti^ quin possit ullum peccatum explicare.

4S. An ubsolvmdus infirmus sensibus deslituius, qui per testimcmum adstantium ostendit desideri,.n absvuitionis. An tunc ubsolutio danda sit ubsolute vel conditionate.

482. Quid si nullum dedcrit signum poenitentiae.

483. Quid si fuerit destilutus in actu peccati.

484. Quando sufficiat integritas fbrmulis ob periculum morlis.

48o. An in periculo contagii possit confessarius absolvere audilo uno peccato.

486. An tcmpore confliclus vel naufragil.

487. Quis censeatur moraliler impotens.Et quid si peccatum non possit explicari sine violalione sigilli.

488. Quinam igitur excusentur ab integritate materiali.

489. An sit obligatio conplendi peccatum^ sinon possit dici sine infamatione complicis.

490. Ex quibus causis liceat manifestare complicem confessariOj qui eum noscit.

49 1 . Bulla Benedicli Xiy. prohibens exquirere a poenitenie nomen complicis peccati.

492. Sententia aucloris^ quod hoc nullo casu erit licitum.

493. « Resp. Etsi ad hoc sacramentum requiratur semper aliqua confessio, non tamen semper opus est ut ea sit integra materialiter, modo sit talis formaliter seu moraliter, id est quantum , moraliter loquendo, hic et nunc potest fieri, etsi postea debeas, si possis, supplere defectum, non statim, sed quando rursum confiteri obligaberis auL voles. Porro, quando talis confessio sufficiat sequentes regulae docent :

» Prima. Quandocumque quis materialiter integre confitendum physice est impotens, sufiicit integritas formalis, quia praeceptum divinum non ob(1) P. 8. n. 11. (2) De poeuit. c. 7. p. 2. n. 17. •5) D. n. 87. (4) N. 1194. (S) P. 603. n. 38.

6. D. S. secl. 2. p. ull. (7) P. 237. n. 154. ,8) C. 1. q. l.r. 2. (9) Ibicl. n. 1«.

7. 4. dist.l7. .1. 5. a. 4. (11) P. 8. a. 10.

ACRAMENTI DUB» III. ART. II. 387

ligat ad impossibile. Unde possunt ia sequenlibus casibus absolvi: 1. Mutus, etsi unum tantum vel alterum peccatum per nutus significaverit , nisi tamen scripto possit confessario exhibere, ad quod tunc eum teneri probabilius est, ut communiter docetur contra Caiet. Nav. et alios. »

Quaeritur an mutus teneatur confiteri per scripturam, si aliter non possit.

Prima sententia negat et hanc tenent Pal. 1 et Soto Navarr. Led. Vict. Val. Barb. etc. apud Salmant.2. Quia, ut dicunt, modus sic confitendi semper est obnoxius periculo manifestationis.

Secunda sententia vero probabilior et coramunior affirmat et hanc tenent Lugo 3 Croix * Auacl. ^ Bon. c Elbel ' cum Henno Cleric. Ronc. ^ cum Fag. et Salm. 9 cum Vasq. Bec. Hurt. Henr. Gran. etc. ex d. Th.o. Ratio quia qui tenetur ad finem tenetur etiam ad media non difficilia. Id tamen intelligendum (ut bene advertunt Bon. et Salm. cum Dic), si in tali confessione per scripturam moraliter absit manifestationis periculum aut grave incommodum extraordinarium. Mutus autem non solum in periculo mortis tenetur sic confiteri, sed etiam tempore praecepti paschalis, ut merito docent Pal.< Laym.i2 Ronc.i^ et Salm.i^ cum Caiet. Nav. Tol. Soto Sa etc.

« 2. Surdus qui non potest omnia explicare i^» Laym. i6. 3. Ignarus idiomatis, tempore praecepti vel alterius necessitatis, etsi non integre intelligatur, si ueque confessarius linguae gnarus neque interpres haberi possit; imo etsi adsit interpres; nou enimtenetur per eum confiteri, ut docent Suarez Vasq. Dian., nisi forte in periculo mortis, in quo aliqua minora confiteri sufficit (Sed etiam tempore mortis probabile est eum nou teneri, ut Salm. <7 cum Caiet. Sot. Pal. etc. Nisi infirmus dubius sit de contritione, ut Viva

(12) C. 6. n. 4. (13) L. c. (14) Ib. n. IS. et 17.

(15) Intclligitur hoc dc omnino surdis, r|uia surdastri debent adduci in aliquem remotura locum ut corum confessiones audiantur. Hoai. Ap. tr. 16. n. 35.

(16) L. ». t. 6. c. 8. (i7J Df poenit. c. 7. p, 2. B. 21. (18) Q. 4. art. 3. n. 10.

»

388 LIR. VI. TaACT. IV

SufBcit tamen tunc dicere unum veniale, Salm. i et Viva cum communi. Quid tempore pestis vel contagii. Vide n. 485.). Vide card. de Lugo^. 4. Moribundus usu linguae subito destitutus, si petat absolvi ac det signa doloris vel ante dederit coram aliis : raodo id fecerit in ordine ad sacramentum , quod de quovis in eo statu praesumendum videtur. Quo casu, si (saltem coram ipso iufirmo) sive ab uno sive pluribus mediatis vel immediatis teslibus detur testimonium , sacerdotem non tantum posse, sed probatbiliter etiam teneri absolvere (saltem sub conditione) docent Diana et Lugo^ ex multis aliis : item Bon . citans declarationem cardinalium pro se , et Praep. * eo quod sic et aegri necessitati et revereutiae sacramenti consulatur. D-ixi saltemy quia Tamb. 5 citans Coninch. Praep. et Lugo docet posse et debere absolvi absolute, etsi sit absens qui de signo coram se dato testatus fuit. Denique, si nuUum signum dederit, nuUo modo absolvendus est, cum actus iudicialis non exerceatur, nisi praecesserit accusatio. Licet enim recentiores quidam, ut Tamb.6 citans Homob. et Molfes., item Phil. Servius? Anton.s Bart. de s. Fausto etc. censeant posse, imo debere absolvi sub conditione » dummodo alias probe et christiane vixerit, eo quod praesumi possit interius elicuisse contritionem, idque Diana^ ex aliis duodecim iudicet probabile : ab aliis tamen merito reiicitur, ut Suar. Vasq. Coninch. Mercer. Card. de Lugo lo Malder. etc. ipseque Diana et alii 42. apud Aversam; quia deest omnis externa confessio, quam esse partem essentialem huius sacramenti constat ex Trident. et ex nuUo signo rationabiliter praesumi potest, ut suppono. Vide card. Lugo i3 Aversami^ qui notat absolutionem quae iis qui iuscripti sunt in societatem rosarii solet in infirraitate impendi sine omni confessio(1) Ib. n. 23. (2) D. IS. n. 61. (3) D. 17. n. 84. (4) Q. 4. dub. S. etc. (S) L. 2. exped. confess.

(6) De exped. coufess. 1. 2. c. 10.

(7) lu Amico Gdeli, p. 1. c. 1. (8) De lit. (9) P. 4. t. 4. r. 92. et p. 9. t. b. r. 20.

DE POENITENTI*

ne, non dari tamquam sacraraentaleos, nec in ordine ad conficiendum sacramentum, sed ad indulgentiam et remissionem poenae consequendam.

480. Circa absolutionem moribundo impertiendam plura sunt notanda : et certum est quod moribundus qui signa datpoenitentiae sacerdoti praesenti absolute est absolvendus. Et expedit illum toties absolvi, quoties nova ipse praestet signa doloris:Tamb.<5.^ et Auctor de offic. confess. insertus in opere La Croix cum Laym. et Lugo. Obiiciunt Sot. Can. ac Ledes. et dicunt : Si deficit materia, ubi cadet absolutio? Non cadet quidem ( ut aiunt) directe super peccata infirmi, alias ipse non teneretur postmodum ea confiteri; noa indirecte, cum nultum peccatum explicetur et directe absolvatur. Resp. quod absolutio cadet directe super omnia peccata illius sub ratione generica peccati, ut accidit in naufragio , bello etc; talis autem confessio incasu nostro satis habetur in illo signo praestito doloris sive in petitione absolutionis; his enim actibus infirmus iam se peccatorera fatetur: indirecteautem super peccatis particularibus, et ideo poenitens tenetur postea illa in particulari explicare. Falsura autem est dicere quod absolutio tunc ferretur causa incognita , quia potius dicendum quod eo casu fertur causa cognita meliori modo quo potest, licet non plene cognita, ut ait Croixi^. Et hoc est certura ex mox dicendis.

481. Dubit. h, An possit impertiri absolutio moribundo sensibus destituto, qui per testimonium adstantium desiderium ostendit absolutionis, dando signura doloris vel absolutionem postulando. Negant pariter Canus Ledes. et Alvarez Turrian. etc. ap. Diana*'. Sedoppositum omnino affirraandum cum sententia comrauni , quam tenent Suarez^s Tol.19 Layra.20 Lugo 21

(10) D. 17. S.3. (11) L. c. (12) Scss. 14. cau. 9. (13) Loc. cit. (14) Quaesl. 10. s. 18.

(15) Melhod. confess. 1. 2. c. 10. 1. n. 7.

(16) Loc. cit. (17) T. 5. tr. 3. r. 4. (18) D. 2o. secl. I. (19) L. 3. « 8. n. 2. (20) C. 6. n. . (21) D. 17. «ecU 4. c4«

CXV. I. DE ESSENTIA HUIUS SACRAMENTI DUB. III. ART. 11.

389

Elbel 1 Couc. 2 Holzm.3 Moya * Auclor apud Croix Salm. 5 cum Bellarm. Sylvest. Palud. Tolet. Lugo Valent. Suar. Vasq. Laym. Sa Gonet et aliis pluribus comm. Id tenent etiam Scot. apud Ludov. Caspensem 6 et s. Th. ' qui sic ait : Si infirmus qui petiit unctionem amisit notitiam vel loquelam antequam sacerdos veniret ad eum, ungat eum sacerdos . quia in tali casu debet etiam haptizari et a peccatis absolvi. Idem sentit s. Antoninus, cuius verba referuntur in sacerdotali romano (apud LugoS) ubi dicitur: Infirmus^ etiamsi malus et ohstinatus diu perseverans in peccatis et diu non confessus^ si petiit sacerdotem ut confiteretur^ et interea faciente aliquo confessionem generalem pro €0 , sacerdos faciat absolutionem ab omni peccato. Probatur ex concilio arausicano^ ubi sic habetur: Subito ohmutescens poenitentiam accipere potestj si voluntatis aut praeteritae testimonium aliorumverbis habeat, autpraesentis in suo nutu. Item ex conciL carthag. lu.^^uhiiAegrotantes si per se respondere non possunt , cum voluntatis iorum testimonium^ hi qui sui sunt^ periculoproprio dixerint^ baptizetur. Similiter de poenitentibus agendum est. RurBusconc.carthag. iv.^i sicstaluit: Isqui poenitentiam in infirmitate petit, si casu dum ad eum sacerdos invitatus venit , oppressus infirmitate ohmutuerit vel in phrenesim versus fuerit^ dent testimonium qui eum audierunt et accipiat poenitentiam. Et si continuo creditur moriturus^ reconcilietur per manus impositionem et infundatur ori eius ewcharistia. Probatur etiam ex s. Leone papa'2 qui sancivit: Si aliqui vi aegritudinis ita fuerint aggravati , ut quod paulo ante poscebant^ sub praesentia sacerdotis significare non valeant , testimonia eis fidelium circumstantium prodesse dehebunt , ut simul et poenitentiae et reconciliationis beneficium consequantur. Probalur eliam ex rituali rom. i3 ubi : Quod si inter confitendum vel et(1) P. 2S8. n. 201. (2) P. 544. n. I. (3) N. 693. (4) Ditp. 6. q. 1. (S) De poenil. c. 8. p. 6. n. 148. (6) De poen. disp. 4. secl. 22. (7) Opusc. Go. de cacr. utict (B) D. 17. d. 56. (9) C. <iui rcccJuut,

iam antequam incipiat confiteri^ vox et loquela aegro deficiat^ nutibus et signis conetur, quoad fieri poterit, peccata poenitentis cognoscere, quibus utcumque vel in genere vel in specie cognitis, vel etiam si confitendi desiderium sive per se sive per alios ostenderit^ absolvendus est. Perperam autem opponunt adversarii hoc rituale romanum fuisse ab aliquo privalo doctore confectum, etsi approbante pontifice*, unde dicunt noa excedere privatam auctoritatem , cura non habeat auctoritatem, sed tantum approbationem pontificiam. Verum recte eos confutant Lug.^'* etDian.i^; nam Paulus V. in bulla exprimithoc rituale auctoritate sedis apostolicae prodiisse his verbis: Postquam Piuspapa v. hreviarium et missale edenda censuit, restahaty ut sacri ecclesiae catholicae ritus apostolicae sedis (nota) auctoritate prodirent. Deinde subdit: Quapropter hortamur in Domino episcopos , parochos etc. ut in posterum romanae ecclesiae auctoriiate constituto rituali in sacris functionibus utantur et in re tanti momenti quae catholica ecclesia et ab ea prohatus usus antiquitatis statuit , inviolate observent. Hancque nostram sententiam probabiliter aitCroixt^ cum Lugo Dicast. etc. locum habere, etiamsi adsit unicus testis et mediatus , teslans signa data ab infirmo; per tale enim testimonium satis fit sensibiliter nota confessario confessio infirmi.

Neque obstat decretum Clementis viii. ubi damnavit confessionem factam absenti per epistolam vel nuntium; nara, ut refert Coninchius ex testimonio Petri Lombard. et cardin. Bellarmini, idem Clemens interrogatus postea de praedicto casu moribundi , respondit, minime voluisse eura comprehendere, sed talem moribundum omnino absol vendum esse. Idemque testatur Suar. apud Tanner. ex ore psius Clementis viu. et Pauli v. Idera dicit Elbel i».

caus. 26. q. 6. (10) Can. 34. (11) Can. 70 (12) In c. is qui 8. causa 26. q. 6. el in epiist. 89. fl3) De sacram. poenit. Ordo ministraiuli. (14) D. 17. n. 48. ^lf.) Loc. cit. (16) N. llo9. (17) L.daabsol.mor. (18j Q. 9. n. 10. (1S);N.207

Utrum vero tunc absolutio danda sit absolute vel conditionate. Communius censent dd. absolute, quia tunc ( ut ait Tamb. i ) sacerdos ex assensu probabili recte operatur; ita eliam Lugo 2 Spor. 3 cum Vasq. Fill. etc. et 1dem sentit Viva'* dicens: quod in casu necessitatis (alias semper quaerenda est certitudo moralis) sacramenta absolute sunt administranda , semper ac babetur probabilitas de materia: conditionate vero, ubi habetur tantum dubium prudens. Sed Croix, quamvis idem asserat 5 quod absolutio danda sit absolute cum habetur probabilitas de materia , in praesenti tamen casu ^ dicit absolutionem dandam esse condi tionatam; et idem censent Wig.' Bon.s et Suar.9 cum Ang. Sylvest. s. Anton. et communi, ut ipse asserit. Et hoc tutius videtur, praecipue ubi prudenter de signis datis dubitatur, ut de facili dubitari potest, praesertim si infirmus sit rusticus.

482. Dubitat. 2. Quid si nuUus adsit testis de signo poenitentiae praestito ab aegroto , et aeger sensibus destitutus nullum pariter det signum, an hic absolvi possit.

Prima sententia negat et hanc tenent Bus. ut supra^ Lugo Suar. <i Petr. Abelly 13 Laym. Ronc. et Diana 16 cum Henr. Naldo etc. Ratio brevis, sed valde urgens est , quia tunc deest materia sacramenti , quae debet esse sensibilis.

Secunda sententia vero communior aflSrmat posse et debere absolvi, dummodo infirmus christiane vixerit, et hanc tenent Merb.^' Morin. 18 Genet.i» Holzm. 20 Spor. 21 Elbel 22 Viva^s Salmant. 24 Tamb. 25 Croix 26 cum Card. et probabilem putat Conc.27 cum Salmer. luenin. Pontio Vanroy Raynaud. Henr. a s. Ign. Mach. PeU. etc. quos citat. Idem docet d. Anton. cuius verba adducuntur in cit. sacerdotali ro(1) Metli. conf. 1. 2. c. 10. n. 8. (2) D. 17. n.90. (5) N. 840. (4) In append. ad proj). damn. §.11. (ii) L. 6. p. 2. n. 1760. (C) D. I. n. 11S6.

(7) Tr. 13. n. 93. (8) De poenit. q. S. sect. 2. p. 2. §. 4. n. 8. (9) D. 23. s. 1. n. 12. (10) D. 17. »ecl.3. (11)D 23.scct.l. (12) T. 4. p.109. q.lO.

. DE POENITENTIA

mano (apud Lugo 28) ubi dicitur: Injirmus qui amisit loquelam vel usum ra* tionis^ si bene vivebat^ quamvis non pe-* tierit sacramenta^ quia ex insperato ta^ lia acciderunt... debet praesupponi con^ tritus; et sacerdos faciat absolutionem ab omni peccato. Id clare confirmatur a d. Augustino 29 qui sic ait: Catechu-^ menis in huius vitae ultimo constitutis^ si morbo aut casu aliquo sic oppressi sunt^ ut petere baptismum non possintj prosit eis quod eorum in fide christia' na nota voluntas est, ut eo modo bapti^ zentur quo baptizantur infantes, quo^ rum voluntas nulla patuit. Etiamsi VO' luntas eius incerta est, multo satius est nolenti dare^ quam volenti negare, ubi velit an nolit sic non apparet. Deinde pergit s. doctor et docet eamdem rationem esse habendam baptismatis et poenitentiae, dicens: Quae autem baptismatiSy eadem reconciliationis est causa^ si forte poenitentes^ finiendae vitae periculum praeoccupaverit; nec ipsos enim ex hac vita sine arrha suae pacis exire velle debet mater ecclesia.

Sed dices, ubi hic habetur materia sacramenti ( nempe confessio et contritio) quae debet esse sensibilis? Respondent Genettus et luenin., quod si in peccatore moribundo, ut diximus, signum simplex doloris datum efficiat ut ipse praesumatur dispositus, quanto magis id efficiet bona vita anteacta? Sed haec responsio non satisfacit; nam ad impertiendam absolutionemnou sufficit praesumptio doloris interni, sed requiritur externa manifestatio peccatorum, qua deficiente, deficit materia sacramenti. Nec satisfacit alia responsio luen., nempe quod actus poenitentis, iuxta Scotum et alios, non sunt mate^^ia ex qua constat sacramentum poenilentiae, sed tantum materia circa quam, hoc est dispositio ad recipiendum sacramentum; dispositio autem

(15) P. 139. n. 2. (14) C. 8. (IS) C. S. q. 7. (18) P. 5. t. 5. r.8. (17) De poen. t.2. p.252.q.83 (18) L. 10. c. 10. (19) T. 4. p. 290. .|. S. (20) P. ISI. n. 394. (21) N. 243. (22) N. 208 (23) L. c. (24) De poeniL c. 8.p. 0. n. 137. (23) C. 10. n. 12. (26) N. 1162. (27) P. 5i9. n. (23) D. 17. u. 36. (29) L. i. de adult. eoui. c. 26.

CAP. I. DE ESSENTIA HUIUS SACRAMENTI DUB . III. ART. II.

391

non debet necessario esse senslbilis; nam huic obstat quod hoc sacramentum fuit a Christo Domino (ut docet Tridentinum) institutum in modum iudicii, unde omnino requiritur peccatorum accusatio saltem generica, ut sententia absolutionis proferri possit. Melius igitur respondent Viva et Salm. < cum Aversa Molf. et aliis, quod eo casu bene adest prudens dubium quod moribundus vel ante destitutionem noverit suae damnationis periculum, vel post destitutionem ad illud advertat in aliquo lucido intervallo, in quo praesumitur velle et petere absolutionem signis vere sensibilibus, nempe per suspiria, motus corporis, saltem per anxiam respirationem, quamvis tunc ista signa confessarius non percipiat: sufficiunt enim talia signa in tanta necessitate, saltem ex prudenti dubio praesumpta, ad dandam absolutionem sub conditione, quidquid dicatGenet. dandam esse absolute; cum enim nullum signum certum adsit, bene advertunt Petroc. et Salmantic. Sporer Holzman Croix Elbel Viva etc, absolutionem omnino praestandam esse sub conditione, quae sacramenti iniuriam reparat, si forte desit materia sacramenti. Haec sententia est satis probabilis, non solum extrinsece ex auctoritate tot gravium auctorum, sed etiam intrinsece, sallem ob rationem, quia in casu extreniae vel urgentis necessitatis licitum €St uti materia dubia ex principio maxirae apud theologos probato, ut ait luenin 2. Hoc casu enim possumus uti opinione adhuc tenuis probabilitatis, ut recte aiunt Sanch. 3 Viva ^ et Croixs €um Gobat. et fuse probat Carden. 6 cum Nav. Soto et Filguera. Ratio quia necessitas efficit ut licite possit ministrari sacramentum sub conditione in quocumque dubio; per conditionem eoim satis reparatur iniuria sacramenti, et eodem tempore satis eonsulitur

(1) Locc. cc. (2) iDst. tbeol. t. 7. p. et <S) L. 2. de matr. d. 56. n. 8. «t dec. 1. 1. c. 9. n.2S. Ia\ Dicl. S. 11. vcrs. Ralio. (S) N. 1162.

[6) Iif prop. damu. ab Inuec. zi. diss. 4. c.7. n. 48.

(7) T. 5. p. 564. (8) L. c. (9) De poenit. c. 5.

(iU) Kou negalur, quud si scnsuum destilulio diusaluti proximi. Et maxime hic advertendum quod sacerdos, quando potest, tenetur sub gravi absolvere infirmum, ut dicunt Mazzotta ^ et Suar. Vasquez Coninch. Sylvest. Caiet. cum communi apud Viva 8. Utque colligitur ex c. Si preshyter, ubi dicitur: Si presbyter poenitentiam negaverit moribundoj reus erit animarum. Bene tamen advertit hic Ronc. ^ non esse saepius absolvendum moribundum sensibus destitutum intra breve spatium temporis sine novo signo certo, nisi bis vel ter, servata proportionata distantia; quia revera tunc cessat necessitas quae adfuit in antecedentibus absolutionibus praestitis. Secus vero dicendum si destitutio perseverat per longum terapus ^^.

483. Dubitatur 3. An possit absolvi qui fuerit sensibus destitutus in actu peccati, puta adulterii, duelli. Negant Genet. n Habert 12 luen. <3 et Conc. i^. Sed affirraant Holzra.is Auctor de offic. confess. ( apud Croix ) et probabilem putat Elbel ^6 cura Pontio Carden. Gormaz et Stoz. Hi dicunt talem infirmum etiam absolvendum esse sub conditione, modo constet fuisse catholicum. Hacque opinione dicunt Merb.^^ et Dupasq.iSquemlibet sacerdotem posse uti, saltem apposi ta conditione: probatque Merbes. auctoritate d. Augustini 19 qui diclt: Ego non solum alios catechumenos, verum etiam ipsos qui viventium coniu^ giis copulati retinent aduUerina consortia^ si desperati et intra se poenitentes iacuerinty nec pro se respondere potuerint^ haptizandos puto. Qais enim novit^ utrum fortassis adt/lterinae carnis illecebris usque ad haptismum statuerant detineri? Quae autem baptismatis^ eadem reconciliationis est causa^ si forte poenitentem finiendae vitae periculum praeoccupaverit. Obiicit Petrocorensis s. doctorem loqui hicde eo tantum qui signum dederit poenitentiae, quod inliuf perseverat, cum actuale mortis periculum adsit, potest pluries repcti absolutio, v. g. ter aut qua« ler ia die. Hom.Ap. tr.l6. n.57. (11) P.300. q.6. (12) T. 6. p. 468. (13) T.7.p.8SS. (14) P. 549. n.lo. (15) P. 152. n. S94. (16) P. 261. n. 2l i. (17) T. 2. p. 238. V. Sunima. (18) T. 8. p. 22.J. (19) L. c. dc adult. coniug. c. 28.

fert ex illis verbis, si intra se poenitentes iacuerint; uride (dicit) supponitur quod talespoenitentes iam aliquod suae poenitentiaesignum dederint,alias quomodo possent uosci intra se poenitentes? Recte respondet Merbes. quod illud, intra se poenitentes^ non debet intelligi absolule, sed dubitanter, nerape sl forte poenitentesiacuerint: et boc fit manifestum ex verbis sequeutibus s. doctorls : Quis enim novit utrum fortassis adulterinae carnis illecebris usque ad baptismum statuerant detineri? C\im ergo d. August. dixerit, Quis enim novit, supponithuiusmodi peccatores nullum conversionis signum praebuisse, alias iam notum esset ipsos statuisse adulterina consortia non detinere. Et haec sententia satis probabilis mihi est ob eandem rationem quae adducta est in praecedenti dubio; si enim licite absolvi potest et debet aegrotus sensibus destitutus qui nullum dederit poenitentiae signum, si christiane vixerit, eo quod de ipso prudenter praesumi potest quod in extremo vitae, si aliquod lucidum intervallum habet, velit absolutionem sacramentalem recipere; sic etiam potest et debet absolvi (intellige semper sub conditione) homo catholicus, etiamsi in actuali peccato sensibus destituatur; pro hoc enim etiam merito praesumi potest quod ipse in proximo periculo suae damnationis constitutus cupiat omni modosuae aeternae saluti consulere. Dixi homo cathoUcus; nam secus dicendum de haerelico, ut recte advertit Holzm. ^ Haeretici enim , etiamsi in eo casu dent signa poenitentiae, non debent absolvi, nisi expresse absolutionem petant, quia tailes nunquam prudenter praesumi valent ea signa praebere in ordine ad confessionem, a qua summopere abhorrent.

484. ft Secunda, Quando poenitenti vel confcssario imminet periculum vitae, quod nec illum integre confiteri, nec hunc audire patiatur, sufficit integrilas formalis. Ratio est quia tunc

(1) N. B94. (2) P.S, l. 3. r.7o. (Z) P.3o9.n.2. (4j Tr.15 II. 102. (5) P. 139. (G) Dc i)ocu. d.5.

DE POEmTENTlA

materialis non est possibilis moraliter^ quod valet seq. cas.

» 4. Si poenitens, v. gr. infirmus^ uno, alterove peccatodicto,deficiat vct sit grave periculum, ne deficiat.

» 2. Si infirmus volens confiteri dum ei fertur viaticum, deprehendatur raultas confessiones fecisse invalidas, et gravitas morbi non patiatur dilationem absolutionis. Gran. Diana 2 [Vide dicta n. 260.).

» 3.Si ipse sacerdos in periculo constitutus, videatur ante moriturus, quam poenitens absolvatur.

» 4. Si tempore pestis prudentum iudicio, moraliter certum periculum sit ne confessarius inficiatur: qui sitamen totam audire velit, tenebitur ad eam poenitens.

485. Similiter docent Concina 3 Wigandt ^ Abelly 5 Bonacina 6 oum Vasq. Con. etc. quod, quando infirraus laborat morbo contagioso et confessarius nequit absque periculo, etiam a longe, ipsum audire diutius immorando; tunc confessarius, audito aliquo peccato, potest eum statim absolvere. Sic etiam probabiliter excusat Ronc. ' a confessione materialiter integra, si haec sit valde prolixa cum gravi nota poenitentis, dum urgeat neQ&ssitas communicandi vel celebrandi et non suppetat tempus. Caeterum minime quidem est excusandus is de quo ob prolixitateni confessionis facile alii suspicarentur ipsum multis esse culpis gravatum.

486. « 5. Si iramineat conflictus vel sit multitudo moribundorum, v. g. in naufragio, nec possint omnes audiri. In quo casu possent etiam omnes simul^ dicto uno peccato, quodminus infamat (vel etiam secundum quosdam, si aliter fieri non possit, dicendo in genere se esse peccatores ) absolvi, dicendo : Ego vos absolvoj etc. Vide Sa * et Con. ^ (Non erit autem impotentia sufliciens». si multus fuerit ad eumdem confessarium concursus, ut volebat prop. 59.inter damnatas ab Innocentio xi.).

487. » Tertia. Quando ex confessio*

q. S. scct. 2. piincl. 2. n, 13. (7) C. 3. q. 1. r. 2. ^ii) V.Absolulio. (0) Dc »acr. d. 7. liwl» ^

CAP. I. 1)E ESSENTIA HUIUS

ne cerri peocati vel circumstanliae timetur merito gravedamnumproprium vel alienum, sive confessarii sive alterius, corporalevel spiriluale, potestid reticeri. Ratio est quia praeceptum divinum de integritate non obligat cum tanto incommodo, quod tantum esse posset, ut peccares confitendo, v. gr. 4 . Si sacerdos certum peccatum sit revelaturus (mtellige cum Con. card. de Lugoi, quod poenitens ipse non teneaturrevelarej. 2. Si sciat, v. gr. mulier ex certopeccato sibi vel confessario fore periculum ruinae. 3. Si poenitenti inde immineat grave damnum vel periculum vitae vel famae. In his tamen casibus videtur requiri necessitas confitendi, V. g. ob coramunionem annuam vel si longo tempore alioqui esset differenda ( Dlcunt Lugo Henr. etc. ap d Salm. 2 sufficientem etiam habere necessitatem dimidiandi confessionem qui esset in peccato mortali et deberetper duos vel tres dies alium confessarium expectare). Vide Fill.^card. de Lugo qai monet, talia damna aut pericula non facile fingenda esse; et quidem in religioso vix posse locum habere.

» Quarta. Si quis aliquod peccatum vel circumstantiam non possitconfiteri sine violatione sigilli, v. gr. si invalide absolvisses simoniacum , nec posses confiteri, nisi illi qui facile inde posset coniicere, quisnam ille esset.

488. » Ex omnibus supra dictis sequilur excusari etiam sequentes ab integritate materiali : 1 . Qui habent casum reservatum, de quo infra, et Laym. 5 (Sed circa hocviden.265. v. Quaer. 2.).
489. Scrupulosum qui perpetuo angitur de oblitis ( Ita eliam Holzman 6 cum comm. et Elbel ' cum Laym. Illsung. et Stoz.). 3. Quem sacerdos absolvit ante finem, nolens omnia audire, ut habet Bon. hic, 4. Quem fallit memoria, ita ut dicat se scire in genere quod peccaverit mortaliter , non occurrere autem speciem peccati; etsi tunc veniale aliquod addere sit consultum.

(1) D. SiG. n. aa7. (2) De pocn. c. 8. p. n. 123.

(5) T. 27. c. 6. (4) L. c. (S) L. S. t. 6. c. 12.

(6) N. SoO. (7) N. 13 J. (8) Loc. cit. 11» Loc cil (10) C. 7. (11) Hic Juh. 6.

SACRAMENTl DUB. III. ART. II. 393

Ita Coninch. et Laym. * contra Sot. et Medin. 5. Eum qui extreme rudis vel simplex dicit se dolere de peccatis, nullum tamen in specie, no veniale quidem, sciat dicere: qui etsi, speculative loquendo , posset absolvi , practice tamen non expedit, sed data benedictione permittatur communicare. Ita Laym. 9. 6. Qui aliquod peccatum non potest confiteri sine complicis infamatione, v. gr. si peccasses cum matre, vel sorore, quam confessarius nosset, tunc enim, si alium confessarium non potes habere, quem alias adire tenereris, sufiiceret, imo deberet dici, quod animo cum ea, vel in gene* re cum aliqua fornicationem vel incestum commisisses, reticendo gradum primum vel secundum, quoad licebit sine manifestatione complicis , cum proposito confitendi integre sacerdotl alteri proxima occasione. Ita probabiliter Nav.io Bon. Coninch. VaL Praep.ii Gormaz. elc. Ratio est quia quando duo praecepta divina concurrunt, naturale et positivum, quae simul servari non possunt, praeferendum est naturale, quia strictius obligat. Etsi probabilius contrarium docent Filliuc. Suar. Vasq. Less. c. de Lugo 12 Hurt. Coninch. et alii commun. Unde talis saltem non tenebitur tacere id peccatum, ne complicem infamet, nisi commode possit (quod c. de Lugo extendit etiam ad non complicem, sine cuius manifestatione peccatum explicari non potest) ideoque confessario curandum ne nominentur personae, nisi ad poenitentis directionem opus esset ; tuno enim infamia ista non tanti aestimatur, eamque sibi imputetqui peccavit. Conferendum tamen est commodura directionis cum infamia. Ratio supradictorum oranium est, quia in his casibus moraliter non potest fiericonfessio materialiter integra. Laym.'3 Fag.^''. Vide Dianais Less.^6 Xarab.»' qui docet probabile esse quod talis^enitenspropter solam consolationem quam sentit ab

(12) Art. 16. n. 394. (13) C. 8. (14) P. 1. c. 3. (IS) P. 3. t. 4. rcs. 64. ell31. et p. 1. 1. 7. res. 49. (IG) Lib. 2. c. 11. d. 11. (17) De exp. couf. 1. 2. c. 9. $. 2.

amico vel aocto confessario, possit ei confiteri, elsi alinm haberi possit.

489. An sit obligatio confitendi peccatum mortale quod non possit explicari sine manifestatione complicis.

Prima sententia negat, et hanc praeter Nav. et alios apud Bus. ut supra, tenent Hostiens. et Innoc. ' ac Diana 2 cum Soto et Petig. Ratio quia ( ut dicunt ) praeceptum naturale servandi famam proximi praeferendum est positivo servandi integritalem confessionis, et hanc probabilem putant Bus. et Mazz. 3 cum Bon. Med. etc.

Secunda sententia vero communis quam sequimur affirmat, et hanc tenent Gonet ^ Pal. 5 Conc. 6 luenin. ' et Salm. 8 cum s. Bonav. s. Anton. Caiet. Suar. Lugo Layra. Sylvest. Tol. Vasq. Ang. Con. Pontio et aliis plurimis ex d. Thom. qui » sic ait : Si speciem peccati ( poenitens) exprimere non possit , nisi exprimendo personam cum qua peccavit, puta si cum sorore concubuit^ necesse est ut exprimendo peccati speciem exprimat personam. Sed si fieri potest, debet quaerere talem confessorem qui personam sororis non cognoscat. Et idem docet s. Bernard. <o dicens : De nullo sinistre loquaris ^ nisi in confessione^ ubi non potes aliter manifestare pecca^ tum tuum. Ratio est quia praeceptum integre confitendi servari debet semper ac licite servari potest; satis autem licite in casu nostro servari potest, cum manifestatio alieni criminis non sit illicita quando fit ex rationabili causa, ut docet idem d. Th. », ergo servari debet; et sic respondetur rationi oppositae primae sententiae ; ultraquam quod complex consentiendo in peccato iam amisit ius ad suam famam in ordine ad confessionem illius peccati. Diximus peccatum mortale; nam ob peccatum veniale explicandum, aut mortale alias confessum , non licet grave

(1) In c. Omuis de poen. et rem. (2) P. 1. tr. 7. r. 49. (5) T. 3. n. ZQQ. (4) D. 10. q. 4. (o)P. H.n.7. (6)P.54l. n.6. (7) T. 7. p. 469. IQ) De poeuil. c. 8. p. S. n. 128. (9) Op. 12. q. 7. In form. lion. vilae. (11) 2. 2. q. 73. art. 2. D. 16. n. 412. et 413. (15) Q. 3. a. 7. u S. M) L. 2, c. 9. S. 2. u. IS. (lo) C 3. q. 3. r. 1. i6l Praclecl. llicol. dc poenit. q. 6. arl. 4.

. DE POENITENTIA

crimen alterius manifestare , ut rccte dicunt Lu(?o»2 Viva<^ Tamb. n et Roncaglia «5 contra Renzi et Verric.

Tenetur vero poenitens, quando commode potest, alium petere confessarium , cui incognita sit persona complicis ut eius fama servetur ; nec satis probabilis videtur opinio quam tenent Tourn. 16 Renzi 17 cum Fag. qui citat Suarez (sed non bene, ut mox videbimus), item Med. et Gers. apud Lugo^», nempe quod hoc sit tantura de consilio; nam communiter hoc esse de praecepto dicunt Suar. 19 qui; Si poenitens possit ei confiteri qui non cognoscit per^ sonam complicis^teneturid facere: et in hoc omnes conveniunt , Layman 20 cum communi , Antoine 21 Ronc. 22 viva 23 qui habet certum, ac Lugo 24 cum Vasquez et Coninch.

490. Dixi, quando commode potest , uam iuxta plurimorum sententiam excusant poenitentem ab exquirendo alium confessarium sequentes causae, nempe 1. Si urgeat periculum mortis, aut praeceptum annualis confessionis vel communionis, ita Sporer 25 et Viva26.2.Si poenitens non celebrando vel communicando incurreret infamiae notam,ita Suar.27 Lug.28 Ronc. et Renzi29.
491. Si quis existeret in peccato raortali, et deberet expectare ultra biduum ; ut Suar. 30 Viva 3i et Renzi cum Fagund. Sed mihi videtur durum esse ei qui est in mortali manere sine absolutione etiam per diera ; et huic non videtur dissentire Antoine^z qui dicit absolute non teneri ad expectandum, qui est in statu culpae mortalis, et Lugo 33 putat talem minus obligari ad difi^erendam confessionem, licet postea sic subdat : Non parum hic faciet^ si per biduum differt confessionem. Et Herincx ac alii apud Salm. 34 nimiam putant dilationem bidui vel tridui. 4. Si credatur

(17) C. 2. sect. 2. q. 10. (18) D. 16. n. 392. (19) D. 34. secl. 2. n. 1. (20) C. 8. n. 12. (21) P. 607. n. 39. (22) C. 4. q. 3. r. 2.

^23) Qu. S. art. 7. n. S. (24) Loc. cit.

(25) P. 226. n. 472. (26) Dict. art. S.

(27) D. 34. scct. 2. n. 13. (28) D. 16. h.416 (29) Loc. cit. (30) Loc. cit. n. 8. (3i)Loc. c. (32) C. 2. q. 13. r. 3. (33) N. 416.

(34) De pocnit. c. 8. p. S. u. 1S3.

CAP. I. DE ESSENTIA HUIUS

eomplex cessisse iuri suae famae, puta b! frater peccavit cum sorore, quam scit seiungi non posse a comitatu matris ut alium adeat confessarium. Roncaglia 1. 5. Si alicui solito quotidie celebrare vel communicare grave esset omittere celebrationem vel communionem. Lugo 2. 6. Si quis difficulter alteri quam consueto confessario conscientiam aperiret. Ronc. 3. 7. Si alias privaretur iubilaei vel indulgentiae beneficio. Renzi ^ cum Cotonio et Fag. apud Lugo 5. 8. Saepe excusantur matres et uxores manifestantes peccata filiorum et virorum confessario qui hos novit; id enim communiter faciunt ad consilium petendum vel ad leniendum dolorem; alioquin ipsis nimis durum foret novos confessarios adire. Croix 6. 9. Si quis propter consolationem quam sentit ab amico vel docto confessario nollet aliumquaerere, cum plures dd. ut Nav. Less. Azor. Caiet. et Tann. (vide dicta L 3. n. 973. v. Sed ) dicant non esse plus quam venlale manifestare crimen proximi uni vel alteri viro probo ; unde ait Tambur. satis excusari ab huiusmodi culpa veniali, qui ob praefatam causam crimen complicis cogniti confessario prudenti patefaceret.

491. Hic autem sedulo advertenda est bulla n. ss. p. Bened. xiv. incipiens Ubi primum^ quam reperies in fine operis, decr. 4. ubi pontifex rigorose prohibet confessariis ne exquirant a poenilentibus nomen complicis peccati. Ibi enim maxime deteslatur praxim illorum qui a poenitentibus (verba bullae ) complicis nomen exquirerent^ atque ad illud sibi revelandum^ non inducere modo suadendo conarentur^ sed^ quod detestabilius est^ denuntiata quo~ que^ nisi revelarent, absolutionis sacramentalis negatinne^ prorsus adigerent utquecompellerent. heindeiponlifexcon'travenientibus sequentes poenas imponit, dicens: Statuentes insuper.,.^ ut quicumque.... ausus fuerit docere licitam esse huiusmodi praxim^ prout ea in

(1) Loc. cit. (2) D. IG. n. 416. (3) Ibid. (4) Lof. cil. (S) D. D. 4iG.

&ACKAMENTI DUB. III. ART. II. 395

relato nostro brevi... reprobatur^ vel scribere aut loqui praesumpserit in eiusdem damnatae praxis defensionem ; vel ea quae in dicto brevi contra eamdem praxim decreta sunt impugnare^ aut in alienos sensus temere detorquere seu tnterpretari; incidat ipso facto in excom^ municationem^ a quanon possit.... nisi a nobis absolvi. Loquens autem de confessariis exquirentibus nomen complicis, eidem poenitenti^ si manifestare re* nuerit^ sacramentalem absolutionem de* negando , dicit : Noverint sese, ultra peccati lethalis incursum^ suspensioniab officio audiendarum confessionum^ aliisque etiam gravioribus poenis fore subiiciendos. El inferius addit pontifexquod quicumque non ex confessione sua, sed aliunde aliquem noverit confessarium exquirenlem nomen compllcis cum denegatione absolutionis, tenetur illum intra solitum terminum denuntiaresub poenis consuetis.Excipit tamen casura quo confessarius ex simplicitate hoc faceret, dicens : Quamvis imprudens et malus^ simplex tamen quidam et nudus actus fuerit , id est iis circumstantiis destitutus^ quae de prava credulitate ^ vel de mala adhaesione ad praxim in... nostro brevi reprobatam, tamquam ad licilam, eumdem confessarium suspectum reddant.

Recte autem dicunt p. Concina ^ et auctor commentar. apud Antoine * quod hic pontifex tantum damnavit illorum abusum confessariorum qui tum procurandae complicis (ut loquitur bulla) correctioniSj aliorumque bono^ rum... specioso praetextu colorare^ tum emcndicatis quibusdam doctorum opi~ nionibus defendere non dubitarent. Caeterum confessarii bene possunt et tenentur ad integritatem confessionis servandam exquirere circumstantias necessarias, nempe quae vel speciem mutant vel exquirendae sunt, ut poenitentis conscientiae consulatur, puta si confessarius exquirat an persona coraplicis sit in primo vel secundo gradu, si ligata voto, si sit ancilla, si

(G) Lib. 6. p. 2. n. li4o.

(7) P. G93. u. 21. (8) P. uOrt

396

LIB. V!. TRACT. IV. DE POENITENTIA

habitet ia eadem domo, licet veaiat in oogDitionem complicis.

492. Praeterea, ultra necessitatem explicandi circumstantias peccati Maz2ot.* ex Lugo Soto Armil. Diana Aversa etc. loquens de praefata bulla sic ait : Si gravia damna timerentur a compUce, quae solus confessarius posset impedire, esset ei manifestandus complex. Auctor autem citatus corament. in Antoine 2 sic dicit: Accidere interdum potest^ ut adigendus sit poenitens ad revelandum complicem^ cum nempe agitur de gravi^ bus malis vitandiSy quae in perniciem reipublicae vergere possunt. Ut impediatur malum^ si fieri potest, obllgatur poenitens ad exquirendum consilium confessarii qui pro sua prudentia aut per se aut per ipsum poenitentem reme" dia conquirat^ et nisi revelare velit poe^ nitensj minime est absolvendus; nam ex lege non minus iustitiae quam caritatis tenetur ille pro virili curare^ ut in tuto sit publica salus. De damno vitando quando privatae alicui personae immi^ nere potest non loquor, nam fere semper suppressis complicum nominibus consilium praebere potest sacerdus. Ita praefati aa. Hictamen quid de hoc sentiam mihi lubet exponere. NuUi dubium quod aliquando tenetur poenitenscomplicem manifestare ad aliquod grave damnum impediendum; sed spectata tam rigorosa (ut vidimus) pontificis prohibitione, ad finem vitandi proximi infamiam, sacramenti iniuriam, sigilli violationem, scandalum etc, prout exprimitur in bulla, non est licitum confessario nomen complicisexquirere ad finem faciendae correctionis. Unde , casu quo poenitens vere teneatur complicem patefacere, tantum poterit confessarius poenitenli imponere in genere, ut complicem revelet alicui qui scandalum possit impedire, sed nunquam licebit confessario dicere revela mihi. Si vero poenitens exse etsponte sua rogaret confessarium utcomplicem corrigeret, tunc confessario multa prudentia opus est, nam ordinarie loquen(1) T. 5. p. 3G9. n. 1. C^) «•

(,oj L. ii. k. G. c. 0. B. 5.

do non expedit ut se immittat in huius' modi rem; ipsi enim tantum incumbit curare damnum sui poenitentis , noQ alienum, et solummodo intra confessionem , non extra; et ex alia parta confessariusdifficulter assumethoc munus corrigendi sine periculo scandali ^ et offensionis sacri ministerii.

AaT. ITI. Quae sint reliquae conditiones conressionis.

493. Confessio debet esse vocalis. Quando liee^

aut sit obligalio confitendi scripto. A9A. Debet esse secreta. 495. Debet esse vera.

49G. Quando mendacium in confessione sit re» niule.

497. Quando mortale.

498. « Resp. Praeter integritatem, suut hae tres: Prima, ut sit vocalis, scil. ordinarie, idque propter usum et praxim ecclesiae graviter obligantem, nisi subsit iusta causa, ut impotentia, sive physica sive moralis, quae si adsit, potest fieri nutu, scripto aliove signo : V. gr. si quis ob anxietatem loqui non possit, aut puella supra modum verecunda aliter se non possit explicare, quam scripto, quo a confessario lecto , addat voce , de his me acousa Suar. Vasq. c. de Lugo Laym. 3 (Ita etiam Salm. * cum Vasq. Can. Pal. Gon. etc. Idque expressum habetur in Extrav. Inter cunctas depriv.whl dicitur: Nisi articulus necessitatis occurrat^ sa^ cerdoti facienda est orisconfessio. Idem dicunt praefati aa. de eo qui ob im pedimentum linguae valde gravem diffiailtatem se confitendi voce experitur. Idem sentit Tamb. de scrupuloso qui putat scripto melius se explicare). Irao qui aliter non potest, tenetur iuxta communem sententiam confiteri per nutus aut scriptum tempore praecepti: etsi id quoad scripturam non admittant Nav. Tolet. Sot. Val. Diana extra articulura morlls {Vide dicta n. 429. in fin. et n. 479.). Vide c. de Lugo Similiter suadendum esse surdis, ut confiteantur scripto (licet ad id non teneantur), ne ab aliis audiantur: eamdemque ob causam eos non interro(4) De poeiiit. e. 7. d. 2. ». il. (o) D. la. u, «7.

CAP. I. DE ESSENTIA HUIUS SACRAMENTI DUB. III ART. Ili.

.^97

gandos, nisi de plane necessariis, ex Possev. docet Diana

Unde resolves: r> Is qui extra necessitatem totam confessionem facit nutu vel scripto, mortaliter peccat, ac consequeuter non absolvitur. Diana2 ex Sylvio. Vide Filliuc. 3 Conc. * Suar.

494. «Secunda conditio, ut sit secreta id est ut fiat soli sacerdoti, non quidem ex necessitate, sed usu ecclesiae. Publica autem, qualis in naufragio, praelio, hospitali, ubi alii adiacent , vel per interpretem fit, non obligat (saltem respectu peccatorum occultorum), nisi ex caritate sui, eum qui in articulo mortis dubitat de contritione; ac tum adhuc sufficit ea confiteri quae minorem pariunt infamiam. Ita Suar. Fag. Diana

Uiide resolves: » Si quis peccata in prioribus confessionibus oblitus esset, non tenetur etiam in articulo mortis ea confiteri publice vel per interpretem : quia peccatorum oblitorum confessio tantum obligat ex praecepto positivo divino , quod hoc in casu cessat. Vide Laym. ' Diana

495. » Tertia conditio , ut sit vera: quod requiritur essentialiter in materia substantiali et necessaria; quia ah'as in re gravi deciperetur iudex , neque esset confessio integra, ideoque irrita. Non tamefl in materia libera, tum qura falsitas signi in accusatione circa materiam accessoriam non facit sententiam irritam: tum quia talis tantum peccat veniaiiter, cum non sit graviter iniurius sacerdoti nec sacramento. Ita Nav. Suar. etc.

Unde resolves:

496. » 1 . Non est mortale nec irritat sacrameutum : 1. Si in coufessione mentiaris leviter circa res non pertinentes aut non necessarias ad sacramentum: v. gr. si historiam falsam narres, vel si neges veniale vel mor(1) P. 5. t. 4. r. 127. et p. 8. t. 6. r. 8. (2) P. 3. t. 4. r. 127. (3) T. 1. ir. 7. c. 1.

(4) D. 6. dul). 1. (5) D. 2l.f. 3. n. 8. (6) P 3 tr. 4. r. 29. (7) C. 6. (8) P. 3. t.4. r. 128. ct 129. C9) In 2. 2. d. Tli. q. 69. a. 1. (10) C. 2. s. 2. «. 5.

tale, quod non teneris confiteri. »

An peccet graviter qui negat con < fessario peccatum aliquod veniale com* missum aut mortale alias confessum. Affirmant Cai.^ Armilla apud Renzi Quia ( ut dicunt ) hic videtur gravem irreverentiam sacramento irrogare, et de hoc valde dubitat p. Gonc. *i ex d. Thoma 12 qui ait: Si confiteri noluerit veritatem quam dicere tenetur, vel si eam mendaciter negaverit , mortaliter peccat. Unde p. Goncina non excusat a mortali qui hoc advertenter faceret, eo quod se exponeret periculo gravis culpae. Sed omnino tenendum oppositum cumsenteutiacommuni, quam tenent Bus. ut supra et Lugo i3 Laym. Antoine Anacl. Holzm. ^7 Ronc. »3 Renzi 19 et Bonac. 20 cura Suarez Sanchez Reg. et aliis passim: ratio quia, cum illa nou sit materia necessaria sacramenti, tunc minime decipitur confessariusin re gravi. Ad textum autem d. Thomae clara est responsio; ibi enim s. doctor tantum loquitur de noleate in iudicio civili fateri veritatem quam dicere tenetur : sed in foro sacramentali certum est ex Trident. nullam esse obligationem confitendi venialia; unde negatio venialis commissi vel mortalis iam confessi non excedit malitiam simplicis mendacii.

« 2. Si falso te accuses de veniali; quod tamen mortale grave erit, si id facias non dando aliam materiam, cum sic formam reddas irritam et sacramentum ; nisi tamen facias ex scrupulo, perturbatione. Ita Suarez FiIIiuc.21 Laym. 22 Diana 23.

497. » 2. Sacrilegium est et absolutio nulla : 4 . Si mortale quod confiteri teneris, et putas esse , neges aut tegas ne intelligatur. 2. Ut communiter docetur contra Sylv. si mortale tibi falso imponas, nisi tamen fiat ex simplicitate et scrupulo etc. 3. Si neges vel mentiaris circa peccata alias rite absoluta, quando confessarius, ut iudex vel

(11) P. 281. n. 6. (12) L. c. (13) D. 16. n. 9-J. (14)C.8.n.S. (lSJP.Sll.q.13. (16)P.600.n. 17. (17) N. SS6. (id) C. S. q. S. r. 1. ^ (19) L. c. (20) P. 2. S. 2. n. 12. (21)^.1.^^. 7.4.4. C22)L.4.t.6.e.a. C25)P.3.t.4.r.e6.

398 ^^^' ^'I- TRACT. IV

medicus de iis aliquid, ut necessariura ad praesentem confessionem, interrogat. Card. de Lugo i Tamburia. 2, secus si ad praesentem confessionem non feciat 3. >

Si quis afHrmat peccatum mortale qqod non fecit , vel negat fecisse quod fecit, duplex mortale committit, unum sacrilegii contra virtutem religionis ob reverentiam sacramento debitam, alterum mendacii sibi graviter perniciosi contra virtutem veracitatis ; ita recte Holzm. * et Sporer 5 cum aliis passim.

Abt. IV. Quando confessio sit invalida et quomodo iteranda.

498. Jn valeat confessio apud confessarium excommunicalum.

499. j4n apud surdum^ indoctum etc. An apud non audientem aliquod peccatum.

500. De iudicio peccatorum efformando a confessario.

50^ . Quando conf^sio sit invalida ex parte poenitentis.

502. Quomodo iteranda confessio fucta eidem confessario.

503. Quid si peccatum sit inculpdbiliter omiss-nm. An oh magnum concursum possit eonfessio dimidiari.

504. Quid de rusticis^ qui numquam explica' runt species neque numerum.

505. Non est obligatio repetendi confessioneSj nisi constet de ipsarum nullitate.

506. « Resp. 4. Id contingit ex duplici capite. Primo ex parte confessarii, si iurisdictionem nou habuit, vel certe impeditam per censuram { Semper ac per ipsam sit vitandus, secus si sit toleratus. Salm.6 Roncaglia^ et alii passim), vel si formam substantialiter vitiavit, vel non intendit absolvere, vel peccatum nuUum intellexit.

507. » Dico nullum; quia si ob surditatem , somnum vel distractionem, aliqua, licet mortalia, uon intellexerit, sine culpa poenitentis, probabilius est valuisse absolutionem, ac postea tantum repetenda esse non audita, ut contra Sylv. Anton. Navar. et alios docent Henriq. Layman 8 Diana 9. Addo sine culpa , quia si semidormienti mala fide confitearis, peccas, et confessio est in(1) D. 14. sect. 10. (2) L. 2. c. 10. §. 2.

(5) Ibid. (4) N. SS4. (S) N. 482. (6) De poen. p. 4. c. 9 n. 18. (7) C. 5. q. 1. (Q) L. 8. Ir. 6. c. 9. (9) P. 4. t. 4. r. 198. (10) L. 2. c. 10. §.5. '11) i. «oi- e. 10. n. 69. (12) P. 5. L 4. r. 121.

I)E POENITENTIA

valida, ideoque repetenJa, Tambur.io, Denique addunt aliqui cum Tolet. si confessarius indoctus non potuit discernere mortale et veniale , invalidam esse. Verum id Suarez Layman et alii passim reiiciunt , et quidem etiamsi confessariusputasset esseveniale quod fuit mortale , ideoque confessionem bona fide tali factam non esse opus repetere. Ita Henr. Sanch.i* Dianai^ contra Vasq. Dixi bona fide^ quia, si mala fide, V. gr. quia quaesivisti talem confessarium qui tibi mederi non possit , debes repetere : cum enim actu peccaveris, dum confitereris, non fuisti rite dispositus, ideoque nec absolutus. Tambur.<3 {Tunc igitur debet repeti confessio ob ignorantiam confessarii, quando poenitens iam novit eum insufficientem, vel quando clare videt confessarium non percipere gravitatem sui peccati. Salm.^^ Suar.^s et Lugo cum Gabr. Henriq. Med. Sylv. Hurt. etc). Denique si finita confessione intelligas confessarium aliqua non percepisse, sive propter somnum sive distractionem, nescias autem quae sint illa, teneris repetere confessionem, si brevis fuerit, quia de singulis prudenter potes dubitare; si autem longa fuerit, ait Tamb.17, non teneri ob rationem contrariam , et satis esse confiteri, quod dubites an aliquod ex tuis peccatis confessor perceperit (Sic etiam tenent Salmant.18 cum Dic. et Leand. qui dicunt Christum D. non praesumi imposuisse praeceptum integritatis cum tanto onere, scilicet omnia peccata repetendi in tali casu , et idem docet Lugo >9 cum Sanch. elc. coramuniter).»

500. Recte notant Salm.^Ocum Lugo et Pal. quod confessarius non tenetur de singulis peccatis certum formare iudicium, sed tantum de obviiset claris. Et idem aiunt Tamb. cum Sylvest. et HoIz.2i cum Spor. et communi. Deinde dicunt Salm.22 cum Suar. Lugo etc. , quod si poenitens confiteatur pecca(15) L. 2. c. 10. $. 5. (14) De pocn. c. 9. p. 4. n.
501. et 29. (IS) D. 28. s. 2. n. 12. (16) D. 16 n. 602. (17) Loc. cit. (18) Ibd. n. 24. (19) D. 16. n. 607. (20) Ibid. n. 26.

C21) K. 727 (22) IbiO. o. 27.

CAP. I. DE ESSENTIA HUIUS SACRAMENTI DUB. III. ART. IV.

399

tuiij , quod nec ipse nec confessarius Doveril esse mortale, si postea noverit certo fuisse mortale, non tenetur iterum confiteri. Vide dictan. IL19.infine.

Eodem loco docent Salm. cum Soto Suar. Con. Lugo Pal. Bon. etc. non esse similiter iterandam confessionem factam bona fide confessario nescienti discernere species et numerum, neque inter mortale et veniale etiam in casibus obviis. Ratio quia, etsi debita poenitentia non imponatur , absolutio utique valida est, dum ex utraque parte concurrunt iam requisita ad valorem sacramenti. Sic enim censendum est Christum Dominum hoc sacramentum instituisse, cum tales defectus passim conlingant. Hoc tamen dicointelligendum , nisi constet nuraerum vel species explicatas non fuisse; alias integritas confessionis certo supplenda est , ut recte advertunt cum communi Lugo < Elbel 2 et iidem Salmant. 3 cum Gabr. et Dicast. Quia, licet prior conIfessio fuerit valida, confessio tamen praesens facienda est cum debita iotegritate.

501 . « Secundo. Invalida est ex parte poenitentis si fuit excommunicatus, de quoinfra:si mortale tacuitvel de eo se false accusavit; si mortaliter negligens fuit in examinanda conscientia: item si non fuit attritus (quod patere solet inde, si sponte quaesierit confessarium surdum, indoctum, caecum etc. Vide Sanch.^): si nolit tollere occasiones etc. Vide Diana ^ quibus addi potest ut plurimum, si peccatum carnale confessus sit suo complici (Hoc hodie certum est ex bulla Bened. xiv. sub poena excommunicationis in absolventem papae reservatae. Vide decr. 4. Bened. xiv. in fine operis et vide dicenda n. 555. ).

502. » Resp, 2. Si confessio apud eumdem confessarium iteretur, sufficit uno verbo in communi se accusare de peccatis ante illi cognitis, duramodo is eorura recordetur saltera in confuso,

(1) Dist. 22. n. 77. (2) P. 276. u. 2S4.

(o) De poenit. c. 12. p. 4. n. 49. (4) Loc. cit.

(6) P. S. tr. 4. r. 123. (8) In 3. p. q. 9. n. 1. (10) D. 22, secl. 6.

(») P. 4. tr. 4. r. 201.

(7) Loc. cit.

(0) P, S. 1. 14. r. »1.

aul status ac vitae hominis in com» muni aut poenitentiae a se impositae, ut docent Vasq. Tol. Laym. Sa Dian.6. Imo si nihil horum , sed tanlum quoa sibi confessus fuerit recordetur, va\ide, etsi illicite, absoluturum putant Laym. et Diana Idem absolute docent Granad. et Mercerus^ cum quibus Diana ^ se retractans, probabile censet quod etiam licite possit absolvere. »

Quaeritur an sit repetenda confessio, si sacerdos oblitus fuerit peccata audita , antequam absolutionem impertierit. Commune est apud dd. non esse repetendam confessionem factam eidem confessario, quando illa fuit prolixa aut absolutio fuisset dilata et confessarius recordatur saltem in confuso status poenitentis. Ita Nav. Sylv. etc. quos citat et sequitur Suar. Laym.i* Con.*2 Bon.<3 Croixi^ cum communi.

Dubiura 1. est, an repetenda sit confessio apud eumdem confessarium , quando confessio fuit invalida.

Prima sententia probabilis quam tenent Suar.is et Con.is distinguit et dicit quod si confessio fuit nulla defectu alicuius partis essentialisin sacramento , nempe quia defuit dolor aut integritas in poenitente aut iurisdictio in confessario, tunc tota repetenda est. Ratio quia eo casu confessio non fuit sacramentalis. Et huic sententiae consentiunt in parte Palud. Adrian. Moya et IIIs. apud Croix scilicet casu quo confessio fuit irrita defectu iurisdictionis in confessario, quia tunc fuit facta non iudici. Secus verosi confessio fuit invalida ex parte confessarii ratione tantum sui muneris, nempe quia ipso non bene pronuntiaverit formam vel non habuerit intentionem absolvendi. ? Et hoc est commune apud omnes ( ut ^ ait Croix ^8)^ modo confessarius reminiscatur status poenitentis.

Secunda sententia vero communior et non minus probabilis quam tenent Nav. «9 Lugo 20 Tamb. 21 Diana 22 cum

(H) C. 9. n. 6. (12) D. 7. dub. 11. n. 109.

(13) Q. S. sect. 2. p. 3. n. IS. (14) N. 1216. (16) Loc. cit. n. 7. (16) L. c. (17) N. 1216. (18) L. c. (19) C. 9. n. 19. (20) D. 16. n. 658 (21) L. 3. e. 2. u. 9. ^12) P. 3. u. 4. r. 125.

comraun!, Laym. * cum Sa s. Anton. Sylvest. Med. Vasq., item Bonac. Val. Aversa et alii apud Croix^, dicit quod undecumque defeclus evenerit siveex parte confessarii quia defuit iurisdictio, fiive ex parte poenitenlis quia defuit dispositio aut integritas , non est opus repetere confessionem, sed sufficit si confessarius recordetur status poenitentis vel resumat notitiam eiusin confuso, et poenitens in communi se accuset de omnibus prius confessis. Ratio quia , licet prima confessio non fuerit sacramentalis, ulpote sacrilega vel facta non iudici , tamen ratificatio illius dum poenitens deinde in generali se accusat de culpis confessis, coniuucta cum notitia antecedenter habita a confessario, bene sufficiens reputatur. Item, quia(utprobabiIitercenset Croix^) talis confes&io, cum facta fuerit in ordine ad absolutiouem recipiendam , sufficienter dicitur etiam sacramentalis, quatenus ipsa etiam ad sigillum sacramentale obstringit.

Non autem placet sententia Lugonis^ quam sequitur Aversa apud CroixS, nempe quod si poenitens ex mera narratione dixerit confessario peccata sua et postea de illis iu coramuni se accuset, tunc pariter suffieiet quod confessarius de ipsis in confuso recordetur. Sed verius dicendum cum Croix 6 tunc omnino repetendam esse confessionem. Ratio quia nulla confessio tunc adfuit sacramentalis, nec prima nec secunda: non prima, quia peccata non fuerunt manifestata in ordine ad absolutionem, ita ut de illis confessarius non teneretur ad sigillum sacramentale : non secunda , quia peccata non sunt sigillatim confessa , ut requiritur in Tridentino, ubi dicitur quod in confessione sacramentali debent explicari omnia et singula peccata.

Dubitatur 2. Quid si confessarius ne coufuse quidem recordetur status poenitentis, sed taatum poenitentiae iniunctae? Hoc sufficere ad absolvendum dicunt Nav. ' et Busemb. ut supra^ cum

(1) C. 9. n. 6. (2) D. n. 1216. (5) Loc. cit. (4)N.638. (8)N..1217. (6) L.c. (7)«.9.n.l0.

t)E POENITBNTIA

Vasq. Tol. Laym. Sa ei.c. Et ratio videtur esse quia ex ipsa notitia poeni-i tentiae poterit confessarius efTorraarQ iudicium de statu poenitentis.

Dubitatur 3. Quid si confessarius neo meminerit status poeniteutis nec poenitentiae iniunctae , sed tantum quod poenitentiam imposuerit? Adhuc hoc casu dicunt Suar. et s. Anton. Sylvest. Pal. apud Croix 8 sufficere, si memoreturimposuissepoenitentiam.Sedhuic non acquiesco, quia sacerdos, dum sententiam profert, debet efiFormare iudicium saltem de statu conscientiae poenitentis. Casu vero quo confessarius non imposuissetpoenitentiam, nechaberet nunc notitiam saltem confusam status poenitentis, non poterit quidem licite absolutionem"impertiri, ut recte dicunt Lugo 9 Croix <o et Laym. cum aliis supra cit. , quia tunc non posset convenientem imponere poenitentiam. Si tamen tunc absolveret , facta confessione in corarauni , valide absolveret, ut Lay. et Croix ^2 cum Aversa Illsung et Diana.

503. « Resp. 3. Raro obest defectus ex parte confessarii, si poenitens eum inculpabiliter ignorat, quia in confessione sequenti absolvetur etiam ab iis a quibus se bona fide absolutura putabat.

Unde resolves: » Is qui a puero peccatum aliquod grave, v. g., mollitiem, inculpabiliter omisit, vel quia putavit leve esse vel nullum, non ideo tenetur repetere alia peccata (vel confessiones intermedias), sed hoc tantum, ut docentBon. Sanch.^3 Vasq.14 Sanc. Laym.is, addens, si siraplex rusticus, qui tota vita tantum fecit confessiones generales, nihil confitens in specie , nec aliter instructus sit, etsi valide is sit absolutus, cum onere, ut cum melius cognoverit omnia subiiciat clavibus; si tamen veniat, quando ingens est copia poenitentiura, ut tunc disponi non possit ad omnia re* petenda, posseeum absolvi, auditis ta*

(8) N. 1216. (9) N. 642. (10) N. 1218. (11)0.9. n. 6. (12)L.c. (15) T. 1. 1.1. c.l6. , (14) 1. p. L 4, 92. fia) Hic c. 9.

CAP. I. DE ESSENriA Hums i tu&u peccatis ab ultima confessione factis, cum obligatione ut melius faciat. Tta Laym. 1. Vide Diana^ qui addit ex Nav. Sylv. Becan. Vasq. Regin. 3 et loan. Sancio, quod etsi ex errore culpabili mortaliter, peccatum tale, v. g. mollitiei vel numerum aliamve circumstantiam necessariam oraiseris , non ideo teneris repetere confessiones intermedias bona fide etlegitime factas (in quibus ex naturali oblivione defectum illum non fueris con'essus), cum validae fuerint et maneant validae. »

Opinio supra enuntiata apud Busem. cempe quod possit dimidiari confessio ob copiam poenitentium (quamvis Layman ^ hanc non absolute teneat) est proscripta ab lunoc. xi. in prop. 59., quae dicebat: Ljcef sacramentaliter absolvere dimidiate tantum confessos, ratione magni concursus poenitentium , qualis v. g. potest contingere in die magnae alicuius festivitatis aut indulgentiae.

504. Quod autem ad confessionem rusticorum pertinet, dicit 1. Tamb. 5 cum Hurt. , quod rustici et pueri qui bona fide confessi sunt, omittendo explicare species et numerum suorum peccatorum, non sunt cogendi ad confessiones repetendas; sed hoc omnino €st iraprobabile quia licet huiusmodi rustici non teneantur repetere integre confessiones praeteritas, cum illae satis fuerint validae, ut dicunt comrauniter et merito PaL ^ et Salm. ' cum Suar. Sylvio Soto Lugo Conc. Adriano Bonac. Gabr. Dic. Praepos. Hurt. Fill. Villalob. etc. (quidquid dicant Vasquez Turr.8 etc.) quia ad tales confessiones iam adfuerunt omnia essentialiter requisita ; forraalis enim confessio est de essenlia , non materialis ; tenentur tamen explicare species et numerura oraissura, ul saltem confessionem praesentem integram faciant : ita Lugo 9 Bon. lo et Salm. " cum Sylvesl. Nav. Vasq. Regin. et alii passim.

Dicit 2. p. Segneri 12 citans Perez et

(1) L. cit. c. 9. n. 4. (2) P. 3. t. 4. r. 108. (3) T. 1. 1. 6. c. S. sect. 5. n. 1S3. (4) Loc. cit. (S) Mcth. conf. 1. 3. c. 2. n. 9. (6) P. 12. n. 3. <7) De poenit. c. 9. p. 4. n. 26. (8) Ibid. n. 2S.

CRAMKNTI DUB. 111. ART. iV. 401

Lugo <3 (sed hunc non bene, ut infra videbimus ) quod si rustieus in confessionibus praeteritis dixerit peccata sua modo rudium in confuso, non debet confessarius eum obligare ut confessiones repetat , quia peccata illa iam fuerunt directe absoluta. Sed neque hoc placet, nam quamvis confessiones illae fuerint validae ob integritatem formalem et peccata directe absoluta fuerint , tamen ipsae fuerunt deficientes quoad integritatem materialem quae semper supplenda est. Et Lugo dicit huic difficultati difficulter responderi posse, tantum ibi ait , quod ob solam probabilitatem extrinsecam posset quis opinionem contrariam sequi, ulendo sententia illorum aa. qui dicunt non esse obligationem iterum explicandi peccatum prius confessum ut dubium , si postea noscatur ut certum. Sed hanc opinionem iam reprobaviraus cum communi n. 478.

Dicunt 3. Salm. cura Henr. Fagn. Diana et Dicast., quod rustici qui sine culpa oraiserunt explicare nuraerum peccatorum, nontenentur repetereconfessiones , casu quo uniformera rationem vivendi tenuerint in praeteritis annis, ita ut ex confessione unius anni confessarius possit alias coniicere. Hoc ita generice assertum neque satisfacit; nam id tantura censeo posse admitti , quando in principio confessionis poenitens patefecerit confessario praesenti , quod in annis praeteritis seraper confessus sit raale, nuraerura oraittendo , et confessarius ab initio , cnnfessionera excipiendo illius anni, efformet siraul iudiciura de annis praeteritis. Secus vero dicendura si confessarius post confessionem exceptam illius anni advertat, poeniteutem oraisisse nuraerura explicare in superioribus annis; tunc enim, si ex confessione praesenti habeat distinctara notitiara peccatorura , poterit quidem (quin repetantur priores confessiones ) formare simul distinctura iudicium de annia

(9) D. 22. n. 77. (10) Q. S. sect. 2. p. 3. n. 6.

(11) Ibid. p. 3. n. 13. el c. 12. p. 4. n. 49.

(12) Inslriict. confess. c. 1. (13) D. IG. n. S8o. (14) L. c. (l^) De poenit. c. 9. p. 5. n. 15.

i)E LiGORio. Mor. IT.

26

praeteritis; sed si ex confessione praesenti habeat tantum confusam notitiam dft culpisconfessis, ut saepius accidit in confessionibus longioribus et implicatis, eo casu (ut bene ait Lugo*) tenetur sumere distinctam notitiam specierum et numeri omissi in confessionibus praeteritis, nec sufficit tunc ad absolvendum notitia illa confusa status poeniteniis de annis praeteritis, cum ex una parte teneatur poenitens aliquando peccala sua confiteri sigillatim, quod numquam fecit; etexaltera tenetur confessarius aliquando distinctum efformare iudicium de peccatis.

505. Caeterum hic sedulo advertendum non esse cogendos poenitentes ad repetendas confessiones nisi moraliter certo constet eas fuisse invalidas , ut recte dicunt Croix * Gobat. 3 Holzra. ^ Mazzotta * ct Elbel ^ cum Fill. et communi (contra Antoine ' qui inter rigidos auctores nostri temporis nou infimum habet locum). Ratio quia possessio stat pro valore confessionum praeteritarum, quamdiu de earum nullitate non conslat. Dices : Quando extat praeceptum et dubitatur de ipsius impletione, possidet obligatio praecepti; ergo in dubio de valore confessionum praeteritarum possidet obligatio eas repetendi. Sed respondetur quod regula praefata tum currit cum adest praeceptum, et dubitatur an actus impletionis fuerit positus vel ne; cura vero talis actus iara bona fide fuerit positus et postea dubitatur an fuerit validus vel invalidus , tunc ille ut validus est reputandus; tunc enira currit aliud principiura, nempe quod in dubio standum esl pro valore actus, ut communiter tradunt dd. cum Laym.^, ex Glossa ^ Croix *o Sporer <^ Mazz. *2 qui asserit communem , et Nav. <3 qui ilicit : Praesumptio pro actus valore praeponderat aliis,

{l) D. 16. n. 640. (2) L. c. p. 2. n. 1221.

i (5) Tr. 7. n. 27S. (4) P. 179. n. 685. vResp. ! (e) T. S. p. 362. (6) P. 281. n. 273.

'7) P. 811. q. 12. (8) L. 1. c. 5. n. 52.

!0) Ici 1. lu conlralicnila dc rcg. iur. (iO) T. 1. u.91. iil) Tr. 1. c. 7. n. 78. (12) T. 1. n. 74. 15) Man. c. 26. n.287. (14) T. 6. p. 4Gi>. IS; £t quoad repeteu<ktf courcssioncs ^raelcntas,

DE POENITENTIA

Et quoad obligationem repetendi cob> fessiones recidivorum, de quarum va* lore saepe dubitari potest, hanc regulam optime tradit Haberti^ sic dicens: Si poenitens aliquandiu post confessionem dignos poenitentiae fructus fecit ^ hoc est strenue adversus tentationes et peccandi occasiones pugnaverit^ confessarius iudicabit validam fuisse confessionem, Secus si paulo post confessia* nem seu data prima occasione^ lapsus fuerit. Tunc enim, ego addo, revera moraliter certum est confessiooes fuisse Dullas , nam ille qui in confessione vere dolet et proponit emendationera , saltem per aliquod tempus a peccato se abstinet, saltem aliquem conatum adbibet ante relapsum ; unde qui post suas confessiones ut^plurimum cito et sine aliqua resistentia iterum cecidit , i certe censendus est nullum vel nimis I tenuem habuisse dolorem vel proposiI tum. Aliter vero dicendum, si per aiij quod terapus perseveraverit vel an; te casum aliquam saltem resistentiam praestiterit

DcBicu IV. De satisfactione. Aar. L Qaae eius necessitas et quantttae.

506. Quomodo satisfactio sit necessaria. Et an sit venialis eius omissio in culpis veniaUbus.

507. Quibus easibus possit imponi levis poenitentia. Et an possit minui propter illud: Quidquid boni feceris etc.

508. Quando licile imponatur poenitentia minor ivsto. Quanta debeat esse iuxta Tridentinum.

509. An sit iusta causa minuendi poenitentiam prudens timor ut poenilens eam impleat.

olO. Auctoritates circa hoc punctum.

5H. An possit iniungi pro poenitenlia ingreS'

sus religionis aut susceptioslatus coniugalis, 5^2. An et quandopossit vel debeat imponi poenitentia piiblica. 5^5. Dub. 4. An possit iniungi opus alias de*

bitum. Dub. 2. An poenilentia mox ante

imposita,

514. An possil imponi opus internum. Et an opus pro defunclis. An cessalio ab aliquo bono opere. An poenitentia possil imponi post absolutionem.

515. Sub qua obligatione poenitens teneatur ac-^ ceptare et implere poenitentiam.

recte dicit p. Segneri talem obhgationem non ad'» esse, nisi habeatur moralis certitudo de invaliditat» confessionum praeteritarum, ut esset cum observatur quod aliquis post confessiones semper reincidit in eadem peccala statim post biduum aut triduum, sine ulla rcsistenlia et quin aliquod medium adhi» bucrit et quin occasionem rcnioverit. II*m. Aiiosti pact. 16. n. 26.

CAP. I. D£ K36E.VT1A HLflU» SACnAM£13!Tl DVJH. !<• AAjT, 4.

403

51 C. Dub. 4. An poenitcns tenentur sub gravl acceptare et implere poenitentiam iuslam. Quid si sil gravior iusto.

5n. Dub. 2. Quid si sit imposita pro venialibus aut mortalibus confessls.

518. Dub. 5. Jn confessarius pro culpis gravibus possit dare poenitentiam gravem sub obligatione levi.

519. Dub. 4. Jn tempore iubilaei vel indulgentiae plenariae confessarius possit omittere impositionem poenilentiae.

520. Dub. 5. j4n si poenitens oblitus sit poenttcntiue , teneatur repetere confessionem ut eam recipial.

521. Poenitens implens poenitentiam fn mortali. Quae dilatio sit mortalis in implenda poenitenlia.

522. Dub. i. An existens in mortali possit *atisfacere poenitentiae.

523. Dub. 2, Jn peccel satisfaciens in mortali.

524. An possit imponi poenitentia sub condi' tione si relahatur.

525. An transacto tempore praescripto desinat obligatio impleridi poenitentiam.

526. Jn poeni 3ntia possit impleri per alium.

527. An poenitentia sit implenda ante communionem.

B28. Quis el quomodo possit commutare poenitentiam.

B29. Dub..An poenilens leneatur eo casu repetere confessionem, Dub. 2. Quid si poenitentia fucrit imposita pro peccatis reservatis. Dub. 3. An confessarius possit commutare poenitenliam extra confessionem.

550. Adnotantur principaliores canones poeni' tenliales.

551. « Resp. 1. Satisfactio seu poenitentia a confessario data est necessaria necessitate non sacramenti, sed praecepti ; ideoque a confessario regulariter imponenda est, secundum Suar. et Reg.* sub raortali; tamen Lugo concedil ex parvitate materiae posse venialiter peccari2,v.g. si ob peccata venialia levis poenitentia esset iniungenda; eius enim voluntariam omissionem venialem tantum esse (Et probabile putant Salm.3 cum Dic. etc), ita etiam Diana*. Et quidem proportionata tum peccatis , tum facultati poenitentis. Ratio prioris est, quia est pars sacramenti uon essentialis, sed integralis tantum habens effectum ex opere operato et maiorena vi sacramenti quam sine eo. Ralio posterioris est, tum ex Trident.^, tum quia sacerdos tenetur curare inlegrilatem sacramenti et tam vindicare quam mederi. Bonac.

(1) T. 1. l. 7. B. 17. (2) Vide <1. 23. n. 47.

(5) C. 10. p. 2. u. 19. (4) P. G. t. 6. res. 44. (3) Sess. 14. ca«. 8. (6) T. 1. d S. q. S. §. 3. p. 2. (7) tv^a-f . ■* S. • " «. 5. D. ft. n. 1. et 2.

Vnde resQlve» 507. » \ . Excusatur aliqnando con< fessarius, si levissimam (vel etiam nullarn) poenitentiam iniungat, v. g.: \ . poenitentem vehementissime contritum aut aliter satisfecisse advertat. Cai. Nav. Suarez Reg. Bon. 7 Escob. Cum vero id raro vel nuraquam conslare satis possit , tutius est ( Imo necessarium ex Salm. » cum Pal. et Coninch.) aliquam semper iniungere; ut recte monet card. de Lugo lo. 2. Si poenitens sit mentis impas aut aliter impotens aut morti proximus aut valda debilis, cui tamen prudenler iniungi levem saltem poenitentiam, v. g. percussionem pectoris, invocationem nominis lesu (saltem corde) aliosve pios motus vel ut per haeredes sacrificia , eleemosynas et similia opera pia fiei i curet, monent Suar. Laym. Bon. n et Nav. qui additposse iniungi ut patienter ferat infirmitatem, quod tamen Bonac. ^2 non probat: cum fieri possit ut id valde angat iufirmum timentem se non rite satisfacere ( Nota hic quod habetur in rituali romano : Aegris non esse iniungendam gravem poeniten^ tiam , sed indicendam tantum illam quam^ si convaluerint^ opportuno tempore peragant. Et idem dicitur in can. Ab infirmis^ caus. 26. qu. 7. Dicunt autem Salm.13 et Dicast.i^ quod si infirmus potest satisfacere per eleemosynas, imponendae sunt a confessario). 3. Quando scrupulosus saepius intra eamdem horam redit cum novis culpis; quia supponitur satis imposita ia praecedentibus. Tan. ex Fagund.

» 2. Etsi confessarius peccet ex communi, si pro magnis peccatis valde parvam poenitentiam imponat, excusari tamen eum posse putat Diana ^^si addat illud : Quidquid honi feceris etc. Verum haec regula universaliter admitti non potest, ut bene notant card. de Lugo 1' Conin. Tanner. Palaus etc. contra quos Diana pro se citat Baun.

j8) C. G. n. 41. (9) De poenit. c. 10. p. 2. n. 2^ (10) D. 25. scct. 4. n. 48. (11) Loc, cil. (12) Loc. cit. (13) Ibid. n 21.

(14) D. 14. dub. 2. n. 14. (13) L. 4. c. I. i ia\ P. f. A. rafi. 92. (17) D. 23. n.

et Leand. < et ab aliis non immerito reiicitur, eo quod verba , utpote mere deprecatoria, non habeant vim elevandi omuia opera bona ad efficaciam sacramentalem. Aversa 2. »

Utrum per illa verba : Quidquid boni feceris etc. eleventur ad efiFectum satisfactionis sacramentalis omnia bona opera poenitentis, licet non imposita. Negat Viva 3 quia virlus clavium tum elevat poenitentis opera , cum ligat ; quapropler, cum verba illa ad nihil obligentin particulari, nonligat, etconsequenter nec opera elevari possunt. Sed longe probabilius et communius ex d. Thoma affirmant Navar. Fill. 5 Salm. 6 Elbel 7 Sporer » Holzm. ^ cum Reg. et Stoz , et probabile vocat ipse Vivaio.Ratio quia ecclesia non frustra, sed ad hoc quidem verba illa proferri praescripsit, ut omnia bona opera poenitentis, quamvis ex eius electione fiant, ad satisfactionis sacramentalis meritum eleventur. [Id omne docet d. Th.iJ qui sic ait: Et haec quae praeter iniunctionem expressam (poenitens) facit , accipiunt maiorem vim expiationis culpae praeteritae ex illa generali iniunctione^ qua sacerdos dicit: Quidquid boni feceris etc. Et quantum ad hoc talis satisfactio est sacramentalis ^ in quantum virtute clavium est culpae commissae expiativa.

508. « 3. Minor iusto licite datur ex causa: qualis, v. gr. est: 1. Magna contritio(Nisi poenitentia sit necessariaad medicinam).2.Fragilitas animi velcorporis ob quam timetur maiorem nou impleturum. 3. Tempus iubilaei vel indulgentiae pienariae. Ita Suarez Henr. Laym. »

Certum est confessarium teneri ut iudicem, et ut medicum imponere poenitentibus satisfactionem, per se loquendo, peccatis condignam; ut iudici eiiim incumbit infligere poenas delictis commensuratas, et ut medico praescri(1) P. 6. t. 7, res. 3. et p. 9. t. 9. res. S4. <2)Q.13.s.7. (3) Q.6. a.l, n.o. (4) C.26.n.24. \o) Tr. 8. c. 2. (6) De poenit. c. 10. p. 3. n. 3K. (7) N. 248. (8) N. S69. (9) N. 610. (10) L. c. (II) Quodlib. 5. arl. 28. (12) Sess. 14. c. 8.

113. P. 2. c. S. n. 79. (14) Si^)^.!. q. 18. ait. 4.

. DE POENITENTIA

bere pharmaca idonea tam morbis con" tractis curandis, quam in posterum vi» tandis; ita exTrident.12 ubi dicitur: Debsnt ergo sacerdotes Domini, quantum spiritus et prudentia suggesserit^ pro qualitate criminum et poenitentium fa^ cultate salutares et convenientes satisfactiones iniungere; ne, si forte pecoatis conniveant et indulgentius cum poenitentibus agant^ levissima quaedam 0pera pro gravissimis delictis iniungendo^ alienorum peccatorum participes e/ficiantur. Habeant autem prae oculis^ ut satisfactio quam imponunt non sit tantum ad novae vitae custodiam...^ sed etiam ad praeteritorum vindictam et ca^ stigationem. Ergo tenetur poenitens tam adintegrandumsacramentum,quam ad satisfaciendum divinae iustitiae exigenti reparationem iniuriae sibi illatae, poenalem satisfactionemDeo exhibere.

Hinc bene advertit catechismus roman.i3: Ut poenitentes suorum scelerum pravitatem magisagnoscant^ operaepretium erit eis interdum significare^ quae poenae quibusdam delictis ex veterum canonum praescripto ( qui poenitentia~ les vocantur) constitutae sint.

509. Diximus per se loquendo; nam per accidens confessarius minuet poenitentias propter iustas causas mox supra a Busemb. descriptas et signanter (prout communiter dd. docent) propter animi infirmitatem qua laboret poenitens et ob quam censeatur satisfactionem proportionatam non irapleturus. Ita d. Thom.i^^^cuius verba inferius referentur) Suar.^^ cum communi, Nav.*6 Anacl.i7 T0I.I8 Abelly Eib. 20 Lay. 21 Pal.22 Salm.23 ac alii passim etiam rigidioris sententiae sectatores, ut Habert 24 Petroc. 25 et Natal. Alex. 26. Ratio quia tametsi iuxta divinae iuslitiae rationem exigatur satisfactio peccatis adaequata, tamen ex divina clementia habenda est ratio virium poenitentium tam corporis quam animi.Ideo dicitur

(IS) D. 38. sect. 4. (16) Cap. 16. n. 21.

(17) P. 634. n. 2S. (18) Lib. 3. c. 11. n. 8. (19) P. 160. V. 3. (20) N. 248. (21) C. IS. n. 12. (22) P. 20. u. 10. (23) Dc poen. c. 10. p.3. n. 40. (24) De pocnit. c. 10. §. 7. m) C. 2. quaes». 2. (27) Cap. 6. art. & r^g. S.

CAP. I. DE ESSENTIA HUIUS

fn Tridentfno: Divinam clementiam de~ cere ne nobis absque ulla satisfactione peccata dimittantur. Nota illud absque ulla satisfactione; ergoDeus non omnimodam satisfactionem, sed aliqualem ex sua clementia tantum exposcit. Et huc facit id quod dixit d. Thomas < : Sicontingat quod sacerdos mitiorem satisfactionem imponat. . . nihilominus poe' nitens ad aliquid ulterius obligatur; quod si in hac vita non perficiety in purgatorio exsolvet.

Nec obstat quod in Trident. * praescribatur poenitentia iniungenda esse pro qualitate crirainum, nam ibidem simul dicitur, ut supra relatum est, ut satisfactiones imponantur, quantum prurdentia suggesserit pro qualitate criminum et poenitentium facultate salutares et convenientes . Nota td pro poenitentium facultate^ id est spectata illorum infirmitate corporis et animi : et nota td salutares et convenientes: unde recte ait auctor de offic. confess. apud Croix 3: Salutares non sunt satisfactiones^ quibus prae gravitate vix pares esse poenitentes videantur^ adeo ut in eorum perniciem vertant. Sic etiam explicat Abelly < verbum illud salutares: Id est^ ait^ utiles ad salutem poenitentium: confessarius enim debet hoc solum ob oculos h^bere^ ut poenitentis saluti consulat. Apposite etiam Antoine, quamvis hic auctor merito numeretur inter scriptores rigidiores nostri temporis, tamen 5 sic dicit: Satisfactiones vindicativae^ ut salutares sint et convenientes, debent esse proportionaiae^ non solum multitudini et gravitati peccatorum sed etiam facuUati et dispositionibus poenitentis; neque enim salutares sunt poenitentiae tam graves ac diuturnae^ ut spectata poenitentis fragilitate periculum stt ne eas omittat; nam tunc in eius exitium verterentur. In hoc autem sacramento magis intenditur emendatio et salus poenitentiSy quam satisfactio pro poena. Si ergo expediat ad bonum spirituale poenitentiSf potest im(1) QuodUl). 5. a. 1. (2) L. c. (3) L. 1. q. 80. (4) P. 161. (S) P. SIG. n.o. (6) 3. p. lit. 16. c.21. -'7) T. 6. p. 405. colli^. 2. (8) Feg. mor. p. 2. c.

SACRAMENTI DUB. I. ART. IV. 403

poni levior poena quam mereatur. Quare s. Anton. 6 ait : Debet confessarius dare talem poenitentiam quam credat verisimiliter poenitentem implere^ ne ipsam violando deterius ei contingat. Et rituale parisiense dicit: Confessarius poenitentem interroget, an possit poenitentiam sibi iniunctam peragere, alio^ quineam pro suaprudentia immutet aut minuat. Ita Antoine. IJem sentit Gonet 7 qui inquit: Ex rationabili causa potest interdum confessarius leviorem poenitentiam iniungere^ ut si poenitens gravi morbo sit oppressus^ vel si sit periculum quod a confessione deterreatur aut poenitentiam iniunctam non adimpleat. Unde Gerson s dicit: Tutius est cumparva poenitentia quae sponte suscipitur et verisimiliter adimpletur^ ducere confessos ad purgatorium^ quam cum magna non implenda praecipitare in infernum. Et Cai. ^ ait: Debiliter disposito poenitenti danda est satisfactio^ ut parvulus ignis foveatur^ et ne apposita palea suffocetur appositis lignis desuper. Item Scot. lo loquens de poeuitente qui animo est infirmus, ait: Si adeo est delicatus^ quod non velit ieiunium adimplere^ imo si nullam poenitentiam vult recipere^ absolvendus est^ et non respuendus^ ne cadat in despcrationem. Et sic demum coucludit: Illud sibi imponendum quod libentius recipit et quod creditur impleturus.

Idque confirmatur ex rit. rom.i* ubi dicitur: Postremo confessarius salutarem et convenientem satisfactionem , quantum spiritus et prudentia suygesseritj iniungat, habita ratione status, conditionis^ sexus et aetatis, et item dispositionis poenitentium. Nota to dispositionis.

510. S. Carolus Borrom. <2 ap. Concinam sic praescripsit: CanonumpoenitentiaSy ut tempora ferunt, pro caritate et prudentia sua (sacerdos) minuet^ prout peccatorum circumstantiae requi" rent, in quibus rationem habebit contritionis... Nec vero putent sua peccata le*

de poenitentia. (9^ In Summa v. Salisracti« (10) D. IS. q. i. a. ' (11) De sacr. pocmw (12) luslrucl. 9oi Ius8 (13) P. 346. u. 14.

406

via esse, quia parva illis poenilentia data est^ sed hoc factum esse^ ne eam quae pro culparum ratione iniungenda erat (nota) deserant cumpericulo salutis suae. Proinde poenitentes ideo hortandi erunt ut praeter opera imposita plura etiam alia praestare conentur. Additque idem s. archiepiscopus: Talem imponat poe" nitentiam, qualem a poenitente praestari posse iudicet. Proinde aliquando^ si ita expedire viderit, illuminterroget an possit anve dubitet poenitentiam sibi iniunctam peragere; alioquin eam mutabit aut minuet.

S. loannes Chrysost. i sic ait: Etsi crramus modicam poenitentiam impo^ nentes^ nonne melius est propter misericordiam rationem reddere^ quam propter crudelitatem? Item 2; Sicuti emm, si fascem super humeros adolescentis quem non potest baiulare posueris^ necesse est aut ut fascem abiiciat aut sub pondere confringatur: sic et homini (nota) cui grave pondus poenitentiae impont5, necesse estaut ut poenitentiam suam reiiciatj aut suscipiens, dum sufferre non potest, scandalizatus amplius peccet. Idque confirmat sanctus doctor ex eo quod scribit apostolus 2. Cor. cap. 2. vers. 6. et 7. : Sufficit illi qui eiusmodi est obiurgatio haec quae fit apluribus, ita ut e contrario magis donetis et consolemini^ne forte abundantiori tristitia absorbeatur^ qui eiusmodi est. Unde Chrysostomus sic prosequilur : Ex ea re docemur quod non solum ad peccatorum naturam, verum etiam ad mentem habitumque peccantium oporteat fnoderari poetiitentiam 3.

Coufirmat d. Th. (cuius regulam dicit Conc. ^ servandam esse in imponendis poenilentiis^ dicens: Poenae satisfactoriae in canonibus determinatae non competunt omnibus^ sed variandae sunt secundum arbitrium sacerdotis.... Sicut ergo medicus aliquando prudenter non (lat medicinam ita efjicacem^ quae ad morbi curationem sufjiciat ne propter debilitatem naturae maius periculumoriatur; ita sacerdos divino instinctu mo(I) llom. 43. iD c. 28. Mallb. (2) Hom. 44. Uoru. 4. iu li: aJ Cor. (4) P. 503, 12.

<tts, non semper totam poenam quae uni peccato debetur iniungit^ ne in/irmusex magnitudine poenae desperel et a poenitentia totalitef recedat. Et quod hic sanctus doctor non solum loquatur de imbecillitate corporis, sed etiam animi poeuitentis, patet ex contextu eiusdem articuli ; et clarius alibi 6 ubi dicit: Videtur autem satis conveniens quod sacerdos non oneret poenitentem gravi onere satisfactionis^ quia sicut parvus ignis a multis lignis suppositis de facili extinguitur, ita posset contingere quod parvus affectus contritionis in poenitente nuper excitatus, propter grave onus satisfactionis extingueretur , peccatore totaliter desperante; unde melius est quod sacerdos poenitenti indicet^ quanta poenitefntia esset sibi pro peccatis iniungenda, et iniungat sibi nihilominus aliquid quod poenitens tolerabiliter ferat; ex cuius impletione assuefiat^ ut maiora impleat quae etiamsacerdos iniungere non attentasset. Et haec quae praeter iniunctionem expressam facit, accipiunt maiorem vim expiationis culpaepraeteritae^ exilla generali iniunctione qua sacerdos dicit: Quidquid boni feceris sit tibi in remissionem peccatorum. Et idem Angelicus ' postquam dixit: Sacerdos non imponat poenitentiam ita gravem^ ut poenitens totam dimittat... nec ita levem^ ut contemnat peccatum; deinde addit: Tamen tutius est imponere minorem debito^ quam maiorem, quia melius excusamur apud Deum propter multam misericordiam^ quam per nimiam severitatem^ quia talis defectus in purgatorio supplebitur.

Idem fortius iusinuat s. Antoninus ^ qui aii: Estautemsatisrationabilis causa non dandi huiusmodi poemtentias indispositio poenitentium, etiam quia aliquando non sufficeret tempus vitae; nam (ut dicunt Raymund. et Hostiens.) debet confessor dare talem poenitentiam quam credat verisimiliter illum imple" re, ne ipsam violando deterius contingat. Quod si magna peccata commisit^ et dicit se poenilerey sed non posse ali''

(l>t Stippl. (]. lit. a. 4. (T) Ofusc. Co. 4.

(6) Quodlib. 3. q. 28. (8) o. p. tit. 16. c. 2J.

CAP. i. DE ESSENTIA HUIUS SACRAMENTI DUB. IV. ART. 1.

407

qmm duram poenitentiam agere^ aniftiet eum ad hoc confessor^ ostendendo €t yravitatem peccatorum, et per consequens poenarum^ et sic tandem iniungat ei poenitentiam quam libenter suMipiat. Et si sacerdos non potest gaudere de omnimoda purgatione eius^ saitem gaudeatf quod liberatum a gehenna trans7nittit ad purgatorium. Itaque {ui inquit Hosl.) confessor nullo modo debet permittere peccatorem desperatum recedere a se, sed potius imponat ei unum Pater noster vel aliud leve^ et quod alia bona quae fecerit et mala quae toleraverit sint ei in poenitentia, concordante s. Thoma. Hoc tamen sane intellige, videlicet^ quia si alias ipsumpoenitet, et paratum dicit se facere quod debet, sed onus poenitentiae dicit non fosse sufferrCy tunc propter hoc quantumcumque deUquerit^ non debet dimitti sine absolutione, ne desperet. Hucusque s. Antonin.Ex quo sequitur quod confessarius non debet permittere ut poeoitens recedat sine absolutione, eo quod oolit acceptare debitam poenitentiam, sed potiusimponat satisfactionem quam ille libenter suscipiat, et verisimiliter impleat. Hinc probabiliter dicant Salmant. < Croix 2 et Lugo 3 ex d. Antonino ut supra, quod est causa etiam satis iusta minuendi poenitentiara, ut poenitens maiori amore afficiatur erga hoc sacramentum. Sic pariter loquitur auctor Petroc. *: Studendum maxime tst ut poenitentes necessarias poenitentias sine magno incommodo et absque confusione adimplere possint; experieniia quippe quotidiana docemur, importunas et nimis onerosas satisfactiones poenitentium animos frangere, et ab earum executione removere. Et card. de Lugo * sic ait; Poenitentia debet esse salutaris et conveniens^ hoc est, primo loco attendi debet ad utilitatem poenitentis^ ne scilicet laquei ei iniicianturj ut nova peccata committat; ex quo potissimum capite excusari potest hodierna ^raxis^ qualeves poenitentiae imponuntur pro gravissimis peccatis; id enim

(I) De pocnil. c. 10. p. 3. n. 4G. (2) N. 12oS. 15] L. c. (4) T. 4. p, 131. 3. (5) D. 2J. n. GU.

saepe fit propter spiritualem infirmita^ tem poenitentium^ quia gravioribus poe" nitentiis scandalizabuntur et vel confessionem fugient vel certe confessarios imperitos adibunt. Monendi tamen sunt poenitentes de insufficientia satisfactionis iniunctae. Quapropter sapienter ad^'^rtit s. Thom. de Villanova Hoc iudicio meo ita perficies, si facilem unam (poenitentiam) iniunxeris, acrioremconsulueris. Optima praxis.

Ex his omnibus colligitur quam imprudenter se gerant confessarii, qui magnas imponunt poenitentias, quas praevidentpoenitentes non impleturos. 0 quam plures confessarii indocti inveniuntur (loquor experientia doctus in missionibus, in quibus fere triginta annos sum versatus), qui non dubitant absolvere eos qui vel sunt in proxima occasione peccandi vel recidivi indispositi, et insipienter putant se ipsos curare graves eis imponendo poeniteatiasl ex quo fit quod illi, etsi poenitentiam acceptent, ut absolutionem carpant, tamen post absolutionem obtentam, quia nullum eis remedium praescribitur quo praeserventur,brevi misere relabuntur, poenitentiam non implent, et ab eius gravitate deterriti, deinde a confessione abhorrent, et sic in peccatis diutius tabescunt. Caeterum hic animadvertendum puto quod (extra casum gravissimae infirmitatis aut vehementissimae contritionis, ut supra dictum est num. 507.) non bene ageret confessarius, si pro culpis mortalibus iniungeret poenitentiam per se levem, quae levem inferat obligationem. Licet enim, si expedierit, imponatur opus quod respective ad peccata sit leve, tamen regulariter semper iniungenda est aliqua poenitentia gravis quae gravem inducat obligationem.

514. « 4. Nou potest iniungi 1. ingressus religionis, ut docet Sa ^ quia id nimis durum videtur. 2. Poenitentia publica, si sit periculum revelandae conressionis, alias inlerdum pro publico peccato potest et expedit. »

(G) Scrm. fer. 6. post dom. Lactare. (7) V. SatbfacUo.

408 LIB. VI. TriACT. IV

Quoad primnm spectat, commune est apud dd. non posse imponi in poenitentiam ingressum in religionem. Ita Laym. * etEscob. 2 cum Nav. Sa Sylv. et Henr. ex d. Thom.3. Anautem possit alicui imponi ut recipiat sacramentum matrimonii. Affirmat Leand^ cum quibusdam, casu quo confessarius noverit matrimonium esse iili remedium necessarium. Sed melius hoc reprobant Laym. 5 et Escob. ^ cum Fagund. quia matrimonium omnimodam requirit libertatem.

512. Quoad secundum spectat, poenitentiam publicam certum est non posse pro peccato occulto imponi, ut aiunt communiter Palaus ' Croix 8 Elbel 9 et alii passim; quia, ut docent s. Thomas Nav. Suar. Vasq. etc. apud Elbel, per hoc indirecte revelaretur sigillum: idque expresse prohibet rituale roman. dicens: Pro peccatis occultis^ quantum" vis gravibus, manifestam poenitentiam non imponat. Pro peccato autem publico dubitatur an possit publica imponi poenitentia. Negant Nav. Sa Reg. et Vega ap. PaL^o, quia haec esset manifestatio confessionisetviolatio sigilli. Sed communiter posse alSrmant PaL^^ Suar.i2 Bon.i3 Croix Ronc.is Ant. 16 Salm.i7Holz.i8Elb.i9 etEsc.20 cumCon. Vasq. Henr. Idque expresse docuit d. Th. 21 qui dixit oportere ut peccatum publicum publicam habeat medicinam. Probatur 4 . ex cap. Manifesta \ . de poenit. et rem. ubi dicitur: Manifesta peccata non sunt occulta correptione purganda. Et ex Trid.22 ubi: Huic ( id est publico peccatori ) condignam pro modo culpae poenitentiam publice iniungi oportet. Et in hoc loco loqui concilium etiam de foro sacramentali intelligunt plurimi ex aa. citatis contra Nav. qui intelligit, uon sine quidem aliquo fundamento, ut moxinfra dicetur,de foro externo. Nec obstat dicere quod talis

(1) C. l^. D. 11. (2) Lib. 17. D. 166.

(5) 2. 2. q. 62. a. 2. (4) D. 9. q. 3S. (8) L. c.

(6) N. 167. (7) P. 21. S. 2. d. 5. (8) N. 1265. (9) N. 236. (10) Loc. cit. S- 3- n. 8. (11) L. c. ^2) D, 37. secl. 6. n. 3. (15) P. 2. n. 14. (14) N. 1264. (15) C. 1. q. 7. (16) P. S17. r. 2. ^17)Dp Docn.c.lO. n. 39. LIQ^ N.609. flft^N.238.

, DE POENITENTIA

publica poenitentia esset manifestatid confessionis; nam, cam illa imponaitur de consensu poenitentis necessaria praestando si vult absolvi, manifestatio illa potius provenit ex libera actione poenitentis, quam ex praecepto confessarii. Hinc dicunt Pal. Salm. Ronc. et Esc. 23 ex d. Thom. 24 confessarium non solum posse, sed etiam aliquanda teneri hanc publicam poenitentiamimponere.Hoc tamen recte advertuntRoncag. 25 et Salm. 26 cum Con. et Avers. locum habere in solo casu quo aliter non posset nisi per illam publicam poenitenliam scandalum reparari, puta publice restituendo honorem alicui publice dehonorato. Caeterum, si publica poenitentia non sit ita necessaria, merito dicunt praefati aa.*non debere confessarium illam imponere reluctanti, cum aliter possit salus obtineri poenitentisetscandalumreparari, nempe per publicam frequentationem sacramentorum, visitationes ecclesiarum, auditionem missarum, ingressum in aliquam congregationem, ubi pietatis opera exercentur et similia. Hinc Fagn.27 refert quod s. c. noluit declarare an in foro sacrameutali pro publicis peccatis pu-» blicae poenitentiae essent imponendae.

513. « 5. Etsi possit et aliquando ob fragilitatem poenitentis etiam expediat, iniungi opus alias debitum seu praeceptum, V. gr. missae auditionem die festo, etc. ut docent Suar. Vasq. Layman 28 et alii (Unde si scrupulosus saepius redeat ad confessarium, intra breve tempus semper nova confitendo, non semper necesse est imponere poenitentiam novam, cum opus ante debitum possit iniungi. Bou. Henr. card» de Lugo Diana 29 contra Suarez Regin. et Baun.). Si tamen confessarius noa exprimat, censetur imperasse opus li* berum, ut docent iidem et Diana 3o. v. Con. 31 et Diana 32. »

(20) L. 17. n. 154. (21) 4. d. 14. q. 1. a. S. q. 1.

(22) Sesa. 24. c. 8. (23) Locc. cc. (24) Ut supra.. (25) C. 1. reg. in praxi 6. (26) De poeait. c. la p. 3. n. 59. (27) Iq dict. cap. MaDifesta. (28) L. 5. tr. 6. c. 15. (29) P. 6. t. 7. r. 6. (30) P. 3. tr. 4. r. 84. (3!) D. 10. dub. 8. (32'j P. 4. t. 4. r. 241.

CAP. I. DE ESSENTIA aVlXJit S

Dubit. igiturl. An possit pro poenitentia inaponi opus alias debitum. Negant Palud. Scotus Capreol. etc. apud Renzi * et consentit Antoine 2 qui dicit semper esse imponendum aliquod opus supererogatorium; quia opus aliunde praeceptum praestandum est a poenitente, etiamsi non confiteatur.Sed communiter et merito affirmant Lugo 3 Sanch.'* Suar.s Bonac.6 Anac.' Holz. 8 Laym. » Elb. Esc. " Spor. « Dianai^ cumVasq.Turr. Duard. Vill. etc. Pal.^^ cum Nav. Soto Henr. Ronc.^s cum Con. 6t Caudido ac Salm.iCcum Aversa Victor. etc. Ratio quia opus iltud iam praeceptum, cum sit satisfactorium, bene polest per claves elevari ad meritum etiam satisfactionis sacramentalis; unde sicut qui die festo audit missam, etiam ex voto debitam, duplex habet meritum; ita qui implet opus alias praeceptum, iniunctum simul in poenitentiam. Hoc tamen non faciendum bene advertunt Suar. Layman et Bpor.", nisi spectata fragilitate poenitentis. Communiter autem dicunt dd. quod nisi expresse confessarius imponat opus alias praeceptum, intelligitur impositum opus supererogatorium. V. Pal.^8 qui citat Sanch. et Bon. Si vero confessarius imponat auditionem missae per mensem, nou est obligatio audireduas missasin festo,utsatis comm. iocent Con. ^9 Layra.20 Sanch. 21 Pal.22 Croix 23 Elbel 24 Sporer 25 et Salm.26 cum Bonac. Mercero et Diana.

Dubilatur 2. An si poenitens statim post absolutionem deferat aliud peccatum,sufficiatilli eamdemimponerepoeliitentiam. Affirmant Bon.27et Croix23 ex eadem rati«ne ut supra. Sed merito id reprobant Palaus 29 et Ronc. 30 cum Candido; nam licet opus alias praeceptum bene possit i^iungi in poeniten(1) C. 2. sect. S. q. S. (2) P, 8i7. q. 5.

(3) D. 2S. n. 67. (4) Dec. I. I. c. 14. n. 5.

(o) D. 58. sect. 6. (G) Q. 6. »ect. 5. p. 2. d. 12. (7) P. 63S. n. 28. (8) N. 607. (9) C. 15. n. 10. (10) N. 246. (11) L. 17. u. 170. (12) N. S04. ;13) P. S. t. 4. r. 83. (14) P. 21. S- 1. n. 10. (IS) 0.1. q.6. r.2. (16) De poea. clO. p.3. n.28. (17) Loc. cit. (18) Loc. cU. (19) D. 10. dub. 8. 120) N. 9. (21) N. 6. (22) T. 1. ir. 5. d. 19. p.

1. n. 4. (23) N. 1281. ^24iN.233. (2S)N.S64.

iCRAMENTl DUB. IV. ART. I. 409

tiam, ui supra dictum est, non tamen opus praeceptum eodem titulo satisfactionis sacramentalis.

514. « 6. Etsi etiam 'possit iniungi opus internum, uti contra Merati et alios docent Con. Hurt. et Diana^icommuniter, tamen debet esse externum et afflictivum, v. gr. oratio, ieiunium, eleemosyna. Nam avaris eleemosyna, luxuriosis afflictio corporis convenit. Utrum vero licite imponantur preces recitandae pro defunctis, dubitari potest. Vega32 et loan. Sancius 33 oegant: affirmant probabilius Turr. 3i card. de Lugo 35. Vide Diana 36.

Advertendum hic quod tam oratio quam eleemosyna et quodcumque aliud bonum opus iniunctum in sacramento poenitentiae valet pro opere poenali et afflictivo, prout communiter docent doctores, quia respectu ad nos per naturae lapsae statum quaecumque virtuosa actio rationem habet poenae, ex 00 quod, amissa originali iustitia, omnes ad terrena et propria commoda proni sumus. Ita Valent.3' Caslropal.33 Laym.sapitig.''^ et Salm.^i cura aliis et Busemb. ut supra. Idem scripsit novissime doctus auctor libri cui titulus; Istruz. per li nov. confess.^^ ubi dixit: Ma qui s*avverta che noi non chiamia^ mo ni stimiamo inutile la penitenza qualunque ella sia^ che sHngiunge nel sagramento^ essendo certo che anche un semplice segno di croce congiunto con esso sagramento d efficace per soddisfare; tanto piu che nello stato presente della natura caduta ogni opera buona d in qualunque modo afflittiva e penale. Id bene confirmatur a s. Francisco Salesio ^3 qnii Uuno ha della pena a digiunare, Valtro a servire gl infermi^ a confessare^predicare, assistere agliscon' solati 0 fare orazione e simili esercizi:

(26) Ib. n. 30. (27) Q. S. p. 2. n. 3. (28) N. 1239. (29) P. 21. S. 2. n. 10. (30) C. 1. q. 6. r. 2. (31) P. 4. t. 4. resp. 24. (52) T. 2. c. 64. (33) D. 16. n. (34) De poenit. d. 37. dub. 4.

(33) D. 2S. »eci. S. (36) T. 4. p. 3. res. S4.

(37) T. 4. d. 7. q. 14. punct. 3. (38) D. uu. p. 21. §. 3. n.l. (39) Tr. 6.de sacr. poen. c.lS. u.9.

(40) 2. p. dist. IS. q. 1. art. 3. coucl. 1.

(41) De poeu. c. 10. p. 5. n. 26. (42) Part. l. a 16. n. 375. (43) Pbilothea c. 23. p. 201.

410 LIB": VI. TRACT. 1

questa pena ( id est orandi , etc.) vale piit che quelValtra (id est ieiunandi); perciocchS^ oltre che egualmente doma il corpo, ella fa frutti molto piii desiderahili. Praesertim confirmatur a s. Th. qui dicit: Quaelibet oratio habet rationem satisfactionis^ quia quamvis haheat suavitatem spiritus^ habet tamen afflictionem carnis [ut dicit Gregor. ^ ): Dum crescit in nobis fortitudo amoris intimi, inftrmatur procul dubio fortitudo carnis 2.

Dubitatur hic 1. An possit imponi opus internum. Negant Sancius 3 et Alens. ac Almain. apud Suar. quia poenitentia cum sit pars sacramenti , debet esse sensibilis. Sed merito cum communi sententia affirmant Lugo 5 Pont.6 Laym. ' Bonac. » Esc. » Spor.w et Salm.^i cum Con. Reg. Hurt. Aversa etc. Ralio quia tale opus iam per se est meritorium, et satis fit sensibile per impositionem sacerdotis ac acceptationem poeuitentis, prout contritio fit sensibilis per confessionem ; et sic respondetur rationi oppositae.

Dubitatur 2. An possit imponi opus applicandum pro defuuctis. NegantSancius^2 et Vega ^^, quia tunc opus non proderit poenitenti ad satisfaciendum pro seipso, ut tenetur. Sed communius affirmant, et probabilius Pal.i< Lugoi-'^ cum Turr. Anacl. Sporer Elbel Holz. 19 Salm.20cum Aversa Hurt. Bus. etc. ex catech. rom. ubi dicitur : lyitur universae satisfactionis modum culpae ratio temperabit. Sed ex omni satisfactionum genere maxime convenit poenitentibus praecipere ut certis aliquot et definitis diebus orationi vacent, ac pro omnibus^ praesertim pro iis qui ex hac vita in Domino decesserunt^ preces Deo faciant. Ratio quia quaelibet eleemosyna est vere meritoria, et licet satisfactio illius operis tunc applicetur defunctis, satisfactio tamen bonae volun(1) Snp. Ezcch. hom. 14. (2) Suppl. q. iS. oit.

ad 1. (5) D. 16. n. 1. (4) D. 58. &oct. 6. n. 2. IS) D. 2S. n. 67. (6) De matr. l. 1. c. 7. n. 4. (7) C. IS. q. 1. (8) P. 2. n. 10. (9) N. 148. (10) N. 863. (11) De pocnit. c. 10. p. 3. n. 27. (12) D. 16. n. 1. (15) C. 64. cas. 4. (14) P. 21. V 3. n. 5. (13) D 2a. n. 02. (16) P. C5S. n.SO.

. DE iHJfiNITENTlA

tatis poenitentis, qua opus appllcat, ipsimet cedit.

« 7. Potest etiam aliquando iniungi cessatio ab aliquo bono opere ( v. gr. nimia corporis afflictione), vel abstinentia aliqua vice a communione , ad promovendura maius bonum poeuitentis, si prudens confessarius ad eum finem expedireiudicet, Salas Lugo Diana etc. cum Aversa^J contra lo. Sanc. »

Dubitatur an possit imponi cessatio ab aliquo bono opere, nempe a communione, ieiunio etc. Negat Sancius22, quia hoc non esset opus meritorium. Sed communiter recte affirmant cum Bus. et aliis Lugo23 Spor.24 cum Suar. et Salm. 25cum Mol. Rodr. Gabr. etc. Ratio quia huiusmodi cessatio bene potest aliquando esse actus virtutis, saltem ad servandam obedientiam confessarii. Recte vero advertit Lugo, regulariter non expedire huiusmodi poenilentiam imponere ; imo nec posse imponi quando omissio illius operis sit forte occasio aiiis iudicandi quod a confessario in poenitentiam fuerit iniuncta, iuxta dicta n. 512.

« 8. Etsi possit immediate post absolutionem adhuc iniungi ( Ut communissime dicunt Salmant.26 Viva^? cum Diana et Spor.28 cum communi), debet tamen fieri ante, ut servetur ordo iudicii. Vide Diana*^ qui ex cap. finali et Och. docet, etsi consuetudo habeat ut ita fiat, illam tamen non induxisse obligationem.

515. » Resp. 2. Poenitens communiter tenetur sub gravi obligatione poenitentiam, si rationabilis sit, acceptara et implere, ut habet communis contra Cai. Sylv. Nav. quorum sententia ad hoc saltem serviet, utneminem non absolutum dimittas, si vel levissimara subire velit, ut notant Sotus et Reg.^o Diana 3i (Sed huic non acquiesco iuxta id quod dixi n. 510. in fin.).

(17) N. S70. (18) N. 246. (19) N. 608. (20) Ibid. n. 57. (21) Q. 13. sect. 3. (22) D. 35. (23) D. 23. n. 65. (24) N. 573. (25) De poenit. c. 10. p. 3. n. 36. (26) Ib. n. 42. (27) Q. 6. a. 1. (28) N. 576. f29) P. 3. t. 4. ie«p. 156. el p. 5. t. 13. fcsp. 36. ^ (30) L. 7. c. 2. (31) P. 3. t. 4. f. 51. et p. 2. t. 15. r. 52,

eAP. I. DE ESSENTiA IIUIUS

» Dixi 1 . communiter : quia probabile est quod docent Laym. < Suarez et Diana 2 contra Con. Henriq. et alios, poenitentiam sub veniali tantum obligare sequentibus casibus : 1 . Si imposita sit pro solis venialibus. Ita citali contra Henr. Fag. 2. Si pro mortalibus alias confessis. 3. Omissionem partis non gravis in confessione mortalium; vel etiam omissionem totius , si levis sit, V. gr. unum Miserere. Con. Fag. cum Diana 3 ( Levem esse omittere unum Miserere^ dicunt etiara Pal. ^ et Lugo^. Rosarium vero b. Virginis, etsi quinque decadum, minime dici potest raateria levis). 4. Si confessarius noluit obligare sub mortali; quia cum possit imponere poenitentiam libere et sine omni obligatione, ut probant Suarez 6 Henr. Fill. Fagund. Tann. Con. ' contra Turr. et Vasq., potest etiam sub levi tantum imponere(Et sic insinuat agendum p. Segneri 8 ac Croix 9 si poenitens non acceptaret poenitentiam impositam). Vide Dianaio. 5. Eum qui lucratur indulgentiam plenariam liberari ab onere poenitentiae ( nisi sit medicinalis) docet Diana 11 ex Tann. Granad. Lugo etc. contra Val. March. et Aversa (Vide de hoc n. 519.),

» Dixi 2. Si rationahilis sit: quia si iusto sit gravior ac difficilior, nec confessarius eam moderari velit, non peccabit graviter poenitens, si sine absolutione discedens , alterius sacerdotis iudicio peccata submittat, ut docent Suarez Con. Laym. Imo ad eam non obligabitur, si omoino iniustam esse constet, aut si poenitens eam non possit iraplere vel illius sit oblitus. Nec tunc ad aliud quidquara tenetur, etsi expediatut is qui sive culpabiliter sive fiine culpa oblitus est, in sequenti confessiooe similem sibi iniungi petat. Ita

(1) L. 4. t. 6. d. 16. (2) P. 5. t. 4. r. 13G.

(3) D. 3. t. 4. r. 102. et p. 6. t. 8. r. 43.

(4) P. 21. S- 4. n. 11. (S) D. 25. n. 74.

(6) Ilic d. 58. 8.7. (7) De sacr. d. 10. dul». 8. n. Oo. (8) Paroch. in&tr. (9) L. 6. p. 2. n. 124i).

(10) P. 3. t. 4. r. 241. el p. 4. l. 4. r. 85.

(11) P. S. t. 12. r. 5. et p. 9. t. 6. r. 36.

(12) P. 4. t. 4. r. 2M. (15) N. 78.

(14) T. 1. op. Ir. «. <j. 2. ad 2. (iS) N. Si8. (16)C.2. n.7. (17J C.26.U.20. (18) D. 2o.a.6a,

SACRAMENTI DUB. IV. ARl. , 4H

Con. Laym. Diana <2 contra Richard. el Sylv. qui putant talem confessionem esse repetendam : quod praeter citatos negat etiam c. de Lugo <3 ex Vasq. docens , talem satisfacere, si confiteatur illud peccatum oblivionis culpabilis. »

516. Hic plura dubia occurrunt discutienda. Dubitatur 1 . An poenitens teneatur acceptare iustam poenitentiam quam imponit confessarius. Tres sunt sententiae.

Prima negat, quam tenet Caiet. et probabilem putant Spor. <5 et Tarab.i^ quia non tenetur acceptare qui vult eara solvere in purgatorio.

Secunda sententia, quam tenent Navar. itera Scotus Med. Gabr. apud Lugo 18 et Soto Zerola Vill. etc. apud Renzi'9, dicitposse non acceptare, sed si acceptet teneri ad eara exequendam.

Tertia sententia communis et vera, quam tenet Suar. 20 (qni oppositas vocat temerarias) Lugo2i qul nostram sententiam vocat certam cura Vasq. et Victor. ( qui post Tridentinura dicunt esse de fide) Elbel 22 et Salra. 23 cum s. Thoraa Palud. et p. Soto, dicit peccare qui poenitentiara non acceptat vel non vult implere, et absolutionem vult recipere. Ratio quia, ut docet Bened. XIV. 21, sicut confessarius iustam tenetur iniungere poenitentiam , ita poenitens tenetur illara acceptare 2&.

Probabile taraen est quod si poenitenti videatur poenitentia illa iusto gravior, aut nirais onerosa respectu ad suara irabecillitatera, tunc si confessarius nollet eam moderari, posset saltem sine culpa gravi discedere absque absolutione, et alium adire confessarium, ut dicunt cura Bus. et Coninch. supra Suar. 26 Lay. 2? Elb. 2S Holz.29 el Spor. 30. Hoc tamen intelligendura si poenitentia illa vere sit irrationabilis

(19) C. 2. 8Pct. 3. (]. 12. (20) D. 38. scct. 7. n.2. (21) L. c. (22) N. 227. (23) Dc poenit. c. 10. p. 4. n. S2. (24) Epist. cncycl. Intor praeterilos. (23) El poenttcus rociisaas poenitentiam, quae pro peccalis gravibus salleni in se gravis sempcr sit oI>orlcl. abioivi uequit. Sceus dicendum, si pocniten» lantum respective gravem iuxta numerum et totan gravilatcm pcccalorum cmensam resptierct. llom. Ap tr. 16. a.n6. ('iG) D. 38.s.7.n.4. (27) C.IS.p.a (28) N. 228. (29) N. 601. (3UJ N. .iod.

vel impar debilibus viribus poenitentis; nam si contra poenitentia facile posset ab eo impleri, et nollet ex mera desidia illara acceptare, ac cum levi absolvi vellet, non videtur posse excusari a peccato gravi, quia ( ut bene ait Lugo 1) sicut peccaret sacerdos imponendo levem poenitentiam sine iusta causa pro gravibns culpis, itapeccaret poenitens volens sine causa recipere absolutionem cum poenitentia iusto leviori.

517. Dubitatur 2. An poenitens peccet graviter, si omittat implere poenitentiam gravem impositam pro venialibus aut mortalibus confessis. Conimune est quod si iniungatur poenitentia levis, non est obligatio illam implendi sub gravi, etiamsi tola omittatur. Palaus 2 Lugo 3 Renzi * Suarez 5 Croix 6 cum Aversa et aliis passim. Ratio quia materia levis non est capax gravis obligationis. Nec obstat quod sacramentum maneat incompletum, nam illud iam est completum essentiaiiter ; completio autem integralis per materiam levem non obligat nisi leviter secundum materiam. Dubium vertit , quando materia poenitentiae est gravis.

Prima sententia probabilis et communior dicitessepeccatum grave illam omittere, ita Lugo et Palaus ' Bonac. 8 Ronc. 9 Conc. Salm. " Escob. 12 cum Henr. Con. Fag. et Nugno. Ratio quia grarvitas vel levitas huius obligationis non sumitur ex gravitate causae, nerape peccati confessi, sed ex materia praecepta, scilicet poenitentiae impositae

Secunda sententia vero satis probabilis negat hanc obligationem esse gravem, ita Nav.i3 Suar.^* Lay.t^ Diana *6 Spor. et probabilem putant Lugo 18 Mazz.i9 Tamb.20 cum Henr. et Croix^i cum Soto Palud. Fill. Led. et Aversa. Ratio quia hoc casu materia satisfactionis impositae non est necessaria in

auantum este;ravis; unde sicut coafessarius non tenebatur, imo nec polerat

(1) N. 69. rs) P. 21. S. 4. n.ll. (3) D. 2S. n. 74. (4) C. 2. sect. 3. q. 14. (5) D. 38. sect. 7. n. 4. (6) N. 1278. (7) Locc. cc. (8) Q.5. s. 3. p. 4. n.5. (9) C. 2. q. 2. r. 2. (10) P. 423. n. 11. (11) De poenit. c. 10. p. 4. n. 62. (12) Lib. 17. n. 206.

. DE POEMTENTLi

illam imponere sub gravi, iia nec poenitens sub gravi adimplere. Nec valet dicere quod poenitentia non est coramensuranda cum peccato , sed cum poena temporali ob peccatura debita; nam respondetur 1 . Quod si hoc esset, utique deberet pro quolibet veniali gravis imponi poenitentia cum unicuique veniali gravis, imo gravissima debeatur poena. Resp. 2. quod ex Tridentino poenitentia ininngenda est pro qualitate criminum^ nou autem poeoae. Sentio tamen dicendumcum Roncagiia (cui consentit etiam Laym. 22) quod si per accidens peccata illa venialia valda disponerent poenitentem ad mortale , tunc posset confessarius gravem ei iraponere poenitentiam, ut ipsum reraoveat a periculo peocandi mortaliter, et tunc tenebitur poenitens, si velik absolvi, illam acceptare et adimplere. Praeterea censeo quod si poenitens pro mortalibus confessis condiguam non egerit poenitenliam, tunc si iterum eadem peccata clavibus subiiciat, bene poterit confessarius gravem iniungere poenitentiam; et poenitens si acceptet, tenetur eara implere.

An autem circumstantias poenitentiae impositae teneatur poenitens iraplere sub mortali, nerape ad recitandara coronara flexis genibus, brachiis extensis , et sirailia. Resp. nulii dubium quod oraissio circurastantiae erit saltem venialis; quando vero erit vel ne mortalis , pendet ex molestia levi aut gravi , quam affert circumstantia vel per se vel respective ad poenitentem , prout significaverit confessariud poenitentiam imponens : ita comrauuiter Sanchez 23 Lugo 24 Viva 25 Renzi 26 Tarab.27etCroix28 cum Dic.Aversa etc.

518. Dubitatur 3. An confessarius pro culpis gravibus possit imponera poenitentiam gravem, sed sub obligatione levi.

Pritna sententia negat, quam tenent

(13) C. 21. n. 43. (14)Loc. cit. (45) C. IS. n. 7. (16) |P. 3. tr. 4. r. 136. (17) N. 544* (18) N. 76. (19) T. 3. p. 381. (20) C. 2. n. 4. (21) N. 127§. (22) L. c. (23) Dec. 1. 4. c. 12. (24) D. 25. n. 93. (25) Q. 6. a. 2. n. 4. (26) C. 2. sect. 3. q. 16. (27) L. 4. c. 2. n. 14. (28) N. 1280.

CAP. I. DE ESSE]XTIA nUIUS S

Renzi ' et Bon. 2 cum Con. et Nugno. Ratio quia, licet possit legislator in materia gravi obligare tantum sub levi, tamen in hoc sacramento confessarius non reputatur utlegislator, sed ut simplex minister, cum ibi agat nomine Dei, unde non potest materiam per se gravem sub levi imponere. . Secunda sententia communior affirmat, quam tenent Bus. ut supra cum Henr. et Fagund. Suar. 3 Fill. ^ p. Segneri 5 Tambur. 6 Dicast. apud Croix ' et probabilem vocat Viva » cum Med. et Diana. Ratio quia revera (ut ipsi adversarii concedunt, utque dictum est Z. 4. n. 143.) quilibet legislator potest gravera materiam praecipere sub levi. Nec obstat ratio opposita; nam confessarius in hoc sacramento non tantum fungitur vicibus Christi, sed etiam est a Christo constitutus verus iudex et legislator, qui ex potestate sibi tradita solvit remittendo peccata , et ligat praecepta imponendo circa obligationem satisfaclionis implendae : unde buius obligationis gravitas oritur non ex vi sacramenti , sed ex praecepto confessarii. Haec secunda sententia per se loquendo valde probabilis mihi videtur, sed non probarem, si confessarius ex hac doctrina vellet pro peccatis gravibus totam poenitentiam imponere sub levi , excepto casu gravis aegritudinis aut intensissimae contrilionis, vel alio casu rarissimo, in quo omnino videretur expedire ad salutem poenitentis; censeo enim ex praecepto Tridentini teneri seraper confessarium iniungere aliquod grave opussub obligatione gravi ( ut iam dixi n. 510. in fine); licet sit leve respective ad numerum et gravitatem peccatorum. Praefata ergo sententia deservire poterit ad hoc tantum, ut confessarius postquam imposuit aliquam poenitentiam gravem , aliam graviorem iniungat sub levi, ut si poenitens illam implebit , sacramentaliter satisfaciat; si vero negliget non gravetur culpa gravi. Et sic

(1) C. 2. s. 3. q. 14. (2) Q. S. s. 3. p. 4. n. 4. ^5) D. 38. secl. 7. n. S. (4) Tract. 8. u. S4. (S) Instruct. ad conress. c. 5. (6) L. 4. c. 2. n. 6. ; 7) N. 1249. (8) Q. 6- ». JU «- 2. C») D. 27. n. 21.

LGRAMENTI DnB. IV. ART. 1. 4f3

puto recte se gerere confessarium; cum enim spectata poenitentis imbecillitate possitconfessariusprimam tantum gravem poenitentiam imponere sub praecepto, et graviorem sub consilio praescribere, raelius consulet bono poenitentis, iraponeudo illam graviorera sub levi, ut omnia opera iniuncta eleven- ' tur ad meritura satisfactionis sacramentalis. Minime autem approbo id quod dicunt Medina apud Suar. et alii apud Bus. ut supra, nerape quod confessarius possit aliquando iniungere poenitentiam sineullaobligatione; hoc, dico, est omnino improbabile; nam legislator potest ferre et non ferre legera; sed si ferat, non potest quidem eam ferre sine obligatione, cum lex debeatnecessario saltem sub levi obligare ; lex enim quae non obligat non est lex, sed consilium.

519. Dabitatur 4. An terapore iubilaei vel indulgentiae plenariae possit confessarius absolutionem impertiri nuUa iniuncta poenitentia.

Prima sententia aflirraat, et hanc tenent Lugo » Suar. Pal. cum Toleto et Sa Viva ^2 (limitant taraen Salra. et Viva nisi poenitens indigeat aliqua poenitentia medicinali); et idem docuitd. Thom. 13 qui ad obiectionem quod non possit sacerdos remittere poenitentiam, cum haec sit pars sacraraenti, respondet : Pro eo faciens indulgentias^ solvit poenam quam debuit^ de bonis ecclesiae communibus. Subdit vero: Tamen con^ sulendum est eis qui indulgentias consequuntur^ ne propter hoo ab operibus poenitentiae iniunctis abstineant. Ratio huius senteotiae est quia poenitentia principaliter imponitur pro satisfacienda poena temporali, quat* iam tota remittiLur per indulgentiam. Sed his non obstantibus, tenendum est oppositura cura ConcM Ronc.i^ et Croix^s cum Fill. Rod. Dicast. Ethodie non est araplius de hoc dubitandum, dura noster ss. pontifex Bened. xiv. sententiam contrariam taraquam laxiorem

(10) D. 38. sect. 10. n. 10. (11) P. 21. n. 9.

(12) Q. 6. a. 1. n. 1. v. Quinto. (13) Suppl. q.2S. a. i. ad 3. (14) P. 407. n. G. (13) C. 2, q. 7. (IG) N. 1273. (17) Cit.ep. encycl. Inler nraeterl»'-*.

4l.^ LIB. YI. TRACT. IV. 1)K P0SXlTE5TiA

reprobat dicens, non posse putari ve- ■ tenliam, ut specialiter notanl Salra.2»

rum poenitentem qui indulgentiasconsequi cupit, si huius praetextu se vult eximere a poenitentia sacramentali adimplenda. Ratio i. quia, ut poenitens posset per indulgentias liberari a poenitentia certe debita , certus esse deberet se illam lucrari : sed patet hoc valde incertum esse; unde non potest debito certo satisfacereper incertamsolutionem.Ratio2. quia, licet certo quis indulgentias lucraretur, debet tamen semper aliquam poenitentiam ( quae est integralis pars sacramenli ) implere, ne sacramentum mutilum maneat.

Dixi aliquam poenitentiam ; nam communiter et probabilissime, praeter aa. citatos pro prima sententia, dicunt Nav. i Tol. 2 Spor. 3 Elbel < Holzm. 5 et Laym. 6 cum Soto et Henr. causa indulgentiarum bene posse a confessario poenitentiam diminui, modo aliqua imponatur, quia per eam iam integralur sacramentum, et contra per indulgentias probabiliter satisfitpoenae temporali de bonis communibus ecclesiae, Dt docet d. Thom.

520. Dubitatur 5. An si poenitens oblitus sit poenitentiae iniunctae, teneatur repetere confessionem, ut aliam poenitentiam accipiat.

Prima sententia^ quam tenent s. Anton.8 etBon.9 cum Sylv. et aliis, dicit hunc teneri saltem praecipua repetere peccata, ut condigna poenitentia sibi imponatur : quia poenitens curare debel, quantum commode potest, ut sacramentum fiat iutegrum; qui enim teneturad finem tenetur etiam ad media.

Secunda sententia vero communis , quam teneut Lugo lo Pal.<i Spor.12 cum communi, Croix *3 Ronc. Holzmau *5 Viva <6 Diana Elbel cum Nav. Soto Avers. et Salm.i'^ cum Suarez Vasquez Laym. Concin. Vict. Cand. Vivald. etc. negat obligationem hanc, etiamsi poenitens culpabiliteroblitus fuerit poeni(l) C. 26. u. 21. (2) Lib. 3. c. 11. n. 8.

(3) N. 238. (4) N. 248. (S) N. 612. (6) C. lo. M. 12. (7) L. c. (8) P. 3. Ul. 14. c. 19. 19. (9) Q. S. sccl. 3. p. 3. H. 9. (10) D. 2». n. 87. (11) P. 21. M. 19, (12) N. So2. (13) N. 127o, '.''i^ r. 2. M 7. N.C17. (16^ O.G. a.2.n.G.

Spor. Holzm. Elb. Lugo cum Vasq. el Croix cum Nav. Soto et aliis. Ratid quia ex una parte non tenetur amplius ad poenitentiam, cum illius impletio facta sit ei impossibilis; ex altera nou videtur extare hanc obligationem repetendi confessionem , ut integretur sacramentum, cum nemo videatur teueri repetere sua peccata, semper acr ipsa directe fuerint remissa: hoc enim gravissimum esset onus. Utraque sententia est probabilis. Merito autem advertunt Con.2iPaI.22Diana EIb.Spor.2J et Salm.2^ cum Caiet. Soto Nav. et Medina, quod talis poenitens teneretur utique, cum commode posset, adire confessarium suum, si putaret illum adhuc memorem esse poenitentiae quam iniunxit; tunc enim eius impletio est ei adhuc moraliter possibilis.

521. « 1. Isqui poenitentiam implet iu statu peccati mortalis, probabiliter quidem satisfacit praecepto, cum irapleat eius substantiam; peccat tamen, sed venialiter, ut docent Suar. Laym. Diana25,quia sacramenti partem suscipit indigne, et obicem ponit effectui ^ scilicetremissioni poenae(quem tamen, obice remoto, recuperari docent Nav. Tol. Cai. Diana2G Fagund. Suar. etc), unde quamprimum est implenda , potestque graviter etiam peccari nimium differendo, quod ex variis circumstantiis iudicandum. Vide Diana 27. Non esse autem grave seu mortale, si nondififeratultra octiduum, docetHurt. apud Diana. Imo posse differri per annum (hoc est quamdiu non tenetur ad novumsacramentum poenitentiae) vult ipse Diana2S ex Amico et Leandro etc, nisi tamen poenitens dubitet anpostea possit implere; eo enim casu teneri quamprimum commode potest (Hoc merito communiter reiicitur cum Salmant.29 Tamb.^o et Croix^i qui proba(17) T. 4. tr. 4. r. 241. *(18) P, 272. n. 241 (19) De poenit. c. 10. p. G. n. 83. (20) ibid. (21) D. lO.dub.9, n.80. (22) N. 18. (23)Locc.c6 (24) Cit. n. 83. (23) L. c. (2G) P. 3. t. 4. r. 8S

(27) P, 2. t. 13. res. 33. ct p. 3, t. 13. r. 53.

(28) P, 9. t. 7. res. 37. (29) Dc poenit, c. 10. f 3. u. 63. (30) L. 4. c. 2. u. 9. (31) N. 1283.

CAP. I, DG ESSENTIA HUIUS SACRAMENTI DUB. IV. ART. I.

415

biliter tameo excusat a mortali, si dilatio sil ad mensem, si poenitentia sit tantum vindicativa Roncaglia vero damnat de mortali si differatur poenitentia per 15. dies, sed hoc videtur nimis rigidum; non reputatur enim gravis dilatio, quae non affert grave praeiudicium rei praeceptae, ut ait Lugo 2 qui addlt dilalionem, ut sit gravis, debere esse ad lougum tempus. Renzi autem 3 cum Cotonio et Glossa ^ dicit non esse gravem dilationem infra sex menses, sed hoc videtur nimis benignum). Similiter uon esse mortale, si obligatus ieiunare feria 6. differat in diem sequentem : vel obligatus communicare singulis mensibus differat ad 6. vel 8. dies, affirmat Diana * ex Pal., praesertim ex causa aliqua, tametsi levi (Dicunt Salm. ^ non esse mortale differre obligationem confessionis per 4. dies, si iusta causa excuset. Et communius Pal. ' Spor. 8 Holzman 9 cum Suar. Conc. et aliis censent, non esse mortale differre communionem per 6. vel 8. dies, quando quis tenetur communicare per singulos menses. Et consentit Ronc.*o modo (recte monet) poenitentia non sit medicinalis; ita ut illa dilata periculum sit relabendi. Putat autem Croix" cum Gobat. et Steph. quod ex decem communionibus omittere unam non sit mortale; sed huic non acquiesco). »

522. Dubi 1. 1 . An qui existit in mortali possitimplerepoenitentiamimpositam.

Prima sententia negat, et hanc tenent Tabiena Alens. Archid. apud Salm. 12. Et citant pro se d. Th. qui 13 sic ait : Oportet... quod opera satisfactoria sint Deo accepta, quod dat eis caritas, et ideo sine caritate opera facta non sunt satis/"actona. Ratio huius sententiae est, quia peccator iniuriam irrogat sacramento, ilum obicem ponit satlsfactioni in sacramento impositae.

(1) Neutiquam ( peccal ) qul per meiisein eam ( poenitcntiam ) diilert , modo pocnitentia non sit inedicinalis, ut advcilunt Mazzolta cl Croix. Uom. Ap. Ir. 16. n. S7. (2) D. 23. n. 91. (3) Q. 18. (4) lu I. fin. c. de cens. (S) L. c. (6) CiL n. 6S. 'J) P. 21. S. 4. u. 12. (8) N. S77. (9) N. GOS. ^IO) C. 2. q. 6. r. 1. (11) N. 1277. (12) De t-^on. c. 10. p.S. n.G9. (15) Suppl.<|.14.a. 2.a(li>

Secunda sententta , quam tenenj Tourn.i^ luen.i^ Antoine is etiam neg.it implere, si impleat habens actualeia affectum ad peccatum mortale ; secus si tantum existat in mortali: ita praofati auctores. Ratio quia ad satisfaciendum Deo non requiritur status gratiae sanctificantis , sed sufBcit voluntas Deum placandi , quae contra deest in eo qui habet actualem affectum ad peccatum.

Tertia sententia commuuis et probabilior universe affirmat et hanc tenent Suar.<7 Nav.13 Salm.19 Conc.20 Ronc.21 Lugo 22 cum Palud. Cai. Soto Sylvest. etBon.23 cum Sa Tol. Val. Vasq. Con. Fill. etc. Ratio quia ad implendum praeceptum satisfactionis sufficit pone • re opus praecepti, licet praecepti finis non obtineatur. Respondetur autem ad textum d. Thomae, quod ibi s. doctor non loquatur de adimpletione satisfactionis iniunctae, sed tantnm de eius merito quod non potest haberi sine caritate.

523. Dubitatur 2. An peccet qui implet poenitentiam impositam existens in mortali. Conveuiunt dd. hunc non peccare mortaliter; alii vero(utLug24 ac Aversa Dicast. Stephan. etc. apud Salm. 25 qui putant probabile) dicunt nullo modo peccare; quia, ut aiunt, nulla est culpa obicem ponere soli remissioni poenae. Alii tamen probabilius tenent peccare venialiter, quia ponereobicem effectui partiali sacramenti non potest ab aliqua culpa excusare ; ita Suar.26 Laym.27 Wig.28 Bonac.^o et Salm. 30 etiam probabile censent. Dicunt autem Wig. Salm. et Antoine , quod , recedente fictione , tunc poeni-» tentia habeat effectum satisfactionis , contra Scotum Med. Bon. et Vasq. qui censent habere effectum cum impletur.

524. « 2. Poenitentiam (etiam medicinalera) impositam sub conditione hac,

(14) Prael. theol. de poeuit. qu. 7. a. 2. q. 6. r. 5.

(15) T. 7. p. 490. a. 3. (16) P. S19. (17) D. 38. scct. 8. n. 1. (18) C. 3. n. 7. (19) Cit. n. 69. (20) P. 3S9. n. 3. (21) C. 2.q. S. (22) D.23.n.r,a (23) Scct. 3. p. 4. n. IS. (24) D. 23. n. 52. (2o) Ibid. n. 70. (26) D. 58. scct. 8. ». 7. (27) C. 13. n. 13. (28) Tr. 13. n. 129.

(29i P. 4. n. 13. Ci». n. 70

ii6

ti iterum labatur^ nec teneri acceptare nec implere, eo quod confessarius nec iudex sit nec medicus peccatorumcommitteDdorum , docet Diana ^ ex Palao Trull. etc. Sed contrarium probabilius cum Suar. tenet Aversa 2 , quia non imponit eam pro peccatis committendis, sed commissis sub couditione reincidentiae (Et sic tenendum cum Suarez 3 Laym. ^ Bonac. 5 Salm.6 cum Aversa et aliis. Id tamen intelligendum, modo imponatur proportionata poenitentia pro peccatis confessis).

525. » 3. Qui non implevit intra lempus praescriptum , non ideo deobligatur. »

Dicunt Henr. apud Renzi ' quod si flssignetur dies ad poenitentiam implendam, transacto illo, non est amplius obligatio implendi ; sed omnino tenendum est oppositum cum Busemb. et Diana 8 Renzi 9 ac Croix cum Aversa et Mendo. Dicunt autem Spor. Con. et Gob., quod si alicui sit iniunctum ieiunium die sabbati in honorem B. M. V., transacto eo die, non tenetur in alio. Sed haec opinio nec mihi arridet , tum quia semper principaliter intenditur a confessario ieiunium et accessorie dies; tum quia, quando materia est divisibilis, qui non potest implere totum, tenetur ad partem.

526. « Potest satisfacere per alium , cui confessor id concedit vei qui per se non potest, ut docent Reg. Fagund. Diana^2(Sed adverte hic prop. 15. damnatam ab Alex. vii. quae dicebat : Poenitens propria auctoritate substituere sibi alium potest^ qui loco ipsiuspoenitentiam adimpleat). Hic tamen non tenetur, nisi confessor id voluerit. An vero satisfaciens pro alio simul pro se possit, alii aiunt, ah*i probabilius negant, ut habet Sa.

527. » 5. Non necessario impletur ante communionem (Hic advertantur quatuor propositiones damnatae ab Alexandro viii., nempe prop. 16. Ordinem praemittendi satisfactionem abso^

(1) P. 6. t. 7. rcs. 49. (2) Q. 13. secl. 4. (3) Dc rel. 1. 3. c. 8. (4) C. IS. ii, 11.

(S) P. 2. n. 26. (G) De poenit. c. 10. p. 3. u. 38. <7) C. 2. scct. 3. q. 18. (8) P. 8. Ir. 15. r. 57.

lutioni induxit nonpohtiu aut institutis ecclesiae , sed ipsa Christi lex et prae^ scriptio^ natura rei idipsum quodammodo dictante. Prop. 17. Per illam pra* xim mox absolvendi ordo poenitentiae est inversus. Prop. 18. Consuetudo mo^ derna quoad administrationem sacramenti poenitentiae , etiamsi eam plurimorum hominum sustentet auctoritas , et muUi temporis diuturnitas confirmet, nihilominus ab ecclesia non habetur pro usu, sed pro abusu. Prop. 22. Sacrilegi sunt iudicandi qui ius ad communio'nem percipiendam praetendunt, antequam condignam de delictis suis poeni^ tentiam egerint. ).

528. » Quaeres : Quis poeniteutiam possit commutare et quomodo.

» Resp. 1 . Ex iusta causa quivis sacerdos id potest , si de novo ei confiteatur, ut habet communis sententia , contra Sot. et Vasq., saltem si peccata non sint reservata: imo etiam probabiliter etiamsi talia fuerint, ut habet Fernandus.

» Resp. 2. Sine nova sacramenti administratione potest id solus sacerdos qui iniuuxit, si adhuc recordetur statum poenitentis et hic ad eum recurrat tempore tam brevi, ut moraliter idem iudicium censeri possit, v. g. in^ tra hebdomadam, Henr. et alii 4., irao et post longius intervallum. Card. da LugoAversa et Diana^contra PaL etc. Ratio quia iudex, incognita causa, non potest ferre sententiam. Ita Sylv. Saarez Con. Laym. FiU. Reg. Fag. et cardin. da Lug. contra Navar. Henr. ToL Sa Rodr. Beiam VaLDiana^J qui dicuut etiam aliura posse non repetitis peccatis. Quae sententia , etsi non ex ratione, ex principio tamen extrinseco videtur esse in praxi probabilis (Diana enim pro ea adducit 14. auctores dicitque esse usum sive praxim confessariorum), et confessariis posse servire, quando poenitens difliculter adduci potest ad repctenda peccata vel tempus id non fert; praesertira si ex con(9) Loc. cil. (10) N. 1290. (II) ILid. (12) P. 4. t. 4. res. 141.

(15) P. 7. t. G. rcs. 46. ct p, 9. t. 6. ret. S7.

(14) P. 3. t. 4. rei. 53. ct p. 2. t. 1. misc r. 53.

CAP. I. DE ESSENTIA HUIUS S

fessione ^nam in ea, et non extra debet Seri) alioroDa peccatorum et ex praefienti statu poenitentis ipsiusque testimonio habeant aliquam confusam notitiara peccatorum praeteritae confessionis. Ita Fag. ^ Lugo 2.

» Resp. 3. Ipse poenitens non potest commutare poenitentiam eliam in evidenter meliorem, ut docent Sanch. 3 Con. 4 Regin. et alii: etsi contrarium probabile dicat DianaS ex Port. et Villal. Sed hoc Turr. temerarium, card. de Lugo communi theologorum et fidelium sensui repugnare dicit »

529. Dubitatur 1. An poenitens 0ptanspoenitentiam iniunctam sibi commutari teneatur confessionem faclam repetere. Resp. si confitetureidem confessario non erit opus eam repetere , dummodo confessarius adhuc confuse recordetur status eius conscientiae. Si vero confitetur alteri, duplex est sententia:

Prima sententia affirmat esse obligationem repetendi, et hanc tenent Layman ' Lugo » Pal. » Conc. <o Ronc. " Holz.« Croix « Elb.i^ Spor.^s Tamb.^6 ei Salm.i' cum Suar. Soto Sylv. Vasq. Conc. Reg. Molf. etc. Ratio 1 . quia confessarius non potestpoenitentiam commutare, nisi in iudicio sacramentali ; hoc autem iudicium non potest exercere nisi poenitens sua deferat crimina. Ratio 2. quia poenilentia, ut docet Tridentinum, non solura debet esse punitiva, sed etiara medicinalis, nempe ut non tantum sit in vindictam vitae anteactae , sed etiam in cuslodiam futurae; nequit autem confessarius convenientem medicinam poenitenti applicare, nisi culparum eius notitiam habeat.

Secunda sententia vero satis probabilis negat esse hanc obligationera eamque tenent Nav.ts Toiet.<9 Bon.20 Sa 2t

(1) P. 2. l. 9. c. 4. n. 22. (2) D. 2S. sect. 6. n. 107. et 109. (3) 4. mor. (4) D. 10. a. 12. n. 13. (8) P. 5. t. 4. r. 53. et t. 2. tr. 4. r. 83. (6) D. 23, sect. 6. n. 78. (7) C. 8. n. 16. (8) D. 28. n. 107. (9) P. 21. $. ult. n, 13.

(tO) P. 434. n. 20. (11) C. 5. q. 3. (12) P. 188. n. (ilC. (13) N. 1293. (14) P. 171. n. 243. (1!^; P. 245. n. 888. (IG) L. 4. c. 5. n. 22.

poeuit. c. 10. p. 6. n. 79. ^8) Man. c.

lCRAMENTI DUB. IV. ART. I. 417

Diana 22 cum Henric. Vill. Rodr. Vict. Vivald. Portell. Valer. etc. et hauf. probabilem putant Busemb. ut supra, Lugo 23 Anacl.2^ Spor.25 et Layra. Salmant. Holzm. ac Tamb.26. Ratio quia in hac secunda confessione non agitur de iudicio ferendo super culpis delatis in confessione praecedenti, ubi iudicium iam fuit efiforraatura, sed tantum agitur de poeniteutis impotentia sive irabecillitate ad poenitentiara iraplendam, et sic respondetur ad primam rationem. Difficilius est respondere ad secundam; sed responderi potest quod confessariuscorarautando poenitentiara in aequalem vel minorera bene potest praebere raedicinara peccatis alias confessis vel iraponendo poenitentiara aequivalentem vel poenitentiam datam minuendo iuxta dispositionera poenitentis. Caeterura iidera aa. primae sententiae (ut Pal. Salm. Roncag. Elbel et Croix) fatentur eo casu non esse opus singula peccata repetere, sed tantum praecipua, quantum sufficitad notitiam confusam habendam status poenitentis. Adduntque probabilitcr Navarr. 27 Sporer28 et Tamb.29 quod si confessarius advertat poenitentem non implevisse poenitentiara nec facile irapleturura , eliara eo non petente, poterit ei illara corarautare.

Dubitatur 2. An confessarius inferior possit comrautare poenitentiara a superiore irapositam ob casus reservatos.

Prima sententia comraunior negat et hanc tenent Gonet 3o Suarez 31 Lugo 32 Holzra. 33 Spor.34 Conc.35 Renzi^e, item Coninch.Valent. Regin. Vega Molf. etc. apud Salra.37. Ratio quia accessorium sequitur naturara principalis: sicut ergo reservatura erat superiori iudicium in causa principali , scilicet in absolvendis reservatis, ita riservata manet

26. n. 22. (19) L. 3. c. 11. 5. 12. (20) Qu. 8. p. 5. u. 8. (21) V. Satisfactio n. 8. (22) P. 2. tr. 18. r, 83. (23) N. 109. (24) P. 832. n. 17. (28) N. 889. (26) Locc. cc. (27) C. 20. n. 22. (28) L. c. (29) N. 23. (30) D. 13. n. 36. (31) Dist. 38. sect. 10. n. 14. (52) Disl. 28. n. 104. (53) N. 616. (34) N. 8188. (33) P. 433. n.

(36) C. 2. sect. 3. quaest. 27.

(37) De poenil. c. 10. p. 6. u. 72.

De LiGORio. Mor. 11.

27

fmpositio poenitenliae quae ad idem iudicium pertinet.

Secunda sententia affirmat eamque tenent Pal. * et Elbel i cum Sanchez Bon. et Henr. , ac probabilem vocanl Spor. et Salm. 3 cum Vasq. Navar. Sa Dicast. Gabr. Fern. etc. Ratioquiacum peccata iam fuerint a superiore absoluta , est omnino ablata reservatio et remanent illa peccata communia : unde si poenitens illa iterum subiiciat inferiori, potest hic novum de eis formare iudicium ac proindepoenitentiam commutare. Nec obstat,ut dicunt, quod inferior potestatem non habeat in sententiam superioris, nam quando sublata est reservatio , uterque eamdem habet potestatem. His tamen non obstantibus , prima sententia mihi arridet: nam licet inferior hic et nunc possit novum formare iudicium super illa peccata, si rursus ei deferantur, tamen uullam ipse habet facultatem mutandi sententiam superioris in iudicio prius ab eo lato; principium enim certum est quod inferior nihil potest in legem superioris. Probabile autem puto id quod dicunt Bonac. ^ et Renzi 5 cum Suar. Henr. Victor. Med. Fagund. etc. quod secunda sententia possit locum habere, si gravis accederet causa et non esset facilis accessus ad superiorem; quia tunc inferior licite posset poenitentiam commutare ex praesumpta superioris conniventia.

Dubitatur 3. An confessarius possit commutare poenitentiam extra confessionem. Certum est quod alter confessarius nequit extra confessionem mutare poenitentiametiam iniustam aprimo impositam, ut cum communi sententia dicunt Diana ^ (contra Valer. et Victorell.) Salm.' et CroixS cum Lugo qui merito oppositam vocat improbabilem. Si vero sit idem confessarius qui poenitentiam imposuit, censet Coninch. ^ eum posse poeoitentiam com(1) P. 21. S. ult. n. 7. (2) N. 242.

(5) Locc. cc. (4) P. 5. n. 6. (tS) Loc. ciU

(6) P. 2. tract. IS. r. S3. (7) Ibid. n. 74. (8) N. 1293. (9) N. 46. dub. 8. (10) N. S86. 111) L. c. (12) Cit. n. 74. (13) P. 3. n. 7. il4) P. 433. n. 17. (1^) Ibid.

. DE POENITENTIA

mutare extra confessionem , sed non ultra quam infra eumdem diem; Spo* rer vero <o cum Soto et Valentin. extendit ad infra biduum; Busemb. et Diana^icum Henriq. Led. Vivald. etc. extendunt ad hebdomadam , imo Lugo Aversa Gab. etc. apud Salm.<2 id permittunt adhuc perlongius intervallum. At verius puto dicendum cum sententia communiori quam tenent Bonac^* Conc.i-* et Salm.^5 cum Suar. Navarro Sylv. Vega Reg. Praepos. et Dicast. id tantum posse admitti , si fiat statim post absolutiouem antequam poenitens discedat, quia tunctantum videtur moraliter perseverare idem iudicium i^,

530. Cum autem valde proficuum possit esse poenitentibus, ut facilius inducantur ad maiorem poenitentiam acceptandam et fortius a peccatis absterreantur, eis indicare poenitentias quae olim in canonibus poenitentialibus erant praescriptae pro aliquibus criminibus, ut monent catechismus romanus, d. Antoninus et d. Carolus Borromaeus; ideo hic operae pretium duxi adiicere aliquos principaliores ex dictis canonibus secundum ordinem decalogi, videlicet

Circa 1. praeceptum, 4. Qui a fide desciverit, poenitentiam aget annis decem. 2. Qui auguriis et divinationibus servierit quive incantationes diaboiicasfecerit, poenitenserit annisseptem. 3. Respiciens furta in astrolabio, poenitens erit annis duobus. 4. Si quis ligaturas aut fascinationes fecerit, poenitens erit duos annos. 5. Qui magos consuluerit in poenitentia erit annos quinque.

Circa 2. praeceptum. 1 . Quicumque sciens peieraverit, 40. dies in pane et aqua et septem seqoentes annos poeniteat et numquam sit sine poenitentia, et numquam in testimonium recipiatur et post haec communionem percipiat. 2. Qui periurium in ecclesia fe(16) Attanaen facta commutatione semper potesl poeniteDs eligere primam poeuHentiam, uti doceul Suarez Lessius Bonacina el alik eum Mazzotla. Hom. Apoet. tract. 16. n. 61.

(17) Confer ettam dissertalionem prolegomenan» ia initio operis positam.

CAP, I. E8SENTIA UUIUS

cerit, poenilentiam aget aunos decena. 3. Si quis Deum vel b. Virginem vel aliquem sanctum publice blasphemaverit, prae foribus ecclesiae diebus dominicis seplem iu manifesto dum missarum solemnia aguntur stet ultimoque ex illis die sine pallio et calceamentis, ligatus corrigia circa collum; septemque praecedentibus feriis sextis in paue et aqua ieiunet, ecclesiam nullo modo ingressurus. Singulis iam illis septem diebus dominicis tres aut duos aut unum pauperem pascat si potest , alioquin alia poenitentia afliciatur. Recusanti ecclesiae ingressus interdicatur et in obitu ecclesiastica careat sepultura. 4. Qui votum simplex violaverit, poeniteat tribus annis.

Circa 3. praeceptum. \ . Qui opus aliquod servile die dominico festove fecerit , poenitentiam aget tres dies in pane et aqua. 2. Si quis ieiunia a s. ecclesia indicla violaverit, poenitentiam aget dies viginti in pane et aqua. 3. Qui in quadragesima ieiunium violaverit, pro uno die poeoitentiam aget dies septem. 4. In quadragesima carne sine inevitabili necessitate vescens, in pascha non commuuicet; ac praeterea a carne abstineat.

Circa 4. praeceptum. Qui parentibus maledixerit, quadraginta dies poenitens sit in pane et aqua. 2. Qui parentes iniuria afiFecerit, tresanoos. 3. Qui percusserit, annos septem. 4. Si quis contra episcopum, pastorem et patrem suum insurrexerit , in monasterio omnibus diebus vitae suae poenitentiam aget. 5. Si quis episcopi aut ministrorum eius vel parochi sui praecepta contempserit vel irriserit, poenitentiam aget dies 40. in pane et aqua.

Circa 5. praeceptum. 1. Qui presbyterum occiderit, poeniteat 12. annis. Si quis p«trem aut matrem , fratrem aut sororem occiderit, toto vilae suae tempore non suscipiat corpus Domini nisi in obitu , abstineat a carne et vino, dum vixerit, ieiunet secunda et quarta et sexta feria. 3. Si quis hominem occideri t, ad ianuam ecclcsiae semper e»*'! el in obitu commjnionera reSACRAMENTI DUB. Iv. ART. I. i\9

cipiet. 4. Qui homicidii auctor fuit, ob consilium quod dedit, poenitentiam aget 40. dies in pane et aqua , cum septem sequentibus annis. 5. Si qua mulier sponte abortum fecerit, poenilentiam aget annos tres ; si nolens quadragesimas tres. 6. Qui nolens filium oppresserit, poenitentiam agetdies 40. in pane et aqua, oleribus ac leguminibus: abstineblt ab uxore dies totidem. Deinde poenitens erit tres annos per legitimas ferias: tres praeterea quadragesiraas in anno observabit. 7. Qui sce-/ leris occultandi causa filium necavit , poenitentiam aget annos decem. 8. Si quis per iram subitara aut per rixam hominem necarit, poenitentiam aget annos tres. 9. Si quis aliquem vulneraverit vel ei aliquod membrum praeciderit, poenitentiam aget unum annum per legitimas ferias. 10. Si quis ictum proximo dederit nec nocuerit, tridui poenitentiam aget in pane et aqua.

Circa 6. praeceptum. 1. Si laicussolutus cum foemioa soluta concubuerit, poenitens erit tres annos. Qui turpiloquio aspectuque polluitur negligens ... poenitentiam aget 20. dies. 3. Qui cum uxore sua turpiter concubuerit, poenitens erit 40. dies.4. Qui cum duabus sororibus fornicalus fuerit aut filiara spiritualera violaverit, perpetuara poenitentiara aget. 5. Qui incestura fecerit (non ita enorraem) poeoitens erit 12. annos. 6. Qui raonialem violaverit, poenitens sit annos decem. 7. Si qua mulier cerussa aliove pigmento se oblinit ut aliis viris placeat, poenitentiara aget annos tres. 8. Si presbyter cognovit fiiiam suam spiritualem quam scilicet baptizavit vel quae sibi confessa fuit, debet poeniteutiam agere duodecim annos. Et si crimen sit manifestura debet deponi, et peregrinando 12. annos poeniteat et postea monasterium intret, tota vita sua moraturus ibidem. 9. Pro adulterio seplennii et decennii poenitentia imponitur. 10. Pro osculo seu amplexu impudico triginta dierum poenitentia statuitur.

Circa 7. praeceptum. 1. Si quis furtum,de re minori...fecerit, poenitentiam aget annum nnum. 2. Qui furatus i est aliquid de ecclesiae supellectili vel thesauro vel pecuniam ecclesiasticam oblationesve ecclesiae factas, poenitens erit annos septem. 3. Qui decimam sibi retinuerit aut dare neglexerit, quadruplum restituet et poenitentiam aget dies 20. pane et aqua. 4. Qui usuras accipit, rapinam facit ... poenitentiam aget annis tribus, uno in pane et aqua.

Circa 8. praeceptum. 1 . Qui falso testimonio consenserit , poenitens erit annos quinque. 2. Falsarius in pane et aqua poenitentiam agat quamdiu vivit. 3. Si quis de proximo facile detraxerit, poenitens erit dies septem iu pane et aqua.

Circa 9. et 10. praeceptum. . Rem alienam nefarie concupiscens avarusque, poenitens erit tribus annis. 2. Si quis concupiscit fornicari , si episcopus , poenitens erit annos septem : si presbyter , quinque : si diaconus vel monachus, tres : .... si clericus aut laicus, annos duos.

Abt. II. De satisfactione per indulgentias.

S.l.Quid sit indulgentia et quid ad eam requiratur.

53^. Quid sit indulgentia. b32. Quae cav^a requiratur ad indulgentiam lucrandam.

533. Quae requirantur conditiones.

534. f^ide resolutiones. Et signanter n. 9. An omnia opera fieri debeant in gratia. Et n. •10. An requiratur slatus gratiae ad lucrandam indulgentiam pro defunctis. Et n. •id. Anpeccalum veniale non remissum impediat lucrari indulgentiam quoad alia remissa.

531 . « Resp. 1 . Indulgentia est gratia qua certo aliquo opere , quod concedens praescribit, praestito, debita Deo poena temporalis (non autem culpa) extrasacramentum, sacrificium et martyrium, per applicationem satisfactionum Christi et sanctorum remittitur : idque vel per modum absolutionis erga subditos ecclesiae vel nudae soluf onis erga non subditos, ut defunctos et catechumenos, quibus proinde tantum dantur indulgentiae per modum .^Buffragii. Suar. Conin. Fil. Sanctorell. Bonac.

(1) D. 6. q. 1. p. 1. (2) D. 27. n. 159.

(5) Tr. 14. n. 91. (^i) d.^i. 34. sect. 3. u. 1.

. DE POENITENTIA

532. » Resp. 2. Ad valorem induU gentiae requiritur causa pia et rationabilis, eaque, ut habet sententia coramunior Suar. et aliorum proportionata effectui et quantitati indulgentiae, saltem secundum concedentis prudentem aestimationem, petendam non ex operis tantum difficultate, sed fine intento et operis ad ipsum utilitate. Ratio desumitur ex natura dispensationis bonorum , quae sine causa ab inferiore facta non valet , et est dissipatio. Ita auct. cit. (Communis est sententia concessionem indillgentiarum sine causa esse illicitam et invalidam-, vide Lugo * et Wigandt 3. An vero causa debeat esse proportionata. Negant aliqui apud Suar. sed verius affirmant Suar.s et Lugo 6 cum Adr. Cai. et communi. Nec obstat d. Thomas' quem contrarii pro se laudant; nam s. doctor negat requiri aequalitatem operum cum poena debita culpis, non autem proportionem cum culpa. Idem sentit Bellarm.8. Sed bene advertit non esse subditorum iudicare utrum causa iusta sit vel non , debeut enim simpliciter existimare iustam esse).

533. » Resp. 3. Ad lucrandas indulgentias requiruntur hae conditiones :

534. Ut sit baptizatus. 2. Ut sit subditus concedentis. 3. Ut non sit ligatus excommunicatione maiore ut habet communis, quia haec privat communione bonorum spiritualium. 4. Ut sit in gratia saltem tunc quando opus praescriptum completur, quia poena non remittitur ante culpam ( Vide infra n. 9. apud Busemb.). 5. Ut opus iniunctum moraliter totum et integre impleatur.

535. Ut opus praescriptum sit honestum saltem ex obrecto : nara sufficit vitiatura ex fine inhonesto veniali vel ex alia circumstantia prava (ut docent Suar. etaiii communitercontra Conc), saitem si nihilorainus conducat ad finem pontifici propositum, ut liraitat Laym. Ralio prioris est, quia illud o< pus pieruraque coraplet causam indulgentiae quae debet esse pia. Ratio poI (5) N. 6. (6) N. l^tl. ^7 4. d. 20. q. 1. a. 3. 1 (^8) Dc iudula. I. 1. c. 12. t. 2.

CAP. I. DE ESSENTIA HUIUS SACRAMENTI DUB. IV. ART. II.

421

Bterioris, quia ratio iiiiimcli operis est asseculio fiois intenti a pontifice. Vide Laym. Bon. * (Alii distinguunt, ut Mazzotta 2 et Bon. 3 cum Nav. Val. Conc. Reg. et cum communi , quod si culpa venialis afficit substantiam operis, pula si quis oret vel det eleemosynam ob vanam gloriam^ tunc non lucratur indulgenliam ; vide n. 536. Secus si non est circa substantiam, ut si quis oret distracle, ita Mazzotta^cum Suar. etc. ut supra communiter, contra Wig. 5 qui id negat, si indulgentia sit data ad Deum placandum).

534. » 1. Indulgentiis etiam frui potest qui eas concessit.

» Non expirant morte concedentis cum sint gratiae, nec, ut habet Sa, ante notitiam revocationis.

» 3. Etsi intelligendae sint ut sonant, cum tamen siut gratiae, large sunt interpretandae (nisi de poenitentiis iniunctis, ut ex Henriq. etc. notat Araicus 7) servata tamen verborum proprielate. Unde censendae sunt perpetuae, si datae sunt sine temporis restriclione.

» 4. Etsi data pro articulo mortis, secundum Sa, expiret quando semel est accepta, contrarium tamen est probabile, ob rationem datam. Illa autem non requirit applicationem confessarii aut alterius ministerium. Quintan. 8. Expedit taraen moribundos ad invocationem nominis lesu et Mariae saepius excitare, simulque in memoriara revocare intentionem lucrandi istas indulgentias. Probabile enim est, si habeat plures imagines, grana, rosaria, etc. benedicta, posse sive intuitu eiusdem concessionissivediversarum, toties lucrari quoties nomen lesu repetierit vel praestiterit opus requisitum 9 ex Suar. Gran . etc. Sufficit autem ad eas lucrandas quodvis tempus,in quo verificatur mortis articulus, etsi pluribus diebus ab ipsa morte absit ^^.

» 5. Possunt moribundi plures indulgentias plenarias, ob plures titulos

(1) D. 6. qu. 1. p. S. (2) T. 1. p. 244.

(5) D. 6. q. 1. p. 5. n. IS. (4) Loc. cit.

[6) Tr. 14. n. 93. (6) Nisi adsil cbusula.^ncj>lacitum nostrum, Uom. Ap. Iract. 16. u. G2.

concessas, simul lucrari; verbi gratia, quia habent plura rosaria vel grana, cruces, imaginesve, quibus sunt applicatae; vel titulo suae religionis, confraternitatis, etc. dummodo non requirant certa opera pro speciali necessita-* te applicanda idque etiamsi eas vel earum aliquas ignorent aut non recordenturi2 ex Lugo Diana et aliis 6. contra Rodr. Trull. etc.

» 6. Requiritur autem ut moribunduscrucem, granum, imaginem etc. secum habeat in articulo mortis, ut ratione illius lucreVjr: et quidem, ut tutius ac certius obticieat, eius habeat dominium seu possessionem et apud se teneat. Non tamen est necesse ut collo appeosa, brachio obvoluta, manuve apprehenst sint (etsi aliquo horum modorum habere sit tutius), sed sufficit esse in lecto vel iuxta moribundum; licet ipse nec videat nec tangat nec sciat aut recordetur se habere (nisi aliud exprimatur). Sufficiet etiam habere commodata seu quoad usum (praesertim si id in ipso indulto exprimatur, ut in Caroli Borromaei, et quinque sanctorum fit). Neque necesse est retinere donec expiret (etsi et hoc sit tutius), sed sufficit in aliquo mortis articulo habere, in eoque nomen lesu (si hoc requiritur) invocare

» 7. Concessae vivis non possuntapplicari defunctis, nisi id exprimatur; quia pendent a voluntate concedentis.

» 8. Probabile est concessam pro certo tempore posse saepius obtineri repetendo opera praescripta, verbi gratia, eadem die, nisi addita sit restrictio: quia favores sunt ampliandi. Ita Henr. Rodr. Contrarium tamen videtur probabilius, ob voluntatem concedentis contrariam rationabiliter praesumptam. Vide card. de Lugo i*.

» 9. Etsi consultum sit ut opera omnia fiant in gratia; id tamen non videtur sirapliciter necessarium. Laborandum tamen est concionatoribus et confessariis, ut cum indulgentiae pro-*

(7) D. 20. n. 77. (8) Append. t. 9. d. 4.

(9) Ibid. d. 6. (10) ihid. d. 3.

(11) Ibid. d. 4. (12) Ibid. (15) Ibid. d. (14) D. 27. sect. 6, n. 93.

422 LIB. VI. TFVACT. IV

mulgantur, populum ad seriara confessionera excitenl. »

Quaerilur an ad lucrandam indulgentiam omnia opera debeant fieri in Btatu gratiae. Affirmant Nav. Caiet. et Comit. ap. Croix K Alii vero, ut Bellarm.2 etWigandt^ distinguunt: affirmant si iodulgentia est indicta ad Deum placandum, secus si ad alium finem, puta ad subsidium pauperum, aedificationem templi. Alii tandem communius et probabilius dicuot sufficere, si ultimum opus fiaif in gratia, ita Conc.'' cum communi, Suar. 5 Pal. 6 Croix^ et Viva 8 cum Bon. Boss. etc. Ratio quia talia opera saltem disponunt ad Deum placandum, et vim habent saltem de congruo.Et huic sententiae adhaesit n. p. Benedictus xiv., in sua cit. constit. Jnter praeteritos^ ubidixit:^ fructu indulgentiae minime excludendos illos existimavimus qui non praemissa confessione visitationem incipiunt^ dummodo^ quando opus ultimum perficiunt in statu gratiae sint.

« 4 0. Ut quis lucretur pro defunctis, probabiliter non requiritur ut sit in gratia-, quia tantum ponitopus tanquam conditionem, quo posito pontifex applicat defuncto indulgentiam sive satisfactiones Christi et sanctorum. Ita Escob.9 ex Suar. Praep.io. Contrarium tamen docet card. de Lugo^* requirens statum gratiae, saltem in fine operis: quae sententia tutior est ( Et haec verior mihi videtur cum Wigandt<2 quia nemo potest alteri applicare indulgentiarn nisi prius eam fecerit suam. Hic autem notandum cum eodem Wig. quod licet efl^ectus indulgentiarum pro vivis sit infallibilis, non est tamen infallibilis pro defunctis, cum eis nulla adsit promissio, unde Deus ipsas acceptat tantum ad suum beneplacitum).

»41. Opus praescriptum dum fit debet esse utile ad finem a concedente intentum; qualis est v. gr. eleemosyna praescripta pro redemptione captivorum, etsi fiat cum aut in ^eccato; mo(1) N. 1410. (2) L. 1. de indulg. c. 12,

(5) Tr.l4. n.92. (4) P.4S0.n.34. (S) D.S2.S.S.

(6) P. 5. (7) L. c. (8) De iub. q. 6, a. 2. u. 6. fO^ T. 7. e. S. c. 7. n. 4S.

. DE POENITENTIA

do aliud opus ei iQiunctum et prae-« scriptum in gratia fiat(V.Lugo H). Non autem oratio praescripta ad placandum Deum, si ipsaraet sit peccatum ex mala circumstantia, uti nec ieiunium, si te inebries, item nec visitatio ecclesiarum sine ulla devotione. Ita Layman Bon. et alii.

»42. Possunt uno et eodem opera plures indulgentiae, diversis viis concessae, lucrifieri, si opus sit aeque utile ad finem utriusque indulgentiae, nec sit iterabile intra idem tempus, v. gr. ieiunium vel communio. Ita Praep. et Laym.

»43. Non lucrantur indulgentias: 4. Qui ex impotentia vel ignorantia sive totum opus praescriptum sive notabilem eius partem omittunt; verbi gr. si puer vel senex nou ieiunet; nisi tamen ob gravem difficultatem hoc opus ei iu aliud sit commutatum. Henriq. Caiet. Bon.^5.2. Qui opera iniuncta alio loco, tempore vel ordine perfecit, quam praescriptum est; vel per alium, qui fuerit causa principalis, ut si per alium ieiunarit, ecclesias visitarit. Nav. Reg.i^ Bon.2'. 3. Qui famulo tradidit eleemosynam erogandam, quam is retinuit, ut habet Bon. ex multis contra Sa. 4. Qui aliquid omittit quod secundum sententiam probabilem vel etiam probabiliorem non est necessarium, si tamen sit necessarium re ipsa; quia communis error non supplet defectum. Ita Bonac. ex Suar. Sanch. et aliis.

»44. Non obstat eCfectui indulgentiae: 4. Etsi ex opere requisito modicum quid omittatur, v. gr. caereraonia in sacro vel si parum comedas ia ieiunio; quia opus ponitur moraliter integrum. 2. Si opus requisitum praestes per alium habentem se ut instrumentum, v. gr. in eleeraosyna danda. Bonac.18. 3. Si eleemosynara des exiguam, nisi tamen in buUa expriraatur, dandara esse pro cuiusque facultate : tunc enim maior danda est a divite, quara ab alio. ItaFill. Suar. Sa et alii.

(10) In 3. part. q. 14. d. 10. n. 93.

(11) D. 17. n. 73. (12) Tiact. 14. n. 96. r. 5. (15) N. 97. (14) Di.U.27.u.t4. (16) F. o. u. 18L. 7. (17) Loc. cit. (18) Loc. eiU

CAP. I. DE ESSENTIA BVIVS

S. Si ecclesiam visitandam non possis ingredi ob hominum multitudinem , dummodo oratio fiat ante fores vel in coeraeterio. Bon. 5. Etsi in opere praestito non habueris intentionem consequendi Indulgentias, ut docent Salas Bonac. et alii contra Suar. Et videtur certum, saltem si habueris interpretativam, ut habet Laym. (Et Wigandt * Viva 2 Croix 3 cum Lugo Molin. Pell. Oab. etc. et alii). 6. Etsi opera fuerint aliunde debita, v. gr. ex praecepto ecclesiae. Ita Laym.

» 45. Quando datur potestas commutandi opera praescripta in alia, id non necessario fit in confessione et a confessario qui audit confitentem, sed potest fieri extra et ab alio idoneo. Ita enim declarat Gregor. xiii. ( uti et in bulla indulgentiae, nomine confessarii intelligi quemvis approbatum) apud Henriq. ^ et Praep. 5.

»46. Probabihus est, eum qui tantum parlem operis praescripti facit, non lucrari partem indulgentiae, nisi tam parum desit, ut censeatur moraliter integrum. Ita Bonac. ^ ex Navar. Suar. Conc. etc.

»47. Dum praescribitur ut visitentur alrquot altaria, sufiicit ad illa se orando convertere eodem loco, ut habent Sa Bonac. Suar. Rodr. Diana. Limitat autem Lugo, si sit tali loco et sltu, ut moraliter censeri possit orare ad illa altaria

» 4 8. Cum confessio praescribitur, iiisi inbuUaexprimatur venialium^ probabilius est non requiri utconditionem sine qua non, sed ut dispositionem ad statum gratiae. Bon.

»49. Nemo consequitur plenariam indulgentiam peccatorum omnium, ni«i omni culpa, etiam veniali, liber sit,

(1) Tracl. 14. n. 9S. (2) Q. 6. arl. 4. n. 4. (3) N. 1523. (4) L. 7. c. 10. n. 8. (8) Q. 14. ^l. 10. n. 88. (6) P. 5. (7) D. 27. n. 93. (8) L. c.

lam constat ex ducrcto s. congr. indulgeutiarum 1.9. maii 1739. pcr illud rite eontritis et confessis in decretis appoui solitum requiri confessionem sacrameutalem non ut nicdium ad statum gratiac, sed (tanquam conditionem sinc qua non; attameu cx ca'dem s. congr. iudulg. IS. dec. 1841 nccesse non «st poenitcutiLus absolutio delur ad induigeutiam Jucriracicndam. Praclerea per decretum s. congr. 12. ivjiii 1822. conceditur coufcsnuncm saSACRAMENTa DTJB. IV. ART. II. 423

quando ultimum opusexplel.Undecon* sultum est, ut commuuio sit ultimum. Vide Laym.

Certum est, peccatum veniale non remissum quoad culpam non posse remitti quoad poenam. Ita s. Th.9, quem sequuntur Viva Spor. et alii passim. Illud tamen veniale non impedit quominus remittatur poena debita aliis peccatis iam remissis. Viva et Sporeri2 ac Wig.^3 et Renzi^^ cum Laym. etPelliz. Nec obstat indulgentiam plenariam concessam fuisse sub ratione totalis remissionis, ita ut si poenam non toUat illius venialis non remissi, nullam tollat. Nam respondetur quod sicutnon repugnat culpam alicuius venialis remitti, quin remittatur culpa aliorum, ita et poena; pontifex autem concedendo indulgenliam plenariam non praesumitur velle eam restringere tantum ad eos quibus remittuntur omnia venialia, sed potius illam concedere iuxta capacitatem subiecti, ut remittatur saltem poena venialium illorum, quorum culpa remissa est. Notandum hic quod ad indulgentias lucrandas requiratur confessio peccatorum etiam venialium, si in diplomate legatur: Qui vere poenitentes, confessi etc. Ita ex decreto s. c. indulg. approbato a Clem. xiii. qui publicari mandavit die 49. mart. 4759. Declaravit autem s. c. confessionem posse etiam expleri in vigilia festivitalis. Sic refert p. Ferraris ^^.

2. Quotuplex indulgentia et quomodo dilTerat a iubilaeo.

53^. F^ide quae haberdur apud Busemb.

536. Adnotantur sancila a Jiened. Xir. clrea iubilaeum.

537. Qu. .An ad lucrandum iubilaeum oinnia opera perfici debeant in una hebdomada. Qu. 2. An per confessionem invalidam in

cramentalem pcractam infra hchdomadam ante festifitatem sulTragari ad obliueudam iudulgcntiam. Notandum autem per vcrba infra hcbdomadam iu< telligi octo dies tautum quac festi\ilatem immedialc pracccdunt: et pcr huiusmodi coufessionem ctiam alias iucriiieri posse indulgeutias qjuae iufra pracdictum tempus o*curruul, ct ad quas lucraudas sacramenlalis confessio cacteroquiu requiritur, cx s. cougr. indulg. IS. dec. 1841. (9) Supp. q. 27. a.l. (I0)Q.6.a.2.n.2. (11) P.234.n.8. (12)Locc.ci. (13) Tr. 14. n. 94. (14) C. 2. sect. 4. q 17. (15) Bibl. U 8. appevi. u. 4.

iubilaeo auferalur reservatio censurarum et peccatorum, Qu. 3. Jn peccet graviter qui absolutus a reservatis, ^'ostea alia opera non impleat. Qu. 4. qui confessus est in iU' bilaeo, et oblitus sit peccati reservati, possit deinde a quocumque absolvi. Et an obtinere commutationem volorum. Qu. Anconfessus animo lucrandi iubilaeum maneat absolulus a reservatis oblitis^ si postea non lucreticr.Qu.G.Jn possit absolvi qui commisit peccatum reservatum in confidentiam iubilaei. Qu.7. An possit dari absolutio antesatisfactionem partis vel iuramentum eiusdem. Qu. 8. Quinam casus et censurae possint absolvi in iubilaeo. Dub. i. An possint absolvt publice excommunicati. Dub, 2. An possit dispensari in irregularitate. S58. Qu. 9. Qui veniant nomine inftrmorum^ captivorum et itinerantium. Qu. \ 0. An sufficiat ad iubilaeum lucrandum oratio mentalis^ aut modica vocalis. Qu. ]. An modica eleemosijna. Qu. \2. An satisfaciat pro ieiuniis iniunctis implens ieiunia alias debita.

535. « Resp. 4. Indulgentia alia est totalis sive plena, plenior, plenaria, plenissima, quae non tantum poenitentiam iniunctam per confessarium vel canones, aut secundum hos iniungi debitam, sed etiam omnem purgatorii poenam toUit. Nec differt a iubilaeo, nisi accidentaliter privilegiis quibusdam, ut quod in iubilaeo licita sit dispensatio in certis votis, absolutio a reservatis et censuris, et quod confessarius quivis approbatus possit eligi. Vide Sa » Bon. 2.

;) Indulgentia alia est partialis, qualis est unius vel aliquot annorum; item septenae, quadragenae, carenae, etc; item tertiae partis peccatorum, per quas non significatur tolli tantam durationem purgatorii, sed tantam poenamremitti, quanta delereturper ieiunium unius aut aliquot annorum, aut quadraginta dierum in pane et aqna, secundum canones olim imponi soli-tum. Porro quando indulgentiis plenariis adduntur aliquot anm vel remissio tertiae partis peccatorum, id secundum diversas sententias vel ad diversos concedentes referendum est; vel facit ad cautelam, ut si forte causa indulgentiae non fuerit sufficiens, saltem valeat ad illos annos lucrandos vel ut

ri) V. Indulgeul. (2) D. 6. q. 1. p. 2. (3) C. 9. (4) Li)». S. t. 7. c. ». n. 2. (S) D. 6. q. 1. n. 2.

({) T. I. «r. »lc bulla criic. (7) Loc. clr«

. DE POEmTENTIA

adiuncta concedatur pro alio tempore, actione et loco; vel denique, ut ea pef modum suffragii possit aliis applicari. Vide Bell. 3.

» ftesp. 2. Circa iubilaeum notanda sequentia: 4 . Anno iubilaei in Urbe durante, suspendi solent tantisper extra Urbem omnes indulgentiae plenariae, quoad vivos, etiam in carceribus (noa tamen in periculo mortis constitutos, ut contra Laym. * docet Bon. s ex declar. Urbani viii. facta anno 4625., neque quoad defunctos ): itemque aliae facultates, v. gr. absolvendi a casibus bullae coenae, commutandi vota, dispensandi etc. concessae in ordine ad lucrandas plenarias indulgentias. Noa suspenduntur autem indulgentiae personis particularibus aut ab alio quam papa concessae, nec privilegia religiosorum, V. gr. absolvendi a reservatis etc, quia tantum suspenduntur facultates concessae in ordine ad indulgentias. Ita Sanch. Henr. etc. apud Diana 6 Fill. Bonac'' Benzon., et deinde Lugo * exdeclarat. Urbani viii.anno 4625. Similiter neque suspenditur facultasconcessa episcopis per Trident.^absolvendi et dispensandi cum suis subditis ia omnibus casibus sedi apostolicae reservatis; item nec dispensandi in irregularitatibus, in impedimentis matrimonii aut petendi debitum etc quae ex iure communi illis competunt. Zerola Quintan. n.

» 2. Etsi probabile sit quod docet Na- * var. saepius lucrifieri posse indulgentias intra iubilaeum extensum ad duas septiraanas, contrarium taraen verius est, quod congr. card. declaravit, ut habet Bonac ex Suarez Sanchez 12^ qui tamen affirmat, in anno sancto posse obtineri toties quoties opera praescripta praestantur: idque ex declaratiooeUrbani viii.

» 3. Satisfacere tunc, 4 . qui sabbata ante primam dominicam confitetur, ut habentLaym. Bon. et praxis fidelium. Item qui confitetur et coramuaicat ul(8) N. 20. sect 8. n. I4S. (9) Sess. 24. c. <>

(10) V.Aiinussaiiciu9,S. 4. (ti)AppcQd. t.5.d.l-^' »*. C. 4. 1. 1». S. n. 32.

CAP. I. DE ESSENTIA HUIUS SACRAMENTI DUB. IV. ART. II.

tima dominica claudent9 iubilaeum. Caetera tamen opera debere fieri ante et quidem intra unam bebdomadam docet Lugo 1 contra Bon. 2. 2. Qui ordinemintra opera praescripta non servavit. 3. Si quis intra illud tempus coeperit confessionem, quara materialiter imperfectam oporteat diflferri longius, potest tunc absolvi a reservatis et commutari vota: postea vero extra tempus iubilaei absolvi ab omnibus, etiamquae oblitus est, reservatis, ac in oblitis etiam dispensari; imo potest postea 0mnia facere confessor finita confessione, quae anle: quia coepta causa, manet potestas delegati, donec finiatur. Ita Sa Less. ^ Bonac. Laym. Sanchez ^ Diana 5.

» 4. Qui neglexit lucrari iubilaeum in patria, potest alibi, dum ibi durat, lucrari.Sanc.UgoI.DianaS. Imo etiam in patria, si tempore publicationis ex invincibili ignorantia notitiam illius non habuit. Bonac. Diana

» 5. Quando duobus diebus immediatis occurrunt duo iubilaea, quorum singulaconfessionem et communionem requirunt, non opus est bis confiteri et communicare, dummodo perseveres in gratia; alia tamen opera repetenda sunt. Tur. 8. Vide Diana 9. »

536. Ante omnia refert hic adnotare sancita a n. ss. p. Bened. xiv. in sua conslit. Inter praeteritos^ edita 3. decemb. 1749. pro iubilaeo anni sancti, dequa praecedenter locutus in alloculione concistoriali habita die 5. maii eod. anno sic dicit: Difficultates (circa facultates iubilaei) in unum congerere... et quaestiones omnes de medio tollere non praetermittemus. Addens ibi: Ideo doctores constitutiones aliorum pontificum falso interpretasse, quia non bene verba ipsarum perpenderunt. Deinde in praedicta constit. Inter praeteritos^ sicsancivit:

537. Per verba^ vere poeniietidbus et confessiSy intelligi debet acliraiis confessio. §. 5. 2. Omnes visitafiones ecclesiarum debent perfici uno die, inci(I) D. 27. n. lOS. (2) P. 1. q. 8. (5) L. 2. t. 40. *1. IG. (4) L. 4. c. o4. ^S) T. 2. niisc. r. 1 1.

piendo diem a media ad mediam noctem vel a vespera ad vesperam. §.13 3. Per clausulam: Ad beneplacitum no» strum et sedis apostoUcae^ non cessant indulgentiae morte potitificis: secus si tantum dicatur, Ad beneplacitum nostrum. §.18. 4. Circa suspensionem indulgentiarum, quando in indulto dici^ tur, omnes et singulae etiam plenariae suspenduntur. §. 22. 5. Indulgentiae pro vivis non possunt applicari pro defunctis. §. 23. 6. Tempore iubilaei an^ ni sancti manent suspensae facultates regularium absolvendi a casibus bullae coenae et reservatis sedi apostolicae et vota commutandi, sive sint concessae intuitu indulgentiarum sive ob alias causas. §. 26. et 32. 7. Vi iubilaei nequit absolvi haeresis exteroa. §. 38. 8. Quando dicitur: Commutatio votorum fiat dispensando^ principaliter debet attendi ad commutationem, ita ut materia subrogata non sit exorbitanter minor: secus si dicatur, Dispensatio fiat commutando. §. 45. 9. Facul-» tas dispensandi non includitur in fa-cultate commutandi. §. 47. 10. Quoad irregularitates pertinet, quidquid sit de controversia, numsub nomine censurae irregularitas ex delicto comprehendatur, datur facultas dispensandi ab occulta irregularitate ob violationem censurarum dumtaxat. §. 50. 11 .Facultascommutaiidi pia opera non intelligitur data circa confessionem et commuoionem (praeterquam cum pue-' ris) aut orationem necessariam in visitatione. Nec commutatio fieri potesl ad opera aliundedebita.Nec iubilaeum acquiri potest per opus alias debitum (puta si quis ex legato teneatur dare eleemosynam pauperi), nisi qui indulgientiamconcedit nominatim dicatquod per praedictum opus acquiri possit; id eilim saepe contingit, cum inter iniuncta opera triunidierum ieiunium praescribitur, dies nominatim indicando, ex. g. dicifrur, quod esse debeant tres dies quatuor temporum septemb. §. 53. Iteni commutatio fieri debet in opera

(6) P.3. t. 4. r. ISl. (7) Loc. cit.

(8) P. 2. d. 32. (9) P. 4. t. 4. t. IGC

eiusdem naturae. §. 55. 12. Praeler excommunicationem maiorem pontifici reservatam in constit. Apostolici muneris, impositam sacerdoti complici in peccato turpi, qui extra mortis articulum confessionem excipit poenitentis eumque absolvit; vel qui in articulo morlis absolvit, cum alius sacerdos non desit; sive, cum alius sit sacerdos, sibi fingit quod si poenitens 11li confiteatur, infamia aut scandalum inde oriturum sit, et ideo confessionem eius excipit aut absolvit,imponitur hic inhabilitas in quocumque iubilaeo absolvendi complicem poenitentem. §.59. et 60. 13. Cum omnes quae tribuuntur facultates ad iubilaei consecutionem Jirectae ac veluti ipsius praeparatio 5unt, clare inde sequitur illarum usui minime locum esse, nisi cum eo qui et ad consequendum iubilaeum praeparatus sit, et certum habeat propositum adimplendi opera iniuncta. §. 62. 14. Confessarii tantum in foro sacramentali et ecclesiis designatis possunt ibsolvere et votacommutare. §. 63.15. fempore iubilaei vel iudulgentiarum omnino imponenda est poenitentia a confessario, ne mutilum maneat sacramentum. §. 65. 16. Nominepartis laesae non intelligitur iudex, sed qui damnum est passus. §. 66. Et itidem declaratur, non posse commutari vota in praeiudicium tertii,sicut votum perseverantiae in aliquacongregationequod naturam assumat contractus et reciprocae obligatiouis inter voventem etcongregationem. 17. Si quis post confessiouem prolabitur in lethale, debet iterum confiteri, ut ultimum opus fiat in gratia. §. 73. IS.Opera facta inpeccato valent ad lucrandum iubilaeum, modo fiant animo exhibendi honorem Deo, non autem ex fine vano: et modo ultimum opus impleatur in gratia. §. 75. et76. 19. Nomine incolae veniunt omnes qui sunt Romae, animo ibi morandi per maiorem anni partem, et omnes qui Romae alicuius muneris aut negotii causa morantur. Confessio est necessaria ad lucrandum iubilaeum, etiamsi auis habeat sola venialia. §. 77.

. DE POENITENTIA

20. Pro aliis vero indulgentiis, si con-i fessio praecipitur ut dispositio, non requiritur confessio venialium, secus si iniungitur ut opus praescriptum. §. 78.

21 . Si quis post confessionem labatur in mortale, licet non leneatur iterare visitationes, teneturtamen iterum confiteri. §. 79. 22. Non est opus in visitatione basilicarum ad indulgentiam consequendam ingredi aut egredi per portas sanctas, licet huiusmodi ingressus pro opere supererogationis aestimandus sit. §. 81 . 23. Si quis ante publicationem indulti visitavit basilicas, et compleat visitationes ipso die publicationis, potest gaudere iubilaeo, modo aliam visitationemquatuor basilicarum totam illo die perficiat. §. 82. 24. Satis est oratio vocalis: qui autem sola mente orare volueritiaudandus est, aliquam tamen vocalem orationem adluagat.g.83. 25.Potest quis iterum lucrari iubilaeum, si reiteret opera iniuncta; verum tantum prima vice potest facultatibus gaudere. §. 84. Hoc tamen non intelligendum pro lucranda indulgentia concessa iis qui praescriptis diebus ecclesiam visitaverint, tunc enim unica tantum indulgentia acquiri potest. Ibid. 26. In concessione facultatis absolvendi a censuris bullae coenae non includitur facultas absolvendi ab haeresi externa. §. 85. 27. Qui facta confessione est absolutus a censuris, et alias gratias votorum recipit, si mutat propositum implendi reliqua, manet dispensatus a votis, nec reincidit in censuras. §. 86.

Hic addendum quod in constit. Celebrationem^ edita die 1 . ian. 1751 . idem Benedictus xiv. declaravit, facultatem prius datam monialibus et earum novitiis in constit. Benedictus Deus^ emanata 25. decemb. 1750. §. 4. eligendi sibi tempore iubilaei quemcumqueconfessarium, intelligendam esse de quolibet confessario approbato ab ordinario loci pro quocumque monasterio loci illius. Demum hic notandum, quod tempore iubilaei regulares possunt confessionem explere apud quemcumquo sacerdotem approbatum ab ordinario

CAP. I. Dfi ESSENTIA HUIUS SAORAMENTI DUB. IV. ART. II.

42"

f tiam saecularem, ut declaravit Greg. xiii. et Alex. vii. in constit. Unigenitus. Ita refert p. Ferrar. possuntque absolvi ab illo etiam a casibus in eorum ordine reservatis.

537. Quaeritur 1 . An ad lucrandum iubilaeum debeant omnia opera perfici in una hebdomada. Ad respondendum refert hic prius adnotare verba solita apponi in huiusmodi indultis, quae sunt : Qui processioni interfuerint, vel ecclesias designatas visitaverint^ et feria quarta^ sexta ac sabbato alterius ex duabus hebdomadis ieiunaverint^ pariterque sua peccata confessi, et ss. communione refecti fuerint , eleemosynamque tribuerint etc. Hoc posito, negative respondent ad quaesitum Pal. 2 Bon. 3^ item Praep. et Naldus apud Renzi 4 ac Rodr. Sa Diana Lohn. apud Croix 5 et probabilem ibi dicunt Dicast. et Grafif. et consentit Layman 6 si adsit causa. Ratio quia , cum dicatur in indulto opera implenda esse in altera ex duabus hebdomadis, non est cur impletio »"eslringi debeatad unam hebdomadam.

Secunda sententia vero cui adhaereo, affirmat: et hanc teuent Sanch.^Lugo^ (qui contrariam falsam vocat) Sporer 9 Viva 10 cum Ugolino Regin. et Fausto Holzm. 11 cum Henriq. Gobat. et aliis passim, ut asserit Renzi 12 cum Nugno ex Sanctorell. Ratio, tum quia haec est praxis communis fidelium, ut fatetur etiam Laym., tum quia id patet ex verbis relatis indulti, ubi non dicitur utriusque hebdomadae, sed alterius ex duabuSy quod importat opera implenda esse vel in prima vel secunda hebdomada.

Et idem sentio dicendum de confessione et communione cum Lugo Holz. Renzi et aliis mox supra citatis, contra PaL et alios aa. primae sentenliae, qui dicunt quod is qui in prima hebdomada absolvisset opera praescripta, posset tamen in secunda absolvi a reservatis. Sed opposita apparet verior ex

(1) Bibl. V. Approbalio a. 2. n. 21. (2) Tr. 24. p. 12. §. 3. n. 19. (5) De poenit. d. 6. q. 1. p. &. n. 54, (4) Cap. 2. sect. 8. q. 1. (6) N. 1430. (6) De poeuit. c. 13. n. 10. (7) L. 4. c. 4. n. 28. (Ji) D. 27. u. 103. (9) Suppl. p. 263 n. 175.

verbis illis quae adduotur in indulto ^ pariterque peccata sua confessi etc: er^ go sicut ieiunia debent impleri in una hebdomada, ita pariter confessio et communio. Nec valet dicere cum Palao quod illud pariter respicit obligationem operum, non temporis ; nam revera particula pariter importat annexionem operura , non solum quoad substantiam, sed etiam quoad circumslantiam temporis.

Probabilissime autem dicunt Lugo Bon. et Holz. i* quod si quis impleverit alia opera in prima hebdomada , bene poterit ex consuetudine communi perficere communionem dominica immediate sequenti. Et idem de confessione probabiliter dicunt Dianais et Lugo 16 cum Soto Nav. Sa Henr. Reg. et aliis communiter, qui dicunt hoc olim declaratum etiam fuisse a Gre^ gorio XIII. Ex quo sequitur ( ut bene notat Holzm.) dominicam mediam esse communem, et pertinere ad utramque hebdomadam.

Quaeritur 2. An per confessionem invalidam in iubilaeo absolvantur censurae reservatae et auferatur reservatio peccatorum. Si confessio fuerit culpabiliter nuUa (quidquid dicant Caiet. Henr. etc. ap. Croix i') omnino negandum cum Lugois et Viva 19 (qui merito id negat, contra Lugo, etiamsi quis in illa confessione habuerit auimum postea se valide confitendi ). Ratio est, tum quia nulli sua fraus patrocinari debet, tumquia facultates conceduntur in confessione, ut per illam fideles iubilaeum lucrentur; unde qui sacrilege confitetur, cum revera nolit per talem confessionem iubilaeum lucrari , non potest facultatibus gaudere. Et de hoo hodie non videtur amplius dubitandum post declarat. n. p. Bened. xiv. ut su* pra notavimus n. 536. n. 13.

Si autem confessio fuerit nuUa defectu doloris, et bona fide fuit facta, idem sentiunt Bonacina 29 cum Rodri(10) De iubil. q. 8. art. 2. n. 3. (11) N. 639

(12) L. c. (13) N. 107. V. Adverto. (14) Locc. cc

(13) P. 1. tr. 1. misc. r. 28. (16) D. n. 107. (17) N. 1449. (18) D. 20. n. 113. (19) De iuU. 4. 11. a. 6. n. 2. (20j D. 3. q. 7. p. 3. 3. a. 9.

m

quez et Croix * cum Tamburino Reg. Aversa elc. Ratio, tum quia facultates in iubilaeo non concedantur absolute, sed pro veris poenitentibus, qui autem invalide confiletur non est vere poenitens , tum quia facultas absolutionis concessa est sub conditione lucrandi iubilaeum, quod utique acquiri nequit deficiente confessione valida. Alii vero censent per huiusmodi confessionem inoulpabiliter nullam lolli reservationem; ita Lugo 2 Viva 3 cum Conc. Henr. et Comit., item Dic. et Gob. apud Croix'* qui 5 id probabile putat. Ratio quia, ut dicunt communiter (loquendo vero extra tempus iubilaei) ipse Bon, 6 Pal. 7 et Salm. » cum Saar. Caiet. Lugo Con. Dicast. et aliis passim, peccata reservantur ut in confessione deferantur habenti iurisdictionem in illa, sive ordinario sive delegato, utque ipse iudicet imponendo poenitentiam et absolutionem ferendo, quod iam fit in casu nostro : unde ad hoc ut confessarius possit reservationem auferre suflBcit ut poenitens habeat verum animum iucrandi iubilaeum. Sed his non obstantibus, probabilior mihi videtur prima sententia, quia cum pontifex concedit facultatem absolvendi a reservatis, ut fideles iubilaeum lucrentur, non praesumitur illam concedere pro iis qui nequeunt cum illa confessione iubilaeum lucrari. Idque videtur confirmari ex verbis Bened. XIV. in dicta const. Inter praeteritos , ubi dicit facultates tribui velut praeparationes ad consecutionem iubilaei; ergo non praesumitur velle ut facultatibus fTuatur ille cui facultates non sunt praeparatio ad iubilaeum lucrandum.

Quaeritur 3. An peccet graviter qui postquam est absolutus a reservatis non implet postea opera iniuncta.

Prima sententia affirmat, quam tenet Viva ^ cum Suar. Vasq. et Filliuc. et hanc sententiam dicit Benedict. xiv.

(1) N. 1449. (2) Dist. 20. n. 110. (3) L. c.

4. L. c. (6) N. 14751 (6) L. c. (7) Tr. 25. p. IS. S. 6. (8) De poeiiit. c. 13. p. 5. u. 41 p)Deiul».(i.ll.a.4.n.2. (iOj Dcc I. 4 c.44.n.i)4.

II) Tr. 24. p. 12. i. 5. u. 13. a21 Dist. o. i\ 7.

in praefata constit. Inter praeteritoi §. 86. fultam esse subsistenti ratione, quia in materia gravi ille contraveniret intentioni pontificis qui facultates concessit tamquam medium ad iubilaeum lucrandum. Sed negant communius Sanch.io cum Henr. Pal.^< Bon.12 Lugo 13 Spor.i^ et Salm. ^5 cum Naldo Diana Portel. etc. Ratio quia huiusmodi obligatio non inspicitur imposita neque ex natura iubilaei neque ex pontificis aut confessarii praecepto; et in dubio de praecepto nemo ad illud tenetur. Communiter autem dicunt Nav. Vasq. Layman Henriq. etc. apud Croix 16 contra Ugolin. talem poenitentem qui negligit opera complere, minime reincidere in reservationem vel censuras. Hocque definitum est ab eodem Bened. xiv. in dicta const. §. 86.

Quaeritur i. An qui confessus est tempore iubilaei, et oblitus fuerit confiteri peccata reservata, aut cum causa illa omiserit, possit deinde a quocumque confessario ab eis absolvi. Omnes affirmant, si tempore iubilaei confessarius habuerit expressam intentionem absolvendi etiam a reservatis. Si vero hanc non habuerit, negaut Bon.i' cum Vasq. et Sylvest. Rosel. ac Sayr. apud Sanch.13 cum Sa et Henriq. Pal.t^. Sed probabilius affirmant Busem. ut supra, Sanch. 20 Suar. 21 et Viva 22 cum Reg. Nav. Gabr. et Diana Croix23 cum Aversa Peliz. Dic. etc. Ratio, tum quia poenitens vi mbilaei ius acquisivit ad favorem pontificis,utex eo temporea quolibet confessario possit absolvi , tum quia primus confessarius praesumitur per suam absolulionem velle conferro suo poenitenti omne beneficium quod potest; unde sicut indirecte absolvuntur peccata illa oblita, ita indirecto tollitur reservatio. Omnes autem conveniunt quod si quis coepit confessionem intra iubilaeum, possit deindft absolvi ab omnibus reservatis. Ita Nap. 5. S. 1. n. 18. (13) Dist. 20. n. iOO. (14) P. 269. u. 213. (lo) De poeuit. c. 13. p. 5. n. S7. (IG) rt. 1448. [17) P. lo. S- 3. 3. (18) D« raalr. l. 8. Jisl. lo. n. 17. (19) Tr. 24. p. 12. S 3. u. 9. (20) L. c. (21) D..I. 51. secl. 4. u. 24 (22) Q. 11. a. 4. n. 2. (25) N. 1449.

CAP. I. DE ESSENTIA HUIUS

var.* Lay.' cum Pal. Henr. Rodr. Bon.3 et alii passim. Et hoc probabiliter extendunt Sanch. ^ et Viva cum Bossio et communi etiam ad illa reservata (juae poenitens comraittat transacto tempore iubilaei, quia pro eo perseverat adbuc idem favor facultatum.

An autera qui confessus fuerit tempore iubilaei, possit postea a quocumQue conffessario obtinere commutationemvotorum. Negant Laym. ^ et Suarez Bon. ac FilL apud Croix 6. Ratio quia absolutio facta virtute iubilaei non potuit comprehendere vota, quoTum commutatio tunc non fuit quaesita. Sed communius affirmant Less. 7 Pal. 8 Viva» Spor.^o cum Gob. PorteL et SanctorelL, idemque tenet Sanch. n etiamsi poenitens tempore iubilaei memor fuerit sui voti. Ratioquia (ut dictum est) poenitens vi iubilaei lucrati ius adeptus est ad talem commutationem. Utraque sententia est probabilis. Recte autem advertuntSuar.i^etHolz.i' cum communi, quod pro commutatione praefata votorum non requiritur Epecialis causa , sed sufficit causa illa communis ob quam pontifex motus est ad iubilaeum indicendum.

Quaeritur 5. An si poenitens tempore iubilaei confessus sit cum intentione lllud lucrandi, et postea non lucretur, eo quod non implet opera requisita , au tunc pro oblitis tollatur reservatio. Negat Conc. cum Vasq. et probabile putat Suarez is. Ratio quia privilegia concedunlur ad iubilaeum lucrandum, €t ideo, donec illud non sit obtentum , poenitens non potest illis gaudere. Sed probabilius affirmant Suar. SanCh.i? cum Manuel. Ratio quia tempore iubilaei conceditur facultas absolvendi a reservatis omnes qui habent auimum illud lucrandi, et patet ex dictis n. ;836. n. 27. Unde cum confessarius absolutionem impertitur, tunc reservatio -absolute aufertur, non vero dependentir ab eventu futuro ; nam in iubilaeo

(1) C. 26. n. 15. (2) C. 15. n. 9. (5) L. c. (4) Loc. ciL (n) C. 15. n. 9. (Q) N. 1475. f ) L. 2. c. 40. n. 109. (8) L. c. (9) Q. 12. a. t. «It. n. 5. (10) P. 272. n. 257. (11) L. c. n. 18. il2) De volo I. 6. c. 19. u. 10. (15) N. 643.

SACRAMENTr DtTB. IV. ART. II. 159

nihil conceditur sub conditione futuiH eventus, et ideo cum ablatio reservationis iam sortila fueriteffectum suum, poenitens non reincidit in eara , si postea opera non corapleat.

Quaeritur 6. An possit absolvi a reseryatis qai peccatum comraisit spa obtinendi absolutionera vi iubilaei.

Prima sententia valde probabilis ae* gat, et hanc tenent Covar. Lopez et Menoch. apud Pal.i» quia non praesu« raitur pontifex velle fovere iniquitatera. Idque confirraatur ex illo Trid.i» ubi statuitur quod habens copulam cura consanguinea spe obtinendi dispensationem, difficilius ei concedetur, et ipse debebit pontifici expriraera crimen patrasse cura hac confidentia.

Secunda sententia vero communior et satis probabilis affirmat, earaque tenent Suar.20 et Pal.21 cura Henr. Graff. Vega Rodr. etc. Ratio quia facultas ge^ neraliter concessa non est liraitanda. Nec obstat dicerequod pontifex sic foveret iniquitatera ; nara si hoc esset , Christussacraraentum poenitentlae instituens adhuc diceretur iniquitatera fovisse: non autem dici debent fovere iniquitatem remedia quae a superioribus peccantibus praeparantur.

Quaeritur 7. An vi facultatis concessae in iubilaeo absolvendi a censuri^ occultis propter daranura alicui datum incursis, sub condilione, ne poenitentes absolvantur, nisi satisfacta parte vel saltera praestito iuramento satisfaciendi, possit dari absolutio ante satisfactionem vel iuraraentum. Si poenitens possit^ statim satisfacere debet , alias illicite et invalide absolveretur ; ita Suar.22 Spor.23et Viva24 cura Vasquez Gob. Con. et Fill. contra Avil. Bonac. Bardi Diana etc. 25 qui negant id fieri invalide , cum illa sit potius raonitio quam conditio. Sed verior mihi videtur sententia Suarii et aliorum ut supra, quia illa est vera conditio qua non

(14) P. 574. u. 17. (lS)D.51.s.4.n.25. (i6)N.24.

(17) Dec. 1. 4. c. S4. n. 4S. et drt matr. l. 8. d. 23. u. 21.

(18) P. 12. S. 5. n. IS. (19) Sess. 24. de ref. c. 3. (20) I. 4. de voto c. S4. u. 18. (21) L. cit. n. IQ. (22) D. 7. De censur. secl. S. (25) P. 209. n. 214^ (24) Q. 10. a. 2. n. 9, (2S) Ibid.

fmpleta, facultas non conceditur. Dicit autem f. Theodor. a Spir. s. * sufficere ftd absolvendum satisfactionem fidelussoriam aut iuratoriam , semper ac confessarius iudicet quod absolutio proderit poenitenti , nec eum retardabit a satisfaciendo. Verum haec opinio magis speculative quam practice est probabilis; hinc verius dicendum cum Croix 2 et Viva^ non posse eo casu absolutionem a censuris impertiri , nisi realiter praemittatur satisfactio: Idque expressum est a Ben. xiv. in constit. Convocatis^ ubi dicitur : Jb occuUis censuris obpartem laesam incursis (confessarii) non priusabsolvant^ quam parti laesae poenitens satisfecerit^ vel si prius poenitens nequeat, non eum absolvant nisi iuret se satisfacturum cum primum poterit. Recte tamen dicunt Croix * et Viva 5 cum Sanch. Henr. Boss. et aiiis, bene censeri satisfaclum parti, si absolvendus ita rem disponat ut satisfactio sit certo moraliter implenda: prout si poenitens detconfessario, autdeponat apud alium quod restituere debet. Et idem ait Viva si poenitens ex consensu partis obtineat dilationem. Antequam autem satisfiat fisco vel iudici , bene potest impertiri absolutio , ut dicunt Tamb. Suar. apud Croix Si vero poenitens sit impotens ad satisfaciendum, tunc valide et licite absolvi potest cum veriori et communiori sententia, quam tenent Sporer ' f. Theod. 8 Renzi 9 cum Fill. et Viva <o cum Suar. Laym. Bon. et aliis (contra Sotum Nav. et Cordub. qui dicebant non esse absolvendum qui satisfacere non potest, cum satisfactio sit conditio sine qua non). Ratio nostrae sententiae est quia non praesumitur pontifex impossibilem conditionem postulare. Nec tunc requiri fideiussionem vel pignorationem aut iuramentum dicunt Spor.*2 et Viva 13 eo quod ( ut aiunt Suarez et Nav. Laym. Henr. Boss. etc. apud Viva ) istae cautiones solum exiguntur pro foro externo. Sed iuxta verba pon(1) C. 9. S. 4. n. 3. (2) N. 14S5. (3) Q. 10. t. ti. II. 9. (4) Loc. cii. (S) N. S. (6) Ibid. (7) P. liGO. II. 214. (8) Loc. cit. (9) C. 2. secl. B. .j. 24. (10) N. 4. (11) Ibid. (12) Loc. cil.

. DE POENITENTIA

tificis suprarelata, tunc omnino salten» exigendum est iuramentum de satisfactione implenda, cum praecipiatur confessariis : Non eum absolvant nisi iuret se satisfacturum. Recto vero dicunt Tambur. et Belleg. apud Croix non esse opus tali iuramento, si poeniteus revera esset perpetuo impotens^ ad satisfaciendum. Praefatus autem f. Theodorus subdit damnificantem absolvi posse: 1. Si pars laesa acceptet satisfactionem vel eam remittat, licet adfuerit damnum publicum, ut dicit Glossa Hinc si quis percusserit clericum, sufficit ei se submittere, vel quod offensus iniuriam remittat , aut ita se gerat ut prudenter praesumatur omnem ofifensam remisisse, Recte vera advertit Croix^^cum Bon. et Fill. (contra Vivam Tamb. Dian. etc.) non sufficere remissionem monachi oflensi, si iniuria in totam redundaverit communitatem: et hanc testatur Filliuc. essepraxim s. poenitentiariae. 2. Si pars renuat iustam satisfactionem oblatam^ quiatunc peripsum non stat; ita praefatus auctoris cum Candido. 3. Si poenitens praestet partem quam potest, et pignus aut iuramentum de reliquo. 4. Si debitor non possit tunc satisfacere, nisi cum magno damno aut incommodo; nisi pars laesa idem damnum ex dilatione subiret. Ita idem auctor cum Navarro et Avila , qui addit quod , cum creditor sit distans, potest absolvi debitor, si deponat pecuniam in loco tuto.

Utrum autem absolutus a censuris sub promissione satistaciendi, reincidat in eas, si postea non satisfaciat. Affirmant Nav. Rodr. et Vega apud Viva Sed probabilius negant Spor.20 et Viva cum Sa Grob. Boss. et Pasq. quia ex c. Ad reprimendam de offiG. ordin. reincidentia non incurritur nisi de iure ex^* primatur.

Quaer. 8. Aquibus casibus et censuris possint confessarii absolvere tempore iubilaei. Communiter dicunt Suar.21

(13) N. 6. (14) Sect. 10. n. 4. (IS) N. 1434. (16) lu c. Quamvis de pactit kn 6. (17) N. 14i>^ (18) Loc. cit. (19) N. 7. (20) Loc. cil. (21) D. 7. (ie ceusur. c. S.

CAP. I. DE ESSEHTIA HUIUS

Eolzman < Sporer 2 Viva item Vasquez Laym. Henr. Regin. Diana et alii apud Croix ^ in iubilaeo, quando conceditur facultas absolvendi a reservatis pontifici, dari etiam facultatem absolvendi a reservatis episcopo, quamvis id non exprimatur. Item, licet nequeant absolvi haeretici, absolvi tamen possunt proferentes blaspbemiam haereticalem, et fautores aut receptatores haereticorum : necnon legentes, retinentes vel imprimentes libros haereticos; ita Croix 5 cum Lugo Gob. Diana et Belleg. ac Viva 6 cum Suarez Sanch. Henr. et Bossio, contra Azor. Rodr. et alios. Ratio quia huiusmodi crimina » esto concernant, non tamen sunt proprie haeresis formalis.

Sed hic dubitatur 1 . An possint absolvi publici percussores clericorum , et alii nominatim excommunicati vel suspensi. Affirraant communiusSpor.'' Holzm.8 Viva9 et Croix i^^cum Sanch. Henr. Sa Sayr. Lez. Diana Gobat. etc. (contra Vasq. Con. et Avila). Ratio quia cum indultum non distinguat inter publicas et occultas censuras, non est restringenda facultas ad solas occultas. Idque expresse concessit n. ss. p. Benedictus xiv. in constitutione Convocatis n, 5. in iubilaeo anni sancti, dicens absolvi posse poenitentes a censuris in iure latis etiam sedi apostolicae reservatis, quamvis puhlicae in partibus sintj et quamvis deductae aut nomina" tim declaratae ac denuntiatae in iisdem partibus sint per locorum ordinarios aut alios iudices, Additurvero ibi n. 6.: A censura ab homine^ seu a quocumque iudice de partibus nominatim lata 06solvere valeant ad effectum dumtaxat indulgentias praesentis iubilaei consequendi etc. Et de huiusmodi censurae absolutione prohibetur ibidem dari a confessario ullum testimonium.

Dubit. 2. An in iubilaeo possit dispensari in irregularitatibus. Affirmant Bannez et Salon. apud Viva " et pro(l) P. 163. D. 638. (2) P. 268. n. 212.

(3) Q. 11. a. 2. n. 1. (4) N. 1451. (S) Ibid.

(6) Q. 11. «rt. 1. n. 6. (7) P. 268. n. 213.

(8) P. 164, 740. (9) Q. 11. ^rt. 1. b.

'lO'» V a ^A. «rU »

SAGRAMENTI BUB. IV. ART. II. 431

babile vocant Henr. Salas Rodr. Diana et Boss. Et consentiunt Soto cum Me« dina quoad irregularitates ex delicto quia tales irregularitates habent rationem censurae. Sed negant communius Suar.i3 Uo\M Holzm.is cum communi, ut asserit, et Viva cum Fill. TruII. Reg. et Moia qui censent nomine censurae non venire irregularitates ; sed de hac quaestione fusius agemas infra in tract. de censur. l. 7. n. 351. Caeterum Bened. xiv. in dicta const. Convo^ catis n. 12., loquens de irregularitatibus (praescindendo ab hac quaestione), tantum indulsit, dispensari posse super occulta irregularitate ob violationem censurarum dumtaxat.

538. Quaeritur 9. Qui veniant nomine infirmorum, captivorum et itinerantium , quibus vi iubilaei possunt commutari aliqua exoperibusiniunctis. Dicitur aliqua^ quia confessio et communio nunquam commutari possunt, ut communiter dicunt dd. cum Lugoi^ et certum est ex relata constit. Inter praeteritos §. 53. Nomine infirmorum veniunt omnes valetudinarii, qui absque notabili detriraento aut difficultate nequeunt opera illa praestare. Et tales existimantur etiam senes; ita Holzm.i* et Viva Captivi autem dicuntur qui contra propriam voluntatem alicubi detinentur: his conceditur commutatio vel prorogatio operum ad lucrandum iubilaeum. Holzraan et Viva2o.[Demum itinerantibus prorogantur opera iniuncta usque ad reditura; et non tenetur quis suum iter diflferre (intellige si comraode difierre nequit); ita Holzm.21 cura Gob. et Croix 22 qai recte id extendit etiam ad illum qui prima hebdomada non est iubilaeum lucratus , et potuit lucrari. Dicit etiara Lugo23 quod si quis in itinere perveniat ad locum ubi iubilaeum promulgatur, poteritillie incipere opera et prosequi in itinere.

Quaeritur 10. An ad implendas pre< ces in iubilaeo iniunctas sufficiat ora(12) 4. d. 22. q. 3. (13) De cens. d. 1. sect. 5., (14) D. 80. (IS) P. 164. n. 641. (16) L. c. n. 2. 1 (17) D. 27. n. 118. (18) N. 663. (19) Q.7. a.2.D.2 ! (20) Locc. ce. (31) Ibid. (22) N. 1434. ; (^-^ n 2" -» t2fi

432 LIB. YI. TRACT. IV

iio mentalis et vocalis modlca: communior sententia apud Croix < et Holzman 2 requirit orationem vocalem , quia ecclesia, cum sit sensibilis et exterua , quando iniungit suo nomine orare, externam intendit orationem. Sed probabiliter dicunt sufficere mentalem Mazz. 3 et Viva < cum Nav. Fill. Trull. et communi, ut asserit ; probabile putat Lugo ^ quia oratio mentalis est vera oratio, etlicet ecclesia nequeat praecipere actus mere inlernos, potest tamen eam iniungere ut medium ad iubilaeum lucrandum. Utrum autem sufficiat modica oratio vocalis. Affirmant Suar. 6 et Mazzot.' cum Filliuc, item Boss. Diana et Leand. apud Concina 8 quia quaelibet oratio iam satis est ad implendam conditionem indulgentiae. Sed probabilius Concina ac Holzman et Viva 9 dicunt requiri aliquam orationem, nempe quinque Pater et Ave, ut ait Mazzotta : vel sex cum Vredo et Gloria^ ut dicit Sporer <o vel septem Pater et Ave^ ut vult Holzm. 11. Attende insuper id quod super his protulit n. p. Benedictus xiv. iu relata constit. §. 83. sic dicens : Licet oratio brevis cum sensu ferventis pietatis adhibita satisfacere possit^ plerumque tamen orationis brevitas ex modico pietatis studio proficisci solet. Nos itaque declaravimus vocalem orationem pie adhibi^ tam ad consequendum iubilaeum sufficientem esse^ et laudandum eum qui mente ac spiritu orat^ dummodo vocales aliquas preces orationi illi adiungat. Unde videtur pontifex admittere, cum tiat oratio njentalis, satis esse adiicere orationem vocalem, etsi per se non nolabilem.

Hic autem notandum id quod docent plures graves aa., nempe quod pro visitatione ecclesiae praescripta sufficit ad lucrandam indulgentiam orare ante ostium vel iu coemeterio, si prae hominum multitudine illam nequeas ingredi : ita Suar. <2 et Bon. *3 cum Rodr.

(1) N. 1421. (2) N. 648. (3) T. 1. p. 244. (4) Q. 8. art. S. n. 7. (S) D. 27. n. 111. (6) D. 62. $ect. 8. n. 9. (7) L. c. (8) P. 4S1. n. 38. (9)Locc.cc. flO)N.174. (11)N.648. (12) DisU .".2, lect. 1. n. 7. (15) Drst 6. (j. 1. ^ tJ. n. 2S.

. DE POENITENTIA

Cord. Graff. etc. Imo addunt Mazz.^ef Croix^s cum Lugo, si ores ante ostiuoi ecclesiae, quando illud est clausum.

Quaeritur 11. An pro eleemosyna iniuncta in iubilaeo sufficiat dare quamlibet summam. In hoc praecipue attendenda sunt verba indulti ; nam si in eodicatur: Quantum pro sua cuique faoultate visum fuerit; tunc quantitas oporlet proportionari cuiusque facultatibus, unde suificiet pauperi dare obulum', non diviti. Si vero dicitur: Prout unicuique suggeret devotio, vel quantum quisque pro arbitrio iudicaverit , tunc Pasqualigus i6 dicit eleemosynam erogandam iuxta cuiusque facultates. Sed f. Theodorus a Spiritu s. 17 tenet sufficere quamlibet etiam modicam qua*ntitatem. Si tandem dicitur simpliciter : Qui dederit eleemosynam; distinguendum: si papa eam postulet tantum ad exercendam misericordiam in pauperes, tunc sufficit (ut dicit praefatus auctor cum Suarez Gorduba et Leandro) dare quamlibet summam ; secus si eleemosyna exposcitur in subsidium alicuius operae piae; idem auctor cum Passer. ex d. Thom. J8 qui expresse id docet.

Dubitatur hic 1. An pauperes ad iubilaeum lucrandum teneantur facere eleemosynam. Negant Nav. Henriq. et Leand. apud eumdem auct.i^. Sed probabilius affirmant idem auctor et Viva 20 cum Boss. Gob. et Pasq. etc, quia nerao est tara pauper, quin saltem obulum dare possit. Pro religiosis vero, filiisfamilias, uxoribus, et s^rvis , sufficit ut ab eorum superioribus detur eleemosyna, ipsis scientibus;ita Lugo^i Viva 22 et Sporer 23. Quod si superior noUt dare, dicunt Boss. et Diana apud Vivam posse subditum clam ab eo surripere; sed melius censet Viva, tunc petendam esse corarautationem.

Dubit. 2. An lucretur iubilaeum qui dat eleemosynara distribuendam , si postea non distribuatur vel distribua(14) T. 1. p. 247. (IS) N. 1433. (16) Q. 153. (17) De iub. c. 6. $. S. n. 2. (18) suppl. q.2S. art. 2. ad 3. (19) Ibid. n., 4. (20) Q. 8. a. 6. n. 2. (21) Dist. 27. n. 115. (22) Loc. cit.

(25) P. 264. B. 280.

CAP. 11. DE MINISTRO S

fur post tempusiubilaei. NegantLugo^ Sporer 2 et Viva 3 cum Bonac. Cord. Rodr. etc, quia deficit opus iniunctum vei non impletur intra tempus praescriptum. Sed affirmant Sa ^ et Vega Lezana ac Pasq. apud Vivam, quia ex aequitate praesumitur pontifex contentus esse ut ille talis abiecerit a se, quoad se perlinebat, dominium rei datae. Concedunt autemLugoS et Spor.6 non fraudari ab indulgentia qui dederit eleemosynam pauperi ficto.

Quaer. 1 2. An satisfaciat iubilaeo qui fmpiet ieiunia iniuncta alias debita ex voto. Affirmant Spor. ' et Lugo 8 cum communi, ut asserit (sed immerito ut mox videbimus); quia eodem opere potest satisfieri duplici praecepto. Sed communius negant Sanchez^ Sylv. Tab." Arm.<2 et Viva « f. Theod. etPasser.15. Ratio quia una solutione nequit satisfieri duplici debito oneroso , prout est opus sive conditio apposita in indulto. Et sic hodie tenendum ex dictis a n. p. Bened. xiv. in constit. pluries cit. Vide supra n. 536.

CaP. II. De UINISTHO SACaiUBNTt POKNITETrriAB

Dneinu I. Quis sit roiuister.

539. Confessarii indigent approbatione et iurisdictione.

540. y4n in casu necessitatis sit obligatio se confitendi laico vel clerico. An vero clericusvel laicus in articulo mortis^ deficiente sacerdote^ possit absolvere a censuris.

541. Nullus autem sacerdos valide absolvit^nisi sit approbatus vel parochus.

542. « Resp. Est sacerdos approbatus ab episcopo (saltem respectu saeculariura) et habens iurisdictionem. Est certum. Ratio priraae partis sumitur ex loan. 1.: Accipite Spiritum s. : quorum remiseritis etc. Ratio secundae sumitur ex Trid.^6 ubi decernitur nullum posse audire confessiones saecularium, nisi habeat beneficium parochiale vel approbationem ab episcopo (Hanc ad rem facit damnatio inflicta ab Alex. VII. duabus proposit. scilicet

(1) Dist. 27. B. 112. (2) N. 180. (3) Qu. 8. .4rt. 6. n. 3. (4) V. Indnlgentia. (S) N. 113. (6) N. 181. (7) P. 264. n. 168. (8) D. 27. n. 110. t9) Dec. lib. 1. c. 14. (10) V. Indiilgenlia q. 6, (H) Q. 10. (12) §. 16. (13) Q. 8. a. 1. n. 2. (14) C. 10. a. 6. (13) Q. 41. (16) Scss. 23. c.

iCRAM. POENIT. DUB. I. 533

13. et 16.). Addidi respectu saecula^ rium , quia circa confessiones regularium concilium nihil videtur notasse; unde ii cuivis, etiam non approbato , quem praelatus praefecerit, possunt confiteri; intellige, quantum est ex vi concilii : quia Gregorius xv. statuit ut mouialium confessarius ab ordinario approbetur. Ratio tertiae partis ex FIorentino et Tridentino quia absolutio est actus iudicialis qui requirit subditos.

Unde resolves:

540. » 1. NuIIo casu vel dispensatione, hoc sacramentum valide admi-« nistratur a non sacerdote. »

Dixit Magister sentent.isquod in ^•asu necessitatis debet fidelis confiteri laico: et huic adhaesit d. Th.i^dicens: Quando necessitas imminet, debet fa^ cere poenitens quod ex parte sua est , scilicet conteri et confiteri cui potest ; qui quamvis sacramentum perficere non possit...tamen sacerdotis defectum sum^ mus sacerdos supplet. Hoc tamen intelligendum est non esse de praecepto , sed de consilio, ad excitandam contritiooem vel ad solatium sive consiliura capiendum, ut dicunt Wigandt^o Layraan 21 Salm.22 Croix23 et alii passim. Tenent aulem s. Antonin. Ang. Henr. Candidus Panorm. Led. etc. apud Salmant. 21 et probabile putant Sanch. 25 Croix 26 et Diana 27 cum Ledesm. Valer. Lacrux etc. quod clericus absente sacerdote, et laicus absente clerico, in articulo mortis ex praesumpta concessione ecclesiae possit absolvere a censuris, ne infirmus privetur sepuUura et suQ^ragiis. Sed probabilius. hoc negant communiter tam de faico quam de clerico: ita Conc.28 Lugo 29 Croix^o Salm.3i cum Avila Pal. Sayr. Corn. et Villal.; item Laym. Con. Suar. Soto elc. apud Dian. Ratioquia id nullo iure nisi sacerdotibus conceditur et numIS. de reform. (17) Loc. c. (Ij8) In 4. dist. 17. (19) Suppl. q. 8. a. 2. ad 1. (20) Tr. 13. n. 62 (21) C. 10. (22) De poenit. c. 11. p. 1. u. 5. (23) N. 1482. (24) Do censur. c 2. p. 4. n. 47. (2S) Lib. 2. dec. c. 13. n. 13. (26) N. 1485. (27) P. 3. tr. 4. r. 133. (28) p. S62. n. 10. CiOj Dist. 18. u. 7. (30) L. c. (51) Ib. n. 48.

De LiGORi). Mor. 11.

28

quam contrarium in ecclesia fuit consu^tudine introductum. Tanto magis quod eo casu (ut in rituali habetur), si cxcommunicatus d-ecesserit cum signo poenitentiae, poterit eius cadaver absolvi ab habente facultatem super illa excommunicatione.

541 . « 2. Ubi Trid. est receptum (secus alibi) nullus sacerdos etiam regularis valide absolvit nisi sit approbatus vel parochus; cui non solum intra, sed etiam extra dioecesim suam valide delegatur iurisdictio , potestque eligi iu confessarium abomni habente potestatem eligendi, quamdiu tamen retinet parochiam. Ita Fill. i Fagund. Suar. Diana 2 [Sed de hoc vide dicenda n. 544. et n. 565.).

Ddbibm II. Quid sit approbalio et a quo petenda.

b42. Quid sil approbatio.

hAo. An liceat sacerdoli simplicl excipere confessionciH venialium. 544. Dub. i . An parochus possit adsciscere cooperatorem alium parochum alterius dioecesis. Dub. 2. An eiusdem. 543. Debet eligi approbatus aut parochus. An

stifjiciat approbutio sine examine et sine iudicio interno.

546. An sufficiat approbatio petita et negata.

547. A quo episcopo habenda sit approbalio.

548. Resolvitur quaestio ex bulla Lmoc. XII.

549. An religiosi approbati in una dioecesi possint audire confessiones in alia.

550. Alia notanda apud Busemb.

55 1 . An iniusta revocatio approbationis sit invalida.

552. An episcopus ex iusia causa possil approbalos iterum examinare^ aut approbationem revocare vel reslringere.

553. Sancila a Bened. XIK circa confessionem complicis de peccato turpi.

554. Quid veniat nomine peccati turpi». Anpeccata inlema. An dubia.

555. An absolutio complicls sit invalida quoad omnia peccala.

556. Qu. L An incurrat censuram papalem^ qui confessionem complicis tantum audit^ et eum non absolvit. Qu. 2. An episcopus^ vel eius delegalus^ facultate Tridentini in cap. Liceat , possit absolvere confessarium qui complici in peccato turpi absolutionem impertierit.

557. « Resp. 1. Approbatio noa est collatio iurisdictionis, sed tantum publicum iudicium de aptitudine personae ad audiendas confessiones, essentialiter praerequisitum (supposito iure

(1) T. I. c. 7. (2) P. 3. s. 4. r. 146.

(5) L. 6. de matr. d. 28. (4) V. Confessor.

(S) De pocuit. c. 11. p. 7. n. 94. .6^, P. 2. l. 2. miic. re*. 44.

. DE POENITBNTIA

Tridentini) ad iurisdictionem reciplea» dam. Ita Sanch. 3 et alii.

Unde resolves:

» Etsi doctores et licentiati , hoc ipso quod promoventur , censeantur , secundum quosdam, approbati a papa^ ut notat Sa probabilius tamen est quod ipsi etiam egeant approbatione (Et hoc hodie certum est ex bulla Pii v. apud Salm. * etiam quoad praelatos regulares) licet non deceat ut ipsi vel lectores in theologia examinentur (Modo legerint moralem).

» 2. Etiam paroclms qui reliquitbeneficium parochiale debet approbari , si velit audire confessiones.

543. i> 3. Non requiri hanc approbationem ad auditionejn venialium docet Diana 6 ex Valer. Et ratio esse videtur quod approbatio tantum requiratur in ordineadiurisdictionem;hanc autem quivis sacerdos pro venialibus, uti et mortalibus , a quibus rite quis est absolutus , habeat collatam ab ecclesia in ipsa ordinatione, ideoque ab iis absolvere possit, ut habeut Bon. ^ Vasq. Suar. card. de Lugo » qui docent, ab ecclesia in Trident. non approbatum reddi incapacem iurisdictionis, tantum in ordine ad mortalia non prius confessa. »

Quaerituran confessio veuialium facta simplici sacerdoti sit illicita et invalida. Quod sit illicita hodie certum est ex decreto Innoc. xi. de communione quotidiana (hoc decretum afFertur per extensum apud Bonac. ) edito anno 4679. 42. febr. quo non solum vetitum fuit episcopis , Ne permittant utvenialium confessio fiat sacerdotinon. approbato ab episcopo; sed etiam fuit interdictum ipsis sacerdotibus his verbis quae immediate sequuntur: Si qui^ cumque sacerdotes secus egerint, sciant Deo se rationem esse reddituros. Utrum autem talis confessio sit iavalida:

Prima sententia communissima negat et hanc tenent Salm. 9 cum communi, ut asserunt Holz.^o Viva" Pal.^*

(7) D. S. q. 7. p. 2. n. 8.

(8) D. 18. sect. 3. d. 21. n. i.

(9) De poeuit. c. 11. p. 2. n. 8. (10) N. 68i.

1. Q. 8. a. 1. n. 6. (12) P. 13. u. 5.

CAP. II. DE MINISTUO SACRAM. POENIT. DUB. II.

»35

Croix < Lugo2 Suarez 3 et Elbel * cum Mastr. Herincx etc. Sed unde habeant sacerdotes simplices hanc iurisdictioiiem auctores discrepanl; nam Pal. Capreol. Can. Led. et Vasquez apud Lugo dicunt habere a Christo Domino , eo quod peccala venialia non sunt raateria necessaria ; ergo creditur Christus non subdidisse eorum absolutionem potestati ecclesiae. Alii vero dicunt lurisdictionem accipere ab ecclesia, ut Viva 5 Roncag. « et Lugo 7 cum Suar. Bon. Con. et Henr.

Secunda sententia vero quam lenent Conc.s et PlateL cum aliis apud Croix^ affirmat ethanc satis probabilem puto, quia, posito quod simplices sacerdotes non habeant iurisdictionem a Christo, sed ab ecclesia , ut supra, hodie post decretum Innocentii noa praesumitur ecclesia velle eis conferre iurisdictionem, cum ipsis expresse prohibeat uti lali inrisdiclione.

544. a 4. Parochi non possunt adsciscere cooperatores nisi parochos vel approbalos, ut habenl Fag. Sanchez elc. ex declaraliorie card. contra Led. et al ios. Vide Diana et Bon. j>

Hic dubitatur 1. An parochns possit advocare parochum alienae dioecesis ad excipiendas confessiones suorum subdilorum.

Prima sentenlia affirmat et hanc terent Pal. «3 Lugo Concina Viva Wig. 1', ilem Suar. Vasq. Aversa elc. ap. Croix i». Ratio quia parochus censelur approbatus pro tota ecclesia, ut supponunt inferri ex Trid. i9 ubi dicitur : Nullum posse confessiones audire nec ad id idoneum reputari^ nisi atit parochiale beneficium ohtineat etc. Hinc colligunt parochiale beneficium poni a Tridenlino pro approbatione universali.

Secunda sententia vero cui mihi libet adhaerere, negat, eamque tenentBarbosa 20 Benedictus xiv. 2j et Croix 22

(1) N. 1489. (2) D. 18. n, 41. (5) D. 2G. s. S. (4) P. 298. u. 329. (S) L. c. (6) C. 1. n. 3. r. 2. {l)L.c. (8) P.S41. (9)L.c. (iO)P.2.1.7.u.42.

1. P. 3. t. 4. res. 14G. (12) D. o. q. 7. ». 4. §. 1. (15)P.l7.S.2.u.7. (14)0.21.11.21. (1o)P.340.h.3. (iG) lu pi«n)Os. 16. Uainn. ab Aleianil. vii. n. li.

cum Laym. Garzia Homob. et Piasea Ratio quia parochus minime approbatur ab ecclesia universali, sed tanturn ex dispositione Tridentini a suo episcopo, pro sola eius dioecesi, et iuxta eius voluntatem. Et haecsentenlia magis firmata fuit ex declaratione s. c. concilii apud Pitlon.23 die 19. ianuarii 4641., ubi dictum fuit: Parochus unius dioecesis non potest confessiones audire sine licentia episcopi dioecesani. Et ex alia declar.apud Monacell.24die 3. decembr. 4707., ubi ad quaesitum: An curati unius dioecesis vocati a parochis alienae dioecesis possmt in ista audire confessiones absque licentia episcopi. S. c. respondit: Affirmative quoad subditos^ negative quoad alios.

Dubitatur2. An parochus vocatus ab alio parocho eiusdem dioecesis possit in eius parochia confessiones audire. Praeter aa. citatos, id affirmant Bon. 25 et Croix26 cum communiori; imo Pal. et Mazzotta 27 communem sententiam vocant. Sed oppositam sentenliani tenet Barb. 28 cum Hornob. et Piasec. 29 ex alia declaratione eiusdem s. c. concilii quam referunt Barb. et Piasec. 30 ad quaesitum : An provisus de paro^ chiali per concursum censendus sit approbatus idoneus minister ad audiendas confessiones in illa dioecesi in qua illam parochialem obtinet. S. c. respondit : Censeri ad audiendas confessiones dumtaxat in ea civitate vel oppido ubi sita sit parochialis, non autem passim per totam dioecesim. Et ratio huius sententiae est quia (sicut diximus) parochus non approbatur ab ecclesia pro ecclesia universali, sed tantum ab episcopo iuxta episcopi voluntatem ; unde nisi constet aliunde de diversa voiuntate episcopi, parochus censetur approbatus tantum pro parochia ad quam eligitur: potest enim episcopus aliquem iudicare idoneum pro uno lo(17) Tract. 13. n. 68. r. 12. (18) N. 1S37. (19) Sess. 23. de ref. c. 13. (20) lu Tn.l. I. c. n. 10 (21) Notif. 86. n. 7. (22) L. c. (25) De paiocl» n. 814. (24) T. 4. p. 16. u. 172. (23j D. 6. q. 7 p. 4. S. 1. n. 23. (26) N. 1S36. (27) Locc. cc (aai Ii Tridenl. d. sess. 23. c. lo. n. 10. (29) U \ raxi >i»*se. (30) locc. cc.

43B LIB. VI. TKACT. IV

co, et non pro alio. Recte vero dicunt BonJ Clericat.2 idque admittit Bened. XIV. 3 quod sententia opposita locum habere potest in iis locis ubi talis adsit consuetudo, quae iurisdictionem bene conferre valet. Imo Wigandt ^ primam opinionem approbat, ex praxi (ut asserit) variarum dioecesium.

545. « 5. Qui habet potestatem eligendi confessarium, non potest eligere nisi approbatum vel parochum.

» 6. Ad approbationem non necessario requiritur examen, modo adsit iudicium prudens de sufficientia. Con. Laym. (Et quamvis episcopus interne reprobet, valet externa approbatio ad iupisdictionem conferendam. Salm. 5).

546. » 7. Non sufficit approbatio petita et negata, ut docetur communiter contra Nav. Henr. et Diana^.Etsi probabiliter cum praedictis docuerint Coninch. et Laym. regulares mendicantes, si ab episcopo repellantur, cum manifeste idouei sint, et a praelatis suis praesententur, posse nihilominus pro confessionibus saecularium exponi, ut habetur Clementina Dudum^ §. statuimus 1. Istis tamen privilegiis Trid. et Urbanum viii. anno 1628. derogasse, notat Lugo ^ ( Ideoque opinio Laym. et Conc. hodie improbabilis est; maxime post prop. 13. damn. ab Alexand. vii. quae dicebat: Satisfacit praecepto annuae confessionis qui confitetur regulari episcopo praesentatOy sed ab eo iniuste reprobato. Privilegium autem loquitur, quando iniuste negatur iurisdictio, non autem si iniuste negetur approbatio quae de iure novo Trideutini hodie necessario requiritur, ut recte dicunt Salm. 8 cum Lugo).

547. » Resp. 2. Approbatio petenda est ab episcopo, et quidera proprio , scilicet sacerdotis, ut intelligunt Suarez Conin. Regin. Filliuc. et alii; vel, ut probabiliter vult Vasq., poenitentis. Ratio est, quia est actus iurisdi(1) L. c. n. 12. (2) De poenit. decis. 57. n. 12, (,%) Cil. nolif. 86. n. 13. (4) Tract. 15. n. 80. (») De poenit. c. 11. p. 7. u. 90. et 91. (6) P. 1 ». 2. re». 24. (7) De poenit. d. 21. n. 29. ct Si. (8) Dc poenit. c. 11. p. 7. n. 9S. (9) Ibid. n. 96. (lOi L. 6. p. 2. u, 1493. (llUb. n.99. (12) Ib.

DE POENITENTIA

ctionis, vel saltem auctoritativa decla* ratio; ergo debet fieri a superiore. Porro nomine episcopi etiam intelliguntur praelati habentes iurisdictionem episcopalem, ut quidam abbates et capitulum, sede vacante, non autem provinciales aut generales ordinum (Episcopus confirmatus, etsi nondum consecratus, recte potest approbare, quia iam habet iurisdictionem. Secus, si sit tantum electus, et non confirmatus, vel qui episcopatum renuntiavit, quia tunc iurisdictione caret. Salm. • cum Laym. et Croix lo). »

548. Quaeritur a quonam ordinario habenda sit approbatio. Tres sunt sententiae :

Primasententia docei habendam esse ab ordinario poenilentis, quia ad illum spectat, cui vult suas oves committere, et erga ipsas iurisdictionem concedere. Ita Vasq. apud Busemb. hic, qui probabile vocat : et ita plurimi dd. ap. Suar., ut testautur Salm.". Hinc Salm.<2 tenent confessarium approbatum ab episcopo poenitentisposse excipere eius confessionem in alia dioecesi, si ibi peregrinetur, sine loci ordinarii approbatione. Hanc Croix ^3 vocat non improbabilem, saltem (ut ait) pro parocho vel confessario magnatum, qui respectu illorum habetur pro parocho. Sed quoad parochum respectu subditorum , recte affirmant Salm.*< ex communi, et ex decr. s. c. relato n. 544.^5. Quoad delegatum vero etiam dicunt ex Lugo Suar. etc. posse istum absolvere subditos delegantis, ubicumque eos reperit. Et ita etiam tenetBusemb. cum Suar. Henr. Sanch. et aliis.

Secunda sententia docet, requiri approbationem ab ordinario sacerdotis. Ita Bonac. Viva ^"^ cum Con. et Lugo etc. et ita Suar. et Pal. apud Croix Ratio quia approbatio cum sit actus

(13) L. 6. p. 2. n. 1J516. (14) D. 1. p. 3. n. So.

(IS) Advertendum valde probabile esse... parochum posse nbique locorum conTcssiones suoruin subdi' torum audire; ct circa hoc adcst dcciaratio s. c Hom. Ap. ir. 16. n. 79. (16) De poenit. disp. o. q. 7. punct. 4. §. 1. u. IS. ct 16. (17) Dc pocath I 8. art. 3. n. 3. (18) D. 1. u. lalG.

CAP. II. DE MINISTRO SACRAM. POENIT. DUB. II.

437

farisdiclionis, nequit exerceri nisi in subditum. Sed Bon. et Viva i recte explicant hanc sententiam cum Pal. apud Salm. 2 et dicunt ad hoc satis esse si sacerdos approbandus, quamvis exterus, subditus fiat episcopi approbantis ratione domicilii, vel saltem habitationis pro illo tempore ; ita etiam Busemb. hic. Et talis revera est praxis universalis.

Tertia sententia, quam probabiliorem putant Croix 3 et Carden. cum Nav. Barbos. et pluribus aliis apud Salm. * docel ex communi praxi fidelium approbalionem petendam esse ab ordinario loci, ubi coufessiones excipiuntur. Nec obstat dicere quod iurisdictio erga poenitentes non concedatur nisi ab ipsorum episcopis. Nam hoc ipso quod quis vult confiteri in aliquo loco, quoad hoc subditus fit ordinarii iliius; vei saltem hoc valet ex consensu universali, sive conniventia episcoporum, a quibus data praesumitur iurisdictio erga proprias oves ob bonum ipsarum, cuicumque sacerdoti approbato ab episcopo loci, ubi confessio fit. Ita Viva 5 Salm. Et haec ultima sententia hodie est omnino tenenda cum Roncag. ' ex bulla, Cum sicut, Innocent. XII. ediia anno 1700. die 19. aprilis (relata per extensum ap. Salm.s) ubi sic sancitum fuit: Confessarii tam saeculares quam regulares, quicumque illi sint^ in vim ... bullae Cruciatae ... nullatenus confessiones audire valeant sine approbatione ... episcopi ... loci^ in quo ipsi poenitentes degunt^ et confessarios eligunt ... Neque ad hoc suffragari ojjprobationem semel vel pluries ab aliis ordinariis aliarum dioecesium obtentam, etiamsi poenitentes illorum vrdinariorum , qui tales confessarios approbassent^ subditi sint. Deinde pontifex declarat alias confessiones fore invalidas , et confessarios suspensos etc, reprobaia tamquam falsa et temeraria quacumque contraria opinione. Et constat ex eadem bulla pontificem

(1) L. c. (2) i.ocn. c. li. p. 7. n. 99. (5) Diclo n. liiiG. f^A] lljid. n. 93.

(S) Dv i.ocuil.»|.90 a. 3. u. S. ^G) ll.id. n. 99. (7y Dc sucruui. |.ucuit. c. 1. i[. C.

locutum fuisse ex cathedra, ut osteadunt Salm.9. Bullam Innocentii nuper confirmavit summus pontifex Bened. xiv. per aliam bullam, quae incipit, Apostolica, etc. Scribit Mazzotta has praefatas bullas minime elidere probabilitatem primae sententiae Suarii etc. ut supra: ait enim bullam Innocentii emanatam fuisse ob querelas episcoporum Portugalliae, eo quod sui subditi sineipsorum licentia confessarios eligebaut per alios ordinarios approbatos, etiamsi iidem alii ordinarii repugnassent, vel approbationem revocassent. Hinc dicitminime reprobatam fuisse sententiam, quod confessarius saecularis approbatus in aliquo loco possit absolvere subditos illius ia alia dioecesi peregrioantes. Sed huio opinioni non acquiesco; nam in primis invenio titulum iilius bullae Innocentianae fuisse sic descriptum (apud Salm.ii): Sanctissimi domini nostri Innocentii papae xii. declaratio . . . cum damnatione opinionis asserentium fa~ cultatem huiusmodi habere locum, efiamsi confessarius non fuerit approbatus ab ordinario loci in quo confessiO' nes excipi contigerit. Nota loci in quoy etc. Deinde in ipsa bulla legitur, ut supra, papam nullas declarasse confessiones quae fiunt sine approbatione episcopi loci in quo ipsi poenitentes degunt. Quid clarius? Si autem adhuc cum privilegio buUae Cruciatae requiritur approbatio ab episcopo loci, quanto magis sine privilegio?VerumSaim.i2 contra Roncaglia <3 dicunt oppositam sententiam non esse hac bulla damnatam, si quis privilegium haberet generis diversi, quam Cruciatae, puta iubilaei, vel simile. Sed huic obslatbulla Benedicti xiv. quae incipit Benedi» ctus Deus, ubi dicilur quod detur facultas in iubilaeo tam saecularibus quam regularibus eligendi sibi confessarium, modo sit ex approbatis ab ordinario loci, moniales vero ex eadem possunt sibi eligere confessarium, sed

(8) De piivil. c. 4. p. 2. $. 4. n. 80. (9) II.. n. 81. (10) Dc poenil. disj). 2. (j. 1. c. 5. §. 1.

(II) Loc. cil. n. 88. (13) ( ap. 1. (ju. 0.

\12) Ibit'. u. 111.

438 LIH. VI. TRACT. I

nonnisi ex approljitis ad confes^^tones monialiura in illo loco, quamvis pro aliis monasteriis.

549. « 1. Religiosi, etiam exempti, debent approbari ab episcopo loci in quo degunt; quia illius, quoad hunc actum, sunt subditi.

Et hoc certum est ex brevi Innocentii x. apud Salmant. i ubi pontifex sic statuit : Regulares in una dioecesi ap~ prohatos non posse in alia confessiones audire sine approbatione episcopi ilUus. Et idem statuit Innoc. xiii. in bulla apostolici ministerii (confirmata a Bened. XIII. per aliara bullara appositam in calce concilii romani) ubi dicitur : Declaramus, sacerdotes tam saeculares quam regulares qui ab episcopis obtinuerint licentiam audiendi confessiones limitatam vel quoad locum vel genuspersonarum^ vel quoad tempus, non posse poenitentiae sacramentum administrare extra tempus vel locum vel genus praescriptum^ quocumque privilegio etiam in vim bullae Cruciatae nullatenus suffragaturo.

550. » 2. Episcopus in sua dioecesi non potest approbare sacerdotem alienum, ni&i subdatur illi, saltem ad tempus.

» 3. Episcopus potest approbare per se vel vicariura generalera, vel alios quoscuraque deputatos; quia non est actus ordinis, sed iurisdictionis ( Vide n. 588.).

» 4. Approbatio potest fierl cum restrictione ad certum genus personarura, locura, terapus, etc. Nav. Suar. Vasq. contra Vegam.

» 5. Episcopus peccat, si sacerdoti (praesertira regulari) idoneo, siuecausa suflicienti neget approbationem. Bonac. Vasq. 2 card. Lugo 3 Sanch. etc.

551 . » 6. Approbatio semel absolute concessa, non lantura non extinguitur morte concedentis, sed nec revocari potest sine iusta causa : ex causa tamen, v. g. rautatione morum, iudicii, etc. potest, utdocent Suar. Fill. etalii.

(1) De poenit. c. II. p.7. d.97. (2) Art.S.d.o. (.1) D. 21. s. 3. n. 3 i. (4) De pocu. J. 21. d.G4. (i>J De j)oeua. o i. 4, n. ((.

V. DE POENITENTIA

Quod si fiat absque causa rationabifi Conin. Suar. et quidam alii censent revocationem esse nullam ( Et hano vocant satis probabilem Lugo * Pal. 5 Salm. 6 cum Dic. Ratio quia, ut dicunt, episcopus uon videtur posse auferre sine iusta causa ius iam acquisitum a confessario. Excipit Fag. apud Palaum, si episcopus approbet pro suo beneplacito, sed Palaus hoc non admittit, quia intelligendum semper est de beneplacito iusto. At hanc opinionem vix in praxi probabilem censeo, quia iniustitia revocationis deberet esse luce ciarior, et abesse quodcumque hallucinationis periculum;sedhoc vix acciderepotest,cuminnumeraepossintesse causae iustae apud episcopum revocandi approbationera*quae ignorentur a confessario); alii illicitam tantum. Fili. 7. In dubio autem an ex iusta causa revocatio sit facta, praesumendum esse pro praelato, docet Lugo ».

552. » 7. Ex iusta causa possunt, praesertim a successore episcopo, ad exaraen revocari, non tantura saeculares, sed etiam regulares. Docent tamen quidam, mendicantes habere privilegium, ut non possint revocari ab eodem a quo ante sunt approbati; sed contrarium docent Suarez et Lugo ^ (Et haec sententia hodie omnino tenenda, cum Alexander vii. ( ut refert Cabass. lo) in causa andegavensis episcopi, et regularium societatis lesu et aliorum ordinum, sequentem propositionem die30. ianuarii 1659. tamquam temerariara et erroneam damnavit , quae dicebat : Non possunt episcopi li^ mitare seu restringere approhationes^ quas regularibus concedunt ad confessiones audiendaSy neque ulla ex parte revocare. Nec tenetur de tali revocatione episcopus ulli rationem reddere, ut statutura refert Cabassutius " a rege christianissirao cum consilio status regni die 4 martii ann. 1669. Et cum ab episcopo approbatio limitatur quoad locum, tempus, aut persouas,

(6) De poen. c. 11. p. 7. n.l07. (7)T.8.c.9.q. 12, (8) N. 67. (^9) D. 21. n. Gl. cl G2.

(Uh r. I. 1. l. «. 10. „. 13. (iij iiy^ u

CAP, II. DE MINlbTRO SACRAM. POENIT. DUB. II.

confessarius, sive saecularis sive regularis, nequit alio modo uti illa ob quodcuraque privilegium, etiam bullaeCruciatae ; ita declaratum fuit in bulla Apostolici ministerii^ edita a Clem. xii. per Hispanias, et confirmata postea a Bened.xiii. per totum orbem,ut refert Dened.xiv. in hullsL Apostolica indulta.

» 8. An approbatus ab uno episcopo possit in alia dioecesi, sine nova approbatione recipere iurisdictionem , controvertunt doctores: ac licet utraque sententia olim videri potuerit probabilis, post decretum tamen Urbani VIII. 1628. apud Lugo ^ negativa omnino tenenda est. Vide Aversam 2 ( Idem hoc certum ex brevi Innocent. x. et ex bulla lunocent. xiii. iuxta dicta num. 549. Item advertendum, quod s. Pius V. in constit. Romani, dixit quod regulares approbati ab episcopo antecessore poterunt iterum examinari a successore, et si minus idonei reperti fuerint, reprobari. Hinc inferunt Sylvester Miranda Fagund. et alii apud F. Ferraris, quod vicarius capitularis nequitregulares revocare ad examen, nec eos privare facultate excipiendi confessiones, nisi facultas data sit ab episcopo:^(i nostrum beneplacitum^ tunc enim morte episcopi illa expirat). »

553. Notanda bic ultimo sunt duo decreta ss. ponlificis nostri Benedicti XIV. Sacramentum et Apostolici muneris (Vide in fine operis)^ quibus declaratum fuit, confessarium omnino carere iurisdictionead absolvendum peccatum complicis turpe contra sextum praeceptum, atque excommunicationem papalem incurrero, si confessionem complicis excipere audeat. Excipitur tamen casus extremae necessitatis, nimirum articuli mortis, in quo permittitur ei absolvere complicem , modo deficiat quicumque alius, etiam simplex sacerdos, qui absolutionem imperliri possit; nisi iiequeat alius ille sacerdos vocari, vel accedere sine gravi infamia aut scandalo : tenetur tamen confessarius coraplex talia pericula infaraiae aut scandali avertere, si

(1) D. 21. scci. 2. ti. a (2) Q. 19. s. 8.

potest, sub oadem poena excommuni^ cationis, licet tunc valide absolveret si non averteret.

554. Circa tale decretum adverte 1. quod nomine peccati turpis venit omno peccatum externum grave contra sextum praeceptum, licet sit solus tactus sive colloquium, ut certe dicendum sentio cum pluribus doctis, quos consului super hoc iudicio, ab aliis imraerito in dubium revocato. Et idem sentiunt Salm. 3 contra aliquos, qui dicebant bullara intelligendam tantum de copula consumraata. Ratio nostra est :
555. quia verba generalia generaiiter accipienda sunt. 2.Quia leges etiam poenales sunt in sensu proprio et naturali interpretandae, et in sensu naturali verba bullae : In peccato turpi atque inhonesto contra sextum praeceptum, quaecuraque peccata turpia sine dubio coraprehendunt. 3. Quia finis legis huius estquidera removere occasiones, non tantura copulae, sed oranis turpitudinis a sanctitate tribunalis poenitentiae. Contra vero uon comprehenduntur peccata venialia inhonestatis , sive sint ex parvitate raateriae, sive exdefectu advertentiae aut conseusus; quia venialia non sunt de obligatione in confessione raanifestanda, itaSalra.-J. Idera recte dicunt etiara de raortalibus raere internis, vel non plene exterius significatis; quapropler peccatura non erit reservatum, quamvis interius fuerit grave, si etiam exterius grave non fuerit, ut aiunt. Addunt ex Suarez Dicast. et Anacl. nec reservata esse raortalia dubia ex dubio facti vel iuris, quia non videntur superiores velle reservare dubia, nisi expresse declarent; et hoc est iuxta communera seutentiam, quam proferemus in fra n. 600. vers. Quaer. 1 . lclera censent si adsit dubiura an poeniiens graviter peccaverit, licet confessarius certum roortale coraraiserit; quia bulla intelligenda est de complici formali in peccato mortali turpi, ut ipsi antecedenter dixerunt

(5) Tr. 6. Append. de hulla Cru«i;itac c. G. p. 4. § 2. u. 282. C^) Ibid. u. 277. (J)L. c.u. 2ii.

555. Adverte 2. quod absolutio a confessario complici impertita irrita est, nt sentio, etiam quoad mortalia, quae complex, qui nondum ab alio de peccato turpi fuerit absolutus, ipsi confiteatur. Hoc infero ex verbis eiusdem bullae ubi dicitur: Atque ideo absolutio nulla atque irrita omnino sit. Secus vero censeo, si de peccalo lurpi ille iam fuerit absolutus, quia tunc cessat dispositionis suspicio, ob quam pontifex iurisdictionem confessario abstulisse videtur. Addunt Salm. * idem dicendura de peccato mortali commisso et legitime confesso ante expeditionem bullae, quia lex non respicit retro, ut docet p.Suarez.

556. Quaestio autem fit 1 . an incurrat hanc ^xcommunicationem sacerdos qui complicem non absolvit, sed tantum in confessione audit. Super hoc dubio consului sacram poenitentiariam, quae die 9. iulii 1751. respondit absolute: Non vitari excommunicationem a praedicto confessario per fictionem absolutionis. Et huic sententiae ego iamdudum adhaesi; sed postea, cum percurrissem constitutionem eiusdem pontificis Bened.xiv. Inter praeteritos^ oppositum satis dechiratum reperi, ut patet ex sequentibus verbis: Non minus sacerdoti complici^ qui vel extra mortis articulum confessionem excipit poenitentis^ eumque absolvit, vel qui in articulo mortis absolvit, cum alius sacerdos non desit excommunicationis

maioris poena a nobis in citatis constitutionibus imposita fuit.

Quaer. hic 2. an episcopus ex concessione Tridentini 2 possit absolvere confessarium qui complici in peccato turpi absolutionem impertierit. Videtur ex una parte negandum: nam si episcopus vel alius abeo delegatus posBent hunc casum, quando est occultus, absolvere, reservatio pontificis evaderet inutilis et elusoria; casus enim hic non potest nisi occulte accidere: cura %utem aliqua lex posterior (ut recte ait

(l) Append. cit. n. 277, ("2) In cap. Liccat G. »fs>. 24. (5) Iii caj). Nonnulli de rcscripl.

(4.) P. 7. ir.2. rcs. 21. (i>) D« ceu$. d. I4.s.2.u. C

. DE POENITENTIA

Fagn.'3 cum OUrad.) non potest habert eQectiim, nisi derogetur privilegio alr eodem superiore prius concesso, per U psam oecessario intelligi debet facta generalis privilegii derogatio, ne lex frustratoria reddatur. Et idem sentit Diana * cum aliis, sic dicens: Quod si clausula (vel aliqua lex) generalis nequeat vera reddi^ nisi in eo solo casu, contra concilium, debet haec generica derogatio reputari pro specifica, alias nullius esset momenti. Attamen probabiliter videtur posse dici quod, etiam salva facultate episcopis a concilio impertita absolvendi hunc casum, quando est occultus, reservatio pontificis non om<nino redderetur inutilis et elusoria, tum quia, licet ordinarie hic casus occultus sit, tamen aliquando potest accidere quod sit publicus; tum quia lex reservationis saltem Romae locurn haberet,et in omnibus aliis locis ubi Tridentinum non est receptum, et ubi nequeunt quidem episcopi praefata facultate uti, ut docent communiter Suarez 5 Sanch. 6 Salmaut. 7 cum Alter. et Gastrop. 8 cum Barbosa et Garcia; quia concilii facultas media receptione eis conceditur: non enim fas est ut fruantur privilegiis, qui onera repellunt. Et idem nobiscum sentiunt Salm. 9 et pro hac seutentia plures citant auctores,qui super constitutionem Sacramentum, supra citatam, recenter scripserunt.

DoBiuu III. Quid et quotuplex sit iurisdictio confessarii et unde eara habeat.

557. Quid sit iurisdiclio et quis habeat ordina^ riain.

558. An habeat vicaritts generalis contradi^ cente episcopo. Et qui possint eam delegare..

559. An delegatio expiret morte delegantis.

560. An haerelici et excommunicati vitandiva.Ude absolvant in articulo mortis.

561. Anomnes sacerdotes possint absolvere tam in articulo^quam in periculo mortis.Et guale censeatur huimmodi periculum.

562. An simplex sacerdos possil absolvere jiraesente approbato.

563. In quibus autem casibus possit licite ab^ aolvere. Dub. .An quivis confessariuspos» sit absolvere moribundum a reservatis, etiam praesente superiore. Dub. 2. An in mor-^ le ad absolvenda reservata papae^adeundus

(6) Dec. 1. 2. c. 11. n. 2. (7) De pocn. c. 13. p. 5.. (8) T. 1. Iract. 4. d, 4. p. 3. $. 1. u. 2.

App. tr.6. dcbulla CruciaVwc 6.p.4.S.2.D.S0<X.

CAP. II. DE MINISTRO

$it episeopM. Dub. 5. An teneatur moribundus petere absolutionem a superiore, saltemper litteras aut nuntium.

564. An excommunicatus toleratus possit absolvere a venialibus. An regulares possint ahsolvere sine approbutione episcoporum.Et an omnes sacerdotes ab episcopo approbati possint confessiones audire sine licenlia parochi.

565. Qui et quomodo possint eligere sibl confessarium. Dub. i. Quomodo episcopi et alii praelaii. Dub. 2. Quomodo cardinales. Et an parochi.

566. Quando habens potastatem delegatam possit eam subdelegare. Et quid de delegato ad universitatem causarum.

567. An absolutus in morte a reservatis^ tenea' tur postea se sistere superiori.

568. Fide alia.

h69.A quo possint absolvi scholares.^ militeSy peregrini etc.Ancapellani exercilus nequeant absolvere mililes degentes in praesidiis.

570. An svfficiat facuUas praesumpta excipiendi confessiones.

57j. Quando lictat absolvere cum iurisdictione dubia vel probabiU.

B72. Qu. . An error communis det iurisdictionem.

573. Qi*. 2. An Uceat mirnstrare sacramentum cum iurisdicHone tantum probabiU.

574. An sit obUgatio conHiendi par cho.

575. An regulares itina ai.les possint confiteri cuicumque sacerdoti.

576. An moniales petentes extn.ordinarium et non obtinentes possint cuique confiteri.

577. Plura notanda de confessariis moniaUum et miUtum in praesidiis.

578. » Resp. Est auctorilas aliqua in alium, ut subditum, in quem, in foro interno, accipit potestatem distinctam a potestate ordinis, haec enim datur per sacramentumordiniset omni sacerdoti, nec tolli potest illa per externam concessionem ecclesiae, nec omnibus sa' cerdotibus, potestque ab iis tolli, ac nisi adsit, invalida est absolutio, ex Trid. 1. Est autem duplex: ordinaria et delegata. Ordinaria est, quara habent ii qui ex vi proprii oflicii curam animarum habent, ut papa, episcopus, parochus(hucrevocanturarchiepiscopierga subditos suorum episcoporum, tunc lantum quando aclu visitant), archipresbyteri, archidiaconi, praelati reiigionum, vicarius perpetuus episcopi vel etiam parochi. »

579. Quaeritur an vicarius generalis episcopi habeat iurisdictionem ordina(1) Sess.l4.c.7. (2) De pocu. c, 11. p. 5. ii.42. (3) Sess. 23. c. 2S. (4^ T. 2. l. 3. « ^?.. ^5) V. Coufcssio i. <). i.

:RAM. POENIT. DUB. III. JLii

riam etiam in foro sacramentali, ita nt possit confessiones audire et atiis audiendi potestatem concedere.

Prima sententia negat, et hanc tenent Soto Ledes. et alii pauci ap. Salmantic. 2. Hi dicunt vicarium iu solis causis civilibus iurisdictionem habere ordinariam, in spiritualibus vero delegatam ab episcopo. Hocque probant 1 . ex eo quod, raortuo episcopo, cessat iurisdictio vicarii. Probant 2. Trid. ubi statuitur nullum posse audire confessiones nisi approbatum ab episcopo.

Secunda sententia tamen communior et verior affirmat, eamque tenent Azor. * Sylv. ^ Fagnan. 6 Salmant. ' cum Gran. Aversa Fill. Dic. Boss. et Sanchez 8 cum Host. Nav. Ang. Henr. Pal. Lop.etc.Ratio quia vicarius generalis, supposita nominatione episcopi, iurisdictionem habet ordinariam tam irj civilibus quamin spiritualibus, non iam ab episcopo, sed a canone, cum faciat ipse unum tribunal cum episcopo; ut habetur ex c. 2. de consuetud. in 6. et cap. Romana, de appellat. in 6. Et confirmatur ex Trident. 9 ubi, cum voluit concilium excludere vicarium a facultate absolvendi ab haeresi, id expressit dicens: Eis tantum{ld est episcopis), non eorumvicariis^ sitpermissum. Ergo supponit Tridentinum facultates episcopi, nisi expresse a iure restringantur, intelligi communicatas etiam vicariis. Ad \ . autem respondetur quod mortuo episcopo cessat iurisdictio vicarii, non quia eius iurisdictio non sit ordinaria, sed quia deficiente episcopo, desinit ipse esse vicarius. Ad 2. respondetur quod ibi nomine episcopi comprehenditur etiam vicarius, qui (ut diximus) unum facit tribunal cum episcopo.

Delegata iurisdictio dicitur quae legitime datur ab habente ordinariam, idque vel tacite vel exppesse, ut a papa pro tota ecclesia, ab episcopo pro dioe. cesi, a parocho pro parochia; hoc discrimine, quod papa possit dare invi(G) In c. Quod nobis de clandest. despoiis. n. 43. (7) Ibid. n. 43. (8) De malr. l. 3. d. 20. u. 16, {a) Svss. 21 c. 6. de reronu.

(is episcopis et parochis, non contra. Ac licet exterior iurisdictio expiret morte delegantis, non tamen haec interior, nisi successor revocet, ut docent Sanchez Suarez Navar. Coninch. conlra Sylv. et Vasq. Vide Layra. i.

559. An delegatio expiret morte delegantis. Distingue delegationem generalem a particulari. Delegatio generalis a papa, communis est sententia et praxis, quod non extinguitur per ipsius mortem, ex c. 9. de offic. deleg. in 6. Ita Salm. 2 Conc. 3 et alii passim, nisi concessio facta fuerit hoc modo: Usque ad beneplacitum nostrum; vel: Ad ar^ bitrium nostrae voluntatis^ et simili. Salm. Delegatio generalis autem ab episcopo, alii sentiunt quod eius morte extinguatur, si nondum confessio coepta sit, ut Vasq. Sylv. etc, alii censent non extingui donec revocetur a successore vel praefixum terapus labatur; ita communius et probabilius Sanch. * Pal. 6 Conc. ' et Salm. » cum Concina Suar. Lugo Dicast. et aliis. Et hoc firmatur ex praxi et regula generali quod gratiae factae non expirant finita iurisdictione concedentis.

Si vero delegatio fuit in particulari, scil. de audienda alicuius tantum confessione, recte Sahn. 9 cum Sanch. Lugoetc. tenentquod expirat morte concedentis, nisi confessio iam fuerit incoepta.

560. « Porro huiusmodi potestatem delegatam absolvendi quemcuraque a quibuscumque peccatis, in articulo seu periculo mortis (haec enim pro eodem sumuntur in iure, ut vide Diana lo) habet ex iure communi quivis sacerdos, etiam excommunicatus et degradatus, si alius desit (Ut etiam ait Sanch.^i cum Zambr. et pluribus. Sed vide mox dicenda).

Quaer. 1 . An haeretici, schismatici et excommunicati vitandi possint absolvere in articulo mortis, si alius desit.

(1) L. S. c. 10. D. 22. (2) De poen. c. 11 . p. 6. n.78, (5) P. Si-J. H. 2i>. (4j Ibid. n. 8o. (S) De malr. I. 8. d. 28. n. 72. (G) Tr. 5. d. 4. p. 16. §. 4. u. 3. (7) P. S4a. n. 46. (8) De pocn. c. 11. p. 6. n.80 (9) Ibid. n. 84. (10) P. 3. tr. 4. r. S7. 71. cl 72. (1 1) Dcfc. l. 2. c. 13. «. 8. (12) Man- c. 27. n.272.

DE POENITENTIA

Prima sententia aflirmat, et hanc le* nent Nav. <2 Sanchez <^ et Salm. curn Suarez Vasq. Palud. Lugo Soto Sylv. etc. Et probant ex Trident.is ubi dicitur: In ecclesia Dei custoditum semper fuit^ ut nulla sit reservatio in articulo mortis\ atque ideo omnes sacerdotes quoslibet poenitentes a quibusvis pecca^ tis et censuris absolvere possunt.

Secunda sententia vero sequenda negat, et hanc tenet s. Th.>6 qui loquens de praedictis abscissis a communione ecclesiae, dicit: Possunt licite baptizare in articulo necessitatis^ in nullo autem casu licite possunt eucharistiam conse-^ crare vel alia sacramenta conferre. Nec obstatquod s. doctor dicat, in nullo..., licite^ non autem invalide, nam illicite in nostro casu idem est ac invalide; si enira posset excommunicatus vitandus infirmo in articulo mortis valide ministrare sacramenta, teneretur utique ea ministrare ( praesertira sacramentum poenitentiae) expraeceptodiviooet naturali, cui non posset obstare praeceptum humanum ecclesiae. Idem dicuot Fagn.i7 Petroc.18 Auctor apud Groix *9 Conc.20(qui hanc probabiliorem vocat, licet contrariam putet non improbabilem), et alii plures ut infra, qui scripserunt ante conciliura, quo tempore ipse Nav.2i fatetur nostram sententiam fuisse communera. Ratio qiiia ( ut dicimus n. 262. v. Id clarius ) concilium minime loquitur de simplicibus sacerdotibus, sed de carentibus iurisdictione in casus reservatos, qua non carere declarat in articulo mortis; tum quia Tridentinum {[itibid. probaraus) ibi non condidit ius novum, sed tantum ius antiquum ecclesiae approbavit: ante autem concilium, ut probat Fagn. et ipse Nav. fatetur, comraunis erat senteniia quod praecisi ab unitate e«olesiae absolvere non possent. Et ita declaravit s. 0. gener. concilii apud Fagnan.22 ubi sic habetur: Quaesitum fuit ab episcopit.

(13) Dec. I. 2. c. 13. n. S. (14) Ibid. p. 2. n. 2(A (IS) Sess. 14. c. 7. (16) 2. p. q. 82. a. 7. ad. 2.

(17) In c. Nou eslvobis, de sponsal. elc. per totiini.

(18) T. 4. p. 1S8. q. 8. (19) De ollic. confess. I.

1. c. 1. V. Dico 2. (20) P. S76. n. 21. (21) Loc. ciU (22) N. 2.

ii

CAP. II. DK MINISTRO S

valentinensi an poenitentes in articulo mortis possit a casibus reservatis absolvere quilibet sacerdos excommunicaius et denuntiatus. S. c. generalis censuit non posse^ quia communis videtur illa sententia, quod tales excommunicati non possint absolvere etiam in hoc casu necessitatis; ita Mag. sent. s. Thomas Ricch. s. Ant. Scot. Durand. Turr. etc. contra Pal. Sylvest. et Soto. Nec obstat cap. 7. de casuum reservatione, quia dehet intelligi de omnibus sacerdotibus in unitate ecclesiae viventibus:referendumque (nota) ad eos sacerdotes^ de quibus €od. c. 7. in prima et secunda parte agitur, qui habent vel ordinariam vel delegatam potestatem. Eucusqueverhai declarationis. Unde ait Fagnan. quod dd. post concilium ideo oppositam senlentiam tenuerunt, quia igoorarunt praefatam declarationem s. congregationis concilii. His tamen non obstantibus,recte dicit Cont. Tour.< quod hoc in casu bene poterit sacerdos haereticus vel excommunicatus vitandus ( absente ah'o) absolvere moribundum sub conditione, quia in extrema vel urgente neiessitate ex communi sentenlia doctofum, ut diximus n. 482. vers. Sed di;e5,cum luven.Sanch. Card. Soto Nav. Zro\ et aliis licitum est uti opinione idhuc tenuis probabilitatis. Imo dicit praefatus Cont. Tournely 2 quod sicut €lim communis erat secunda sententia, hodie communis est inter dd. prima affirmativa: quamvis enim concilium lococitato novam legem non condidisset, tamen ex aliis verbisquae ibi ieguntur, Ne hac occasione aliquis pereatj satis eruitur intentio ecclesiae, quod in casu necessitatis bene possit vitandus moribundum absolvere, alias iam aliquis perire poterit. Idem sentit Sylv. 3 cum Cano Sylvestro et Ang.: JiBspondetque ad doclrinara s. Thom., tic eam intelligi nempe quod sacerdos

(1) Tr. do i>oi.iiit. paii. li. cap. 8. aii. 4. spct. Ji. ]2) Loco supia ctl. ii. iY6o. dc pociiit. n. GOo. |5) Q. 8. a. G. (4) P. 1. dc Inconst. c. lii. el 19. (S) T. S. bibl. V. Moriliiindtis n. 33. ail .o9. (G) F.n <|nuest. rccontins rerormatani 19. Qiiueril. I» Au saci-iilos ab ccclcsia abscissus, nti si essct liaeTvtlciit, scrtismaticuk aut cxcoiiimuuicalus vitandtiii

CRAM. POENIT. DUB III. 413

excommunicatus in casu mortis solum baptismum licite ministrat, tunc enini non operatur ut minister ecclesiae ad id deputatus, sed ut quilibet homo qui in necessitate baptizat; sed in aliis sacramentis, eo quod debet illa ut minister conferre, ideo debet ea ministrare in gratia manens. Praeterea citatus auctor (Cont. Tourn.) addit id quod refert cardinalis Albitius nempe quod deolaratio supra relata non reperitur in registro s. Congregationis, signura quod illa vel foras non exierit vel quod in desuetudinem abierit, tanquam corarauni sententiae opposita. Itera refert quod cura huiusraodi dubium ad Innocentium xi. delatura fuisset, pontifex praecepit non araplius dubitaudum de veritate priraae sententiae affirmativae. Et hanc sequitur etiam p. FerrarisSinnixus auctoritati praedicti card. Albitii 6.

561. Qiiaerilur2. An quilibet sacerdos possit absolvere a quibuscumque peccatis et censuris non solura in articulo, sed etiara in periculo raortis, Negant Canus ' et Soto Cov. Graff. et Ledesra. apud Salm. 8. Sed verius et communius affirmant Suar. ^ Sanch. lo Pal.it etSaIm.i2cura Nav. Sylv. Lugo Bon. Palud. Vasq. Vill. TruII. et aliis. Ratio quia in hac raateria pro eodera accipitur articulus et periculura,ut patet ex c. Si quis suadente 29. caus. 17. q.i. uhliNullus episcoporum illum praesumat absolvere^ nisi mortis urgente periculo. In tali enim periculo quisque existens in mortali codem modo tenetur confiteri ac si essetin artioulo. Consenlit Conc. i^modo tale perioulum sit adeo grave ut vix distingui certo possit ab articulo; sed verius sufficere videtur quod adsit prudens timor mortis ex illo periculo eventurae.

Tale autera periculum censetur adesse in prnelio. in longa navigatione

possit absolvere cos qui snnt iu peiiciilo niortis, st aliiis dcsit.> T. 6. n. iJGO. v. quatr. 1. probata fuil sciiloiilia ncgativa: sed nunc proltatuus eonlrariait cuni S)l\io Collct Sylveslro Cano clc. •• (7) Piafl; p. S. p. 14S. (8) De pocnil. c. 11. p. 2. u. 2.1 (9) D. 2G. r. 4. n. 4o. (10) Dic. i 2. c. 1.". n. 1 (U) P. 13 u. 7. (12)1!.. H.24. (lo)P.3V2 U

In difficili partu, in morbo periculoso et similibus, ut Sanch. i Salm.2. idem de eo qui est in periculo probabili incidendi in amentiam 3. Idem de captivis apud infideles cura exigua spe 11bertatis, si credantur uullos alios sacerdotes habituri

562. Quaeritur 3. An sacerdos simplex possit poenitentem absolvere moribundum , etiam praesente confessario approbato.

Prima sententia communissima negat et hanc tenent Sanchez 5 Suarez « ivlolina 7 Azor. 8 Bon. 9 Carden. Antoine Pal. <2 Lugo t3 cum Sylv. Soto Arm. Cov. Rosell. GraflF. etc. Mazz. cum Vasq. Con. et Lay. ac Salm.^s cum pluribus aliis. Probatur ex Trident. <6 ubi dicitur : Pie admodum^ ne hac ipsa occasione aliquis pereat , in eadem ecclesia Dei custoditum semper fuit ut nulla sit reservatio in articulo mortis : tttque ideo omnes sacerdotes quoslibet poenitentes a quibusvis peccatis et censuris absolvere possunt: extra quem ariiculum sacerdoteSf cum nihil possint in casibus reservatis , id unum poenitentibus persuadere nitantur^ ut ad superiores et legitimos iudices pro benefitio absolutionis accedant. Ex quibus verbis duplex colligitur ratio pro hac sententia. Prima, quia cum ibi dicatur, in ecclesia Dei custoditum semper fuit, infertur concilium non constltuisse ius novum, sed tantum autiquam ecclesiae consuetudinem declarasse et approbasse, nempe quod sacerdotes simplices tunc solum absolverent, quando leest copla confessarii approbati; hancque antiqaam consuetudinem probant aa. citati ex can. Presbyteri, caus. 26. g. 6. c. Inter cunctas^ §. Incendiarii de prm7. et aliis textibus. Secunda ratio quia ideo ecclesia in articulo mortis omnibus sacerdotibus facultatera praebet absolvendi a quibusvis peccatis , quia tunc extrema urget necessitas, et

(1) L. c. n. 9. (2) De poen. e. 11. p. 2. d. 25.

(5) Ib. n.27. (4) Ib. n. 28. (S) Dec. I. 2. c.iS. ii.7.

(6) D. 26. $ect. 4. n. 4. (7) De iusl. t. 4. «1. 63. («) Lib. 8. e. li). q. 5. (9) Q. 7. p. 1. n. 10.

(10) In 2. crisi d 2. n.424. ^li) P. S28. q. 5.

(11) P. 13. n. 8. (13) D. 18. n. 24. 14^ T. 3;

. DK POEXITEIHTU

ecclesia eis iurisdictionem confert m aliquis pereat ; at haec ratio cess t quando adest sacerdos approbatus. I't Mol. 17 testatur ita declaratura fuisse 4 Gregor. xiii.

Secunda sententia vero aflirmat et banc tenent Sai» Sayr.<9Nav.20 Barb.2t cum Vega Ledes. Reg. Valer. Homob. Boss. etc, item Comit. Henr. Vill. Angles Corrad. Diana Marchin. etc. apuft Lugo22, Atque probabilem putant Viva23 Spor.24 EIbeI25 et Lugo^p qui improperat Turrian. qui vocat eam iraprobabilem et damnatam a Greg. xni.; nara ait Lugo quod de enuntiata declaratione non constat authentice, et proinde sic loquitur: Certe sententia , quam tot et tam graves dd. tenent^ negari non potest quin probabilis sit; praesertim cum fundetur in verbis Tridentini quae non facile eocrplicari possunt ab adversariis. Ratio igitur huius sententiae est quia a concilio videtur indistincte concessa omnibus sacerdotibus potestas absolvendi tempore mortis ad salutem animarum faclliorera reddeudam, verbis illis: Atque ideo 0mnes sacerdotes quoslibet poenitentes a quibusvis peccatis et censuris absolvere possunt. Ubi autem lex non distinguit (commune axioma est), nec nos distinguere debemus. Neque ex ullo textu dicunt compertum haberi quod ex antiqua consuetudine prohiberentur simplices sacerdotes absolvere moribundos praesente approbato; textus enim oppositi (ut aiunt) noo loquuntur de absolutione sacramentali , sed de reconciliatione publicorum poenitentium cum ecclesia; aut sane id asserunt de absolutione censurarum reservatarura quae (ut infra dicetur) nequeunt utique absolvi ab inferiore praesente superlore.

His tamen non obstantibus puto non recedendura a priraa sententia, ob auctoritateto ritualis roraani27 ubi sic di593. dub. 1. (IS) Ib. n. 50. (16) Scss. 14. c. 7. (17) L. c. (18) V. Absolulio n. 5. (19) Dec. 21. (20) Con». IS. aul 23. de pocn. (21) In Trid I. c. M. 12. (22) Di»t. 18. n. 25. (23) Q. 8. a. 2. n. JJw

24. N. 72o. (2S) N. 628. (20) Loc. clU

"7^ De saciam. jiocnilCAP. 11. DE MINISTRO SI

citmr : Sed si periculum mortis immineat, approhatusque (nota) desit confesJtarius , quilibet sacerdos potest a qw«buscumque censuris et peccatis absolvere. Possunt igitur simplices sacerdotes absolvere, si desit approbatus confessarius; ergo non possunt, si adsit approbatus. Quo insuper rituale clare videtur adstruere hanc fuisse priscam ecclesiae consuetudinem , dum Paulus V. in sua bulla, per quam hoc rituale approbat, dicit : Restabat ut uno volumine comprehensi sacri et sinceri catho^ licae ecclesiae ritus qui in sacramentorum administratione servari debent^ apostolicae sedis auctoritate prodirent. Deinde asserit se receptos et approbatos catholicae ecclesiae ritus suo ordine digestos conspexisse. Tandem sic concludit: Hortamur in Domino patriarchas^ episcopos^ parochos etc. ut in posterum ecclesiae romanae constituto rituali in sacris functionibus utantur; et in re tanti momenti^ quae catholica ecclesia et ab ea probatus usus antiquitatis (nota) statuit, inviolate observent. Ergo hoc quod praescribitur in rituali de absolutione moribundi, satis declarat pontifex a probato usu antiquitatis statutum fuisse. Accedit catechismus rom.i qui ait, concilium docere, quemlibet sacerdotem posse absolvere ab omni peccato et censura , si mortis periculum imminet et proprii sacerdotis (uota) facultas non datur.

Id clarius et fortius probatur ex eo quod praefata verba Tridentini, Atque ideo omnes sacerdotes quoslibet poenitentes a quibusvis peccatis et censuris absolvere possunt (ut recte dicunt Fagnanus 2 Petrocor. 3 et Auctor apud Croix <) non iam referuntur ad quoscumque sacerdotes, sed ad eos tantum de quibus antecedenter ioquitur concilium , nempe de illis qui ordinariam aut subdelegatam habent iurisdictionem. Et hoc declaravit s. c. generalis conciiii apud Fag.5 dicens: Caput 7. Trid. tle casuum reservatione referendum ad

(1) De poen. $. i53. (2) In c. Non est vobis, Je sponsal. etc. n. 4. (3) T. 4. p. 133. q. 8.

j4) In princ. de otTic. confcss. 1. 1. c. 1. v. Dico 2. [6) Loc. ciU a 2. (Q) Loc. cil. a. Q, (Ji Dm. l.

]RAM. POENIT. DUB. III. 445

eos sacerdotes qui hahent ordinariam vel delegatam potestatem. Ergo omnin/i dicendum est concilium in hoc puncto non condidisse ius novum, sed tantum antiquam ecclesiae consuetudinem declarasse, nempe quod nulla sit reservatio in articulo mortis , respectu ad solos sacerdotes qui ordinariam vel delegatam potestatem absolvendi habent. Quod autem simplices sacerdotes, exceptis excommunicatis vitandis, haereticis et schismaticis (ut diximus n. 560.), possint valide et licite absolvere in articulo mortis ab omnibus peccatis et censuris, id noii habetur ex Tridentino , sed aliunde, nempe ex c. Presbyter 26. qu. 6., item ex rituali rom. et ex declaratione eiusdem s. c. concilii apud Fagnan.6, et ex communi ecclesiae consuetudioe.

563. Probabiliter tame» simplicessacerdotes possunt absolvere tempore mortis etiam praesente confessario approbato, in sequentibus casibus: 4. Si approbatus nollet vel non posset audire confessionem, quia tunc idem accideret ac si deesset, ita communiter Sanch. 7 Lugo » Renzi^ et Salm. cum Aversa. 2. Si approbatus sit nominatim excommunicatus vel suspensus , quia tunc praeferendus est simplex sacerdos. Sanch. " Suar.i2 Renzi 13 cura Hurt. et Mazzot. cum Ronac. Et hoc est certum iuxta dicta n. 560. 3. Si approbatus esset alienae dioecesis , quia iste respectu ad infirmum minime dicitur approbatus, ita probabilius Lugo 15 Salm. 16 cum TruII., item Henr. Aversa et Diana apud Croix i7 contra Suar.18 et Sanch.i^ cum Zambrano. 4. Si moribuudus ita horreret manifestare sua crimina confessario approbato, ut esset in periculo confitendi sacrilege; tunc enim sacerdos simplex bene posset eum absolvere adhuc praesente approbato , quia hoc valde consonum videtur beuignitati matris ecclesiae , ne hac occasione aliquis pereat ^ ut di2. c. 13. n. H. (8) D. 18. n. 52. (9) C. 4. q. 11. (10) De j.oen. c. 11. p. 2. n. 33. (11) L. c. n. la (12) D. 26. scct. 4. n. 4. (13) L. c. (14) T. 3. jj,
564. d. 1. (IS) D. 18. n. 37. (16) Ibid. n. 40. (17) N. 1S63. L. c (19) D. o. 10.

446 LTTl. VI. TRACT. IV

citur in Tridentino; forle enim poterit aocidere quod approbatus sit inimicus, consanguineus aut obiectum peccati, et Ainc non censetur ecclesia iu tantanecessitate velle infirmum obligare ad ei tantum confitendum, ita probabiliter Mazzotia » cum Croix, ex d. Thoma et Spor. 2. Qui idem censet procedere si infirmus non posset confiteri approbato sine magna difficultate aut incommodo, vel si ille simplex sacerdos esset ei manifeste magis idoneus ac utilis futurus quam parochus rusticus. 5. Si confessarius approbatus superveniat iam incoepta confessione cum sacerdote simplici, quia tunc compleri debet iudicium iam incoeptum; ita communtter Sanch.3 Lugo^J Mazz.s Renzi^ Croix' cum Sylv. et Salm.8 cum Granad. Henr. Diana Aversa Praep.Trull. etc. Hinc probabiliter dicunt Sanch. 9 Renzi et Salm. cum Lugo Diana et Aversa,quod si confessio facta sacerdoti siraplici fuerit invalida , etiam superveniente approbato, bene poterit infirmus primo sacerdoti confiteri , quia revera ille habuit iurisdictionem ad priorem confessionem quae non censetur finita, cum invalida fuerit absolutio impertita. 6. Et ultimo casu quo sacerdos approbatus fuisset complex infirmi in peccato turpi, tunc omnino debet praeferri sacerdos simplex, iuxta dicta n. 553.

Recte tamen Lugo et Renzi <2 ac Salmant. 13 cum Aversa excipiunt casum quo moribundus esset innodalus excommunicatione reservata , tunc enim deberet, quamvis confessionem incceperit , prius obtinere absolutionem a censura, si superior sit praesens, et postea confessionem perficere. Item hic advertendum quod si poenitens iam receperit absolutiouem a simplici sacerdote et postea recordetur alicuius peccati, superveniente approbato, tenetur huic confiteri, cum illa sit nova

(l)L. c. (2) P. 2G0.n.723. (3) D. c. 13. n.l5. (4) D. 18. n. 33, (S) L. c. (6) C. 4. q 12. (7) L. G. p. 2. n. 1S62. (8) De poenil. c. 11. p. S. M. 34. (9) N. 16. (10) Q. 13. (11) Ib. n. 33. ;i2) Locc. cc. (13) IbiU. u. 36. (14) N. 13. ,'la) D, 25. »ccl. 1. u. 2. LlG) Dc pwwu c. 11. ju

. DE POEPnTENTlA

confessio, ita communiter Sanchez cum Zambr. Suar. « Salm. Renzi cura Trull. Diana et aliis.

Dubitatur i . An, praesente superiore, possit quivis confessarius moribundura absolvere a peccatis et censuris reservatis. Sic distinguendura : Quoad peccata reservata verius puto cura Antoine et Auctore de offiG. confess. apud Croix contra Roncaglia 20 bene posse inferiorem ab eis absolvere, quia in articulo mortis oranis cessat reservatio , ne hac occasione ali' quis pereat, ut declaravit Tridentinum. Ex quo recte inferunt Lugo 21 Suarez 22 Sanchez 23 cum Zambrano et Salra.24 cura Aversa, quod si infirmus habeat peccata reservata et adsi t confessarius approbatus , hon poterit eum absolvere sacerdos simplex; nara licet confessarius ille non habeat facultatem super reservatis extra articulura mortis, in articuld tamen bene habet, quia tunc (ut diximus) omnis reservatio cessat.

Secus vero dicendum censeo quoad censuras reservatas, quia poenitenti ipsis innodato tenetur confessarius carens facultate imponere , ut elapso periculo mortis, se praesentet superiori , iuxta dicenda n. 567. Ergo si infirmus potest illi tunc ante absolutionem se sistere superiori , utique tenetur prius absolutionem a censuris obtinere , ut deinde possit a peccatis absolvi. Utrum autera teneatur eo casu adire superiorera per litteras vel confessarium, vide in dubio sequenti 3.

Dubitatur 2. An occurrente periculo mortis, in casibus pontifici reservatis, si non possit adiri pontifex, adeundus sit episcopus.

Prima sententia quam tenentSuar.25 Mol. 26 et Sanch. 27 cura Henr., clistinguit et dicit quod si casus sit occultus, tunc omnino adiri debeat episcopus, quia episcopi iure ordinario, ut

2. 0. 37.  (17)  Q.  13.     (18)  P.  828.  v.  Porro.
          

      (ly) L. 1. c. 1. q. 2S. (20) C. 1. q. 3. r. 1. (21) D. 18. u. 38. (22) D. 26. sect. 4. u. 4. (23) Dep. I. 2. tl. 13. u. 10. (24) Ibid. n. 39. (2o) D. 30. s. 3. n. 4. (26) T. 4. Je »usl. d. 63. u, 2,

[2,7) D*s£. lib. 2. c. 13. n. 0

CAP. II. DE MINISTRO SACRAM. POENIT. DUB. III.

fecfe probat Sanchez i , possunl abBolvere a reservatis occultis ex concessione Tridentini 2. Secus vero si casus esset publicus, quia tunc, exceota percussione clerici ex c. Ea noscitur^ et c. de caetero^ de sent. excom. 11 . ubi expresse praecipitur adeundum esse episcopum , si nequeat adiri pontifex; in aliis vero casibus non est obligatio adeundi episcopum, eo quod in eservatis pontifici episcopi nihil possunt; e converso, cum in morte omnis cesset reservatio , lunc aequales sunt episcopus et quivis ah'us confessarius. Sed contradicunt communius Navar. 3 Pal. 4 cum Sayr. Ugol. Hurt. et communi, ut asserit, ac Salm. * cum Con. A.vila Corneio etc. etiam communiter, quia , ut aiunt, praefatus textus in c. Ea noscitur extenditur ad absolutiooem cuiuslibet censurae papae reservatae , cum eadem ratio urgeat. Unde praesente episcopo nequit confessarius absolvere a casibus papae reservatis , quia omnes casus a papa reservantur p-opter censuram , et censurae reservatae nequeunt ab inferiore absolvi praesente superiore, ut mox supra probavimus in dubio praecedeuti. Sed hoc non obstaute, non puto improbabilem primam sententiam. Dixi, praesente episcopo: nam si absit, vide dicenda in dub. sequenti.

Dubitatur 3. An quilibet confessarius possit absolvere moribundum a censuris reservatis, si possit peti facultas a superiore per litteras vel internuntium.

Prima sententia negat et hanc tenent Bon.6 cum Zambr. et Croix^ cum Suar. Lugo et Aversa. Ratio, quia cum huiusmodi infirmus bene satisfacere posset suae obligationi, impetrando absolutionem per procura torem a u t li ttera s (quod enim quis per alium facit, censetur per Beipsum facere), ad id tenetur.

Secunda sententia vero communior

iJ^) 9;«***« 6. ses». 24. dc ref.

(3) C. 27. n.81. (4) De cens. d. 2. p. H. c. s.n.6. (5) De censuri. c. 2. p. S. ». 63. (6) De ccnsur. t.

7m ; o'^* P- °- W 6- P- 2. n. 1697. (8) L. 8. c. 19. q. S. (9) N. 7S0. (10) In prop. 7. Alex. vn n. a (H) Dec. 1. 2. c. 13. n. 14

4 *7

et probabilior affirmat et hanc tenent Azor. 8 Sporers Viva w Sanch. u cura Henr. Val. et Cord. Conin. « Diana « Pal. 14 Salm. « cum Corneio et Avila, item Carden. Tamb. Dicast. et Stoz apud Croix <6. Ratio, tum qnia in hoc adest manifestationis periculum, quod non videtur tam remotum, ut supponunt adversarii, cum plures possint accidere casus quibus notitia peccati patefieri potest ; tum quia in c. Quamvis de sentent. excomm. dicitur impeditus, quicumque quolibet impedimento canonico retrahitur, quominus romanum pontificem possit adire. Hinc Nav.i7jtem Henr. Ugol. et Sayr. apud Sanch. dicunt reputari legitime impeditum qui personaliter superiorem nequit adire , etiamsi per procuratorem valeat. Et auctor apud Croix de o/Jic. confess. eodem modo excusat infirrmum eo casu ab accerserido superiorem, si in hoc sua fama periclitaretur.

564. « Ex consuetudine quivis toleratus absolvere potest a venialibus et mortalibus alias confessis (Sed hoc hodie reprobatum est, ut vidimus w. 560.) . Ex privilegio , religiosi mendicantes quosvis fideles absolvere possunt, iuxta tenorem suorum privilegiorum (Modo tamen non sint revocata per conciliumtridentinumi9 ubi sancitum fuit nullum regularem posse confessionem saecularium etiam sacerdotum audire, nisi ab episcopis approbationem obtineat, privilegiis et consuetudine non obstantibus. Hinc damnata fuit prop,
565. ab Alex. vii. quae dicebat: Regu^ lares possunt in foro conscientiar uti privilegiis suis quae expresse sunt re^ vocata per concilium tridentinum.).

» Ex concessione ordinarii directa , quicumque sacerdos approbatus, cui id ille committit (Unde fideles libere se possuQt confiteri cuicumque confessario approbato. Ita commun. Pitton. 20 Mazz.2i et Bon.22 cum Sa Conc. Val. et

(12) D. 14. n. 241. (13) P. b. ccnsur. d. 1. p. 2. §. S. n. 6. p. S. n. 6S. (16) Loc. cit. 90. ad 5. (18) C. 1. q. 23. (20) De confess. n. 370.

(22) De sacr. d. S. q. S. »ccl. 2. 4

tr. 9. r.6. (14) De (IS) Eod lil. c. 2. (17) Man. c. 27. u. (10) Sess. 23 c. lil. (21) T. 3. p. 295.

D. OiK

oommuni , Idqne ftise probat Benedictus XIV. 1 ; et hoc etiam tempore paBchali et invito parocho, ut Mazzot. el papa Ben^d. Illud enim quod dicitur in c. Omnis etc. de poenit. et rem. quod fideles debeant confiteri semel in anno proprio sacerdoti, intelligendum (ut aiunt ibi Glossa et Fagn 2 ac Cabass.3) omni sacerdoti qui ab ordinario est approbatus. Et hoc saltem ex praesenti universali consuetudine hodie certum est, quidquid antiqui aliter dixerint. Hinc s. c. episc. die 3. apr. 1584 (apud Pitton.4) sic resolvit: Decretum episcopi in quo habetur quod nullus confessarius^ etiam ah ordinario approbatus, possit tempore paschali confessianes alicuius audire sine licentia proprii curati nullo modo est observandum^ cum satis valide faciat poenitens deferendo parocho fidem confessionis auditae a persona approbata).

565. » Denique ex indirecta is qui audit eum qui habet potestatem eligendi confessarium^ qiwles «unt: 1. Ex iure, episcopi Oijur»6a, elM sinl tantum titulares, item superiores episcopis, ut archiepiscopi etc, item praelati iis inferiores (*xempti , ut abbas exemptus (non tamen abbatissa), generalis, provincialis, prior, salvis tamen privilegiis ordinum. Vide Diana 2. Ex consuetudine, cardinales qui etiam domesticis de confessore providere possunt: itera pastores , imo multis locis etiam caeteri sacerdotes saeculares, ut docent Valentia Sa Suar. 6. Religiosi tamen tenentur eligere tales, quales illis permitlunt statuta: item reges et principes, quorum tamen privilegium ad familiam non extenditur ; denique do~ mestici pontificis. 3. Ab homine eam habent, quibus sive pontifex sive episcopus sive parochus concessit (Sed vide dicta n. 544.). »

Dubitatur hic i. An episcopi possint cligere sibi in confessarium quemcura(1) Nolif. 18, n. 0. (2) In c. Nc jiro, de poenit. {T^ L. 5. c. 8. n. 9. (4) Dc confess. n. 361. (o) P. 4. tr. 4. r. 1. cl 2. (6) Disl. 27. sccl. 3. (7) In dict. c. n. G^. (8) D. 21. u. 39. ei 42.

L. c. (10) Dc confcss. n. 5d0. (11) D. 27. « ci. 2, n. 8. (12) D. 19. n. 4. (13) P. 2. tr.

DE POENITELNTIA

que sacerdotem. Videbatur oh'm aflflr.» mandum ex c. ^n. Ne pro dilatione, di poen. et rem. ubi dicitur: Permittimm episcopis et aliis superioribus necnon minoribus praelatis exemptis, ut etiam praeter sui superioris licentiam provi" dum et discretum sibi possint eligere confessorem. Sed declaravit s. c. apud Fagn. ' id tantum intelligi quod episcopi (intellige quoad episcopos, si&int extra dioecesim, nam intra possunt quidemcuiquesacerdotifacultatemimpertire), et alii ut supra, possint sibi ehgere sacerdotem subditum aut parochum aut alium approbatum a proprio ordinario (nota proprio., id est ab ordinario domicilii sacerdotis, ut explicat Lugo 8. Et idem postea confirmavit Gregorius x'iii. 1. decembr. an. 1582., ut referunt Fagn. 9 et Pitton. lo. NOmine autem praelatorum exemptorum veniunt referendarii , auditores rotae , protonotarii apostolici et alii praelati ouriae romanae, necuon praelati regulares et abbates et alii superiores locales immediati; ita Suarez Lugo <2 Diana ^3 et Renzi ^.

Dubitatur 2. An cardinales possiut eligere confessarium sibi et familiae. AffirmantgeneraliterAlphonsusdeLeone et Diana ex Lugo apud Renzi^s. Sed hoc admittendum est tantum in Urbe, nam extra non possunt, cum non alio gaudeant quam privilegio episcoporum mox supra declarato , ut recte probat Fagn. Nec censendum tenere oppositumLugo*' et Suar.i»: hienim nihil aliud asserunt, nisi quod cardinales comprehendantur in citato cap. fin, Concedit autem Fagn. quod cardinales possint secum conducere confessarium approbatum in Urbe; et idem dicit de episcopis 20 cum Hostiensi.

An autem parochi possint sibi eligere confessarium. Omnino negandum ex prop. 16. damn. ab Alex. vii. quaa dicebat : Qui beneficium curatum ha2. de dub. reg. (14) T. 1. p. &57. quaest. 10. — Concessum cst cpiscopis secuni ducere conrcssariiim iam approbalum ct ei couiileri ctiain iu alicna diofl. ccsi. Uom. Ap. tr. 16. n.8S. (15) T. 1. p. 337. (j. 10. (16) lu d. c. fiu. a. d. 53. el 65. (17) D. 19. u. a, (18) D. 27. $. 3. u 0. (19) N. 6<i. (20) N. SO.

t^At. li. DE MINISTRO S

bent possunt sibi eligere in confessarium simplicem sacerdote n nonappro- hatum ab ordinario. Dicunt tamen Wigandt 1 Spor.2 et Elbel 3 quod parochi ex consuetudine possint confiteri sacerdoti curato vel ap;»robato, etiam alienae dioecesis. Et hoc quidem non videtur reprobandum, ubi revera ad€St talis consuetudo , quia tunc adest tacitus consensus episcoporura.

566. « 1. Qui habet potestatem delegatam non potest eam subdelegare alteri, cura diversa sit potestas utendi iurisdictione et eam delegandi. Excipitur 1. nisi hoc ipsum concessum sit;
567. nisi sil delegatus ad universitatem causarum, ut v. g. si cui committeretur officium parochi absentis vel nondum sacerdolis : talis enim aliqua exercitia iurisdictionis alteri , ex praesumpta voluntate ordinarii, subdelegare posset, non tamea integrum offi■cium. Laym. »

Generaliter igitur loquendo , nequit delegatus subdelegare, nisi id expresse sibi sit concessum. Excipitur 1. siquis €sset deiegatus a principe. Sed hoc intelligitur (ut explicant Laym. s et Castrop. 6) cum delegatio facta est tamquam per oHicium; non vero si eligitur persona proptersuam peritiam autsi ei committitur alicuius causae executio. Excipitur 2. si quis est delegatus ad universitatem causarum^ quamvis non a principe. Sed in hoc etiam oportet distinguere cum Laym. ' duplici modo posse alicui delegari iurisdictionem ad universitalem causarum: primo modo, cura ei committitur aliquod officium cui annexa est iurisdictio; idque currit etiamsi officium non sit proprium, sed vicarii , v. g. viceparochi seu vicerectoris pro parocho absente aut non adhuc sacerdote: huiusmodi vicarius bene potest iurisdictionem suam subdelegare, non quidem totam, sed pro una vel altera causa, ut communiter dd. docent; quia tunc non tantum huic

(1) Tr. 15. n. 89. (2) P. 2S7.n.70o. (3) P.289. n '299. (4) Hic I. S. t. 6. (S) De poen. c. 10. n. 14.

(G) Eod. tit. p. 13. n. 15. (7) L. c. n. 12. v. Duobus

[H) De malr. I. 3. d. 51. n.l.etlS. (9)L.c.n.lO. ^,10; Loc. cit. n. 16. (II) Quodlib. 12. arl. 31.

CRAM. POENIT. UVB. III. 449

commissum estexercitiumparochi, sed etiara parochi officium, cui competit non solus usus, sed adhuc delegatio iurisdictionis. Ita Sanch. ^ cum Sylv. Cov. Lop. Abb. etc. Laym.^ Pal.iOcum Henr. et aliis ex d. Th. <J qui ait: Vi'carius non potest totam suam potestatem communicare, sed potest partem. Secundo modo , cum alicui delegatur non officium, sed iurisdictio, velut privilegium perpetuo annexum suo officio aut dignitali ; tunc enim talis iurisdictio reputatur tamquam ordinaria , prout est facultas impertita episcopis a Trid. in c. Liceat 6.<2. Dicunt autem Rodr. et Viva '3 cum Nav. Pey. Naldo Bord. etc. quod si episcopus concederet alicui confessario facultatem absolvendi ab omnibus casibus reservatis, possethic confessarius subdelegare illam facultatem alteri in aliquoparticulari casu; sed meh*us Lay. et Castr.i^ cum Con. id in eo solo casu adraittunt, quo talis facultas conceditur ratione officii, V. g. parochi aut viceparochi , ut supra dictura est; sed non cum facultas datur alicui ratione suae peritiae aut probitatis: facultas enim subdelegandi tantura corapetit illi cui officiura coraraittitur, sed non ei cuicommittitur solus usus sive exercitiura iurisdictionis.

»2. Cura iurisdictio respiciat subditos, exerceri in eos potest, tara a delegato quara ordinario , quocuraque loco fuerit, ut docent Sanchez Henriq. Suar.15 et aUi (Sed hodie hoc reprobatura est. Vide dicta n. 547.).

567. » 3. Probabile est quod absolutus in articulo mortis non teneatur se postea sistere superiori vel alteri pro reservatis, nisi haec habeant annexam censurara, ut docent Nav. Suar. March. FiU.^6 Bonac.i'' quia directe absolutus fuit (Ita verius tenent Salraant. <8 cum Sanch. Hurt. Praep. Nav. etc. Vide de hoG dicenda de cens, l. 7. num. 91 ) contra Hurt. Diana t^.

(12) Sess. 24. (13) Quaest. 8. arl. 1. n. 13.

(14) Locis sup. cit. (15) 3. p. t. 4. d.l8. s. 1. et7 (16) T. 7. c. 10. q. 6. n. 288. (17j D. 5. «.'7. p*

1. n. 13. ' ^ jii^) De pocnit.'c. 11. p. 2. n. 21. (19) P. 4. t. 1 u 190.

De Ligorio. Mor. 11.

29

1)68. » 4. Improbitas aut inscitia proprii sacerdolis non dat iurisdictionem alteri : ideoque in tali casu expectandum est, aut ad superiorem recurrendum. Si tamen ignorantia esset tanta ut confessio illi facta foret invalida aut illicita, neque esset alius privilegiatus aut habens iurisdictionem, licere alteri confiteri docent Nav. Vasq.i Hurtad.2. Vide Dian. 3. Idem licere, quando quis proprio non potest confiteri sine gravi periculo, docentTol. Sylv. et Med. qui idem concedit, quando proprius non vult aut non potest audire, vel iniuste negat facultatem confitendi alteri, v.g. parochus concubinae. Diana * ex Henr. et aliis quatuor. Verum ista communiter refutantur ab aliis ( Sed vide n. 564.).

» 5, Etsi graviter peccare possit proprius, si neget suis facultatem adeundi alterum, modo praesumere possit eos iuste petere; si tamen iniuste neget , probabilius videtur eos invalide ab alieno absolvi, ut docent Sotus Suarez Laym. , elsi non improbabiliter Sylv. Henriq. Mai. Palud. Richard. Tolet. et Diana 5 putent quod valide, praesertim si sine periculo salutis, famae vel simili, non liceat suo proprio ( Sed vide n . 564. V. Ex concessione).

569. » 6. Cum iurisdictio acquiratur ratione domicilii vel quasi domicilii, vel etiam actualis habitationis, hinc ii qui duobus locishabentdomicilium vel quasi , possunt utrobique absolvi, ut scholares , milites, mercatores ; item vagi et peregrini possunt absolvi a parocho loci in quo versantur. Vide Laym. hic Vasq. etc»

Communiter docent dd. peregrinos spectata consuetudine et tacito consensu episcoporum, posse confiteri cuilibet approbato inloco ubi reperiuntur. Ita Palaus 6 Lugo ' Conc. 8 Salmant. 9 Bon. cum Suar. Vasq. etc. Limitant tamen praefati auctores, dummodo ipsi peregrini ex industria non discedant e

(1) 3.p. t.4.q.92.a.2.dub.4. (2)D. lO.dif. IS. (5) P. 4. ir. 4, les. 201. el p. 8. l. 1. r. 76. ex c. Placiiil, d« poenit. d. 6. (4) P. 3. t. 4. r. 79. (5) Ibid. r. 70 (6) De poenit. punct. 13. n. 12. (7) Eodcni lit. d. 19. n. 7. (8) P. S44. n. 20.

DB POENITBNTIA

proprio domicilio, ut extra confitean-» tur. Sed Tamb. " Renzi « et Mazz. cum Pont. Fill. et aliis, verius dicunl quod praedicta limitatio non est neces-» sario servanda, ex iila regula generali iuris, quod nullus videturfraudulenter agere qui utitur iure suo ; nec autem aliunde habetur quod ordinarii in praedicto casu signum aliquod unquara de* derint sui dissensus. Hasque sententias recte dicunt praefati aa. valere etiam pro implenda confessione praecepti pa* schalis. Vide dicta n. 564. v. Ex concessione. Et hoc hodie non est araplius dubitandura ex praesenti consuetudine^ universali. Perbullam taraen Clera. x. vetitura est poenitentibus accedere ad alienara dioecesira pro confessione in fraudera reservationis suarura culparum. De hoc vide dicenda infra n. 589.

570. a 7. Valide absolvit isqui audit confessiones, praesente vel sciente et non contradicente ordinario, v. gr. episcopo vel parocho, cui constet eura aliunde non habere iurisdictionem y quia tunc praesumitur tacite eam dare: suflicit enim, ut recte docent Fill. q
     Fagund. , facultas interpretativa et praesumpta, modo praesumptio fundetur in signis quae indicent consensura praesentera, ut fit in casu posito (Quare consensus raere internus non sufficit. Salra. ex comrauni is) (uti etiara v. gr. si parochus, qui iara absens est, alias significaverit idsibi gratum esse); nara existimatio de futuro consensu vel ratihabitione, quod scilicet quandc resciverit, futurus sit contentus , non sufficit; quia consensus futurus non dat iurisdictionem pro terapore praesenti quo datur absoIutio.Vide Dian.i* Sanch.i'' Bec. Conc. qui addit peccare, sideconsensudubitans incipiat audire.

571. » 8. Peccat qui absolvit cum iurisdictione dubia, uisi necessitas ur» geat: qualis est v. gr. quia poenitens diu non est confessus, vel debet cora(9) De poenit. c. 11. p. 5. n. 83. (10) De poenit. d. 5. p. 2. n. 8. (11) De poenit. c. 4. «j. 3. n. 11 (12) De poenit. c. 4, q. 14. (13) T. 5. p. 405. iv ll.de poen. d.2.S.2.D.2. (14)Pracc.2.i.7. (IS) De poen. c. 11. n. 6S. (16) P. 5. t. 4. r. 6iV (17) De matr. 1. 3. d. 3S.

CAP. n. DE MITS-IPTBO S

municare. nec alius adest: tiinc enim licite absolvit cum cocditione hac , 5» p05#Mm, et cum onere (etsi Salas ^ hoc onus non agnoscat) alias iterum confitendi habenti iurisdictionem certam. Expedit autem tunc veniale aliquod adiicere, a quo directe, et a caeteris indirecte saltem absolvatur. Ita Regin. Suarez Coninch. 2 (Dicunt probabilius Holzm. 3 et Elbel ^ cum Babenst. sufficeread absolvendum cum iurisdictione dubia sequenles causas : 4. Si urgeat periculum mortis. 2. Si urgeat praeceptum annuae confessidnis. 3. Si poenitens deberet celebrare vel communicare, el alias infamiae notam incurreret. 4. Addunt Salm. 5 si sacerdos teneretur celebrare ex obligatione. Vide dicta n. 28. Probabiliter autem censent Suarez^ et Salmanticens.^ cum Aversa (contra Salas et Corneio) in iis casibus poenitentem nou teneri ad confessionem , sed tantum ad contritionem , qua semper eget, etiamsi confiteatur). Quod si tamen ex probabili ratione dubium resolvat, nimirum habere se iurisdictionem, etsi cum formidine oppositi, absolute absolvit licite, ut docent Suar. et Praep. Lugo tum quia tunc practice et moraliter est cerlus , tum quia papa eo casu dat facultatem, uti etin sequentibus casibus : i . Quando communi errore, v. gr. ob titulum coloratum, putatur aliquis esse pastor, seu habere iurisdictioneni,qui non est, ob censuram vel alium defectum. Bonac.9 Diana lo. Quod etiam, si desit titulus coloratus, probabile esse docet Diana ex Pontio Molfes. et Sanchez, item 12 si quis boua fide tali confiteatur: verum id communiterab aliis negatur. 2. Cura quis ex consuetudine, praescriptione aut bona fide absolvit, aut nescit potestatem suam revocatam, ut habeirtSylv. Nav. Henr. MaId.i3Sanch.i4 Salm. Vasq. Vide Diana »5. 3. Quando

(1) T. 2. tr. 8. a. i. (2) D. 8, d.ib. S. n. 43. (5) P. 178. n. 682. (4) P. 297. n. 326. (S) De pocn. e. 11. j). 8. n. 72. (6) D. 2G. •. 6. (7) iLid, (8) D. 10. n. 19. (9) D. S. q. 8. ,. 2. p. 5. n. 11. (10) P, 3. tracl. 4. les, 22. (11) Il>id. ics. 122. (12) P. 2. l. 2. misc. r. 43 (13) 2. ,,. q. 10. a.3. (14) Mor. 1. 1. c. a n. SS. (IS) P.l. i. 13. ics. 1. (10) L. c. (17) Locc rc, (I8j D. 10. n. 28

CRAM. POEMT. DUB. TII. i5l

secundum probabilem seutenliara iudicatur quis habere iurisdictionera, el sacerdos sequitur favorabilem. Bon. i« quia, quando communis est error, ecclesia dat iurisdictionem propter publicam utilitatem. Vide Suar. Diana i' c. de Lugo 1^.»

572. Hic quaeritur 1 . Utrum, stanta errore communi, suppleat ecclesia iurisdictionem in sacramento poenitentiae. Si error communis est cum titulo colorato sive putativo, certum est apud omnes ab ecclesia conferri iurisdictionem; ita Sanch.i9 Concina^o Autoine^i et Cardenas 22 cum Caiet. Palud. Soto Arm. Ang. Sylvest. Nav. et communi. Et probatur ex L Barbarius, ff. de offic. praetor., qui textus etsi civilis, tamen, cum non sit reprobatus a iure canonico, vim babet etiam in illo, ut habetur in c. 1. Denovioper. nuntiat. uiquB fuse diximus l. . n. 106. in fine. Probatur etiam ex cap. Infamis^ caus. 3. q. 7. ubi dicitur: Si servus ( qui est incapax iurisdictionis), dum putaretur liber, ex delegatione sententiam daret^ quamvis postea in servitutem depulsus sitj sententia ab eo dicta rei iudicatae firmitatem tenet. Ratio quia ex benigna interpretatione praesumitur eo casu pia materecclesia ad bonum animarum supplere iurisdictionem. Bene tamen advertit Sanch.23 quod ut ecclesia suppleat, non sufficit titulus fictus, sed requiritur titulus, qui licet sit tantum putativus (quia forte est ex aliqua causa iuvalidus) tamen sit revera collatus a legitimo superiore, etsi huic vetitum sit aliunde titulum illum conferre, ut sancitur in novella 44. c. \ . Auth. de tabell.

Maius dubium fit an ex solo errora communi, sine tilulo, ecclesia suppleat iurisdictionem.

Prima sententia affirmat , et hanc tenent Lugo24 Sanch.25 Pont.26 Paj^ 21 Suar.28 Less. 29 Bonac.3o DianaSi cum

(19) De matr. 1. 3. d. 22. n. 6. (20) P. S46. n.29 (21) P. 824.q. 2. (22) In prop. 1. damn. ab lauoa XI. d. 2. c. 6. n.l49. (23) L. c. (24) D.19. n. 30 (2S) Dcc. I. i. c. 9. n. 3o. (26) L. S. c. 20. «. 2

(27) T. 1. iract, 1. d. 2. pimcl. 1. n. 9.

(28) 3. p. d. 26. secl. 6. n. 6. (29) C. 29. n. 68

(50) D. 2. de i^cccal. sj. 4. part. 9. n. 19

(51) P. 2. Ir. 15. r. 2.

Molf. et aliis, item apud Cardeo. i Vill. Malder. Gran. Turr. Henr. et Martin., item Rost. Innoc. Felin. etc. apud Sanchez 2. Ratio quia, cum adest error communis, recurrit eadem ratio legum quas supra retulimus, nempe quod ecclesia pro bono fidelium praesumitur iurisdictiouem supplere : cum eadem adaequata ratio communis bonl valeat pro solo errore communi, et pro tituio coloratQ, propter quem nulla est ratio specialis, cur magis provideatur bono publico, quam per solum errorem communem.

Secunda sententia vero communior negat sufficere solum errorem sine titulo, et hanc tenent Busemb. ut supra (qui asserit primam communiter reiici) et Sylvest. 3 Ang. ^ Conc. ^ Roncag. 6 Holzm. 7 Sporer s Elb. » et Sanch. (sibi contrarius) cum Nav. Arm. Tab. Cov. Caiet. Lop. Gabr. Ugol. Henriq. Palac. Arag. etc. Ratio quia, cum deest titulus coloratus, minime praesumitur ecclesia velle supplere iurisdictionem, eo quod si ecclesia cum solo errore communi iurisdictionem conferret, maius proveniret damnum fidelibus quam utilitas; plures enim sacerdotes irapii ex hoc occasionem sumerent simulandi se confessarios , et sic plurimos errores et haereses po^^senl disseminare, fideles seducendo. Sed haec ratio non osnnino convincit; nam dato quod ecclesia iurisdictionem huiusmodi impiis sacerdotibus denegaret: neque impediretur quominus ipsi qui damnationem suam iam nihili faciunt, suos errores disseminarent, et versa vice fideles ob invalidilatem suarum confessionum evidenti periculo perditionis exponerentur. Unde merito primam sententiam probabilem putant Gard.ii Viva<2 Tamb.i3 et Ronc. Spor. Holzm. acElb. cum Henno Gobat. Herincx et Stoz. Et ideo probabiliter dicunt non esse obli(1) L. c. n.l45. (2) De matr. I. 3. d.22. n. 48. (S) V. Confessio, n. 1. q. IS. (4) Eodem verb.

P. S47. n. 31. (6) C. 1. q. 3. r. 3. (7) P. 179. «. 684. (8) N. 714. (9) P. 293. n. 313. (10) De walr. I. 3. d. 22. n. 49. (11) L. c. p. 7S. n. ISl. (12) Q. 8. a. 1. n. 16. (13) L. U. de poenit. c. 4. S. 7. M. 17. (14) P. B48. n 2. (IS) P. S2S. q. 225. CiCJ P. 2. 1. 6. a. 13. i. 2. (17) Dp oialr. 1. 3. d.

. DE POENITENTIA

gandos fidelesad repetendas confessfo^ nes bona fide factas apud sacerdolem qui ex communi errore confessarius reputabatur.

573. Quaeritur 2. An liceat admiuistrare sacramentum poenitentiae cum iurisdictioue tantum probabili. Adsunt tres sententiae.

Prima sententia negat, et hanc tenent Conc.i-i Antoine<5 et Eliz.is. Ratio quia ex prop. 1. damnata ab Innoc. xi. in administratione sacramentorum non licet uti opinione probabili, ne sacramentum exponatur periculo frustrationis.

Secunda sententia vero communis docet licitum esse absolvere cum probabili iurisdictione , modo opinio sit vere probabilis, gfavi fulcita ratione et auctoritate; ita Sanchez Lugo (qui putat tutissimam ) Bonacina 19 Pal. 20 Lessius 21 Concina 22 Filliuc.23 Croix 24 Tamb.25 Viva26 Carden.27, itemHozes Filguera Corel. et Lumbier^s et Salm.29 cum Turr. Vill. Reg. Aversa Salas Dic. Herincx Bonasp. et Salm. scholast. 30 cum Maldero Gran. Henr. et Gabr. Et eam vocant moraliter certam Sanchez Tamb. et Carden. 3i ac Dicast. Illsung. Gorm. Stoz etc. apud Croix. Ratio I. quia error communis, etiamsi non adsit titulus coloratus, praebet inrisdictionem, modo opinio ab omnibus teneatur ut probabilis; nam si alii sapientes dubitarent de probabilitate, et coram Deo falsa esset, error esset, sed non communis. Verum haec ratio non convincit; nam licet praefata opinio (quod existente errore communi ecclesia supplet iurisdictionem) non sit improbabilis, ut diximus in quaestione praecedenti, tamen non est certa , ut requiritur ad licite ministrandum sacramentum. Ratio 2. quia cum quilibet sacerdos habeat potestatem directam super venialia, poenitentes qui

22. n. 63. et dec. 1. 1. c.9. n.3o. (18) D. 19. n.30.

(19) Q. 7. p. S. §. 4. n. 4. (20) T.l. Ir. 1. d. 2. p. S. n. 9. (21) L. 2. c. 29. n. 68. (22) D. 8. ii. 22. (23) Tract. 7, c. 9. n. 227. (24) L. 6. n. 117.

(20) L. 3. c. 3. n. 1. (26) lu dict. prop. i. el de iubil. i]. 3. art. 2. (27) In eamil. prop. n. 160. (28) In dicl. prop. (29) Tr. 6. c. 11. p. Ji. n. 7i. (^30)Tr.24.d.l2.dub.7.S.l.u.80.cl8o. (31)L.c.

CAP. M. DE MINISTRO SACRAM. POENIT. DTTB. III.

153

bona fide confitenlur sacerdoti habenti iurisdictiouem tanlum probabilem, lam valide absolvuntur eo casu, directe a venialibus et indirecte a mortalibus. Sed opinio illa, quod confessio venialiura apud simplicem sacerdotem sit valida, nec etiam est certa, ut diximus n. 543., unde nec etiam haec ratio convincit. Ratio 3. quia ecclesia supplet iurisdictionem exratihabitione de praesenti, cum videat sic communiter practicari, etob bonum animarum annuit. Ratio 4. et potior est, quia in ecclesia adest universaiis consuetudo fere om ni u m confessariorum absolvendi cu m iurisdictione probabili , ut testantur communiter Suar. i Lugo 2 Carden. 3 Arriaga * Diana 5 Croix 6 et omnes alii aa. citati pro hac secunda sententia. Communis autem sententia doctorum fundat moralem certitudinem ex praefata consuetudine; et licet contrarii illicitum putent absolvere cum iurisdictione probabili, praescindunt tamen , nec possunt negare hanc consuetudi-^ nem adesse, saltem apud partem longe maiorem confessariorum. Posita igitur ut cerla hac consuetudine, certum est, licitum esse sacramentum ministrare ium iurisdictione probabili, cum ipsa jonsuetudo iurisdictionem praebeat , prout docent Suar. ^ Navar. 8 qui ait: Hanc iurisdictionem magna ex parte introductam vel auctam esse consuetuiine , quae vim habet dandi iurisdictionem. Barb. 9 Card. »o Quaranta Pelliz.i2. Idque probant ex cap. Cum contingat \ . de foro compet. ubi dicitur : Nisi forte hi^ quibus delinquentes ipsi deserviunt^ ex indulgentia vel consuetudine speciali iurisdictionem huiusmodi valeant sibi vindicare. Ubi Glossa ait : Quod consuetudo dat iurisdictionem. Nec obstat prop. i. damnata, etenim respondent Viva i3 et Wigandt cum Gonet : Propositio loquilur de opinioDibus circa ea in quibus nihil potest

(1) D. 27. sect. 4. n. 7. (2) D. 19. n. 31.

(5) N. 166. (4) D. 59. »ect. S. (S) P. 3. ir. 2. r. 3.

(6) Loc. cil. (7) De rel. l. 8. 1. 2. c 9. n. 3. (U) Comiueiit. 2. ile legui. n. (9) Dc poiest. e|«sc.i).l. lU.4.n.56. (10) N.16i. (II) In siimm. kull. vcrb. AicUicy. auctoriU» v. 'Z6. (lli) T.

ecclesia, id est circa materiam et for-« mam, non vero circa iurisdictionem , quae bene ab ecclesia suppleri potest, et moralitercerto praesumitursuppleri in hoc casu ob bonum animarum; unde confessarius absolvendo, non absolveret cum sola opinioue probabili , sed moraliter certa, non directa, sed reflexa.

Tertia sententia^ quam amplector, et tenent Suar.^s Holzm.i^ March.i^ etGobat. 18 Wig. <9 Spor. 20 et Elbel 21 cum Bardi Sancio et Babenst., dicit licitum quidem esse ministrare hoc sacramentum poenitentiae cum iurisdictione probabili, sed nonnisi quando adest causa gravis necessitatis aut magnae utilitatis, ut aiuntEIbel et Wigandt, vel causa rationabilis, ut inquiunt Suar. et Spor. Ratio huius limitationis est quia, licet ecclesia eo casu ob booum animarum bene censeri possit iurisdictionem supplere, tamen nou praesumitur, nulla iusta causa accedente, velle connivere merae libertati sacerdotum. Huiusmodi autem causa (ut censeut Spor. Holzman22) accedit : 4. Quando poenitens indigeat auxilio sive consilio illius confessarii. 2. Si complex peccati poenitentis sit nolus apud confessarium, qui certa pollet iurisdictione, et ignotus apud confessarium habentem solam probabilem. Si confessarius qui habet iurisdictionera probabilem, prudenter tiraeat poenitentem non facturura confessionem integram apud eum qui certara habet. 4. Addit Sporer, ne poenitensincidat in aliquam aversionera vel daranosam suspicionera confessarii certi. 5. Si urgeat praeceptum confessionis, aut singularis indulgeotia lucrauda, vel quia diu quis non poterit confiteri.

574. « 9. Nemo tenetur unquam parocho confileri, ne quidem in paschate. Lugo 23 cura Diana 24. Quare parochi frustra noluntut parochiani confitean"

tract. 10. c. 10. n, 42. (15) Q. 8. art. 2. n. 2. (14) Tr. 13. n. 91. (13) D. 26. secl. 6. n. (i

(16) P. 178. n. 685. (17) Tit. 3. q. 4.

(18) Tr. 7. u. IIS. (19) Tr. 15. n. 91.

(20) N. 717. (21) P. 292. n. 511. (22) Louc. ct (25) D 19. s. 2. D. 2U (24) P. 8. t. 1 r. 88.

tur mendicantibus, etiam in paschate, cum habeant privilegium pro omnibus Christi fidelibus. Suar. Coninch. Henr. Reg. Zerola * et comm. apud Bonac. ' (Et ita pariter nequit prohibere parochus ne sui subditi confiteantur confessario approbato ab ordinario loci ; vide dicta n. 564.). Adeo utqui docent, confessos regularibus, etiam in paschate, teneri iterum eadem confiteri suo parocho , fiant suspecti de haeresi. Diana 3 et alii (loan. xii. damnavit opinionem loannis Poliaci dicentis, confessiones factas regularibus repetendas apud curatum. Deinde Clem. viii. an. 4592. et Clem. x. in constit. Suprema^ decreverunt bene satisfacere confessioni annuae qui confitentur religiosis simpliciter approbatis. VideBen.xiv.^). Vi tamen huius privilegii non possunt absolvere eos religiosos aut religiosas, quae non habent facultatem extra suum ordinem confitendi, ut excommuni notat Rodr. et Camp.s et ex his Lay. hic. Quia privilegio geoerali non censetur derogari consuetudini vel statuto particulari, nisi id exprimatur (Clarius id explicat Pal. 6 cum Suar. Laym. etc, quia omnes religioues privilegium habent ab Innoc. iv. et aliis pontificibus, ne religiosi extra ordinem aliis confiteantur sine consensu suorum praelatorum). Usus tamen fert ut regulares peregrinantes, ex praesumpta voluntate superiorum, si ordinis socium non habeant, a quovis alio, etiam saeculari absolvantur , exceptis reservatis ; in quae si religiosi societatis extra domicilium iucidant, videant ordinationes praep. gener. ' et Laym. hic. »

575. Religiosi peregrinantes , si habent socium sui ordinis, debent ipsi confiteri, utdicunt communiterLaym.^ Ronc. 9 Tamb. Croix Salm. <2 (qui bene addunt, modo socius ille sit idoneus, et sic etiam Laym. sentire videtur). Et patet ex verbis Innoc. viii. ut

(1) C. IS. q. 3. (2) D. 4. q. 1. sect. 2. p. ult. (5) P. 4. t. 8. r. 102. (4) Notif. 18. n. iJ. (3) Privil, societ. v. Absol. $. 1. (6) P. 14. n. 11. (7) C. G. n. 6. (8) Tr. 6. c. 10. n. 20. (9) P. 89. i|. 8. r. 1. (10) De sacr. poenit. c. 5. §. 2, n. 16. (l!)L.G.n.lS24. U2,) Tr.l8. c.4. p.2.§.6.a. 125.

. DE POENITENTIA

infra. Si vero desit socius, vel alius confessarius idoneus sui ordinis, bene possunt ex praesumpta licentia praelati confiteri alteri sacerdoti idoneo regulari vel saeculari ; et in hoo omnes conveniunt. Sed dubium est utrum hio sacerdos debeat esse ad confessiones approbatus. Affirmant Wigandt 13 et Antoine*^ et Conciua cum Vasq. etc. Alii vero communissime et verius negant, ut Suar.16 Spor.17 Escob.i» Pal.i» Elbel 20 Mazzotta 21 Ronc. 22 Tamb. 23 et Salm. 2< cum Rodr. Bordon. Anton. a Spir. s. Portel. etc. Et probatur ex concessionibus Sixti iv. et praesertim Innocentii viii. (ut ferunt Palaus Esc. et Salm.25) qui dixit: Nos igitur... fratribus huiusmodiy quos itinerari et per eorum superiores mitti contigerit^ ut si aliquempresbyterorum idoneum ex pro^ fessoribus dicti ordinis habere non possint^ quemcumque alium presbyterum idoneum et discretum religiosum vel saecularem eligere valeant^ qui confessiones eorum audire... licite possit. Ubi apposite notant Salm. cum s. Antonin. Sylvest. et Soto, quod per t6 idoneum sacerdotem, reputatur quilibet simplex sacerdos aptus ad excipiendas confessiones, etiamsi a nullo praelato sit approbatus, quia olim ante Tridentinum iam quilibet poterat confiteri cuique siraplici sacerdoti. Praeterea dicunt praefati aa. quod praelati regulares, praebendo licentiam peregrinandi aut alibi morandi, tacite concedunt suis religiosis licentiam confitendi cuicumque sacerdoti idoneo; et hanc esse testantur consuetudinem religionum, videntibus et non contradicentibus superioribus. Nec obstat Trid. 26- concilium enim requirit confessarium approbatum ab episcopo tantum ad confessionem saecularium, non vero regularium; neque obstat breve Bened. xiv. Quod communi etc. sub die 30. martii 1742. ubi concessum fuit fratribus cap(13) Tract. 13. n. 83. (14) P. S23. v. Porro. (IS) P. 859. n. 14, (16) Dc rel. tr. 8. 1. 2. c. 17. (17) P. 2o5. n. 686. (18) L. 16. n. 26. (19) P. 14. n. 12. (20) P. 296. n. 319. (21) T. 3. p. 474. (22) L.c. (23) De poen. 1. c. n. 17. (24) D.n. (25^ Locc. cc Cm Sc8S. 23. c. li>.

CAP. II. DE MINISTRO S/

fjucinis, nt in itinere confiteri possint <cuicumque confessario , modo ab epificopo loci esset approbatus; tale enim breve loquitur tantum de cappucinis, ^ui particularem babebant constitutionem non confitendi nisi propriis confessariis. Unde perperam Cont. Tour. < affert praefatum breve tamquam commune respectu omnium regularium. Advertendum cum Bus. quod facultas praedicta, quam habent religiosi itineraotes se confitendi cuicumque sacerdoti idoneo, non habet locum respectu casuum reservatorum.

576. « \ 0. Quod si superiores reguJarium monialibus sibi subiectis (idem est de monialibus subiectis episcopo ) non concedant aliquotiesin anno alium confessarium , potest et tenetur illis eum dare episcopus; quod si nec is faciat, ipsae eligere possunt. Quintan. 2 ex declaratione cardin. apud Barbos.

Idem dicunt Palud. et sex alii apud Diana 3 quia licentia, ut aiunt, iure petita et iniuste negata, videtur a iure concessa, aut saltem a pontifice ex eius praesumpta voluntate. Sed haec sententia, ut recte dicit de Aiex. < minime «st adraittenda: prirao , quia videtur reprobata ;ex propos. 13. damnata ab Alexandro vii. quae dicebat: Satisfacit praecepto annuae confessionis qui con^ ^tetur regulari , episcopo praesentato , sed ab eo iniuste reprobato. Praeterea videtur reprobata exc. Omnis utriusq. sexus , de poenit. et rem. ubi habetur quod si quis voluerit alieno sacerdoti confiteri, etiam cum iusta causa , non possit ab illo absolvi nisi licentiam prius obtineat. Tunc autem licentia iniuste negata babetur pro concessa , quando ipsa requiritur taatum ad ^xecutionem actus , pro quo faciendo iam obtenta sit facultas ; non vero quando ex ipsa licentia facultas ad actum conceditur, ut Pignat. 5. In nostro casu autem non supponitur facultas obtenta , cum haec dependeat ab approbatione episcopi. Ex his omnibus apparet quod sentenlia Busemb. saltem

(I) Dc poeuit. j). 2. c, 8. a. 4. lect.G. n. 623. C2j T. 3. »cct 26. (3) P. i. U. S. res. 59. n. 2.

CRAM. POENIT. DUB. III. 155

est valde dubia, et ideo non est tuta in praxi. Idque videtur confirmatum ex bulla pastoralis Bened. xiv., edita 6. aug. 1748. ubi §. 5. sic statuitur : Quia si episcopus... in hac re negligens esset ut monialibus suis bis terve in anno extraordinarii confessarii copiam facere praetermitteret^... tunc volumus maiorem poenitentiarium^ statim ac pro parte monialium... requisitus fuerit..., extraordinarium conf essarium, ex eorum tamen numero., qui ad excipiendas monialium confessiones ab ipso drdina^ rio loci approbati fuerint^ cum omnibus necessariis... facultatibus concedere et deputare. Ex quo infertur quod si episcopus negligit dare extraordinarium , nihil aliud monialibus conceditur , quam ad poenitentiarium recurrere. In eadem bulla sancitur quod mociiales, etsi non teneantur extraordinario confiteri, tenentur tamen ei se sistere ad audienda monita salutaria. Item quod episcopi hoc idem observent cum conservatoriis. Item quod in articulo mortis cuilibet moniali postulanti concedatur ab episcopo confessarius particularis: et si monasterium sit exemptum, non concedente praelato regulari, assignetur ab episcopo, vel recusante etiam episcopo, a poenitentiario naaiori, si tempus suppetat. Item quod si aliqua monialis renuat confiteri confessario ordinario, deputetur ei alius ab episcopo pro certis vicibus, et si monasterium sit exeraptum, a praelato regulari, et ipso recusante, concedatur ab episcopo vel poenitentiario maiori. Hortatur autem pontifex episcopos ne sint difficiles ad peculiaribus monialibus extraordinarium confessarium aliquando petentibus concedendum. Demum statuit quod praelati monialium regulares teneantur bis vel ter in anno assignare extraordinarium ex probalis ab episcopo ad conffessiones monialiiwn" qui saltem semel in anno sit vel saecularis vel alterius ordinis, alias deputet illum episcopus; et eo lerapor^ ordinarius nullius, neque abbatissae

(4) Confen. inon. c. 6. J. 7. a. 0. iS) L. G. cous. 98 D. 41.

45 b Iw. ^i. TRACT. !

neqne novitiarnm audiat confessiones.

577.1nsuper quoad confessarios monialiumplura sunt hicadvertenda. Notandum 1 . quod oranes confessarii monialium indigent speclali electione et approbatione episcopi loci, ex decreto s. c. apud de Alexand. Si vero mo~ ni^les sint exemptae, confessarii earum praesentantur a propriis praelatis, sed etiamab episcopo approbantur ex constit. Gregorius xv. Inscrutabili, quam confirmavit Bened. xiii. in bulla Pastoralis an. 1726. die 27. mart. Et hoc etiam pro confessione culparum tantum venialium, ut decrevit s. c. apud de Alex. 2.

Not. 2. quod confessarii monialium, elapso triennio, declarantur suspensi ab audiendis ipsarum confessionibus, nisi licentiam s. c. obtineant, ex pluribus declar. s. c. apud de Alex. 3. Et hoc valet etiam pro confessariis conservatoriorum, ex alio dt^creto^. Putat tamen probabiliterde Alexand. quod si aliquis conffessarius eligitur pro supplemento, bene potest confirmari per aliud triennium post tempus supplementi,quia prohibitio de non eligendo confessario ultra triennium, prout odiosa, stricte accipienda est de electione ordinaria, non extraordinaria.

Advertit etiam de Alexand. 5 quod episcopi in aliquibus locis ratione deficientiae confessariorum idoueorum, sinunt ipsos durare ultra triennium.

Advertit idem de Alexand. cum Bordon. 6 quod aliquando moniales possunt recusare confessarium ab episcopo deputatum, ex iusta causa, nempe si confessarius sit inimicus propinquorum aliquarum monialium vel si sit nimis rigidus, etc.

Notandum 3. quod probibentur eligi in confessarios monialium vicarii geuerales, parochi, si cura notabiliter laederetur, omnes regulares, ex pluribus decr. s. c. apud de Alex. Item canonici poenitentiarii, ex alia decl. s. c.concilii.Sed bene posseeligi, si epi«scopus ahter ludicaret, sentit de Alex.^.

(l) Coiif. mon. c. 6. v (2) q. 2.

Coj Ibid. q. 5. (4) Ibid. • O. 4 (G) Q. C.

DE POETflTENTlA

Notandum 4. quod ex declar. s. e apud de Alex. ^ praecipitur confessio. nah'a monialium amoveri a sacristia vel ah*is locis occultis, sed collocari in exterioribus ecclesiae. In necessitate tamen licet audire confessiones in alio loco, modo vitetur aspectus confessarii et monialis, ut advertit de Alex.

Notandum.5. stipendium confessarii non posse excedere duos iulios pro quolibet die, ut ex declar. s. c. apud de Alex. ^o. Sed ipse ait, hoc videri non esse in usu. Et Diana ac Scortia dicunt quod si confessarius inserviat oum magna patientia et assiduitate, possit abbatissa aliquid amplius ei dare ultra stipendium taxatum.

Nota hic ultimo quod capellaniexercituum nequeunt absolvere milites degentes in praesidiis sine facultate sedis apostolicae aut licentia ordinarii, ex pluribus declar. s. c. quas refert p. Zacharia apud Croix

DuBiuH IV. Quid sit reservatio casuum et iiuis habeat potestatem reservandi et absolvendi ab tis.

578. Quid sit reservatio.

579. Qu. h An sit licita et valida reservatio facta sine causa.

580. Qu. 2. An ignorantes reservationem casuum papalium ab ea excusentur.

581. Dub. i. An excusentur ignorantes casus reservatos ab episcopis. Dub. 2. Quid si casi" bus episcopalibussitannexa excommunicaiio,

582. Dub. i. Anpossint reservari peccata venialia. Dub. 2. An peccata mere interna. Dub. 3. Quid si peccatum fuerit exteme leve et interne grave.

583. An regulares possint reservare casus^ et quos. An novitii et familiares sint exempti a casibus reservatis.

584. P^ide quae sunt apud Busemb.

585. Quando possit simplex confessurius absoU vere a reservatis. Dub. i. An si impedi' mentum sit perpetuumy possit directe absolvere. Dub. 2. An tunc poenitens lenealur confiteri ut possit communicare. Remissive ad n. 265. v. Qu. . Dub. 3. An tunc debeal manifestare etiam non reservata, Jiemissiv» ad eumdem n. 265. v, Qu. 2.

586. Quid si superior negel facultatem absolvendi.

587. A quo possint absolvi peregrini.

588. Dub. 1. Quid si peccatum est tantum servalum in loeo eonfessionis.

589. Dub. 2. Quid si est tanlum reservalum inpatria. Et gu/flf, si quis diacedat a patria in fraudcm. Et quomodo inleUigendum 16 i«. rraudcin

(7) C. 6. S. e. q. 6. f8) Q. 7. (9) Q. 8. (10) Q. 9. (lA) L. 6. p. 2. II. 1318.

CAP. II. DE MINISTRO SACRAM. POENIT. DUB. fT.

457

590- Ditb. 3. Jn peregrinus posstt ahsolvi a censura reservata in patria.

591. Dub. 4. An peecans in aliena dioecesif ubi easus est reservatus, incurrat reservationem. Et an excommunicationem annexam.

592. Duh. 5. An peccans in monasterio exempto vel in aliena dioecesi possit absolvi in patria a simplici confessario.

593. Dub. 6. An episcopi possint dbsolvere peregrinos a casibus papalibus occuUiSy et cum eis dispensare in irregularitatibu^. An eamdem facuUatem habeant vicarii capitulares et aUipraelati habentes iurisdictionem quasi episcopalem. Not. -I . An episcopi possint toU lere reservationem extra sacramentum. Not.

594. Quidy si episcopu^ inciderit in crimen reservatum. Not. 3. Quando inteUigatur cri' men esse occultum. An autem episcopus possit dispensare in voiis cum peregrinis. Et in irregularitatibus etc. cum impeditis. RemiS' sive.

595. Dub. 7. An facuUas in cap. Liceat, sit pro casibus tantum ante concilium reservatis. Dvib. 8. An episcopi possint absolvere a rcservatis ab aliis episcopis. Duh, 9. An episcopipossinthancfacuUatemgeneralitercommittere. An possinl absolvere a casihus huU lae Coenae. Remissive ad lib. 7. n. 82. et seq.

596. An superior possit aUquando ahsolvere a reservatiSy et pro aUis mittere poenitentem ad inferiorem.

597. An absolutus ab habente potestatem possit a quocumque accipere absolutionem de reservatis. Qu. h An sipoenitens confiteatur bona fide vel obUviscatur reservati^ valide et licite absolvatur a simplici confessario.

598. Qu. 2. An confessus superiori, et obUtus reservati possit a quocumque absolvi.

599. Qu. 3. An per confessionem inculpabiliter invaUdam tollatur reservatio. Qu. 4. Quid si confissio fuerit sacrilega.

600. Qui possint absolvere a reservatis. An poe" nilentiarii. An mendicantes possint ahsolvnre a casibus episcopis vel ab episcopis retervatis.

601. Qu. 4. Utrum in dubio an poenitens incurrerit casum reservalum^ possit a quocumque absolvi. Qu. 2. Quid si postea poenitens cognoscat peccatum ut certum.

602. Qu. 3. An qui peccavit in conftdentiam licentiae. Qu, 4. An Ucentia valeat pro peccatis etiam post iUam commissis.

603. Qu. 5. An moniales subiaceant reservationi factae ab episcopo. Qu. 6. An subiaeeant moniales exemptae. Qu. 7. An episcopus quoad clausuram possit easus monialium reservare.

604. « Resp. 1. Reservatio haec est negatio iurisdiotioniscirca aliquod peccatum. Ac certum est in ecclesia poleslatem esse quaedam peccata reservaodi, a quibus inferiores confessarii non possint absolvere, ut sic subditi

(I) D. 30. sect. (2) D. 18. iccl, 6. $. 3.

(S) lo c. Cum olim, dc pracscri|il. u. 24.

(4) P. 181. n. G90. (5) L. 10. n. 470.

\fi) Ses». I-» 7. C'') L. S. U. 6 .i. 12. «. ».

melius dirigantur et absterreantur a peccatis, quorum difficilem remissio-' nem vident: quamquam, nisi graves causae sint, non debeat quivis, neque qui potest, quidvis facile reservare, neque difficulter veniam dare absolvendi a reservatis, ne alioqui cedat in destructionem, quod debebat in aedificationem. Porro etsi quivis ordinarius potestatem habeat reservaudi, in parochis tamen consuetudo eam abrogavlt. Vide Suar. < de Lugo 2 (Adverte hic decretum s. c. concilii apud Fagnan. 3 nempe quod praelati babentes iurisdictionem quasi episcopalem bene possuntcasus reservare).

579. Quaeritur hic 1 . An sit valida reservatio facta sine iusta causa. Communiter affirmant peccare lethaliter superiores, si sine rationabili causa casus reservant. Vide Holzm. *. An autem invalide reservent. Affirmant p. Soto Ledesm. Henr. etc. apud Esoob. 5 quia ex concilio Trid. 6 episcopis datum est reservare casus, in aedificatio^ nem (ut ibi dicitur), non in destructio' nem. Negant tamen communius et verius Laym. ' Holzm. ^ Suar. 9 Lugo <o Ciera " et Esc. 12 cum Sylv. Fag. etc. Ratio quia tota iurisdictio emanat ab episcopo, qui sicut potest confessariis suis, etiam parochis, non concedere facultatem absolvendi aliquem casum, ita poterit reservare; in omni autem dubio standum pro potestate superioris, qui eam possidet. Limitant vero card. Lugo et Ciera respectu parochorum, si tanta sit reservatio, ut moraliter non possent suum officium exercere, tunc a>\tem illa reservatio tantum esset nulla, quae esset posterior et excedens.

580. Quaeritur 2. An ignorantes reservationem alicuius casus ab ea excusentur. Hic distinguendum inter casus reservatos a papa et reservatos ab episcopo. Si casus sit papalis,commune est inter dd. (contra Conc.i^ ) ignorantesa reservatione excusari. IlaSuar. i<

(8) D. n. 690. (9) P. 2. d. 39. sect. 4. u. 8.

(10) D. 20. 11. 36. (11) De cas. rcs. tl. I. n. 15 (12) N. 472. (13) P. S7o. n. 20.

LlW 3. p. d 29. »ect. 2. a. It

158

Sanch^z < Molin. 2 Laym. 3 Viva * Wigandt 5 Ciera 6 Croix 7 cum Aversa et Stoz. Tamb.8Abel.9Diana<0Pal.«< cum Vasq. Gon. et Henriq. ac Salm.12 cum Trull. Vidal. Moya Cai. Durand. Hurt. Gran. etc.ap. Croix^^cum Aversa Gob. etc. et probabilem putantLugoi^JetMazzolta^s cum Bon. Fag. Quarti etc.Ratio quia casus papales prin<ipaliter reservantur propter censuram, a qua certe excusat ignorantia, iuxta dicenda l. 7. n. 33. utque patet ex cap. 2. de Constit.

omnes alios effectus eiusdem, licet igno» ratos.

Diximus quod casus papales ut plurimum reservantur cum censura, sed excipiendi sunt duo casusqui suntpontifici reservati sine censura. Casus \ . est, si quis falso accusat sacerdotem innoxium de soUicitatione apud iudices ecclesiasticos sive per seipsum sive procurando ut per alios calumnia inferatur; ita ex constit. Benedicti xiv. quae iucipit Sacramentum. Casus 2. est

in 6. ubi dicitur: Ut animarum peri- | (ut fert auctor libri cui titulus, Istruculisohvietur^ sententiis perstatuta quorumcumque ordinariorumpraelatis ligari nolumusignorantes^ dummodo tamen eorum ignorantia crassa non fuerit aut supina. Et licet iu casibus papalibus non reservetur tantum censura, sed etiam peccatum, ut verius et communius docent Sanch.i^ et Suar,^^ cum d. Thoma Palud. Gabr. Maior. Navar.etc. contra Cai. Durand. et TruU.; nam alias haereticus qui bona fide confiteretur suum peccatum cuicumque confessario, maneret ab eo absolutus, nec teneretur postea illud superiori confiteri, quod non videtur probabile ; attamen, quia in casibus papae reservatis immediate reservatur censura (cum in bullis dicatur sub puena excommunicationis nobis reservatae), et mediate peccatum quod est censura ligatum, ideo cum peccatum sit indivisibile a censura, reservata censura, etiam peccatum manet reservatum; contra vero, cum censura sit medium quo reservatur peccatum,sublato medio id est censura, non remanet reservatum peccatum. Si autem aliquissciens censuram ignorabat esse reservatam; Bon. et alii apud Mazzot. excusant eum a reservatione, sed melius dicit Mazzott. cum Quarti, non excusari, quia is iam consentit in poenam censurae, adeoque iinplicite in eius reservatiooem et in

(1) Dcc. 1. 2. c. 8. n. S. el c, 11. n.i. el tle malr.

1. 9. il. 52. n. 18, (2) T. 1. de iusl. d. 92.

(5) C, 12. n, 2. (4) De iubil. qu. 11. arl, 1.

(3) Tr. 14. n, B8, (6) D. 1. n. 29. (7) L. G. |i. 2. u. 1GI4. (8) Dc cas. ics, I, c, S, n. 7. (9 l\ 144 n. 2. (10) P, 8, tr. 9. r. 17.

(11 ; De iioenil. |k. la, 2. n. 1. 112) Tr, 1». i».- iMiMl. c. 4. p. I. S. 2. n 9.

zione per li novelli confessori ^^) si quis accipiat dona a regularibus utriusque sexus, nisi prius totum restituerit, si dona valeant pluris decem scutorum romanorum, vel, si valeant minoris, saltem partem ad arbitrium poenitentiarii. An autem ab his duobus casibus incurrendis excuset ignorantia. Vide mox dicenda n.seq. Praeterea excipiunt Sanchez 20 Conin. 21 casum simoniace promoti vel promoventis ad ordines, ex bulla Sixti v. De hoc tamen casu loquens Sanch.22 dicit illud non incurri ab ignorante, quia haec reservatio fuit imposita in meram poenam delinquentium; sed melius dicendum cum Pal.23 non incurri, quia in Extrav. de Simon. huic crimini postea imposita est excommunicatio papalis.

581 . Sed dubitatur 1 . An ignorantes invincibiliter reservationem excusentur ab incurrendis casibus etiam ab episcopis reservatis. Adsunt tres sententiae.

Prima sententia universe affirmat et hanc tenent Ciera24,item Palud. Grafl". Quintanad. etc. apud Salmant.25, item Regin. Mald. Bass. Coriol. etc. apud Mazz. 26^ ac probabilem putat Lugo 27. Ratio, ut aiunt, quia reservatio habet rationem poenae, a qua excusat ignorantia. Hanc sententiam probabilem quoque putant Salm. 28 et Ronc. 29 (et

(13) N. 1G14, (14) D, 20. n. 11.

(13) T,5. p, 4SS. (IG) D. n. S. (*7) L. cit. a. a

(18) Loc. cit. (19) P. 2, c, IS. n. 506.

(20) De matr. d. n. 18. (21) D. 8. n. 82.

(22) Loc, cit, (25) Loc. cit. (24) D. 1. n. 51.

(2o) Tr. 18, e, 4, p, 1. $. 2. n. 13.

(2G) P. 43.^. V. Tciiio, (27) D,20, n. 11.

^i>aMl.i.l, (29U'. lUG.c 2 u. 4.

CAP. II. DE MINISTRO SACinAM. POENIT. DUB. IV.

459

Idem sentiunt Elbel < Gob. 2 et Spor.' cum aliis, dum inquiwit ignorantem pro prima vice posse absolvi ). Verum Salm. et Ronc. diversa ratione utunlur: fatentur enim reservationem non esse meram poenam, sed dicunt quod habet rationem poenae medicinalis, ut illius tiraore retrabantur homines ab alrocioribus peccatis; at nullo modo relrahi possunt a peccando per reservationem qui eam ignorant; unde, cessante fine adaequato reservationis in ignorantibus, cessat etiam reservatio.

Secunda sententia^ quae parum differt a prima, et quam tenet loseph de lanuar. * et prdbabilem putant Viva & et Diana 6 cum Graflf. et Navar. distinguit et dicit, incurri quidem reservationem factam ab episcopo per praeceptum particulare; secus vero, si facta fuerit per legem generalem aut statutum synodale, prout sunt casus reservati qui adnotantur in tabella. Ratio quia in primo casu reservatio habet rationem medicinae, et directe respicit confessarios; in secundo autem casu, oum reservatio fiat in statuto, habet rationem poenae, et direcle respicit poenitentes.

Tertia sententia vero communior cui subscribo, universe negat posse absolvi ignorantes reservationem, et hanc tenent Sanch. ' Pal. » Holzm. 9 Wig.i» Tamb.^i Ant.12 Conc.isvivai^et Croix<5 cum aliis communissime. Ratio quia reservatio non est quidem poena respiciens poenitentes, sed restrictio iurisdictionis respiciens confessarios, et de hoc non videtur dubitandum; nam Trident.tfi ad ostendendum quod sacerdotes nihil possint in casibus reservatis (ut ibi in fine declarat), haec verba praemittit: Nullius momenti absolutionem eam esse debere^ quam sacerdos in eum profert^ in quem ordinariam aut subdeleyatam (nota) non habet iurisdictionem. Maguopere vero ad christiani

(i) P, 505. n.S4G. (2) Tr.7.n.506. (5)N.75.^. (^) De casib. reser. r,;». 1. (S) L. c. (G) P. 10. tr. 14, r. 65. (7) De matrim. 1. 9, d, 52, n. Iti. (fi Tr. 2. d. 1. p. 19, n. 8. (9) P. 180. n. 0(87. ^iO) Tr. 14. n. S8. (11) Dc cas. res. c. 1. n. 2, 112) P. 527, (1. i. (15i P. «65. u. 2.

populi disciplinam pertinerCf ss. patr%< busnostris visum est ut atrociora quae* dam crimina non a quibusvis^ sed a summis duntaxat sacerdotibus absolve" rentur. Ideo igitur nihil possunt sacerdotes in reservatis, quia carent iurisdictione super illis, cum episcopi ob publicum bonum quorumdara graviorum crirainum iudicium sibi reservent. Patet ergo quod reservatio directe respicitconfessarios, non poenitentes.Neo obstat dicere quod licet reservatio respiciat confessarios, eorumque limitet iurisdictionem, finis taraen reservationis directe respicit poenitentes, cum tantum ad poenitentium remedium reservatio instituta sit, ut nirairum a culpis atrocioribus retrahantur: unde, cessanie fine adaequato reservationis in eam ignorantibus, cessat etiam reservatio. Nara respondetur quod finis reservationis non est tantura ut fideles a culpis gravioribusabsterreautur, sed etiam (prout recte dicit Fagnan.i^ cum aliis) ut recipiant a superioribus poenitentias et monita ac reraedia opportuniora, quae nonnisi a prudentioribus applicari expedit; ergo cum in ignorantibus nou cesset adaequate finis reservationis, reservatio noo cessat.

Dubitatur2. An ignorantes excusentur a casu reservato ab episcopo, si casui est annexa excoramunicatio. Certum est quod ignorantia excusat ab excommunicatione ; dubium est an tuno excuset etiam a reservatione casus.

Prima sententia afiirmat et hanc tenent Wig.<8 Ciera^» et Fagund. Bonac. Quarti Aversa et lan. apud Mazzot. 20. Ratio quia cura adnectitur casui excoramunicatio, reservatio fit indivisibilis; unde qui non incurrit excommunicationera nec etiam incurrit peccati reservationem.

Secunda sententia verior negat el hanc tenentTamb. 21 Suar. 22 Laym. 2J

(14) Q.9.a. 5.0.2. (1S)N.1608. (16)Scss. I4.C.7

(17) In c. Omnis, de poen. et rem, n, 90,

(18) Tracl. 14. n. S8. (19) D. 1. u, 51. (20) Tom. 5. p. 435. v. Secundo.

(lil) Dc casib, reserv. cap. S, num. 7. (22) Dc -Hjenit. d, 29. sect. 2. n. 11. (25) L. 1. iract. o. p. 2. c. G. u. 10,

460 LIB. YI. TRACT. lY

Croix* cum Stoz et Mazz. 2 cum Merol. Bossio et aliis. Ratio quia in hoc differunt 'casus papaies ab episcopalibus; in papalibus enim (ut diximus) principaliteret indivisibiliter reservatur censura; in episcopalibus vero principaliter et per se reservatur casus, eique adnectitur censura, ad hoc, ut peccantes fortius ligentur et per duplicem reservationem a peccaudo absterreantur; et ideo in tabella casuum reservatorum ab episcopis sic illi adnotantur; Casus reservati^ quibus est annexa excommunicatio.

« 4. Cum non sit obligatio confitendi venialia, ea frustra reservantur, etsi fortasse possint, saltema papa; ideoque sola mortalia, eaque nonnisi externa graviora, opere cousummata, prudenter reservantur (Hinc incestus vel sodomia extravas, non reservatur; vide Mazz. 3. Insuper peccata reservata debent esse perfecta in sua specie: unde sodomia imperfecta, v. gr. maris cum foemina, non intelligitur reservata, ut Cont. Tourn. ^ cum Azor. Sylvio Conc. etc. ex d. Thom. 5 qui ad sodomiam requirit accessum ad indebitum sexum).

582. Hic dubitatur 1. An possint reservari peccata venialia. Negat Vasq. apud Croix^.Sed communissime affirmant Holzm.7 Conc.8 Ciera 9 et Croix 10 cum Suar. Lugo Conc. Fill. Dic. et Aversa. Ratio quia licet non sit obligatio confitendi venialia, tamen ipsa nou possunt remitti per sacramentum poeDitentiae, nisi ex vi iurisdictionis dependentis ab ecciesia, quae bene pot« est negare vel limitare.

Dubitat. 2. an possiut reservari peccata mere interna. Videtur negandum, cum peccata interna, utpote occulta, non subiiciantur iudicio ecclesiae quae non iudicat de occuitis. Sed communiter et recte affirmant Elb.^* Viva<2 Antoine^3 et Croix^^ cum Suar. Vasq. Bonac. Soto Sylyio etc. Ratio quia omnia

(1) L. 6. p. 2. n. 1614. (2) L. c. (3) T. 5. p. ^592. u. 9. et p. S49. (4) Dc 6. dcc. praec. a.6.s.2. (S)2.2.q.lS4.a.l. (6) N. 1604. (7) P.182. ti.692. (IV P.o39. 1..2. (9)N.65. (10) L.c. (H)N.o42. (12) Q jaesl 9 «n. 2. ii. 1. (15; P. i>27. n. 1.

DE P0E:!<lTa:!«TTA

peccata etiam interna absolvuntur vi iurisdictionis quae ab ecclesia ( cuiu* est dare iurisdictionem ) bene potest restringi.Unde ecclesia reservando peccata interna non iudicat de illis, sed de absolutione ab illis quae est actus externus. Advertit tamen Tamburin.iS' ecclesiam nunquam consuevissehuiusmodi peccata interna reservare.

Dubitatur 3. An cadat sub reservationem peccatum externe leve, si interne sit grave. Affirmat Turrianus i6. Sed alii verius et communiter negant, utLugo<7 Suar.^s ac Cierai^ cum Granad. Bon. Henriq. Sanch. et aliis. Ratio quia, licet actus externus imbibat totam malitiam actus interni, et totam mereatur poenam aeternam, tamen quoad reservationem* diversa currit ratio, quia superiores non intendunt reservare peccata, nisi graviter exterius consummata, cum non soleant reservare interna.

583. « Unde Clemens viii. statuit ut praelati religionum, si quidem velint, undecim tantum casus reservare possint, nec plures sine consensa capituU generalis pro tota religione, vel capituli provincialis pro provincia. Qaod tamen de culpa tantum et non de censuris intelligendum est; potest enim praelatus aliquid praecipere sab excommunicatione sibi reservata ( Sed communius et probabilius negant dd. posse praelatos imponere censuras super aliquem casum; itaLugo^o Sanc.21 et Holzm.22 cum Diana, quia hoc esset indirecte velle reservare et eludere prohibitionem Clementis. Et de hoc Cont. Tournely 23 profert decretum c. episcop. sub 7. iulii 1717.).

» Casus autem Clementis sunt sequentes: I.Apostasia a religione etiam retento habitu. 2. Noeturna ac furtivi^ e monasterio egressio. 3. Veneficia, incantationes et sortilegia. 4. Proprietas^ contra votumpaupertatis,quaesit pec*

(14) N. 160o. (15) Dc cas. res. I. c. 4. ii. la

(16) In scicct. disp. p. 5. d. 51. dub. 71.

(17) D. 20. n. 15. (18) De lel. I. 2. c. 18. ». 1% (19) D. 1. 11. 69. (20) D. 20. n. 47.

(21) L. a c. 1. n. IS. (22) P. 181. u. 68i). (25) De po«nil. p. 2. c. 8. a. 4. secU u.

^IAP. II. T)E MINISTRO S

eatum mortale. 5. Furtum mortale de rebus monasterii. 6. Lapsus carnis voluntarius opere consummatus. 7. luramentum falsum in iudicio legitimo. 8. Procuratio, consilium vel auxilium ad abortum foetus animati etiam effectu non secuto. 9. Occisio vel vulneralio, seu gravis percussio cuiuscumque personae. \0. Falsificatio manus vel sigilli officialium monasterii. 11. Malitiosum impedimentum, retardatio, aut apertio litterarum a superioribus ad inferiores vel contra.

Hic notandum, quod religiosi exempti non subiacent reservationi episcopi, nec eorum novilii : Mazzotta ^ neque ipsorum familiares ut habetur ex bulla Clementis viii. Superna, modo (ut ibi dicitur) inibi sint quasi de familia^ et continui commensales. Id extendit Bordon. ad alumnos monasteriorum. Si vero novitius iuciderit in casum reservatum ante ingressum, non poterit quidem absolvi a quolibetconfessario saeculari , sed poterit a confessario religionis , ob privilegium religioni concessum. Mazzotta 2 cum Sanch. Tamb. et aliis.

584. « 2. Is qui confitetur reservatum, mittendus estad superiorem,suadebit tamen caritas, imo aliquando coget ut ipse confessarius tacita persona ei casu , a superiore veniam petat absolvendi (Ordinarie tamen loquendo , consultum est ut confessarius a subeundo iali onere se abstineat, ut Tambur. 3). Quod si superior adiri non possit et sit causa urgens , verbi gratia , timor infamiae vel scandali, ex omissione confessionis vel communionis , tuuc potest inferior absolvere a reservatis cumonere utpoenitens se postea superiori sistat(FidIe decens. l.l.n. 91 .). <}uod etiam verum est, quamvis casus censuram reservatam annexam habeat (Imo hoc est certum ex c. De caetero^ et c. Ea noscitur^ de sent. excomm. Vide lib. 7. n. 86.). Porro eo casu peccata oon reservata tantum confiteri suffi(1) T. 5. p. 4S8. q. S. (2) Loc. cit.

(3) Melh. conf. c. 9. $. 4. (4) T. 2. tr. 4. res. 104. io) D. 14. de euchar. n. 86. (6) C. 12, n. 10. fl) D. 51. 8. 3. n. 5. P. m. (9) P. SSa n. 10.

ACRAM. POENIT. DUB. IV. 46 f

cere putantprobabiliterSofus Cordubg et Gabr. Anton. Pal. Diana * et Lugo * non improbat. S. Th. tamen Suarez et alii commun. docent omnia esse confitenda, quod tutius est. »

585. Quando igitur adest impedimentum et urget gravis causa confitendi, quivis confessarius potest indirecte absolvere a casibus reservatis ab episcopo (sed etiam reservatis a papa, si episcopus non possit adiri, ut diximus n. 563. dub. 2.). Ita comrauniter Laym. 6 Suar. ' Pal. » Concina ^ Wig.^o VivaH Elbel 12 Boo.« et Ciera Salm.is cum Coninch. Rodr. Henr. etc. Et hoc etiamsi peccatum sit reservatum cum excommunicatione, ut dicunt Suar. Fill. 17 Salm. 18 Ciera i» cum Lugo et Bon20. cum Vasq. Cano et Led. (contra Nav. Sa etc. ) Vide dicta n. 265. qu. 3.

Diximus 1 . si adsit gravis causa , nempe si nequeat adiri superior sine scandalo aut nota infamiae (ut a/'jnt Conc. etWig. ), vel sine magna difficultate, puta si habens facultatem longe distet (ut dicunt Laym. Elbel et Bonac. ), et ex alia parte urgeat necessitas commuoicandi vel implendi praeceptum annuae confessionis,aut ne diu poenitensmaneatinpeccato mortali, ut dicunt communiter omnes praefati aa.

Diximus 2. indirecte , unde (iuxta sententiam probabiliorem , allatam n. 265. qu. 1.) teuetur poenitens confessario non habenti facultatem in reservata confiteri alia mortalia non reservata , ut directe ab his absolvatur et indirecte a reservatis, ac deinde tenetur , cessante impedimento, reservata confiteri confessario habenti potestatem , iuxta dicenda in dub. seq. et da censur. l. 7. n. 91. Et sic pariter, si non habeat aliud mortale non reservatum et dubitet de contritione, urgente praecepto confessionis , tenetur confiteri saitem aliquod veniale vel mortale alias confessum. Ktc/e dicta d. n. 265 . Dubitatur 1. An si impedimentuoi

(10) Tract. 14. n. 76. (H) Q. 9. art. 2. n. 9. (12) N. 372. (13) P. 8. $. 3. n. S. (14) N. 74

(15) De poenitentia c. 13. p. 6. u. 74.

(16) D. 31. s. 2. (17) N. 303. (18) Ibid. n. 73. (19j Loe. cit. (20) ihii.

fcleiindi siiperlorom sit perpetuiim , possit lunc inferior directe absolvere peccalum reservatum sine censura, ita ut poenitens deobligetur in posterum ab adeundo superiore, si postea cessabit impedimentura. AfBrmant Sanch.i et Salm. «, quia (ut dicunt) nuUo iure cavetur adesse onus sepraesentandi ad superiorem pro peccatis sine censura reservatis , quae supponuntur eo casu direcle absoluta. Sed verius docent Suar.3 Lay.^ etCieraScum comm.,quod extra articulum mortis nullus inferior sacerdos potest directe absolvere a reservatis : Extra quem articulum (dicit Trid.^) sacerdotes nihil posse tn casibus reservatis. Hoc vero procedit in oasibus episcopalibus, nam in pontificiis regula iuris est (ut bene ait Suar.'') quod quoties non patet aditus ad pontificem , possit poenitens directe absolvi ab episcopo vel , cum etiam adsit impedimentum adeundi episcopum, a quolibel confessario, cum onere in posterum se praesentandi ad pontificem quando poterit, si impedimentum non est perpetuum; nam si est perpetuum, omnino liberatur, iuxta dicenda lib. 7. n. 88. De absolutione aulem horum casuum papalium pro eis qui sunt impediti pontificem adire, vide alia dicenda de cens. lib. 7. n. 84.

Dubitatur 2. Utrum habens peccatum reservatum, si desit confessarius qui habet facultatem , teneatur confiteri apud inferiorem, urgente necessilate communicandi. Quamvis negativa sententia non sit improbabilis , communior tamen et probabilior est affirmativa , quia ante communionem fieri debet confessio , saltem formaliter integra, quando materialiter fieri aequit. Vide dicta n. 265. quaest. \ .

Dubitatur 3. Utrum huiusmodi poeDitensvolensconfiteriapudinferiorem, teneatur tunc mauifestare tam mortalia reservata quam non reservata. Vide ibid, qu. 2. ubi diximus probabilem esse sententiam negativam, nisi mani(1) Vec. I. 2. c. 13. n. 24. (2) De eeMur. e. 2. p. 4. u. 40. (3) D. 30. s. S. B, 8. (4) C. 12. n. 10. (B") N. 104. (6) Sesc. 14. cap. 7. (7) Loc. cil. (8) D. 10. m »*nml. 5. j). q. iV . 2. .

DE POENITENTIA

festatio r«servatorum sit necessaria n> confessarius possit recte iudicare tl» dispositione poenitentis et opportunii remedia praescribere. Unde si confessarius interroget, tenetur omnino poenitens etiam reservata manifestare , nam (ut bene ait Lugo^) esto poenitensr per se aliquando non teneatur aliqua manifestare, debet tamen ea patefacere, si iuterroget oonfessarius, qui iu& habet agnoscendi statum eius conscien» tiae, tam uti iudex ut recte possit iii* dicare de dispositione , quam uti rae* dicus ut remedia salutaria queat applicare. Et huic videtur collimare id quod docet d. Th. 9 qui aii:' Etiamsi sacerdos non possit de omnibus absol vere^ tamen tenetur poenitens ei omnia confiteri %tt (nota) quantitatem totixk» culpae agnoscat.

586. « 3. Si sup^rior iniuste negoi facultatem absolvendi a reservato, po3se ab alio confessario etiam direote ahsolvi, affirmant Henr. et Diana esas probabile. Sed rectius negant Laym.^ card. Lugo ^2 (Et hanc tenendam puto^ oum communi quara tuentur Lugo ^ Laym. ^< Salm.i^ et Ciera cum Suas* Soto Alensi Med. etc. Ratio, tum qui% ex Trid. ut supra , sacerdotes infericK res nihil possunt in reservatis, tura quia, sicut valida est iniusta reservafc^ tio , ita etiam iniusta denegatio facuW tatis ).

» 4. Pecoant superiores, si sine iusta causa difficiles se praebeant in concedendis licentiis pro absolutione reservatorum. Quintan.*? ex Fag. Conc. et aliis 10. Et si ex negatione timeatur grave subditi detrimentura , peccant contra oaritatem et iustitiam. Lugo Diana 18 (Unde ait Ciera cura Suarez ex d. Th. superiorem regulariter uon debereessedifficilem in concedenda facultate; ac proinde peccare si eam neget, casu quo sciat poenitentem nullo modo posse iuduci ad ipsum adeundum).

» 5. Si superior confessario reguia—

(10) P. 2. l. 4. rc8. 29. (li) L. 5. Ir. 6. c. I^, (12) D. 29. 0.188. (13) Ib. n. 148. (14) C. 15. u S (IS) Dc poenit. c. 15. p. 4. n. 62. (10) n. 1. n.l2G. (17) T. 3. n. 13.

a8> P. 0 t *• • 06. (10! D. 1. n. 109.

CAP. II. DE MINISTRO S

riom adhoc deputato neget fSicultatem absolvendi, confessarius autem iudicet debere concedi, potest is pro ista vice absolvere. Aversa * Lugo 2 referens sic declarasse Clemen. viii. haberique in quarto tomo bullarii, bulla 26. Urbaoi VIII. (Ita etiam communiter Salmant.' cum Gabr. et Viva ^ qui notat quod t6 pro ista vice, intelligitur toties qaoties interciderit. Et de hoc Cont. Tourn. 5 profert decretum s. c. de consensu Urbani viii.) et Qaintan.^ dicens non esse dubium ea de re: additqae ex aliis septem probabile esse , idem posse , si virQ religioso, pio, docto et prudenti , licet non ex designatis de facto, ueget Diana ex Pellizzario (qui vult idem esse, si poenitens ipse pelat) et aliis. Imo Quint. 8 censet probabile quod idem Geri possit, si superior adiri nequeat et urgeat tempus celebrationis vel communionis, v. g. quia sine nota non potest absliuere , cum alii omnes communicent, 9 ex Trull. et aliis 6. Denique Diana ootat ex Suar. regulares semel sine licentia suorum superiorum posse absolvi a reservatis , puta eos qui adhuc et quatenus hoc privilegium coramune habent cum ff. minoribus, quorum id esse testatur Emmanuel Rodr.

» 6. Nihilominus certum est posse aliquando superiorem iustis de causis negare facultatem et cogere subditum ut ad se veniat. Card. de Lugo Nam si ex casu reservato grave scandalum vel damnum communitatis timeatur , potest superior negare absolutionem donec poenitens per se vel confessarium superiori det sufficientem notitiam ad illud evitandum: alias non est satis tulus nec dispositus ad absolutionem. Quare si confessarius eo casu urgeat absolutionem , debet is attendere ut poenitens obligalioni suae satisfaciat in adhibendo remedio communi

(1) Q. 17. s. 5. (2) D. 20. s. 4. (3) Ib. n. 63. (4) Quaest. 9, art. 4. n. 7. (S) Loc. cit. n. 5S1. (6) T, 3. sect. 11. (7) P. 3. res. 126. et p. 6. t. 6. rcs. S6. el p. 9. t. 3. r. 18. (8) L. c. (9) Ibid. (10) P. 2. ir. 2. res. 26. (11) De rel. l. 2. c. 13. (12) T. 1. qq. reg. q. 62. arl. 6. (15) Loc. cil.

Dc rcl. .0. c. S. n.lO. (IS) D. oO.s.l. n. G. llti> Man. c. 17 n 261. D 20 69.

CRAM. POENIT. DUB. FV. 153

malo vel damno, si sit eiuspericulum^ quia nisi hoc faciat non potest absolvi, non ex defectu iurisdictionis, sed quia non est dispositus. Ad hoc tamen requiritur ut et obligatio poenitentis certa sit et alia remedia adhiberi non possint. Suar. i-*.

587. » 7. Peregrinus, qnoad reservationem, iudicandus est iuxta dioecesim in qua versatur: in qua quae reservata sint, discant pastores ex agendis aut consuetudine. »

Quaeritur igitur an peregrinus discedens in aliam dioecesim possit ibi absolvi a casibus reservatis. Si peccatum in utraque dioecesi est reservatum , commune est apud omnes non posse absolvi a quolibet confessario ; ita communiter Suar.^s Nav.i^ Lugo « Bon.i^et alii passim.Posse vero absoivi a confessario habente facultatem in reservata, dicunt Suarez Bon. et Lugo 19 et p. Milante20 ac Viva^i cum communiori , quia (ut ait Suar. ) talis poenitens iudicandus est quoad confessionem tamquam incola illius dioecesis.

588. Sed dubitatur 1. An possit absolvi a simplici confessario peregrinus habens peccatum quod est reservatum in illa dioecesi, sed non in patria.

Prima sententia affirmat quam tenenl Fagund. et Stoz apud Croix^Zac Sotus apud Viva23 (qui probabilem putat) el alii apud Suar.24. Ratio quia peregrinus debet iudicari iuxta leges superioris sui, cuius tacito consensu confessarius loci eum absolvit.

Secunda sententia vero negat et hanc tenent Suarez^s Lugo26 Bon.27 Conc.23 Wig.29 Ciera 30 et Salm.3i cum Vill. Diana Aversa et Dic, ac probabilem etiara putatViva32. Ratio, tum quia peregrinus debet se conformare legibus loci in quo se subiicit iudicio sacraraentali; tura quia, sicut talis poenitens sentit coramodura ut possit a quolibet con(18) D. 5. q. 7. parl. S. §. 2. n. 9. (19) L, c.

(20) Jn propos. 12. damn. ab Alcxand. vii. p. 102

(21) Q. 9. a. 3. n. 8. (22) N, 1651. (25) Q. ft a. 4. n. 4. t. Equidcm. (24) D. 50. scct. 1. n. 6. (2S) Loc. «it. (26) P. 20. n. 72.

(27) P. S. 2. n. il. ^28, p. S70. n. 4.

(29) Tr. 14. n. 88. (50) D. I. n. 61.

'51) D.} poi ii. e. 15. 3 n. 26. (52) L. c

fessario absolvi de peccatis reservatis tantum in sua patria, prout diceraus in dubio sequenti, ita debet sentire incommodum ut non possit absolvi a peccatis reservatis in loco confessionis. Et sic resolvit s. c. episc. 17. novemb. 4 616. apud Pitton.^ Haec sententia est quidem communior et longe probabilior , quia peregrini , stanle bodierna consuetudine (ut mox infra dicetur), nempe quod absolvantur ubiquea quocumque confessario approbato , bodie non amplius absolvuntur ex voluntate suorum episcoporum, sed ex voluntate ecclesiae quae talem consuetudinem approbando tribuit facultatem ut habeantur ipsi tamquam incolae loci ubi confitentur ; cum autem reservatio (ut probavimus n. 581 . ) respiciat confessarios, non poenitentes, confessarius loci nequit absolvere eos a peccato in quo sibi limitata est iurisdictio a suo ordinario.

589. Dubitatur 2. An possit absolvi peregrinus irretitus peccato, quod est tantum in sua patria reservatum.

Prima sententia negat et hanc tenenl Auctor de offic. confess. apud Croix 2, item VegaComit. Nugn. etMegala apud Diana^ et Sot. Fag. Graff. etc. ap. Salm.^ . Ratio quia, cum peregrinus absolvatur ex licentia sui episcopi, non videtur credibile quod episcopus qui in sua dioecesi casum reservat, non reservet etiam extra.

Secunda sententia vero commuuissima et verior aflTirmat eamque tenent Lugo * Suar. 6 cum Caiet. s. Antonin. et Palud. Conc. ' Roncag. » Mazzotta 9 Croix 10 Cabass. *i cum Vasq. Bon. ac Salm. i^cum Praepos. Gabr. Henr. etc. Ratio quia sic habet universalis consueludo, ut peregrini quoad confessionem reputentur utincolae loci ubiverfcantur. Haecque consuetudo approbata est consensu praelatorum et maxime Eugenii iv. qui (uti feruntLugo etSalmant. ^^) approbavit quod ii qui in a(1) DccoiifeM. n. 620. (2)L.l. c.i. a.2. q.l8. (5) P. 1. ii-.4.r.l05. (4) De poen.c.l^. p.3.n.2o. (3) D.20.i,.71. (6) D.30.s.l.n.4. (7) P. S70. n.4. (8) P. 106. quaesl. 1. r. 2. (9) T. 3. p. 470. {lOjlV.iaol. flliL. 3.c.l2,n.l. (12)Ib. n.24

. DE POENITENTIA

lieno episcopatu bona fide versantnr, se gerant in ordioe ad confessionem sicut incolae illius loci. Valde autem rationabilis est talis consuetudo, alias confessarii vix possent uUum peregrinum absolvere, cum saepissime accidat quod neque poenitentes neque confessarii sciant casus in aliena dioecesl reservatos.

Tdque confirmatur ex bulla Superna Clementis x. edita 21. iunii 1670. (relata in extensum apud Croixi*) in qua sic dicitur: Posse autem regularem confessarium in dioecesi in qua est approbo' tus^ confluentes exaliadioecesiapeccatis in ipsa reservatis^ non autem in illa ubi idem confessarius est approbatus^ absoU vere , nisi eosdem poenitentes noverit in fraudem reservationis ad alienam dioe^ cesim pro absolutione obtinenda migrasr se. Quae limitatio valet non solum pro confessariis regularibus, sed etiam (imo tanto magis ) pro saeoularibus , ut recte dicunt Croixis Viva et Ronc. i^ ex declaratione s. c. apud Dianam.

Quomodo autem inteliigendum illud in fraudem reservationis , multum dd. discrepant. P. Conc.^» dicit intelligi si non fiat bona fide ; et in hoc revera conveniunt omnes , sed sic non explicatur ubi consistat fraus, quod estpunctum difficultatis. Alii vero, ut p. Mazzotta <9 cum Tamb. et aliis , explicant td in fraudem^ si casus deductus sit ad forum contentiosum, secus si occultus; sed haec explicatio non videtur congrua, cum pontifex non loquatur de foro externo, sed tantum de sacramentah*. Alii, ut p. Milante20(cui consentit Wigan. 21 ) sic expUcat: Tuoc enim dicitur poenitens in fraudem reservationis alio migrare , quando peccavit in confidentiam absolutionis obtinendae , ubf peccatum reservatum non erat. Si vero postquam crimen commisit, ut facilius absolvatur, alio divertit, non censetur per fraudem operari , quia nullointercedentedolo, sed causamaio(13)Locc.cc. (14)L. 6.p.2.n.lS02. (lS)N.i03t (16) Q. d. n 3. arl. 4. (17) P. 106. q. 1. r. % (18) P. 570. n. 4. (19) T. 3. p. 470. in finc. (20) Iii prop. 12. (lainn. al> Alcxandr. vii. p. lOH. rii) Tracl. 14.

£\P. II. m ffllNISTRO S\

tis facilitatis a sn.i dioecesi abscedit : non secus ac si accederet ad aliam dioecesim , io qua idem crimen foret reservatum , sed plures adessent poenitentiarii a quibus possit absolvi. Et ita sentit etiam Pal.i cum Basil. de Leone (quibus adhaerent Salm. 2) dum dicit habentem casus reservatos posse peregrinari ea intentione ut alii confiteantur. Sed huic eyplicationi , nempe quod illud m fraudem intelligatur de peccato in confidentiam, neque acquiescere valeo, cum pontifex prohibeat absolvi non qui peccant in fraudem , sed qui in fraudem migrant ad alieDam dioecesim. Alii, ut Passerin. 3 et Auctor libri Istruz. per li novelli confess. et Campione 5, dicunt poenitentem tunc migrare in fraudem, si ad Bolum finem obtinendi absolutionem alio discedat, sine alio rationabili raotivo. Alii tandem probabilius, ut Lugo 6 cum Fagundez Roncag.' et Viva» cum Port. explicant t6 in fraudem, quando quis alienam petit dioecesim ob principalem finem obtinendi absolutionem vitandique iudicium proprii pastoris. Ratio quia fraus dicitur intervenire ubi lex redditur elusoria, ut ait Barbosa 9. Eluderetur autem hicreservationislex, si poenitens alio migraret ex principali motivo petendi absolutionem. Unde bene ipse absolvi poterit, si abscesserit ad aliquam dioecesim ob aliquem honestum finem , puta negotii agendi vel indulgentiae lucrandae, vel ut confiteatur cum minori incommodo aut citius confessionem expediat, vel ut confessarium iucognitum aut pruden,tiorem inveniat, qui melius eum dirigat et tranquillitati conscientiae consulatet similia. Secus(utdiximus) si ibi accederet ex principali fine ut eflfugiat iudicium sui superioris vel ut facilius absolvatur. Neque tunc proderit huic poenitenti quod bona fide credat hoc ei non esse vetitum; nam licet tunc ipse non migraret cum fraude , revera tamen migraret in fraudem reserva(1) Tr. 3. a. 1. p. 24. J, 8. u. 4. (2) De leg. e.5. P.5.S.2. n.63. (3) T. 1. q. 187. a. 1. n.S62. (4^ Pail. 2. cap. 22. n. S05. (S) P. 65. n. 18. rti) D. 20. n. 70. (7) P. 106. quaesU 1. r. 2;

IRAM. POENtT. nUB. IV. 185

tionis. Et hoc dicit Ronc. procedero etiamsi poenitens accederet aliquo ad confessarium habentem facultatem absolvendi a reservatis, quia tunc etiara eadem fraus interveniret. Idemque ait Mansi<<(cui adhaeret Ronc.12) de eo qui in fraudem reservationis peccatum reservatum in patria extra comraitteret, ad hunc finera obtinendi ibi postea absolutionem. Sed huic ego non adhaereo, quia hic non iara raigraret in fratirdem reservationis pro absolutione obtinenda, ut habetur in bulla Clementis (ut supra hoc lib. 589.), sed migraret alio ne incurreret reservationem.

590. Dubitatur 3. An poeniteus extra dioecesira possit absolvi a censura quae tantura in patria est reservata. Affirraant Passer. et alii. Sed raelius negant Wig. <'* et Ronc. ^^. Ratio quia tota facultas simplicis confessarii absolvendi a censuris habetur ex c. Nuper, de sent. excom.^ ibi autem dicitur simplex confessarius non posse absolvere a censuris quando sunt reservatae, quapropter in censuris reservatis confessarius siraplex nihil potest.

591 . Dubitatur 4. An peregrinuspeccando in alia dioecesi,ubi casus ille est reservatus , incurrat reservationem et nequeat ibi absolvi nisi a facultatem habente.

Prima sententia nes,ni ^ et hanc tenent Pelliz. Diana et alii apud Mazzotta <6 qui probabilem putat', quia peregrini (ut asserit ex Sanch. Azor. Con. etc. ) non tenentur legibus loci in quo versantur, nisi ibi saltem quasi domiciliura habeant.

Secunda sententia taraen probabilior affirmat, quam tenent idem Mazzot. et Aversais. Ratio, tum quia, licet peregrinus probabilius (ut dixiraus de legib. lib. 1. n. 156.) non subiaceat legibus loci per quem transit, taraen ratione delicti illo tunc quo peccat fit subditus; tum quia et fortius (ut dixiraus w. 588.) confessarius, quera respi(8) Q. 9. art. 5. n. 4. (9) Axioai. 102. n. 4. (10) P. 106. q. 2. (11) De cas. res. p.l. q. 1. n. 19. (12) Ibid. (13) T. 3. q. 187. n. 470,

(14) Tr. 14. u. S». (IS) P. 106. q. 1. r. 2. (10) P. 4^7. (17)1:.. c. riS) Q. 17. socl. 3.

De Ltgorio Mor. 11.

30

cit reservatio, non potest absolvere peregrinos, nisi iuxta limites iurisdictionis quam habet a suo ordinario.

Incurret igitur iste peregriuus casum reservatum , non tamen incurret excommunicationem illi annexam, ut verius dicunt Coninch. i Suar. 2 Salm. 3 cum Sylvest. Avila Covar. ao Mazz. ^ cum Sayr. (contra Abbat. Graflf. etc. ) idque probant ex cap. A nobis 21 . rfe sent. excomm. , ubi sic dicitur : Solos subditos comprehendi sub excommunicatione lata ab episcopo pro futuris delictis. Ratio est, quia excommuuicatio non potest ferri nisi in subditos et contumaces; peregrini autem, quamvis constituautur subditi ratione peccati ; tamen , cum ante peccatum non fuerint subditi , nequeunt dici contumaces. Et hoc sive excommunicatio sit inflicta per modum sententiae particularis sive per modum statuti generalis; quia alienigenae non subiacent his censuris, nisi contraxerint domicilium vel quasi in loco ubi illae sunt latae, ut probabiliu^ dicunt Salra. 5 cum Sanch. Less. Sylv. Bon. Candido Sayr. Avila et Covar. (Vide dicta l \ .n. 156.). Excipit Mazz. 6 excommunicationes quae feruntur per statutum respiciens commune bonum territorii etc. Vide dicta l 1. n. 157.

592. Dubitatur 5. An peccans intra ^dioecesim, sed in monasterio exempto, incurrat casum reservatum.

Prima sententia uegat et hano tenent Baucius et Henriq. apud Diana qui probabilem censet. Ratio quia (ut dicunt) non incurritur reservatio, quando committitur peccatum ubi nuUa est reservatio.

Secunda sententia vero communior quam amplectimur aflirmat , eamque tenent Suarez « Con. 9 Pal. ^ Fill. » Conc. 12 et probabilem putant Bon.iSj el idem Diana^^cum Bord. SalasPasq.

(1) D. 13. dub. 7. n. 88. (2) Dc censuris

d. sect. 1. n. 8. (3) Eodem tit. cap. i. p.

*J. uum. 117. (4) Loc. cit. et t. 4. pag. 263.

[S) De ceusur. ibid. n. 116. el 117. (6) Loc. cit. (7) P. 10. tr.i4.r.7. (8) De cens. d. S. sect.4. n. 6. (9) Dub, 13. eod. lit. dub. 7. n. 63. (10) T. 1. tr. 5. J. 1. p. 24. §. S. u. 30. (11) Tr. 11. u. 149. Depoeuit. p. S70. », S. (15) De ceu$. q. 1. p.

. DE POEitltENTiA

Vidal. etc. Ratio (ut dbw.#nt) quia mo« nasteria regularium, esto sint exempta quoad personas, non tamen sunt exempta quoad locum.Sed haecratio non omnino suadet, quia (ut diximus U 1. n. 157.) probabiliter huiusmodi mona-< steria etiam quoad locum sunt exempta, dum Tridentinum 15 appellat tam personas quam loca exempta. Ratio mihi potior est, quia oasuum reservatio (ut diximus n. 581.) non iamrespicit poenitentem, sed confessariura cui limitatur iurisdictio: unde confessarius qui absolutionem non ex alia impertire potest huic poenitenti quam ex facultate sui episcopi nequit illum absolvere, cum ab eodem episcopo facultas sit ei limitata. Et ob eamdem ra~ tionem idem dicendum cum Roncag.i^ Conc.17 Salm.i8Lugoi9 et aliis, si talis poenitens peccatum quod est reservatum in sua patria commiserit in dioecesi ubi reservatum nou est: is quidem non poterit in propria dioecesi absolvi a simplici confessario.

593. DubitaturB. An episcopi possint absolvere peregrinos in sua dioecesi versantes a casibus papahbus et cum eis dispensare in irregularitatibus et suspensionibuspapaereservatis. Qaoad hanc dispensationem pertinet decisum est a Gregorio xiii. (ut refert FagD.20) nihil posse episcopum cum alienigenis, etiamsi hi fungentesofficio praetorisaut medici in eius dioecesi commorentur. Quoad absolutionera verocasuum, commune est apud dd. quod episcopus bene potest absolvere peregrinos a casibus papalibus, modo sint occulti, ex facultate Tridentini in c.LiceatQ. sess»

594. Ita Suarez2i Sanchez22 Bonacina23 et Barbosa 24 cum Henriq. Zer. Garcia Naldo Duardo Navarro Bossio Marchino Trullench. Homobono etc. Nec obstat quod concilium hanc facultatem episcopis concesserit tantura erga delin-'

595. u. 8. (14) L. c. (io) Se&s. 14. c. 8. de ref. (16) P. 106. q. 1. r. 1. (17) Loc. cit. (18) Da poeuil. c. 13. p. 3. n. 26. (19) D. 20. n. 72.

(20) In c. Dilectus, de tempore ord. n. 36. p. 37a.

(21) De poenit. d. 30. cect. 2. n. 3. et do censur. d. 41. sect. 2. n. 12. (22) Dec. I. 2. c. 11. n. 8. a«l 17. et de matr. I. 3. d. 23. n. 12. (23) Dc cens. d,

1. q. 3. p. 2. a. S. (24) lu Tnd. I. c. n. 43w

tXP. ti. Dfi MINiStRO SACllAM. POEMt. t)tJ&. IV.

quentes sibi subditos; nam, uti recte dicunt aa. praefati, subditi etiam dicuntur tales peregrini qui in foro sacramenlali subiiciuntnr episcopo dioecesano. Idque refert Suar.i declaratum fuisse a s. c. quae respondit, posse absentem a sua dioecesi absolvi ab episcopo illius dioecesis in qua moratur, non autem a suo; rationem reddens , quia concilium indicto c.Liceat loquitur de absolutione sacramentali in foro conscientiaequaerequiritpraesentiam.

Eandem autem facultatem habent vicarii capitulares sede yacantC) ut dicunt communiter Sanch. * Croix ' et Salm. * cum Bon. Henr. et Avila. An autem eamdem facultatem habeant abbates et alii praelati habentes iurisdictionem quasi episcopalem. Negant Concina ^ Barbosa ^ cum Garc. Gav. Led., item Suar. ' ex quadam declar. s. c. ubi dictum fuit : Jn hoc decreto Trid. non comprehenduntur habentes iurisdictionem ordinariam et quasi episcopalemy sed tantum episcopi privative quoad omnes alios. Ratio quia talis 4'acultas specialiter episcopis est concessa, et in concessionibus stricte iuterpretatio facienda est. AfBrmantvero Sanch. * Croix 9 Salm. <o cum Henr. et Avila Fagn. ii, item Sayr. Duard. Pal. Portel. Trul. Boss. etc. apud Barb. 12. Ratio tum quia ( ut probat Fagnanus ) nomine episcoporum veniunt etiam praelati qui habent iurisdictionem quasi episcopalem privative ad episcopos, tum quia, quando conce<;sio facta est in iure, habet rationem legis, quae extendi debet ad omnes casus ubi eadem ratio currit; eadem autem ratio procul dubio currit tam pro episcopis quam pro huiusmodi praelatis, quia alias eorum subditi non haberent ad quem recurrerent pro absolutione praedictorum casuum. Neque obstat,ait Sanch., declaratio s. c. quia de ea non coostat

(1) L. c. de c«n>. o.iO. (2) Dec. 1. 2.c.ii. n.i5. (5) L. 7. n. iSS. (4) De cens. c. 2. p. 5. n. M. (8) P. B71. n. 8. (6) In Trid. sess. 24. c. 6. n. 7. (7) 5. p. t. 4. d. 30. sect. 2. n. 9. (8) Loc. cit. n. 6. et de malr. 1. 8. d. 5. n. 6. (9) L. 7. n. i41. (10) L.c (1 i) In c. Accedontibusde oxces. prael. n.2U. [VI] Loe. c (io) N. i3. (14) Alleg. 59. u. 18. lla^ Loe. cit. (16) Ibid (17) Cil. ntm. »4.

authentice, neque illi (ut ait) necessario standum est. An praelati regnlares hanc habeant facultatem in subditos, Affirmant Sanchez apud Barb. i< ob bullam s. Pii v. Sed negat Croix 15 cum Dicast. ex decr. s. c. et Mendo ^6 confutat dictam bullam.

Hic autem notandum 1 . ex praefata declaratione s. c. (contra id quod dicunt Salm. cum Suar. Sanch. Bon. etc.) decisum esse, quod episcopi extra sacramentum poenitentiae non possunt absolvere a praedictis casibus papalibus. Idque fertFagn.*» declaratum fuisse etiam a Greg. xiii. Notandum 2. declaratum quoque esse a s. c. (apud Fagn.<9) quod si episcopus inciderit in aliquod crimen, de quo fit mentio in dicto c. Liceat, poterit deputare proprium ipsius coufessarium, esto sit extra suam dioecesim, ad se absolvendum cum eadem facultate qua ipse posset alios sibi subditos absoivere. Notandum 3. ab eadem s. c. concilii declaratum fuisse ( apud Fagn. 20) non esse tutum in conscientia qui absolveretur aut dispensaretur a proprio episcopo in casibus, sive irregularitatibus aut suspensionibus contractis ob crimen patratum coram duobus vel tribus testibus, quia Tridentinum utitur termino occultis , quod proprie loquendo est illius quod probari uon potest. £t ita etiam sentiunt Graff. Garc. et Armendar. apud Barb. 21 asserentes dici occultum quod non potest probari. Sed alii coramuniter dicunt illud esse occultum quod non est notorium, et quod potest aliqua tergiversatione celari, etiamsi per aJiquos testes probari possit; ita Suarez 22 Sanchez 23 Bonacina 24 cum Avila Regin. Azor. CoQtin. Tournely 25 cum Sayr. Salmantic. 26 cum Pal. Henriq. Pelliz. etc, item Barbosa 27 cum Mol. Comit. Fagn. Gav. Vival. Vega Sa Gutt. Piasec .

(18) In c. Dilectut de temp. ord. n. 36. p. 37^.

(19) Ibid. n. 34. (20) N. 37. et 38. (21) Ih Triil. sess. 24. c. 6. n. 2S. (22) T. 4. d. 13. secL2. n.2 (<i5) De matrim. lib. 8. d. 34. n. 66.

(21) De censuris d. 1. qu. 3. p. 2. d. fl.

(20) De ceusuris p. 1. c. &. arU 1. r. 5. v. l*ossiift( cpiscopi. (26) De censuris c. 2. n. S. 69 tsa) Loe. «U. u.

DgoliQ. Duard. Marchin. Boss. et aliis innumeris ex Glossa apud Cont. Toar. quae ait : Quandoque dicitur occultum quod probaripotest. Hincdocent Sanoh. Cont. Tourn. Bonac. cum Avila Azor. et Reg. ac Salm. < cum Pelliz. Henr. Pal. etc, tunc crimen dici publicum quando scitur a maiori parte oppidi, viciniae, vel coUegii, modo (ut aiunt Sauch. Salm. 2 et Cont. Tourn.) saltem ibi sint decem personae.

Utrum autem episcopus possit cu^m peregrinis dispensare in votis et an cuna impeditis adire pontificem, urgente necessitate, possit etiam dispensare in irregularitatibus et impedimeutis matrimonii. Vide dicta lib. . de leg. et lib. 3. de voto n. 262. et n. 332.

594. Dubitatur 7. An facultas a Tridentino intelligatur episcopis concessa pro solis casibus et irregularitatibus papae reservatis ante concilium. AflSrmant Floronus et Garciasapud Dian.3 ex quadam declaratione Gregorii xiii. ubi dictum fuit episcopum non posse absolvere monialem frangentem clausuram ab excommunicatione occulta reservata pontifici ob bullam s. Pii v. Unde idem dicendum infferunt de aliis excommunicationibus post Tridentinum impositis. Sed valde probabiliter negant Sanch. ^ cum Sorb. Bon.s Delbene 6 Renzi 7 cum Suar. et Mazz.8 ac Diana^ cum Boss. ac Beia. Ratio, quia concilium indetinite concedit episcopis facultatem absolvendi in quibuscumque casibus occultis etiam sedi apostolicae reservatis; ubi autem lex non distinguit, nec nos distinguere debemus. Ad dictam autem declarationem Gregorii xiii. respondent praefati aa. de ea non constare authentice. Sed haec respousio mihi non satisfacit; nam praeter Floronum et Garciam, ut su^ra, ac Sanctoreil. atque Zecchium It alium auctorem apud Sanch. i< qui testantur de veritate liuius declaralionis, magnam probationem mihi facit

(1) Loc. cil. (2) Ibid. (S) P. 7. tr. 2. r. 20. (4) Dec. 1. 6. c. 13. u. 76. (S) De claus. mouial. t. 1. q. 1. p. o. n. 1. p. 692. el de ccDSur. d. 1. q. S. 2. n. 1. (6) De imm. eccl. d. 8. dub. 10. (7) T. 2. p. 28S. (8) P. 4G0. (9) R. 20. et 22.

. Db POJENiTENtlA

Fagnanus <2 qui eamdem declarat. al firmam adducit; et huic auctori mic* me videtur in hoc fides neganda, ourta ipselS. annos funotus sit munere secretarii s. c. conoilii, uude melius aliis poterat callere de rebus gestis iu eadem congregatione : tanto magis quod exponit fectura cum suis peculiaribus circumstantiis : refert enim quod episcopus florentinus petiit an vigore Tridentini in c. Liceat^ potuisset absolvere quamdam monialem quae occulte et ad malum finem clausuram fregerat, non obstante bulla s. Pii v. quae subiecit moniales frangentes, necnon licentiam concedentes, comitantes, etc. excommunicationi, a qua praeterquam a romano pontificey nisi in mortis articuloj absolvinequeant. Plures cardinales seutiebant non posse absolvere , quia in bulla aderat clausula, nisi in articulo mortis^ et quia buUa confecta fuerat post concilium; sed cum alii huic sententiae non adhaesissent, res delata est ad summum pontificem qui declaravit episcopum non posse absolvere; unde animadvertendumoum eod. Fago. *3 facultati a Tridentino episcopis concessae in dicto c. Liceat^ derogatum fuisse pro casibus contentis in duabus bullis, nempe in bulla Goenae, et in hac praefata s. Pii v. propter clausulas derogatorias, nempe in prima, non obstantibus decretis cuiusvis concilii: et in hac secunda, nisi in mor-' tis articulo. Hinc dicimus quod quaelibet bulla, ubi adsunt praedictae clausulae, aufert facultatem episcopis absolvendi casus occultos papae reservatos. Non vero aliae bullae in quibus nulla adest derogatoria ciausula, ut Dian.

Dubitatur 8. An episcopi possint absolvere a casibus occultis, reservatis ab aliis episcopis etiam cura censura. Respondent affirmative Bon.is et p. Cutillus ^6. Ex eoquod in dicto cap.

(10) De haerel. c. o. dub. i. n. l. (11) Loe. cit.

(12) In c. Diieelus, de tcmp. ord. n. 32. 1. 1. p, 376,

(13) In c. Quoniam, de coust. n. 29. ct 30.

(14) P. 7. Ir. 2. r. 21. (13) De ccusur. d. 1. q. & p. 2. n. 6. (16) Addil. ad Manciu. pracl. visit inlum' p. 3. de ca». rescr. dub. 58.

CAP. II. DE MINISTRO SACRAM. POENIT. DUB. IV.

4b9

Liceat Tridentini dicitur concecli omnibus episcopis facultas absolvendi delinquentes in quibuscumque casibus occultis^ etiam sedi apostolicae reservatis. Ex qua particula etiam satis ostenditur comprehendi facultas absolvendi a casibus et excommunicationibus adhuc ab aliis episcopis reservatis. Hanc opinionem olim probabilem censuimus, sed postraodum negativam coflcti fuimus tenere ex duplici declaratione s. c. conc. sub die 24. ian. 1711. et die 29. novemb. 1712. K Sed maxime ex declaratione emanata a Bened. XIV. die 21 . augusti 1752. quae incipit, Pias Christi fidelium etc. Cum enim in civitate lanuensi concessum fuisset privilegium cuidam confraternitati sub invocatione s. Mariae de Succursu, ut confratres eligere possent quemlibet confessarium ab ordinario ioci approbatum, cum facultate absolvendi eos in articulo mortis, et bis in vita a casibus etiam sedi apostolicae reservatis; pontifex declaravit per enuntiatum privilegium, absolvendi facultatem . . . non vero etiam ordinariis locorum reservatis ...per nos in praecitatis nostris litteris concessam fuisse^ et consequenter absolutiones . . . contra praesentis declarationis nostrae tenorem forsan de praeterito impertitas aut in posterum impertiendas^ nemini suffragari potuisse sive posse^ decernimus et declaramus 2.

Dubitatur9. An episcopus hanc facultatem Tridentini possit generaliter aliis sacerdotibus committere. Negant Henriq.Menoch. etCorduba ap. Sanch.3 qui dicunt posse tantum delegare in casibus particularibus, non verogeneraliter. Idque inferunt ex verbis concilii in dicto c. Liceat^ ubi concedilur episcopis facultas absolvendi per se ipsos aut vicarium ad id specialiter deputandum. Sed probabilius et communissime aliirmant posse episcopum generaliter commiltere vices suas quoad absolvendos casus papales occullos,

(1) Tliesaur. rcsolulioiium s. c. l. l. p. 392. (2) Vide butlar. Bened. xiv. el eumdem ilo syiiodo )ib. S. e. B. n. 9. (3) De malr. I. 2. d. 40. n. IG. 14) Loc. cil. n 17. el iloc. 1. 2. c. 11. n. 2.).

quia hoc modo iam alii sacerdotes reputantur specialiter deputati. Ita Sanchez'' Suarez ^ Barbosa ^ Layman' Croix 8 et Salm. 9 cum Navarr. Gran, Vega etc. Ratio quia facultas haec competit episcopis iure ordinario, cum ipsa sit annexa dignitati episcopali, et ideo bene potest alteri generaliter delegari. Hinc recte ait Sanch. cum Nav. vicarium episcopi non habere potestatem absolvendi ab his casibus ex generali commissione vicariatus, nisi specialiter ab episcopo committatur. Hoc quoad absolutionem casuum : quoad facultatem autem dispensandi in irregularitatibus et suspensionibus in eod. cap. episcopis impertitam dicunt Sanch. ex Suar. et Barb. 12 cum aliis (contra Mar. Alter.) etiam posse ab episcopo illam delegari generaliter cuicumqne sacerdoti cui episcopus suam facuUatem committat; hocque ex poteslate ordinaria quam episcopi habent.

Utrum autem episcopi possint absolvere ab haeresi et ab aliis casibus bullae coenae. Vide dicenda de cens. l. 7. n. 82., ubi negativam sententiam tuebimur.

295. cf 8. Superior, auditis solis reservatis, potest ab iis absolvere, et reliqua inferiori committere, ex causa urgente, qualis tamen non est mullitudo negotiorum , ut docent Suarez Fernand. et Fill., sed alia gravior ; tum quia etiam occupatissimus potest dare facultatemadeundi alterum, cum onere postea comparendi , tum quia integritas confessionis est de iure divino. »

Certum est quod nulla multitudo negotiorum potest esse sufliciens causa ad dimidiandam confessionem, ut recte ait Croix cum Suarez Layman Vasq. et aliis passim , maxime hodie post prop. 59. damn. ab Innoc. xi. quae dicebat : Licei sacramentaliter absolvere dimidiate tantum confessos , ratione magni concursus poenitentium; qualis

(S) De poenit. d. 50. sccl. 2. n. 9. (6) Iii Ti id. sess. 24. c. 6. n.4S. (7) L.l. U: S. c. 5. p. 2. n.2 (8) L. 7. n. 138. (9) De cons. c. 2. p. S. n.ni (10) L, c. de malr. n. 16. (II) L. c. deo. ii. 2u (12) L e. » 4S. (13) L. 6. p. 2. n. I3ti4.

i>. g. potest contingere in die magnae alicuius festivitatis aut indulgentiae. An autem possit superior absolvere poenitentem a reservatis, et pro aliis eum remitteread inferiorem. Alii universe affirmant, ut s. Antonin.* etPalud. Caiet. Sa et Henr. apud Laym. 2, quia dicunt hanc esse ecclesiae consuetudinem. Alii vero, utSuar.3 Nav.^ et Laym.* cum Adriano Sylv. et Cano negant hanc consuetudinem, et dicunt id tantum licere in casu gravis necessitatis, puta si superior nou posset se expedire ab aliquo gravissimo negotio, et contra necessarium iudicaret personaliter audire peccatum reservatum. Idque admittunt Lugo « Salm. ^ Croix» et Pal. ^ cum Vasq. et Con. Sed in casu rarissimo, addito quod poenitens esset in necessitate communicandi, et nollet eadem peccata bis confiteri. Hoc ultimum non videtur improbabile, posito casu cum omnibus his conditionibus ; vide dicta n. 484. et 487.

596. « 9. Qui a superiore absolutus est a reservatis potest ab iisdem postea absolvi a quovis : quia non sunt amplius materia necessaria confessionis.

» iO. Qui bona fide confitetur, ne«ciens suum casum esse reservatum, vel sacerdotem carere poteetate circa illum, vaHde quidem absolvitur, cum onere tamen comparendi, Praep. (luxtadicenda l.l. n. 91.). Similiter si confessarius probabiliter credit non esse reservatum, esto revera sit, valet absolutio, Lessius Diana <o (Cum Lugo Dicast. et Salm. et potest absolvere, gtiamsi dubium sit negativum; vide dizenda n. 600.).

» 11. Qui confitens habenti potestaleni ordinariam, delegatamve in rejervata, oblitus est inculpabiliter reservatum, potest illud postea confiteri dtiam inferiori et absolvi. Quod etiani valet, saltem si prior habuerit polesiaLem ordinariam, etiamsi prior

(i) 5. p. ui. 14. c. 19. S. 6. (2) L. S. Ir. 6. c. 12. II. iJ. (3) D. 51. ». 1. n. 10. (4) C. 2G. u. (J. 6j L, c. (6) D. 20. n.78. (7) De poenil. c 8, 5. u. 15i. (8} D. V2u4. P. 15.$;.S.q.5.

. DE POENITENTIA

absolutio ob indispositionem vel aUum defectum poenitentis invalida fuisset. Ratio est, quia is inteadit absolvere quantum potuit, ergo saltem sustuHt reservationem, quoad fieri potuit, absque sacramento. Vide Praep. 12 Merati 13 Diana i^. »

Quaeritur 1 . An in casibus aHatis a Busemb., nempe si poenitens bona fide cdnfiteatur peccatum reservatum ncn habenti potestatem, vel si inculpate peccati ilHus obUviscitur, aut de eo confiteatururgente necessitate, confessarius simplex vaHde et Hcite ipsum absolvat.

Negat Antoine et per se loquendo sua sententia satis est probabilis; ut enim diximus n. 265. quaest. 1., probabile est cum Vasquez Cont. Tourn. ArmiL Gerson. Trullench. etc. confessarium simplicem omni carere iurisdictione in habentem reservata, cum non sit suus competens iudex : ideo neque a non reservatis potest eum absolvere.

Secunda sententia vero communis et probabilior affirmat, quam tenent Suar. Pal. Lugo Concina Salm, et aHi allati dicto n. 265. Ratio quia licet confessarius non possit sine rationabiH causa absolvere a non reservatis, non absolvendo a reservatis in quae potestate caret, non per hoc tamen caret potestate in non reservata; unde quando bona fide confitetur poenitens, vel habet necessitatem confitendi , tunc bene potest directe absolvi a non reservatis et indirecte a reservatis. Et cum haec sententia sit communis, ut fatetur ipse Antoine et valde probabiHs, imo certe probabiHor, ut diximus, bene potest deduci in praxim; nam (ut probavimus n. 573.) est moraliter certum quod cum opinione probabili ecclesia supplet iurisdictionem.

597. Quaeritur 2. An si poenitens confessus sit superiori, et inculpabiliter sit oblitus peccati reservati, poterit deindecuilibetillud confiteri etabsolvi.

(10) P. 9. l. 9. res. 29. (11) De poen. c. 15. p, 2. n. IS. (12) lu 5. p. i]. 9. d. 4. ii. 24.

(15) T. 5. .1. 50. s. 5. (14) P. 4. U. 4. rs». 124. o 529. I* 5.

CAP 11. DE MINISTRO S^CRAM. 1»0ENIT. DUB. IV.

471

Pmma ^enteniia communissima affirmat et hanc tenent Busemb. ut supra, Lugo 1 ( qui vocat communem ) Sanchez 2 Pal. 3 Holzm. * Ciera ^ Viva 6 Salm. ^ { qui etiam asserunt communem) et Escob. s cum Cano Fill. et Adriano Cov. et Led. Ratio quia praesumitur superior poenitentem recte dispositum velle liberare ab omni vinculo peccatorum a quo potest ; idque videtur confirmari verbis illis quae ad absolutionem praemittuntur : In quantum possum et tu indiges etc. Et hoc admittunt Pal. ^ Salm. cum Con. et Aversa (contra alios), etiamsi confessio fiat apud inferiorem delegatum, quia adhuc censetur superior velle per illam reservationem auferre.

S^cunda sententia vero negat, eamque tenent Suar.^i Conc. 12 Antoinei^, item Sylvest. Ang. RoseL et Gabr. ap. Lugo 1* et forte probabiliorem vocat Holzm. Hi dicunt non tolli reservationem sive confessio fiat superiori sive delegato. Ratio est valde urgens, quia ad auferendam reservationem requiriturut peccatum subiiciatur iudiciosuperioris, eo quod finis reservationis est (ut probavimus n. 581 .) nedum ut poenitentes a peccato absterreantur, sed etiam ut convenientem medicinam el poenitentiam recipiant. Unde non censetur ablata reservatio, nisi ex aliquo positivo indicio habeatur praesumptio, voluisse superiorem reservationem auferre, ut recte dicit Concina ; vel nisi poenitens (ut ait Suarezi^) ad hunc finem adiverit superiorem vel habentem facultatem, ut ab omnibus reservatis absolvatur, et hanc suam intentionemilli manifestaverit. Necnon, bene excipit Suar.is^quando privilegium fuerit concessum in favorem poenitentis, prout est privilegium iubilaei et bullae Cruciatae. Caeterum, praecisis istis tribus exceptiouibus, hanc secun(1) D. 20. n. 8S. .)t 89. (2) De matiim. 1. 8. d. 18. n.21. (3)P.lS.S.lS.n.S. (4) P. 184. n. 697.

(8) D. i. n. 90. (6) Q. 9. art. 4. n. 2. (7) De l.oeuil. c. 13. p. 3. n. 43. (8) L. 16. n. SIO.

(9) L.c. (10)L. c.n. 4S. (11) D. 31. s. 4. n. 12. (12) P. 873. n. 14. (15) P. S30. qii. 6. {ii] D. 20. n. 85. (18) N. 18. (16) N. 20. (17) T. 4. sui)^.!. 4 20. ail. 2, (18) Cas. 28.

dam sententiam probabiliorem censeo, et hanc Sylvius tenet ut veram cum Sylvestr. Angelo Adriano Navar. Covar. Bonac. Sa Coninch. et aliis pluribus, quibus consentit Pontas.^s et adhaeret Contin. Tourn. Licet prima videatur etiam probabilis, tum ob auctoritatem dd. qui (ut fateturipse Concina) communiter eam docent; tum quia probabiliter potest praesumi superior consentire ut auferatur reservatio semper ac poenitens confitetur apud habentem potestatem. Omnino tamen dicendum puto, reservationem non auferri, quando adesset positiva praesumptio, quod si superior audivisset peccatum reservatum^jbsolutionem distulisset.

598. Quaeritur 3. An per confessionem inoulpabiliter invalidam tollatur reservatio. Negat p. Conc. 20 sive confessio fiat ordinario sive confessario delegato. Ratio quia superior non tolUt reservationem, «isi sacramentaliter absolvendo, unde qua«do confessio est invalida non aufertur reservatio; inferior contra, cum nihil possit in reservata extra sacramentum, quoties sacramentum est nuUum peccata manent reservata. Sed communis sententia et probabilior affirmatethanc tenent Suarezii Wigandt22Lugo« PaL24 Holzm.25 Ronc.26,Viva27 Croix28Bon.29cum Vasq. FilL Reg. Nugno Rodr. etc. ao Salm.*» cum Sylvest. Cai. et Conc. Ratio quia reservatio principaliter ordinatur ut peccatadeferantursuperiori utque ipse super ea ferat iudicium praebendo monita salutaria ac poenitentiam imponendo; unde semper ac subditus suum peccatum subiicitiudioio superioris vel alius habentis facultatem, iam obtinetur finis reservationis. Neo valet dicere quod tam ordinarius, quam delegatus, non tollunt reservationem nisi per absolutionem sacramentalem,quae

(19) De poen. p. 2. c. 8. a. 4. s. 6, n. 880. et seq.

(20) P. 674. n. 16. (21) D. 51. sect. 4. n. 10 (22) Tr. 14. n. 77. (23) Dist. 20. n. 106. (24) P. 18. S. 6. n. 2. (28) P. 183. n. 696. (26) P. 109. quaest. 6. r. 2. (27) De iubilac« qnaest. 11. art. ult. n. 2. (28) N. 157S (29) Disl.8. q. 7. p. 8. J. 8. o. 9.

(oO) Dc poenit. c. 13. p. 3. d. 4i.

475 LIB. VI. TR.iLCT. TT. DE P0BNTTENTf4

hic deest, cum confessio sit nuUa; nam 1 cum Suarez et Vasq. si poenitens cuU

respondetur quod superior bene Dotest sine absolutione sacramentali, ut fatetur ipse Conc, reservationem auferre. Esto autem inferior non possit tollere reservationem nisi per sacramentalem absolutionem; attamen, cum subditus peccatum ei defert, tunc superior ipse, cum iam consequatur fi nem reservationis, censetur illam auferre vigore consuetudinis (ut diount Salmanticenses) communidd. auctoritate firmatae.

Quaeritur 4. An toUatur reservatio per conffessionem culpabiliter nullam.

Prima sententia negat, eamque tenent Concina Holzm. Viva Croix i eamque absolute veram vocat Roncagl. 2 citans Lugonem et Salm., sed non bene, nam isti omnino oppositum tenent. Ratio quia non praesumitur superior velle quod subditus ex sua iniquitate commodum reportet. Haec sententia est quidemvalde probabilis, sed contraria est longe communior nec caret sua probabilitate.

Secunda sententia igitur affirmat et hanc tenent omnes aa. allati pro secunda sententia in quaestione praecedenti, exceptis citatis in quaestione praesenti. Ratio quia pro confessione sacrilega currit eadem ratio ac pro inculpate nulla; alius enim est finis confessionis, alius reservationis: finis confessionis est ut remittatur peccatum, fiuis autem principalis et directus reservalionis est ut huiusmodi peccata reservata committentes subiiciantur iudicio superioris; ergo cum subditus peccatum suum superiori defertet poenitentiam abeo impositamacceptat, etiamsi sacrilege confiteatur, iam obtinetur finis reservationis, quamvis non remittatur peccatum. Quod autem peccator ex tali iniquitate commodum reportet, hoc per accidens evenit, nam licet ex volunlate interpretativa nolet auferre reservationem, si sacrilegmm agnosceret, tamen ex volunlate acluali tunc iam vult auferre. Recte vero excipiutU Wifi. el L\iUi> (t) Locc. cc. (2)R. 3. (3) De confess- n. 88l.

pabiliter reticeat ipsum peccatum reservatum; vel si (ut ait Lu^o) illa sacrilega confessione inculpabiliter obliviscatur confiteri peccatura reservatum, quia minime praesumitur superior in tali sacrilega confessione velle auferre reservationem peccati sibi non delati. Item excipit Suar. si poenitens habuerit animum non vitandi in posterum peocatum illud reservatum vel non implendi poenitentiam impositam, dicit vero tolli reservationem, si animum mutet. Item recte addit Bonacin. semper teneri poenitentem, etiarasi postea ab inferiore de illo peccato reservato absolvatur, implere poenitentiam a superiore irapositam. Item excipienda est (ut dixlmus n. 537.) confessio invalida sive culpate sive inculpate faota in iubilaeo ; quia ibi, cum pontifex non praebeat facultatem absolvendi reservata, nisi ad finem ut fideles lucrentur iubilaeum, non censelur velle auferre reservationem si illi iubilaeum non lucrantur. Vide dicta n. 537. qu. 2.

599. « Resp. 2. A reservatis absolvere potest 1. Ipse reservans. 2. Eius in spirituali iurisdictione superior. 3. Cui ipse delegavit. 4. Sacerdos interior, quando superior adiri non potest, V. gr. a reservatis papae absolvere potest episcopus eos qui Romam ire non possunt. »

Poenitentiarii maiores cathedralium, quamvis habeant potestatera ordinariam absolvendi, non possunt tamen absolvere a reservatis episcopo vel ab episcopo, et tanto rainus eara deiegare, ut habetur ex declarat. s. c. concilii die 6. iulii 1647. apud Pitton^. Idque tenent Viva < Ronc. * Barbosa 6 et Diana ' qui reprobat contrariam consuetudinera (si forte alicubi adest) tanquara irrationabiiem.

Resp. 3. Extra periculum mortis, de quo vide dicta dubio superiore, nulliis inferior per seet directe absoivera polest, nisi ex iure vel privilei^io coa('() g ai I. II. I. (.> P. M- 1. '••

iGj ( oll o«|.n.2i. (7)P. 9. Ir. 8. r. tl.

<5AP. II. 1>E MINISTRO Sj

cedatar. Dicilur 1. antem per se; quia de indirecta, et per accidens colligitnr ex dictis.

• Dicitur 2. iVm, etc. quia a casibus ^palibus absolvere potest episcopus pQT se vel vicarius, quando sunt occulti, ut docet Nav. ^

Unde resolves:

« Meudicantes ex vi iuris communis non possunt absolvere a reservatis episcopo: quia ut sic non habent poteBtatem maiorem parochis, et privilegium quod circa hoc habuerunt, sublatum est decretoUrbaniviii. an. 1628. (Hoc etiam confirmatur ex propos. 42. inter damnatas ab Alexand. vii.). Excipit tamen Aversa cum Diana 2 eos casus qui episcopis a iure tantum reservantur; imo Quintan. 3 affirmat regulares adhuc posse absolvere, sicut ante decretum, eo quod hoc in provinciis non sit promulgatum, quodDian.^ non audet probare, nisi ad episcopum non paleat recursus; tunc enim ab ipsis reservatis posse absolvere, sicut possunt a papae reservatis. Granat.Diana*. Vetiam Praep. »

Certum est quod regularesnequeunl absolvere a casibus reservatis ab episcopis, ut communiter dicunt cum aliis Salm. 7 Viva 8 et Cabassut. 9 ex bulla Greg. xui. Cum a sacra. Et hoc sive casus sint reservati ab episcopo sive ab eius synodo, ut recte ait Croix cum Viva ( quidquid dicat Pelliy. ); nam id quod agitur a synodo, principaliter ab episcopo agitur, qui est caput illius.

An autem regulares possint absolvere a casibus episcopis a iure communi reservatis, vide infra lih. 7. w. 99.,ubi dicemus probabilius esse quod possint, exceptis tamen sex casibus a Clem. viii. reservatis, nimirum, percussio clerici,duellum, violatioimm nitatis ecclesiasticae, violatio clausurae monialium ad malum finem, simo(1) C. 27, (2) P. 8. t. 7. »es. 71. (3) T. 1 . tr. 5. 8. 14. (4) P. 9. t. 6. r. 81. (S) P. S. tit. 14. T.88. (6)Q.19.d.1. (7) Depoen.c.l3.p.3.n.52. p) Iii piopos. 12. damn. ab Alexandio vii. n. 13. (9) Thoor. iur, I. 1. c, 11, n. S. (10) N. 1628. (11) D. 20. secl. 2. (12) P. S67. n. IS, (15) De »ensuf. d. 40. sect 6 n. 5 (l/i) OUt. q. 18.

CRAM. POENIT. DUB. IV. 473

nla realis et simonia confidentialis; f* cultas enim a praedictis casibus absoU vendi expresse a Clem. fuit regularibus adempta. Vide lih. 7. n. 95. Proba biliter igitur absolvere possunt procu' rantes abortum foetusanimati, cum hie casus non fuerit a Clemente reservatus; vide cit. n. 99. in fin.

600. « Resp. 4. Si confessarius dubitet an poenitens lapsus sit in mortale reservatum, si quidem dubium sit positivum, potest ( sequendo opioionem probabilem et iudicando probabililer non esse reservatum) absoIvere.Si vero dubium sit negativum, posse absolvere negant aliqui, ut Armill. Cord. etc. Probabilius affirmant Suar. Filliuc. Henr. Hurt. Bon. Lugo »

Quaeritur 1 . Utrum in dubio an poenitens incurrerit casum reservatum, possit illud absolvere simplex confecsarius. Si dubium est facti, nempe si poenitens dubitet an peccaverit graviter vel non, commuoior est sententia quod possit absolvi a quolibet coufessario; quia reservatio est strictae interpretationis, unde debet intelligi de peccatis certe gravibus; ita Coocina <2 Suar.i3Lugo4Sanch.i5 et dd. mox infra citandi cum aliis passim (contra ^Vigandt 16). si vero dubium est iuris, nempe si quis dubitaret an aliquod peccatum sit reservatum, negant Coucina et Wigandt item Arm.i et Antoine ^9. Ratio quia cum dubitatur an peccatum sit reservatum, dubitatur etiam an confessarius facultatem habeat absolvendi, unde confessarius dubiam tantum habens facultatem, non potest absolvere. Sed pariter communiter affirmant dd. ut praeter Suar. Lugo Sanchez20 docent Fill.2i Bonac.22 Escob.23 cum Sa Anacl.24 Tamb.25 Elb.26 viva 27 Diana28 Spor.29 cum Gob. et Quintan. et Salm.30 cum Aversa Portel. Dicast. Henr. Hurt. et aliis. Et hoc, sive du(IS) Dec. 1. 1. c. 10. u. 23. (16) Tr. 14. n. S5. (17) L. c, (18) V, Casus n.15. (19) P.o28.q. % (20) Locc. cc. (21) Tract, 21, c. 4. n, 172, (22) P. S. S, 4. n. S. (23) Lil,. 16, n. 447. (24) P. 624. n, 4. (2S) De cas. res. 1. S. c. 4. n. 7 (26)N.643. (27) Q.9.a.2.n.4. (28) P.4. lr.3.r.4. (291 P. 162. a. 753- (50) De f oen. c, 13,p.2. u. l&

bium sitpositivnm vel negativum, quia In utroque eadem ratio currit. Ratio autem est, tum quia (ut diximus) reservalio stricte interpretatur, tum quia me/ior est conditiopossidentis, unde licet dubitetur an peccatum sit reservatum, certum tamen est confessarium suam possidere facultatem absolvendi. Praeterquam quod cum haec sententia sit communis et certe probabilis, certum etiam est ecclesiam iurisdictionem supplere, iuxta dicta n. 573., et sic respondetur rationi oppositae.Neque obstat, ut obiicit Conc.,quod Clemens viii. prohibuerit omnibus confessariis etiam privilegiatis absolvere a.casibus, etiam dubiis in bulla coenae reservatis, et in exir diV . Perlectis declaretur percussio clerici esse reservata papae, etiam quan3o dubitatur num sit levis vel gravis; namhuiusmodi prohibitiones magis firmant nostram sententiam, quod confessarius in aliis casibus possit absolvere, qui sunt dubie reservati; exceptio enim firmat regulam. Hic autem sciendum quod Clemens ( ut referunt Ronc. et ipse Antoine auno 4602. de3retum illud moderavit de medio au'erens verba illa, dubie reservatis.

^iimitant vero hanc sententiam Bolac. et Sanch. 2 ac Bonasp. et Alph. de Leone apud Salmant. 3 (atque probabile putat Diana *) si crimen in foro exterDo habeatur ut certum, quia tunc idem tudicium formandum est pro foro interno. Sed verius refiilant hanc limitationem omnes aa. pro nostra sentenlia citati, et signanter Salm. Lugo Escob. Sporer et Tambur. Ratio quia in fbro externo non creditur poenitenti, quia nemo in causa propria testari potest; aliud tamen est in foro interno, ubi omnino credendum est poenitenti, ciKu ipse tantum possit esse suae conicientiae testis.

Quaeritur2. An qui confessus est inferiori peccatum dubie reservatum, omnino iiberetur a reservatione, etiam»i postea illud cognoscat ut certum. Ne(l)Locc. cc. (2) Locc. cc. (3) Ibid. n. 1 4. (4) L. c. (5) Dist. 20. n. 22. (6) L. 4 6. n. 45 < • (7) P. 262. n. 734. (8) Quaest. 6. art. 2. n. 4(9) Dec.l.4.c.44. (lO)De poen.c. l3.D.2.n.^6, DE POENITENTIA

gat Concina, quia, Ifcet peccatum dit* bie reservatum ob dubietatem facti possit absolvi a quolibet confessfwio, tamen quando de illo poenitens postea certe recordatur tenetur adire superiorem; confessio enim peccati dubie reservati non efficit quin pecoatum illud sit reservatum. Sed communiter alii afiirmant, ut Lugo 5 Escob. 6 Sporer ^ Viva » cum Bald. ex Sanchez 9 et Salmant.»o cum Dicast. Aversa et aliis. Ratio quia cum peccatum dubie reservatum est confessum, iam directe est absolutum (ut ipse Concin."concedit), ac proinde manet directe ablata reservatio: unde, quamvis teneatur poenitens, cum recordatur peccati certi, prius confbssi ut dubii, illud iterum tanquam certum confiteri, ut ad supplendam integritatem illud exponat uti erat in conscientia, eiusque cognitam gravitatem confessario manifestet, iuxta dicta n. 478.; tamen non tenetur amplius se sistere superiori pro ablatione reservationis, quia, ablato peccato, ablata est etiam reservatio.

601 . Quaeritur 3. An absolvi possit a reservatis qui peccavit in confidentiam licentiae. Videtur negare Covarr. et alii apud Lugo ^2. Sed affirmandum cum coramuni sententia quam tenent Sanoh.>3Fill.i^ Lugois cum Vill. Led. etc. ac Salmant.i6 cum Bonac. Molf. Aversa Gabr. etc. Ratio quia, esto concedens licentiam nolit ut peccatores proptdr ipsam facilius peccent, non tameti excludit quominusii qui occasione eius peccaverint, possint absolvi, si vere proponant illud vitare.

Quaerituir 4. An licentia data de absolvendis reservatis extendi possit ad peccata post ipsam commissa. Distinguendum: Si concessio facta fuit praecise pro peccatis narratis vel per tot vices commissis, lantum pro eis vale* re potest. Secus vero si licentia est con-^ cessa indefinite; ita communissime et valde probabiliter Lugo cum Bonac et Praepos. Ronc.*^ cum Passer. Manai

(I ) N. 15. H2) Dist. 20. n. ^29. (13) Dec I. 4 c. 54. n. 18. (44) Tr. 8. n.262. (45) N. 430 (I6)lbid.p.5. n.40. (17) Dist.20. n. 422 (l8)P,JI0.n. 7.

CAP. II. DE MINISTRO

etGabr. ac Salm. < cum Aversa Leand. Dic. etc. Dummodo, recte limitant, non interponatur magna distantia (puta ultra mensem, ut ait Ronc. cum Mansi ) inter concessionem licentiae et commissionem novarum culparum: intellige, si pro quodam particulari poeuitenle sit tantum impertita licentia. Item bene advertit Roncagl., praefatam sententiam non procedere, si licentia impertita fuerit intuitu alicuius festivitatis.

602. Hic addenda sunt aliqua circa reservationem casuum respeotu monialium.

Quaeritur igitur 5. An moniales subiaceant casibus et censuris ab ordinario in dioecesi generaliter reservatis. Negant Cesped. et alii apud de Alex. 2 quia (ut dicunt) moniales, cum indigeantspeciali directione episcopi, iuxta regulas ipsarum, non comprehenduntur legibus conditis ad directionem universalem populi. Addunt, quia verba quae possunt accipi in genere et in specie, in materia odiosa, ut est reservatio, in specie sumi debent, ut Seraph. 3. Affirmat vero subiacere communis sententia cum Diana Rord. et de Alex. 4. Quia, quando verba generalia concurrunt cum verisimili mente iegislatoris, tunc omnes comprehenduntur qui in lege non sunt expresse excepti. Et haec est verior.

Quaeritur 6. Aq praedictae reservationi subiaceant etiam moniales exemptae. Affirmat probabiliter Tambur. quia in constit. Jnscrutabili Greg. xv. statuitur quod confessarii monialium exemptarum omoino approbandi sint ab episcopo loci: episcopus igitur(ait Tamb.) sicut potest his confessariis limiiare in approbatione tempus, locum et personas , sic etiam potest limitare casus. Negant vero adhuc probabiliter Pelliz. et Quintan. apud Tambur. « ac p. de Alexand. 7 cum communi, ut asserit: quia monasteria exempta sunt prorsus extra iurisdictionem episcopi,

(1) De pocuit. c. 15. p. 5. n. 59.

(2) Contcss. mou. c. 6. $. 2. q. 0.

(5) Dec. Biio. n. 7. (4) Loc. cit.

{'6] Coul'. cl I. dc cas. les. c. 5. u. 4.

CRAM. POENIT. DUB. 475

ac si essent extra territorium, ut com muniter 8 dicunt Ronac. Rord. etc. El quamvis episcopus debeat approbare earum confessarios quoad idoneitatera, non potest tamen ipse limitate eos approbare, cum expresse in constit. Clementrs x. Superna dicatur posse ab episcopo limitari tempus, locum et personas, sed nihil dicitur de peccatis, quae aliunde a praelatis regularibus monialibus exemptis iam reservantur.

Quaerit. 7. An episcopus circa clausuram, ut delegatus sedis apostolicae possit reservare casus quoad moniales exemptas, v. gr. si ostio aperto loquantur cum saecularibus. Affirmat de Alex. 9 cum Raucio. Ratio quia (ut dicunt) stante delegatione concessa a Tridentino *o episcopis, respectu ad clausuram, habentur moniales tanquam non exemptae, ita ut in casu transgressionis, ipsae non iam a praelato regulari, sed ab episcopo sunt absolvendae, hocque colliguntex decreto Clem. viii. ubi prohibetur regularibus ne absolvant vi cuiuscumque privilegii a casibus ordinario specialiter reservatis. Sed haec ratio non satis probatur, unde non videtur improbabilis sententia opposita Dianae et Pasq. apud Alex. qui dicunt delegationem praedictam concessam episcopis respicere tantum fbrum externum; verba autemTrideut. haec sunt: Bonifacii viii. constitutio^

nem renovans s. synodus^ universis

episcopis... praecipit ut in omnibus monasteriis sibi subiectis, ordinaria, in aliis vero sedis apost. auctoritatey clau^ suram sanctimonialium^ ubi violata fuB' rit, diligenter restitui... procurent.

Hic ultimo notandum cum Ronc. ^> quod ex decretis a s. c. emanatis anno 4 601. et 1602. auctoritate Clement. viii. et anno 1607. auctoritate Pauli v. quicumqueconfessarii praesumentes praetextu alicuius privilegii absolvere a casibus reservatis papae vel episcopis in currunt ipso facto excommunicationeii papae reservatam.

(6) N. 3. (7) Dicl. c. 6. S- 2. (j. 10

(8) Ibia. (9) Loc. cil. qu. 12.

(10) Sess. 25. c. S. (11) ibid.

(12) P. 110. (^. 9. r. 1.

4-; 5

Dbbi€M V. Qutd sit offictnm et obligatto coDfesiarH.

605. Quid sil officium confessarii. Quando autem possit aut debeat confessarius differre absoMionem fRemissive ad n. 462. et seq.J.

606. Qu. \ . An possit confessarius negare ahsolutionem ei qui adhaeret sententiae probabili. Quid, si adhaereat sententiae falsae^ sed probabili putatae.

60o. Qu. 2. An expediat confessario uti senteniiis rigidioribus vel benignioribus.

606. Quos confessarius possit vel nequeat absolvere.

607. Quomodo confessarius teneatur rudiores interrogare.

608. Quomodo eos instruere et disponere quantum, potest. Monitum ad confessarios.

609. Quomodo debeat eos monere de suis obligationibus.

610. Quid si praevidet monitionem non profuturam.

611. Inf. i. Quid^ si advertat poenitentem invalide contraxisse matrimoniumcumbona fide.

612. Quid, si matrimonium sit contrahendum.

613. Quid, si accedant sponsi .cum omnia sunt parata.

614. Inf. 2. An debeat semper monere de restitutione facienda. Inf. 3. Quid si timeantur scandala aliorum.

615. Excip. 1. Quando damnum est contra bonum commune.

61 6. Excip. 2. Quando poenitens interrogat. Excip. 3. Quando brevisperatur fructus. Utrum autem in dubio de fructu et nocumento fieri debeat monitio.

617. Confessarius ministrans debet esse ingratia. Quomodo autem peccet qui plures praebeat absolutiones in mortali successive /TJemissive ad l. S. n. 50.y.

618. Quid si in morlali tantum audiat confessionem. ^Remiss. ad hunc l. 6. num. 36y. Et quid si urgeat necessitas absolvendi. fRemissive ad n. 33. ibid.J.

619. Duh. 1. Quomodo teneatur confessarius reparare defectus a seipso commissos.

620. Dub. 2. Ad quid tenetur^ si erravit circa valorem sacramenti.

621. Dub. 3. Ad quid si deobligavit a restitutione facienda. Et an teneatur. ad restitutionem^ si cognito errore^ non moneat. Quid si culpabiliter deobligavit cum poenitens erat dispositus et postea poenitens renuat parere monilioni. Quid^ si tantum omitlat monere.

622. Dub. 4. An possit monere poenitentem de his defectihus^ sine eius licentia extra confessionem.

623. Quae et quanta sit oUigatio confessarii audiendi poenitentes.

624. An confessarius non parochu^ teneatur

cum periculo vHae ahsolvere peccatorem mo'

ribundum,

(1) P. I. t. 4. r. SS. (2) P. 702. n. t.

(5) L. 1. n. 4S2. (4) 3. p. t. 4. d. 52. sect. 8. (S) 4. d. 18. q, 2. art. S. ad S. S- Unde. (B)T.l. 1. 2. c. 17.q.l0. (7) T. 5. p.l97. n.740. (8) Tr. 6. c. 12. p. 3. n. 44. (9) C. 2. rcg. 4. (10) T. 1. tr. 1. p. 4. n. 2. et 6. (11) L. 1. n. 4S2. 112) T. t. p. 11. n. 47. (13) Q. 7. a. 2. n. 6. U4) L. 1. «. S. n. 10. (tS) Dcc. 1. 1. c. 9. n. 28.

623. An tutus sit in eonsefentta saeerdos stmplex, qui renuit munus confessarii exercere, sipopulus sit in gravi necessifate spirituaU

624. « Resp. 1 .Munus coufessarii est absolvere dispositum et non aliunn-, item curare rectitudinem istius iudicii. praesertim quando coeptum est, et reos iuvare ac monere, cum prudentia tamen. Ratio primi est, ne sit iniurius poenitenti. Ratio secundi, ne fiat sacrilegus. Ratio tertii est eadem: et quia debet curare ut absolutio sit efficax.

Unde resolves:

» 1 . Etsi interdum utiliter differatur absolutio etiam eius qui potest licite absolvi,id tamen raro, nec fere nisi de poenitentis consensu faciendum, quia potest vergere in grave eius periculum vel damnum. V. Diana * (Quando confessarius teneatur vel possitdifferre absolutionem, vide dicta n. 462.).

»2. Absolvendus est qui adhaeret sententiae probabili, quia est dispositus.

604. Quaerilur 1. An possit absolvi poenitens qui vult sequi opinionem contrariam illi quam tenet confessarius.

Prima sententia negat et hanc tenent Conc. 2, item Fagn. Baron. Eliz. Gonz. etc. apud Croix 3. Ratio quia poenitens tenetur stare iudicio confessarii qui est iudex, aliaserit indispositus ad absolutionem.

Secunda sententia vero comraunis et sequenda docet non solum posse sed etiam teneri sub gravi confessarium absolvere poenitentem qui vult sequi opinionem probabilem, licet opposita videatur probabilior confessario. Ita Suar. < Soto 5 Azor. 6 Holzm. ' Salm. » Ronc.9Pal.io CroixH Sporer 12 Viva« Laym. cum Vasq. Med. etc. Sanch. cum Henr.Salon. SalasVal. SayroMan. Pol. et aliis multis.Et in hoc consentiunt adhuc plures aa. rigidioris sententiae, scil. Pontas. et Victor.,quorum loca et verba retulimus lib. , n. 25.16^

(16) Quae loca et verba relata hic s. Alph. dicit, non in praesenti inveniuntur editione, cuni tractatuin de conscicntia integrum in posterioribus editionibus immutaverit; repcriuntur vero in prioribus, v. g. in romana an. 17o7., suntque haec: Pontassns v. Con. fcssarius c. 2. sic loquitur: Fatcndum tamen, quod si confcssarto persnasum forct opinionem sni pocnitenlis csse probabil^m^ tunc ei absolutionem possef

f!AP. II. i)B MlNlSTliO 3

el praesertim Cabassulius * , qui cum Syivio sic inquit : Quivis confessarius absolvere debet poenitentem qui non vult ab opere abstinere^ quod secundum probabilem piorum et doctorum aliquot hominum non reprobatam in ecclesia auctoritatem est Ucitum: quamvis iuxta probabilem pariter aliorum auctoritatem^ quam ipse sequitur confessarius^ habeatur ut minus probabilis. Idem docet card. Toletus 2 qui ait: Cum aliquid est sub opinionBy si casu accidit confessarium esse opinionis esse illicitum et poenitentem esse licitum^ potest poenitens obligare confessarium^ ut ipsum absolvat in sua opinione. Et concludit quod tunc confessarius potest utramque apinionem sequi^ quamvis ipse unam illarum probet. Idem dicit Navar. h Si sint contrariae doctorum opiniones^ quarum alteram confessarius et alteram poenitens sequitur^ et confessarius credit evidenti se textu vel ratione niti^ poenitentem dubia^ non debet eum absolvere. At si confessarius non adeo forti ratione nititur^ vel poenitens utitur pari vel fere pari^ et habeat aliquem pro se doctorem clarumy poterit eum absolvere^ ut post Adrianum tenuimus in c. Si quis autem d. 7. n. 66. Ita Nav. non distinguens inter parochum ad audiendum obligatum et alium qui (ut ait) potest audire^ et non tenetur^ ut nec Adrianus distinxit. Et in hoc recte conveniunt Suar. Sanch. Azor. Salm. Croix et alii communiter; nam licet alii confessarii non teneantur absolvere poenitentes, antequam eos audiant,postquam tamen audierint, tenentur absolvere dispositos. Idem docet s. Antou. qui dicit: Caveat confessor ne sit praeceps ad dandam sententiam de mortali^ quando non est certus et clarus; et ubi in aliqua materia sunt variae opiniones quamplurium et solemnium dd. utrum sit licitum vel ilimperliri, quandoquidem tunc contra conscientiam siiam non agerei. Item Vicloria sicait: Sed qnid focil (coufessarius ) quando amhae opiniones sunl piobabiles et liabent suos proprios assertores? Retpondeo: Sive sit eins proprius sacerdos sive non^ tenetur eum absolvere in tali casic. ... Probalur aperte: talis enim est ingratia, el confessor habet probabilitatem quod sit in aratia, quia scit etse

tmA!fi. I>0E1S[1T. DUB. V. 4l1

licitum... Consulet quod tutius est., sci^ licet quod a talibus abstineant {extra. de spons. iuven.); non tamen contemnet contrarium facientes., seu contrariam 0pinionem tenentes., ne propter hoc (nota) deneget absolutionem; sed(ut dicit Guil.) dicat confessor, quod illud faciendo non est tutum., sed dubium., et ideo sibi bene provideat; si autem omnino (id est evidenter) conscientia confessoris dictaret illud esse mortale^ nec posset conscientiam deponere (id est per iudicium reflexum, nempe quod poenitens, cumsit dispositus, efiformando sibi conscientiam de honestate actionis, ius habeat ad absolutionem), quod tamen deberet ad consilium sapientum^ nullo modo de^ beret facere contra conscientiam., quia peccaret mortalitery c. Omnes,caus. 2S. qu. i . %.Ex hiSy iuncta Glossa. Sed cum illud tale esset contra commanem opinionem dd. et communiter sic servatur a sapientibuSy quamvis aliquem doctorem audiret contrarium tenere, non de /m*(id est sine solida ratione) debet illi adhaerere. Idem confirmatclariuss.Anton.sdicens: Si credit ( confessarius) quod sit peccatum., debet ei conscientiam facere, quod confitens diligenter se informet de illo facto utrum sit peccatum. Sed dato quod ille non vellet cognoscere illud esse peccatum., nihilominus tenetur eum absolvere., nec reputare eum inhabilem ad absolutionem^ quia ex ratione et non protervia haec opinio est. Adde his s. Raymund. qui^ scribit: Unum tamen consulo, quod non sis nimis pronus iudicare mortalia peccata., ubi tibi non constat per certam scripturam.... alias possent induci homines indesperationem.ldem docet doctissimus Sylvius ^ loquens de superfluo ornatu mulierura, ubi: Siconfessarii non possint clare percipere utrum ibi sit mortale aut solum veniale., persuadeant quoad possunt ut poeniten»

probabilcm eius opinionem: ergo non debet ei no gare absolutionem : ergo^sufpcit probabilitas ^ eisi non sit maior, et eliamsi sit minor,

(1) T. i. I. 3. c. 15. (2) L. 3. c. 20. ii. 7.

(3) Man. c. 26. n. 4. (4) P. 3. lii. 17, c. 16. «.'J

(6) P. 3. lil. 16. cap. 20. io liue.

(6) L. 3. til. de poonif. cl reia. J. 21,

C7j 2. 2. q. 154. art. 2.

478

C;». VI. ?ftACt. IV. DE POENltKNTtA

abstineat; si tamen nolit, non ei faciant conscientiamde mortali, ne deincepsmortaliter peccet ubi alioquin non peccaret: neque absolutionem negent.

Ratio aiitem valde urgens huius sententiae est quia poenitens , facta confessione, cum sit dispositus, habet strictum ius ad absoioiionera , quam denegando confessarius gravem illi iniuriam irrogaret, tum quia privaret eum gratia sacramenti, tum quia obligaret ad magnum onus suheundum, nempe ad repetenda apud alterum sua gravia peccata. Nec valet dicere quod poenitens non est dispositus, cum sequi non vult iudicium confessarii. Nam respoudetur quod confessarius non est iudex opinionum quas poenitens sequi tenealur, sed tantum dispositionis sui poenitentis, ut patet ex Trident. i (cuius verba retulimus l. 3. n. 669.) ubi sacerdotes ad hoc tantum dicuntur iudices a Christo Doraino constituti, ut ad eos deferant fideles peccata sua, et ipsi absolutionem eis impertiantur vel denegentiuxtaeorumdispositionem,debitamque pro modoculpae poenitentiam iraponant. Dispositio autera poenitentis consistit tanlura in habendo verum dolorem de peccatis confessis, et firmam voluntatein non peccandi in posterum. Ergo iudicium confessarii circa dispositionera poenitentis in hoc tantura consistit, nerape in cognoscendo quod poenitens vere doleat de suis culpis, et \ere proponat eas non iterare. Quod vero poenitens velit hanc vei illam opinionem sequi, hoc impertinenter se habet ad iudicium confessarii , uisi hic iudicet opinionem poenitentis esse evidenter falsam. Qua de re quoad opiniones illas quae versantur circa praefatara dispositionera poenitentis, vel etiara circa administrationerasacraraenti, puta si confessarius iudicet se non habere iurisdictionera, poenitens debet stare iudicio confessarii, et confessarius tenetur propruim sequi iudicium; nam alias absolvendo gine debita iurisdictione, velquem ipse iudicat indispositura , peccat agendo contra propriara conscientiam. Quoad

vero alias opiniones quae vefsantur cfrca obligationem poenitentis, nerape circa ea quae a poenitenle agenda aut vitanda sunt , confessarius non est iudex, nec potestobligare ad sequendam opinionem suam poenitentem qui vult sequi contrariam, quam ipse putat non sine fundamento licite posseteneri, ut optime tradidit Adrianus 2 dicens : Si a pluribus dd. contrarium teneatur , non debet sacerdos adeo de se praesumere, ut totum velit in suam opinionem {quae forsitan erronea est ) coarctare. Hinc quando ex una parte poenitens sibi efformat iudicium de honestate alicuius actionis, et alias confessarius non habet certitudinem evidenlem de illius falsitate, tenetur illum absolvere, utpote sufficienter dispositura. Et tunc potest, irao tenetur perraittere quod poenitens suara sequatur opinionera, si nequit abducere ab ea sequeuda , quia (utdixiraus) confessarius noo est controversiarura iudex; alioquin, si V. gr. poenitens esset doctior confessario, et vellet sequi opinionera quam ipse non sine fundaraento reputaret probabiliorem aut etiara certam, posset confessarius denegare illi absoliilionem, si teneret opinionera coutrariara quae esset forte in se erronea; sed boc nullo raodo videtur posse dici , cura dici nequeat quod eo casu poenitens peccet sequendo opinionera suam ; at si non peccat, iam est dispositus, utque talis ius habet ad absolutionem.

Adde, quod si confessarius non posset absolvere eos qui volunt sequi opinionem minus probabiiem , contra suam quara ipse putat probabiliorera , raulta videnlrur inconvenientia sequi. Ponaraus enira casura quod aliquis simoniace pecuniara acceperit, iste secundum aliquos tenetur restituere pretium acceptum ei qui dedit, secundum vero alios, ecclesiae vel pauperibus: si forte hic ad duos confessarios accederet, quorum unus obligaret ad restititendura danti, putans primara opinionem probabiliorem, alter ad restituendum ecclesiaei quia contrariam

(1) Sess. 14. c S (2) Q. & dub. 7.

«AP. II. DE MINISTRO

tenet sententiam; quaero in hoc casu, cui poenitens parere deberet, cum teneretur ulriusque sui confessarii iudicio se conforraare? Et si forte paruerit primo, et postea confitetur secundo , num bis restitutionem facere debebit? Praeterea si quilibet poenitens teneretur sequi opinionem probabiliorem sui confessarii, sequeretur quod vix ullus confessariorum vel theologorum (adhuc rigidioris sententiae) posset absoUitionem sacramentalem recipere, nam vix unquam casus posset accidere quod horum aliquis inveniat confessarium qui non habeat ut improbabiles aut saltem minus probabiles plures opiniones quas tamquam probabiliores ille tenet. Hinc alterum excogitemus casum: Duo confessarii habent duas opiniones contrarias, quarum utrique sua apparet probabilior; si unus velit alteri confiteri, deberet hic (iuxta sententiam Fagnani et sociorum) suam deponere opinionem captivandointellectum ut confessario suo iudici constituto pareat. Contra vero si alter postea huic confiteatur, deberet hic secundus confessarius suam resumere opinionem quae sibi probabilior apparet; tunc enim deberet iudicare secundum suum proprium iudicium, et deberet illum obligare ut deponat opinionem quam sibi prius sequendam imposuit, et en comoedia risu digna quae quotidie inter confessarios eveniret. Quis putabit Christum Dominum ad haec onera in sacramento poenitentiae confessarios et poenitentes voluisse obligare? Praeterea, facile sequeretur quod cum accederet aliquis confessarius ad recipiendum hoc sacramentum, deberet ille qui eius confessionem excipit inquirere de omnibus opinionibus quas poenitens tenet, et quibus dirigit suos poenitentes, ad hoc, utsi inveniateum habere aliquam opinionem quae videtur sibi minus probabilis, obliget ac illam deponendam, et merito videretur Confessarius teueri sic inquirere, quia prudenter dubitare debet quod ille iuter tot millia opinionum, facile plures Dpiniones habet quas confessarius puCRAM. POENIT. DUB. V. 470

tat minus probabiles et ideo deserendas. Ex his omnibus concluditur quod conf6ssarius ri aestquidem iudex opinionum quae versantur circaobligationem poenitentium, modoillae non appareantipsi evidenter falsae, sed tantum est iudex dispositionis eorum, nempe quod doleant et proponant Deum non oflfendere, et credant tuta conscientia ac non temere aliquam opinionem sequi. Unde Cabass., quamvishic auctor rigidioris disciplinae sit fautor, verumi loquens iara de confessariis qui corapellunt suos poenitentes ad deponendas proprias opiniones ut suas sequantur, sic ait : Praescribat sibi quisque quascumque libuerit austerae vitae leges^ caveant tamen tetrici isti censores aliorum apud Deum licitam libertatem tyrannice opprimere.

Sed dices: ludex fori externi debet iudicare iuxta opinionem probabiliorem unius partis, quamvis altera pars opinionem probabilera pro se habeat ; ergo confessarius non potest absolvere poenitentem qui vult sequi opinionem probabilemcontra suamprobabiliorera. Respondetur: Longe dispar est ratio inter iudicera fori externi et saoraraenlalis; in foro enira externo, cum agatur de veritate rei, nimirura an ager sit unius vel alterius partis , iudex qul tenetur unicuique ius suura tribuere , debet quidera rera adiudicare ei qui ius probabilius habet, nec potest certe adiudicare alteri qui pro se opinionera habet minus probabilem ; istius enim probabilitas non potest efficere quod res probabilius revera non sit illius qui ius probabilius habet, et per consequens iniuste ageret iudex si ipsi rem non adiudicaret. Confessarius vero quoties sua opinio non est evidenter certa, non potest (ut diximus) obligaro poenitentem ad illamsequendam; unde tunc non solum potest, sed etiam tenetur eum absolvere, permittendo ut ille opinionem suam sequatur, semper ac poenitens cam ilia opinione efTormet sibi conscientiam de honestate a-« ctionis, quia tunc iam satis cst dispo1 (l) Theor. iur. 1. 3. c. IS. n. 14.

4So -..J. Vi. thACT. iV

Bitus, et ius habet ad absolutioaem per confessionem peractam.

Et bauc sententiam dicunt Laym. * Lugo 2 Busemb. Ub. 1 . dub. 2. num. 3. Sanchez 3 cum Valent. et Manuel. ac Croix * cum Suarez Carden. etc. locum habere, etiamsi confessarius opinionem poenitentis uti falsam teneret; nam si opiuio illa haberet aliquam existimatam probabilitatem, puta (ut ait Sanchez ) si probabilis reputaretur inter dd. probatae auctoritatis, et poenitens vere censeret illam esse probabilem, tunc non poterit confessarius ei denegare absolutionem. Idem docet SotusS qui sic ait: Quis sacerdos existimet opinionem esse falsam^ non tamen inde existimare debet sibi non licere ipsum absolvere^ si quidem propter probabilitatem excusabitur ille a culpa. Hoc vero tum solum admittendum puto, cum opinio poenitentis aliqualera habet probabilitatem , ita ut confessarius, esto eam non habeat ut solide probabilem, tamen non reputet omnino falsam; nam contra si confessarius habet pro sua opinione principium certum, cui nullum videt patere responsum, et clare cognoscit opinionem poenitentis (quaravis aliquidoctoreseam tueantur) niti falso fundamento, ac rationes iliius procedere ex failaci aequivocatione, tunc dico cum Navarro et s. Antonino 6 confessarium non posse poenitenlem absolvere quem videt pertinaciter Veiie sequi opinionem evidenter erroneara. Utrum autem confessarius teneatur monere poenitentem qui in bona fide velit uti aliqua opinione improbabili, si praevidet monitionem non profuturam. Vide dicenda n. 610.

Caeterum, cum vertamur in hocdubio, ubi alii (sed pauci) dicuut peccare confessarium, si absolvat poenitentem qui vult sequi opinionem minus probabilem, aiii vero auctores gravissimi

(1) L. c. (2) D. 25. n. 47. (3) L. c. n. 30. (4) L. l.n.MS. (S)Loc. sup.cil. (6) Locc.snp.cc. (7) Si poeiiiteus est indoctus, adeo ut ucqucat sibi formare cuuscicntiam reclam ex probabililatc iilius opiuiouis, certum cst tunc eum non posse altsolvi.... scil cum pocnilcns estcapax slbi formauili couscicuUtfu» tcctitui.... sculcutia coutmiiuis dtM^ coulcsaaM i^OENlTENTIA

et quamplurimi tam ex antiquis quam ex recentioribus dicunt peccare si non absolvat, stante hac communi sententia, tot auctoritatibus et ralionibus roborata, non video quomodo possit confessarius tuta conscientia absolutionem denegare volenti sequi opinionem quae ipsi poenitenti probabilis apparet, imo forte probabilior, si non directe, saltem reflexe, ut communiter sentiunt auctores probabilistae , qui sequendo opinionem probabilem in concursu probabilioris, existimant amplecti sententiamreflexe probabiliorem, utpotegravioribusfundamentis et communissima doctorum auctoritate firmatam

605. Quaer. 2. An in delectu opiuionum expediat confessario uti opinionibus rigidioribiis -aut benignioribus. Recte ait Croix 8 quod si poeniteus ostendat se paratum ad sequendum id quod est tutius, tenetur confessarius (per se loquendo) eum dirigere secuU' dum sententias tutiores; quia, cum hoc sit maioris perfectioni-s, tenetur quidem confessarius iucumbere maiori profectui sui poenitentis. Spectat autem ad prudentiam confessarii deinde perpendere, utrum tutioris vel minus lulae sententiae usus suo poenitenti sit profuturus. Ideo dixi per se loquendo^ quia licet id per se sit tutius et perfectius, tamen periculosius erit pluribus imponere obHgationem operandi semper secundum rigidiores senteutias ; unde Gerson. 9 scripsit: Fit ut per tales assertiones publicas nimis duras et strictas, praesertim in non certissimis, nequaquam eruantur homines a luto peccatorum^ sed in illudprofundiuSf quia desperatius^ immergantur. Idcirco in praxi confessarius potius (quoad fieri potest) debet esse benignus quam rigidus cum poenitentibus. Unde s. Greg. Nazianz. sic dixit : Hortamur sacerdotes ut cum poenitentibus leniier ayantj

rium in eo casu posse et debcre absolvcre sub gravi, saltem si conressio facta iTuerit de malcria gravi, dum dicunt Suarez Sanchez etc. uegare absolulioucin de matcria levi uon excedere veuiale. Hom. Ap. tr. 16. u. 118. (8) Lib. 6. p. 2. u. 1757.

{9) Dc vita spir. p. 5. lect. 4. coli. 10. llO) Otat. 5iti.

rAP. II. DE MINISTRO S

€x illo apostoU ad Galat. Instruite in spiritu lenitatis. Et s. Bernard. * lo■quens de confessario inquit : Habeat in voluntate compati et liherare eum^ et nitatur aliquid detrahere severitati^ imitans dulcedinem Dominisui. Additque^: Mallem aliquando tacuisse et dissimulasse quod agi perperam deprehendi , quam ad tantam reprehendisse perniciem. S. Olido abbas (apud Ribadiner.3) reprehensus de nimia benignitate in admiuislrando sacramento poenitentiae , respondit: Etiamsi damnandus sim, malo tamen de divina misericordia^ 4[uam ex duritia damnari. B. Humberlus generalis pp. praedicatorum^ dixit, «alutem animarum pluries impediri per liimiam austeritatem opinionum , sic loquens : Terrentur enim homines ex hoc in tantum ut salutem negligant; idcirco relaxanda est quantum fieri potest austeritas et agendum henigne; quia sic welius trahuntur ad salutem^ cum sententiae mitiores tenentur. S. Bernardinus senensis * scripsit : Secundum Scotum et Hostiensem^ quando sunt diversa iura et opinionesy quae tamen non sunt contra Deum et bonos mores (nempe quae scandalum aliquod vel periculum afferant formalitcr peccandi), caeteris ^aribusy humanijr ^raeferenda est.

Sapienter autem r^icit Holzm. ^ quod confessarius inde'eclu opinionum tunc debet benigniores senlentias sequi , quando illae potius inducuiit poenitentem ad vitandum peccatum. Secus Vero si iliae potius conducant ad legis transgressionem , prout sunt (ut bene advertunt Ronc. ' et Sporer ») opiniones illaequae, licet speculalive videantur probabiles, tamen in praxi sunt vaide periculosae , sicut ia materia sexti praecepti sunt opiniones aliquae de tactibus, osculis, choreis, comoediis, de reprimendis motibus sensualibuS) et similibus; item ia materia simooiae et usurae, ubi plura videatur «xcusari ratione liberalis gratitudinis,

ed in praxi magnum periculum in(1) Serm. de a. Andrea. (2) Serm. 42. in Canl. .(3) P. 2. die i. ian. (4) In Clossa proi. constil. ordin. lU. I. (t() Fer. 2. posl dom. qHi9r(iiag.:t«.

CRAM. POENIT. DUB. V, 4H*

volvunt; item quando agitur de com» pensatione facienda vel de accusation» prosequenda contra offensores, ubi facile est periculura iniustitiae aut vindictae.

606. « 3. Moraliter ei constare debet de bona dispositione poenitentis; alias absolvendo peccabit mortaliter ( Vide dicta n. 459.).

» 4. Non licet absolvere: 1. Qui nullam praebet materiam : qualis tamen non est, qui post absolutionem mox confitetur, cuius erat oblitus ( Vide dicta n. 448. ubi oppositum tenuimus). 2. Qui, cum possit, noa est paratus restituere, et proximas peccandi occasioues fugere. Vide Navar.9 Suar.^o. 3. Ignorantem ea quae omnes scire tenentur, V. gr. decem praecepta, et quae ad fructuosam confessionem et communionem spectant, unde talis communiter prius est instruendus, velalio mittendus ad iustructionem {Videdicta L 2. n. 3. et in praxi confess. n. 22.).

607. » 5. Rudiores ordinarie iuvandi suut (Ex cap. Omnis, depoenit. ubi dicitur : Sacerdos sit discretus^ diligenter inquirens et peccatoris circumstantias etpeccati. Item in rit. roman. habetur: Si poenitens numerum et species et circumstantias peccatorum explicatu necessarias non exprosserit^ eum sacerdos prudenter interroget. Sed caveat ne curio!tis...interrogationihus quemquam detineat^ praesertimiuniores... de eo quod ignorant imprudenter interrogans^ ne... peccare discant) nisi sint incapaces instructionis, vel ob poenitentium multitudinem fieri non possit, nec videatur expedire ut dimittantur, vel sint peregrini , qui mox communicare e* abire debeant; tunc enim, si alioqui bona fide agant, et temporis angustiaa vel poenitentium raultitudo longura examea vel instructionem non permittat, sufficere aliquando integritatem formalem docet Lay.^^ scilicet auditis aliquibus peccatis absolvantur, cum onere redeundi ad confessiouem pleniorem.»

«erm. 3. art. 2. cap. 1. (6) De pocnit. n. 740. (7) Dc poenil. c. 2. q. 5. (8) L. 1. n. 48. el 49. (J)) C. 13 (10) D. 52. sccl. 2. (11) C. 13. u. 10,

De Ltgorio. Mor. 11.

31

182

Sed haec opinio videttir expresse damriata ab Innoc. xi. «. Notamus autem hic plura ad praxim utilia, quoad interrogandos poeniteotes rusticos: 1. Ruslici qui putantur non satis examinati, communiter non sunt dimittendi ad se melius examinandura; ita Salm. 2 cum Lugo Vasq. Diana Dic. et p. Segneri ^ oppositum merito putat intolerabilem errorem. Hiuc recte aiunt Sporer ^ Laym. s cum Suar. et Holzm. « cum Babenstub. et aliis passim , quod confessarius examinare debet ordinarie rusticos; nam licet isti dimittantur ut se melius praeparent, vix lamen paratiores unquam redibunt, imo absterriti a difficultate examinandae conscientiae, facile a confessione se retrahent. 2. Non est obligatio interrogandi eos qui videntur satis instructi et diligentes in diceudis peccatis cum sais circumstantiis. Salm. cum Aversa 3. Confessarius non sit nimis anxius in interrogando, sed interroget tantum de iis quae probabiliter poenitenti conveniunt iuxta suam conditionem. Sahn. cum Suar. alias, ut ait Suarez, interrogatio erit onerosa poenitenti. 4. Melius est examinare singula quae poenitens dicit, quam omnia in finem reservare, ita recte Salmant. 9 cum Lugo et Dicast. 5. Cavere debetconfessarius ne acriter reprehendat poenitentem dum ille confitetur, ne forte deterritus alia peccata reticeat; unde sic advertit rituale: Confessarius.,» audita confessione^ perpendens peccatorum... magnitudinem^ opportunas correptiones... adhibebit. Non tamen erit incongruum si intra confessionem ahquando huraaniter gravitatem crirainum poenitentiexponat, dummodo illico aniraumei praebeat ad reliqua confitenda.

608. « 6. Si confessarius notet poenitentem ignorare aliqua necessaria ad hoc sacramentum, tenetur eura instruere et admonere ratione sui oflicii , quantum fieri potest, v. gr. si nesciat iila quae necessitate medii sunt ad salulem necessaria, debel ea docere; item

(1) Prop. S9. (2) Dc poenil. e. 12 p. 2. o. 2G. (5) Cottfi »» in»tK^|4^ N 7tfa 'S^ C 13. j. iO.

obligatos ad deponendum odium, ad restitulionem honoris, famae aut bonorum, aut ad occasionem peccatorun* tollendam, aut amovenda vel reparanda scandala , aliave damna illata, aut ad corripiendosdelinquentes, iuvando» iudigentes, ad denuntianda delicta vel delinquentes in praeiudicium communitatis vel inuocentium: et denique, si quam censuram incurrerint etc, tenetur ea de re monere et hortari ad satisfactionem , quam si recusent , negare absolutionem, quia alioqui se ipsorunt criminum participem , et sacrilegii reum faciet. Aversa lo. »

Hic adverte cum Bus. cui consentiunt Spor.n et Lay.<2 cum Suar. et Llamas, quod confessarius tenetur quantum potest ad disponendum suum poenitentem qui indispositus accedit. Quocirca nescio quomodo a culpa excusari possint desides illi confessarii qui statim ac noverint poenitentem non satis dispositum, dimittunt, nulla aut valdo modica praemissa diligentia ad eum curandum. Dico enira quod confessarius tenetur ex rigorosa obligationo caritatis eum disponere quantum valet, exponendo ipsi deformitatem peccati. valorem divinae gratiae, periculum damnationis et similia , etiamsi raultum temporis in hoc irapendere debeat. Nec ei curae esse debet, quod alii poenitentes expectent : nam tunc confessarius non tenetur attendere ad bonura aliorum, sed tantum sui poenitentis, pro quo tantura illo tunc, non vero pro aliis, rationem estDeo redditurus.

609. « 7. Tenetur monere eum qui ex ignorantia vincibili et mortaliter culpabili est in malo statu : quia alias nec ipsi nec sacramento consulet, cum poenitens sit iudispositus. Si vero ignorantia sit invincibilis, v. g. si bona fide teneat rera alienara aut sit in raatriraonio irrito, tenetur quidem mo^ nere et instruere quando speratur fru«: ctus, nec timentur incomraoda graviora: quae si prudenter metuantur aut

(G) N. 731. (7) .t1)ia. R. 23. (8) Loc. cit. n. 21. (9) Ibid. . iS. (10) a ia.»rct 12. tllJN.TS»

.'12^

CtP. II. DE MirtliTRO 8ACRAM. POENIT. DUB. V.

«83

frnctTjs non speretur, non tenetur, imo non potest. Excipit card. de Lugo < nisi silentium ofiiciat bono communi , quia debet bonum poenitentis procurare: ac consequenter licite etiam suadet ut secundum suam ignorantiam operetur, v. g. Caiae ut reddat debitum Titio, quem iuvincibilitercredit suum esse maritum , cum non sit. Vide Sanch. 2. Nec obstare, etiamsi sit in praeiudicium tertii particularis, aiunt LugoetTamb.3. Hinc si confessor praevideat poenitentem non restituturum si ipsi detegatur nullitas tituli quem pro se esse putat, non esse illi talem nuUitatem a confessario non interrogato detegendam. Quod si tamen poeniteas ipse dubitet ac roget, tenetur dicere veritatem, quia tacere esset errorem approbare; prudenter tamen, nou plus dicendo quam rogatur, v. g. si roget Titius an post votum simplex castilatis matrimonium contractum valeat, possitque ac teneatur reddere debitum, respondeat quod sic, tacendo obiigationem non petendi debiti. Vide Laym. hic^ et Lugo

» 8. Quando confessarii principum, praelatorum aliorumque magoatum sciunt ipsos non satisfacere ofiicio, v. g. circa collationem beneficiorum, electionem ministrorum , subditorum gubernationem, circa eleemosyuas ex bonis ecclesiasticis faciendas etc, regulariter tenetur confessarius monere poenitentem de sua obligatione , alias si absolvit, suis humeris peccata illa imponit, etcaecus caecumducens, ambo in foveam inferni cadunt. Ratio est quia in talibus raro est iguoranlia invincibilis, raro item contingit ut illa secum non afierant scandalum in subditis existimantibus illa iicere; vel certe Don afierant damnum commune. Si tameu videat iguorantiam esse invincibilem, neque ex illa sequi scandalum aut damnum commune*, contra vero admonitionem fore in maius daZnnum poenitentis, aut allaturam scan(i) Dc poeDiU d. 22. n. 24. (2) L. 2. dc malr. d. oiJ. (3) De cxpcd. conf. 1. 2. c. 4. (4) L. c. (i'.) D. 22. n. 57. ^6} C. 14. 17) D. 22. s. 2. a 27.

dala vel incommoda, potesl secunduri paulo ante dicta dissimulare, nisi in« terrogetur. Ita Lugo 5.

» 9. Si etiam poenitens leneretur. licet sub peccato mortali , ad aliquid adeo difficile, ut non crederetur tunc , aequo animo accepturus, et alia vico melius suscepturus, posset prudens confessor tunc illum relinquere in bona fide excusante a peccato, et monitionera difi*erre in tempus opportunius, ut territus a confessione non abstineat, graviusque detrimentum incurrat, Tamb.6 Lugo 7.

610. » lO.Minus reote dispositus exoitandus est ad dolorem et propositum emendationis , proposita peccati foeditate, bonitate Dei etpericulo damnationis, etc. Item remedia opportuna praescribendacontra peccata futura. »

Quaeritur an confessarius praevidens monitionem poenitenti non esse profuturam, teneatur nihilominus eum monere. Certum est teneri, si ignorantia sit culpabilis, vel sit circa aliquod mediumad salutem necessarium, alias poenitens esset certe indispositus. Dubium igitur vertit an monitio facienda sit circa alia, quae non sunt de necessitate medii, et cum ignorantia est inculpabilis.

Prima sententia affirmat et haoc tenent Adrian. apud Suar. item Wigandt 9 et Conc. ^o. Idem tenent Gonzal. et Eliz. apud Croixi* si ignorantia sit circa praecepta iuris divini, secus si iuris humani. Rationes huius sententiae patebunt ex obiectionibus ad secundam sententiam.

Secunda sententia tamen communis et vera docet, quod si poenitens labo* rat ignorantia inculpabili (sive sit iuris humani sive divini), et non speratur fructus, imo prudenter iudicatur mouitio esse magis obfutura quam profulura, tunc confessarius potest et tenetur eam omittere, relinquendo poenitentem in sua bona fide. Ita cum Busemb. Suar.<2 cum p. Soto et Corduba

(8) De pocQit. d. 52. scct. 4. n.

(9) Tr. 2. n. 32. (lO^ P. C9o. §. 2. per loUna» (ii) L. G. p. 2. E. nm.' (12) L. ciU n. 4.

184 VI. TRACT, IV

Layri). i Sanch. ' Lugo 3 Nav. ^ Bon.» Canus^ Anac. ' PaL » ciim Vasquez et Conc. Ronc.9 Spor. <o Tamb. " Elbel" Viva ^3 Escob. cnm Henr. Guttier. Medina Holz.is cum March. Croixis et Salm.i' cum Pontio Aversa FilL Diana Gabr. etc. Ei idem docet Habert (rigidioris disciplinae fautoris) quiloquens de matrimonio nullo propter aliquod impedimentum, dicit : Si adversus malum occultum et invincibiliter ignora-^ tum nullum appareat remedium^ et gravia incommoda praevideantur ^ dissimulandum est (a confessario) impedimentum^ et coniux in bona fide relinquenda. Idem sentit Antoine (recentior inter rigidos auctores*^) qui ait: Si probabile periculum sit ne ex admonitione sequatur peccatum formale poenitentis vel grave scandalum eic, differenda est monitio etpetenda dispensatio.

Id probant 1 . ex c. quis 2. de poenit. dist. 7. Sed hic textus revera non facit ad casum, nara ibi loquitur s. Aug. lantum de peccatore qui vult differre poenitentiam usque ad finem vitae, et ideo sic dicit : Si scirem tibi nihil prodesse^ non tibi darem (id est poenitentiam). Item^si sciremtibiprodesse (nempe dilationem poenitentiae) non te admonerem, non terrerem. Ergo tene certum^ dimitte incertum. Quid igitur hic textus refert ad rem? Probant 2. ex c. Quia circa^ de consang. ubi Innoc. iii. consuUus de quibusdam qui ex subreptitia dispensatione contraxerant, sic respondit episcopo interroganti : Dissimulare poteris^ cum ex separatione grave videas scandalum imminere. Sed hic alius textus nec etiam satis probat, quia saltem non est certum quod papa sic respondens noluisset dispensare in illo impedimento (quamvis Cont. Tourn.20 cum pluribus intelligit ibi nuHam adfuisse dispensationem) ; tanto magis quod aliquando potest pontifex ex urgenlissima causa etiam deobligare ab

(I) L. S. ir, 6, c. 13. u. S. (2) De malr. I. 2.

4. 38. u l. cl 10. (3) D. 22. n. 24. (4) Maii. c. 22. D. 85. (p) De niatriro. q. 3. p. uil. u. 7. (G) Piacl. p. ^i. (7) P. G20. u. ^2. (8) P. 18. §.

5. n.7. (9, P. 94. r. 2. (10) P. 272.^.793. ^Il) L. 3. c. 4. i. 1. (12) l\ oii. u. 471.

. D£ POENITENTIA

obligatione praestandi novum consen. sum, proutClemens xi. 2. april. 170L egit cum quibusdampopulis Indiarum, ut refert Bened. xiv. 21.

Potius igitur nostra sententia firmatur ex auctoritate d. Bernardi, qui 22 sio ait : Mallem aliquando tacuisse et dissimulasse, quod agi perperam deprehendi, quam ad tantam reprehendisse perniciem. Conqueritur ergo s. doctor per suam monitionem cognovisse maiorem evenisse ruinam, quara si disGimulasset reprehendere id quod cognovit male agi. Maxime autem sententia probatur ex illa validissima ratione , scilicet quod de duobus malis minus est permittendum ut maius evitetur; unde in concursu peccati materialis et formalis, magis praecavendum est for^male, quod solum punit Deus, cum ex solo peccato formali reputet se offensum. Ratio haec magis patefiet ex responsionibus ad obiectiones quas mox recensemus.

Obiicituri. illud Ezech.33. 8.: me dicente ad impium : Impie, morte morieris^ non fueris locutus ut se custodiat impius a via sua^ ipse impius in iniquitate sua morietur, sanguinem autem eius de manu tua requiram, Sed quis non videt hic sermofiem fieri de impio qui est in mala fide, et quem tenetur utique confessarius corripere ut resipiscat.? Et sic intelligendi alii textus scripturae ac ss. patrum qui in contrarium afferuntur.

Obiicitur 2. Confessarius est doctor: ergo ex vi sui officii tenetur omnino instruere ignorantes et legem manifestare. Respondetur quod confessarius non solum est doctor, sed etiam medicus, unde ut medicus, cum praevidet monitionem vergere in ruinam poenitenlis, debet ab ea abstinere : et licet sitetiam doctor, attamen cum munus confessarii sit munus caritatis, a ChristoDom. tantum inslitulumin bo(13) Q. 8, art, S. n. 4. (14) L. 16. n. 653. (15) T. 1. p. 12. n. 60. (16) L. 6. p. 3, n. 340.

(17) Dc pAcnilcntia c. 12. p. 3. u. 34.

(18) T. 6. p. 466. q. 3. (19) P. 334. qw. 5.

(20) Dc pocn. p. 2, c. 8. a. 3. sccl. 1. S. 1- »• Tf%

(21) NoUi. 87. B. 80. (22) Svrm. 42. ht Okiilic.

CAP. II. DE MI?TTSTRO SA

TiTim animarnm, debet quidem tradere doctrinam, sed illara tantum quae est proficua, non quae nociva est poenitentibus. Alias si ex muneredoctoris dc omni veritate teneretur instruere poenitentes, deberet ab eis removere ignorantiam fnvincibilem adbuo iuris humani, etiamsi praevideret monitionem obfuturam; sed hoc vel nemo dicet vel nimis improbabiliter dicet.

Obiicitur 3. quod in eo oasu ignorantia poenitentis non est invinoibilis, sed vincibilis; idque sic probant:Tunc adest vincibilis ignorantia, quaodo alicui vel occurrit dubitatio de praecepto, vel apertaest via praeceptum addiscendi; sed huic ignoranti iamaperta est via, quando quidem confessarius paratus esset ad instruendum, si praevideret monitionem profuturam; ergo confessarius tenetur monere talem poenitentem , utpote vincibili ignorantia laborantem. Sed respondetur: Ad constituendam ignorantiam vincibilem non solum requiritur ut pateat via ad veritatem praecepti assequeridam, sed etiam omnino requiritur ut occurrat dubitatio de praecepto, alias ignorantia semper esset invincibilis; ignorantia enim invincibilis, ut definitura d. Th. < est illa quae studio superari non potest. Cum autem dubitatio de aliquo praecepto non occurrit, ignoranlia studio supertjri certe non potest : quomodo enim studium quis adhibere potest ad inquirendum praeceptum, de quo nullam notitiam He confuse quidem per dubitationem habet?Unde recte cum aliiscommuniter supponit p. Segneri 2 tunc utique adesse ignorantiam in vincibilem , Quando la persona non ha principio di dubitare, e conseguentemente non ha ne anche maniera di vincere il suo errore. Concludendum igitur quod cum alicui Don occurrit dubilatio, ignorantia esl quidem invincibilis, licet enim per se loquendo adsit via sciendi aliquam obligulionem, illa tamen non patetei, cui de obligatione nuUa occurrit dubitolio. Alias, si talis poenitens censendus

;i) 1.2. fiu. 7G arl. 2.

HAM. POENIT. DUB. V. iS3

esset laborare ignorantia vincibili, deberet dici quod, etiamsi ipse non confiteretur, et etiamsi poenitens monitus resipisceret, sed confessarius proptef inscitiam vel oblivionem non adverttv» ret ad eum monendum, adhuc poeni-» tens damnaretur, quia adhuc esset iii mala fido et in peccato formali: sed hoc non videtur ab ullo unquam posse dici. Quod autem confessarius advertat vel non, ad faciendam monitionem, hoc mere per accidens se habet quoad poenitentem, a cuius sola cognitione et voluntale pendet, quod iguorantia sit vincibilis aut invincibilis.

Obiiciunt4. Quod talis poenitens qui, si moneretur non acquiesceret doctrinae confessarii , haberet voluntatenj obfirmatam in errore, unde tamquani indispositus nequit absolvi. Sed respondetur et quaeritur, qualisne dfspositio in poenitente attendi debeat ut ei absolutio denegetur? num indispositio praesens sive actualis, vel futura seu interpretativa , scil. quod si ilie in tali occasione poneretur peccaret? non quidem interpretativa, alias plurimi absolvi non possent qui hic et nunc de aliquo peccato, puta de neganda fide non cogitant, sed, perseculione adveniente, facile iilam negarent. Item dicere debemus cum Pelagio (cuius error damnatus est ab ecclesia) quod Deus in poenam peccatorum futurorum aliquos infantes non sinit ad baptismum pervenire, et aliquos pervenire vult in praemium bonorum quae operaturi essent si vixissent. Quare minime dici debet quod poeoitens est indispositus, eo quod si moneretur non pareret confessario, sed quodessetin^ disposilus si moneretur. Sed confessarius non debet attendere ad indispositionem interpretativam quam poenitens haberet, sed ad actuaiem quani nunc habet. Et ideo, sicut non Ucet proximum exponere ad occasionem iu qua positus ille succumberet, ita oon-' fessarius, cum praevidet ex monitione ruinam poenitenlis, tenetur ab eaabstinere, esto poenitens relinquendus si»

(2) Coureskan ia»trucl.' c. 7.

In peccato materiali, eo quod unum peccatum formale omuibus praeponderat matcrialibus peccatis.

641. Ex his inferlur . cum Laym.< Sanchez 2 Lugone 3 Salm. * Holzman s Pal. 6 Habert Antoine ' et aliis comranniter ( contra Concinam ) quod si confessarius noverit poenitentem invalide contraxisse matrimonium ob aliquod impedimentum occultum, et periculum sit infamiae, scandali aut incontinentiae, si nullitatem manifestet; tunc debet omittere monitionem, et illum relinquere in bona fide donec obtineatur dispensatio; nisi dispensatio (ut recte aiunt Laym. 8 Pal. et Salm.9) de facili et statim obtineri possit ab habente facultatem, et etiam ab episcopo (recte dicit Palaus), ut Hberetur poenitens a peccato materiaH. Vide dicenda de matr. n. 1123. Utrum autem hoc casu possit confessarius obHgare coniugem negantem debitum ad Hlud reddendum. Negat Bon. cum Soto et Hurt. quia id esset consulere fornicationem; tantum (ut ait) poterit in genere dicere quod coniuges tenentur reddere debitum. Affirmant vero commuuius et probabilius Lugo el Sanch." FiU. 12 Croix et Esc.i^ cura Conc. Henr. Led. et Card. Ratio quia stante persuasione coniugis quod matrimonium sit validum, tenetur ille reddere, ut dictamen suae conscientiae sequatur

642. Quid si matrimonium sit contrahendum? Holzm. ait omnino tunc monitionem esse faciendam , etiamsi certe non sit profutura et certe obfutura , quia magis praecavenda est nuUitas sacramenti , quam peccatum aut infamia poenitentis. Holzm. citat etiam Spor. pro hac sententia Sed Spor. loquitur (et recte) tantum de casu quo aliquis vellet ducere consanguineam: tum quia tunc revera abest

(1) Num. S. (2) Num. 8. (3) Num. 2o. (4) De pocuilculia cap. 12. p. 5. n. 34. (8) Num. GO. (6) S- 2. n. 9. (7) Locc. cc. (8) Num. G. (9) Ibid. num. 56. (10) Dc

malvini. q. o. p. ull. num. G. (11) Locc. cc.

(12) Tracl. 10. u. 98. (13) L. 0. p. 3. n. S42. (14) L. IG. u. G50. (16) Sed iu lioc tulior milii ^idolMi opinio SoU ctc, i|uoU luuc c«ul«»»at'iui ci

. DE POENITENTIA

iofamia, tum quia poenitcns post maIrimonium facile poterit cogooscere eius nuUitatem, et sic facile incidere in peccata formaUa, praeter aUa pericula reUnquendi fiUos iUegitimos, etc. E converso Sanch. et Lugo absolute dicunt adhuc in eo casu omittendam esse monitionem , quando ipsa probabiliter censetur non profutura. Probabilius tamen mihi videtur dicendum cum Palao^o et Salm.2i quod regulariter loquendo, omnino monitio tunc facienda est, tum quia ex matrimonio nuUo frequenter phara inconvenientia oriuntur, tum quia saepe post tale matrimonium ignorantia cessare solet, et tunc facile adest periculum peccandi formaliter. Unde bene ait Laym. 22 quod eo casu monitio facieiida est, si aUquaUs saUem spesadsit profectus. Et idem quod de matrimdnio nuUo dicit Sporer 23 de contractu iUicito ineundo. Si vero confessarius certo moraUter desperatde fructu, tunc merito dicit Croix2< cum Aversa (quibus iam videntur adhaerere Pal.Salm. et Laym.) quod omittere debeat monitionem, donec obUneat dispensationem, quia melius est permittere peccatum materiale, quam praebere occasionem certi peccati formalis. Nec obstat ratio Holzmanni , nam ( ut dicunt Sanch. PonUus Vasq. Salas Saion. et aUi) sacraraenta non exposcunt maiorem reverentiam quara praecepta divina. Unde si in praeceptis diviuis permitti potest materiale peccatura, ut ipseraet Holz. admitUt25, cur non poterit perraitti materialis irreverentia sacramenti in tanta necessitate, ut peccatum formale vitetur?

613. Sed hic discutiendus est casus valde faciliseventu et difficiUssolutione. Rogatur: quid agendum si sponsi accedant ad ecclesiam ad contraliendum matrimonium, et altereorum madicat iu gcnctc, quod ille ncquil alisolvi, si oliliga-> tioui suac satisfaccrc rcnuit, ct quod iam sciturcoiilugcin lencri dcliitum i-cddc-e.Hom. Ap.tr. IG.u.lIo. (IG) T. 1. p. 12. n. Gl. (17) De consec. c. 1. n. 3. (18) Dict. d. 38. n. 7. iu finc. (19) D. 22. n 21. (20)r.l8. S.2.U.9. (21) Dcpoen.c.l2. p.S.u.Sa. (22) C- 13. u. 0. (2.-^ Dc cousc. c. l. u. 29. ^24) L. 6. 4». 3. u. »40. ^) N.60.

CAP. II. DE HIMSTRO SAGRAM. POBNIT. DUB. V.

487

Jiifestet confessario impedimentum oo cultum dum omnia sunt parata et ood possit sine scandalo et infamia matrimonium difTerri. Sanchez < Boss. 2 et Bon. 3 cum Guttier. suadent ut poenitens votum emittatcastitatisad tempus, puta ad mensem. Sed hoc remedium, ut aiunt Rouc. * et Auctor Instr, pro fiovis conf. 5, merito videtur esse periculosum , propter suspicionem quam facile apud alios ingerere potest; tanto magis quod passim apud casuistas tale remedium praescriptum invenitur.Unde Lugo 6 et praefatus Auctor Jnstruct. etc. dicunt tunc consultius esse quod confessarius relinquat sponsos in bona fide et sinat nuptias contrahere; et huic consentit Laym.^, si omnino desperetur de fruclu monitionis. Communissime vero alii dd. et probabilissirae docent in eo casu posse episcopum dispensare; ita Sanch.s Bon.^ Cabas.^o Pignat.i* Suar.<2 Spor.i3 Conc.n Pont.<5 Dianai6 PaLi^Salm.i» Viva"Elb.20cum Gob. Fill. Mastr. etCroix^i cum Vasq. Sylv. Barb. Hurt. Reg.Vill.Salas Boss. Molf. Mach. et aliis plurimis cum Card. (qui dicit esse sententiam moralitercertam) et Pyrrho ac Corrad. (qui testatur ita declarasse Sixtum v.) et communem vocat Bened. xiv. 22 (contra rigidissimum Fagn. qui 23 negat, etiamsi id 0porteat ad legitimandam prolem in articulo mortis, adversus communemdd. cmn Pignaf. 24 qui 25^ ex aliis id extendit etiamsi impedimentum fuerit pu2)Iicum ). Ralio, vel quia tunc praesuinendusest pontifex delegare episcopo facultatem dispensandi, quam requisilus certe ei non denegaret, vel quia { ut ratiocinatur Sanchez 26 ) episcopus polest in sua dioecesi quidquid potest .§)onlifex in tota ecclesia, oisi aliquid pontifex sibi reservavit (iuxta id quod |)lures dicunt de matr. V. infra n. 980.

(1) De matr. I. 2. d. 40. n. 8. (2) P. i. n. 1206. i<5) Eod. lil. q. 5. p. IS. n. 6. (4) P. 172. q. 2. (S) P. 2. c. 1. n. 31. (6) D. 22. n. 24. (7) De |)Ocuit. c. 13. n. 6. (8) Dict. d. 40. n. 3. el 7. (9) N 4. (10) T. I. 1. 3. c. 27. b. 4. (li) T. 3. coiisiilt. 33. (12) De leg. I. 6. c. 14. (13) Dc ie^. |i. SO. n. 853. (14) De matrim. p. 313. u. i>. (18^ L. 9. c. 6. I.. G. (16) P. 8. Ir. 3. res. 80. a7)P.18. i, 2.n.9. (18; De mati.c.l4.p.l.n. 11

Duh.h. );undey si episcopus dispensare nequeat in iis impedimeutis, id ex eo provenit, quia pontifex reservat; sed cura reservatio fiat propter caritatem et ob bonam reip. gubernationem, non est verisimile pontificem dispensationem sibi reservare in casu tantae necessitatis, quando aliter scandala vitari non possent; hoc enim esset contra caritatem. Ergo in eo casu intelligitur cessare reservatio, el ideo episcopus ex sua potestate ordinaria potest tunc dispensare, sicut potest in aliis legibus pontificiis, quando aditus ad papam non patet. Et eo casu probabiliter dicunt idemSanch.27 Elb.28 Bon.23 cum Valent. Vasq. Salas Henr. ac Salmant.3o cum Con.Pal. Basil. etc. quod episcopi legitirae possint praedictam facultatem dispensandi delegare aliis, etiam geDeraliter pro omnibus casibus occurrentibus, quia haec facultas concediturepiscopis ratione dignitatis, unde accipit conditiones potestatis ordinariae ( Vicarius autem episcopi ratione sui officii hanc facultatem certe non habet, prout notant Salm.31). Imo additPignat.32et fuse probal quod eo casu censetur omnino cessare lex qua prohibetur tale coniugiara conlrahi ; omnis enim lex (ut ait) ordinatur ad bonum publicum, ut revera est commune apud omnes ex c. 2. de Observ. ieiun. ubi dicitur quod necessitas careat lege, et ex c. 2. dist. 4. ubi s. Isidorus ait: Erit auiem lex honesta^ pos^ sibilis secundum naturam, loco tempo' rique conveniens, utilis, manifesta quoque^ etc. Unde quando lex evadit perniciosa, utique non obligat, ut docetd. Thora.33 qui dicit quod cura aliquid est contra coraraune bonura, malum est sequi legem positam. Idera Cai. 34 Nav. 35 Soto36 pignat.37 cum Cov. Led. el aliis passira; idem Salmant.33 et Pal.39, qui

(19) Qu. 6. »rt. 1. n. 8. (20^ P. 503. n. 495. (21) De matr. n. 838. (22) De syn. i. 7. c. 31. u. 2. (23) lu c. Nimis, de Gl.presb. (24) T. 3.cous 55. (25) N. 8. (26) N. 3. el 7. (27) N. 1 4. (28) L . c. (29) N. 6. (30) De matr. e. 14. ,>. 1. u. 12. (31) II.. (32) T. 3. consult. 33. n. 5. (35) 2. 2. q.l20. : l (34) Ih. (35) C.16. n.37. (56) De iusl. q.6. «
(57) T. 3. consulu 3.1. u. 5. (3J) De lcg. c. i 2. n. 15. (39) Tr. 3. p. i. n. 4.

probat cum Suar. Bon. Vasq. «t Salas, quod lex bono communi non conveHiens, non est lex neque obligationem inducit. Et ideo ait Pignatellus, tunc alium inferiorem legislatore posse declararequod lex impedimenti cesset et non obliget, cum in eo casu, si adhuc pontifex vellet legem obligare, talis voluntas respiceret malum , quia esset causa scandali, quod non est praesumendum. Unde dicit Ronc. < (cuius opinionem ait auctor Instruz. pro novis confessor. 2 ex lordano et Pignatell. ut supra non esse reiiciendam tamquam improbabilem et non tutam in praxi ) quod si aliquando nec etiam ad episcopum aditus pateret, et nullo modo aliter vitari posset gravissimum periculum infamiae aut scandali, posset parochus vel alins confessarius declarare quod lex impedimenti eo casu non obligat, quia eadem ratio (ut supra) tunc urget, nempe quod cessat lex quando potius est nociva quam utilis. Et licet hic non cesset finis legis in communi, sed in particulari, cum tamen cessat finis legis in contrarium, lex etiamcessat, ut omnes conveniunt cum Salm. 3. Notant tamen praefati auctores quod esto tunc permittatur contrahi raatrimonium, tamen quantocius (saltem ad maiorem securitatem et ad salvandam reverentiam legibus ecclosiaedebitam) recurri debet ad s. poenitentiariam ut ab illa dispensatio obtineatur.

614. Tnfertur2. quod ubi non speratur fructus, omittenda est monitio etiam de restitutione facienda, utdicunt Laym. < Lugo 5 Ronc. ^ Sporer ' Viva 8 Elb. 9 cum Tamb. Sanch, 10 cum Cano Henr. Led. Met. et Cord. Holz. ^ cum Henno et comm. ac Salm. i^cum Vasq. Suar. Con. Pont. Vill. Aversa etc. (contra Concinam Hab.» et Antoine*^ qui duo ultimi in assignanda ratione circa monitionem de matrimonio nullo et de

(1) P. 172. q. 2. (2) P. 2. n. 52. (5) Ibid.c. 4. p. 1. n. G. — Diciiiit el quidem non sine fundamcnto Roncaglia cllnslcuct. otc. quod iu hoc casu l«x impcdimenti reddatur uociva, posscl parocluisaut Klterprudens coiifessariiis dcclararc lalem legem non ohligaiK. Hdin. Ap. ir. IG. n. 11. (4) C. 15. n. 4, (o) Disp. ». 20. (G) P. 94. quaest. 4. r. 2. (7) De poenit. a. 7i)a, (8) Q. 8. art. S. u. ».

DE POENITENTIA

restitutione facienda aperte sibi coo-. tradicunt). Ratio estquia confessarius, cum praevidet quod monendo de re-« stitutione, poenitens non parebit et ia peccatum formale incidet, magis praecavere debet eius spirituale damnum quam damnum alterius temporale. Bene tamen advertunt Viva et RoncagL, non facile iudicandum quod poenitens, cognita veritate, mouitioni non obtemperabit.

Infertur 3. omittendam esse monitionem etiam quando timentur scandaia aliorum, infamiae, rixae et similia; ita Suar. Sanch. ^6 Laym. Lugo Pal. <9 Ronc. 20 et Salm. 21 cum Vasquez Con. Covar. Dicast. et Granado. Quia semper praestat vitare mala formalia aliorum, quam materialia poenitentis.

615.Excipiendumest tamen l.quando damnum redundaret contra bonum commune; licet enim confessarius teneatur ratione sui ofScii principaliter incumbere bono poenitentis, nihilominus, cum ipse sit pars reipublicae et in bonum reipublicae christianae minister constitutus, tenetur praeferre bonum publicum bono privato poenitentis; ita cum Busemb. ut supra Lugo 22 Roncagl. 23 Salm. 24 cum Aversa Dic. et aliis communiter. Hinc omnino monendus est parochus qui erronee, etsi ex ignorantia invincibili,circa mores populum instrueret. Item monendus qui bona fide putaret se sacerdotem, cum non esset, ob sacramenta quae invaiide conferret.Item ignorans nuUitatem matrimonii, si de illa publica sit fama. Item bene addunt Salmant.25 cum Busem. ex Lugo^e (cuius doctrinamuti saluberrimam confessariis sequendam proponit pontifex m bulla mox citanda) confessarium debere admonere episcopos, praelatos,, principes, gubernatores, confessarios et similes, qui ex ignorantia invinci(9) P. 344. n. 471, (10) L. 2. d. 38. n. 8. el 10. (11) T. 1. de coiisc. c. 5. n. S5. (12) Do poen. c* 12. p. 3. u. 54. (13) L»cc. cc. (14) P. 554. q. 3»

(10) D. 52. sect. 4. n. 5. (i(>) Dict. d. 5li. n. 10 (17) C. 13. n.S. (18) D. 22. n. 7. (19) S- 2. n.a (201 P. 94. q. 4. r. 2. (21) Loc. c. (22) D. 22» n. 50. (25) Loc. cit, r. l. (24) Ihid. n. 37. (2u) Ibid. n. 40. (26) D. 22. n. 3.^

CAP. 11. DE MINISTRO SJ

bili perperam se gerunt circa collationem beneficiorum, electionem ministrorum, subditorum guberuium, largitionera eleemosynarum de superfluis beneficiorum, administrationem sacramenti poenitentiae, etc.Ratio quiararo contingit huiusmodi ignorantiam esse inculpabilem vel non esse perniciosam aliis qui facile licita sibi putant quae a superioribus fieri observant. Tmo bene adverlit n. ss. p. Bened. xiv. i'n sua bulla Apostolica edita 26. iunii 1749. monendum esse poenitentem, si in iis versetur facti circumstantiis quae^ confessario dissimulante^ peccatorem in pravoopere obfirmant^nonsine aliorum scandalo, cum quis arbitretur ea sibi licere, quae ab iis qui ecclesiae sacramenta frequentant^ impune exerceri animadvertit. Praeterea bene addit Lugo, quod si confessarius rationabiliter dubitat an huiusmodi poenitentes suo debito satisfaciant, tenetur eos de illo interrogare.

616. Excipiendum 2. si poenitens interroget, tunc enim confessarius tenetur detegere veritatem, nec potesl dissimulare; quia, cum ille iam incoepcrit laborare ignorantia vincibili, dissiraulatio confessarii esseterroris approbatio; ila Suar. i Laym. 2 Pal. 3 Lugo * Salm. 5 et alii comraun. cura Sanchez 6 qui excipit, si poenitens non interrogaret cum dubio sed ex scrupulo; quia tunc (ut ait), dissimulante confessario, ille etiam remaneret in bona fide. Sed hoc merito non admittunt Lugo et Salm. ' cum Soto Led. Lop. elc. quia, stante interrogatione facta, poenitens facietpostea auctoritate confessarii, quod antea faciebat ex ignorantia. Recte verodicunt Sanch.sSuarez Laym. et Spor. ^ quod cum poenitens interrogat, confessarius non plus respondere debet quam ab ipso interrogatur: ex. gr.si quis obslrictus voto castitatis interroget, an matriraonium propter votum fuerit invalidum, et an teneatur uxori reddere debitum, con(I) De 32.secr.4. n.2.el 3. (2) C. 13. n. 6(3)N. 10. (4) t).22. n.29. (5) De poenil. c
617. p. 3. n. 36. (6) D. 53. n. 14. (7) Locc ccCRAM. POENIT. DUB. V. 489

fessarius affirmet utruraque, taceus da obh*gatione non petendi, etiamsi noverit matrimonium ob aliquod impediraentura diriraens esse nullura.

Excipiendura 3. si poenitens brevi sit monitioni obsecuturus, quamvis in principio non acquiescat: sic enim sapienterloquitur Laym.iO: Confessarius considerare debet quantum et quam diuturnum incommodum ex monitione ti^ meatur; fieri enim quandoque solet ut poeniiens initio conturbatus animo 5alutarem monitionem respuat, postea ve^ ro mente sedata eamdem cum fructurecipiat. Irao dicit Lugo cura Adriano Med. Cano et Corduba raonendum essa. poenitentem, etiamsi scandalum sit passurus,quandoscandalumquod tiraetur brevi raansurura putatur, et spes sit quod monitio postea brevi habebit efiFectum suum. Sed hoc raelius intelligendura locum habere, prout tradit Bened. xiv. in praefala huUaiApostolicay casu quo, ut ait, dissimulante confessario^ peccator in pravo opere obfirmaretur cum scandalo aliorum; vel quando quis in proxima peccati occasione versatw , sin minus in externis actibus^ saltem in pravis cupiditatibus ac morosis delecta" tionibus quibus assentiri consuevit.

Utrura autem facienda sit raonitio in dubio an sit profulura vel obfutura. Resp. si non timetur de darano, oranino quidera fieri debet; si vero dubitatur tara de darano quam de fructu secuturo, tunc confessarius pensare debet daranura et utile, itera gradum timoris darani ac spei utiiitatis, et eligere id quod iudicat praeponderare . ita Lugo 12 et Salm. « cum Dic. et Aversa. Caeterum in dubio regulariter mihi videtur dicendum quod mala for* raalia potius evitanda sint quam materialia. Hinc loquens Concina de cor* rectione fraternai^^ dicit quod in dubio an correctio sit profutura vel nocitura, omitli debeat, quia (ut ait) imprudenter agit qui dubius operationi morali se comraitlit.

(8) N. 8. (O)Locc. cc. (10) C. <3. n 5. (II) D.22.n.30. (l2)D.22.n.3l. (I3)D» poeii.c. I^. p. 3. n. 39. (14) Tf.de eleem.c.3.n.9

4§0 LIB, VI. TRACT. lY. DE FOENITENTIA

617. « Resp. 2. ul confessarius licite | merum, speciem, elc. debet mooere

noc sacrameutum administret, debet esse in gralia, alioqui peccabil mortaliter {Vide dicta n. 31.), item debet esse talis, ut per hoc non exponatur proximo periculo peccandi mortaliter. Pars prior constat ex diclis de sacramentis in genere. An vero audiens plures una quasi vice morali tot numero peccala committat, alii negant, ut Rodr., alii affirmant, ut Bonac. hic. {Vide dicta lib. 5. n. 50. V. qu. 6. ubi id omnino negatur). Pars posterior palet.

Unde resolvitur hie castis: «Confessor conscius sibi peccali mortalis tenetur, antequam audiat vel saltem absolvat poenitentem ( V, dicta de hoc l. 6. n. 36.) ipse confiteri vel conteri de suo peccato. Si tamen vocatus improviso ad moribundum recolligere se tam subito non possit ad contritionem eliciendam vel bona fide putet se elicuisse, non peccat absolvendo.Praep. L^go Tamb. i {Vide dicta n. 33.).

Z''.%. » Respond. 3. Si male absolvit, committendo defectum essentialem, v.

vit a reservatis non subdilum, tenetur inducere ad repetendam confessionem, si sine scandalo, infamia, fractione sigilli et nocumento suo possit: sin minus, non tenetur. Si non absolvit a censura, potest ab eadem (si vel quando habuerit potestatem) absolvere absentem {Vide dicenda de censur. n. 417.) Bonac. 2 ex Suar. Fill. 3 Regin. Navar. Rodriq.

»Si non interrogavit sufficienter numerum, speciem vel alias circumstantias, regulariter ad nihil tenetur, nisi ad poenitentiam agendam; monere enim extra confessionem non debet, cum iudicium sit finitum. Si tamen redeat ad confessionem idem poenitens debet inoneri de defectu commisso, quia aiioqui haec confessio non erit integra, cum quaedam non sit debite confessus.

» Di\i, Si non interrogavit: quia si posilive dixit, nou tenon confiteri nu(1) L. 3. c. 2. Jj. 5. (2) Dc ceiu. in cumm. d. 4. q 3. p. 6. (5J T. 11. c. 10. qu. 7. (4) D. 22. »td. 3. (S)L. 3. c.».. (0; L. a. t. 6. c. 9. 17) 5. i>. q. 9. (8j p. 4. r. i'M. ni p. i. U

sme gravi scandalo et detrimento potesl; quia est causa quod alter praeceptum grave scilicet confitendi illa pec* cata violet, Lugo

» Si neglexit monere de restitutione, moneat, si quidem commodepotest(vel in confessione vel extra, obtenta prius ab ipso venia; ea vero negata, ad nihil ultra teneri docent Tambur. s Sanchez contra Suar.) quia tenetur ex caritale: si non commode potest, Deo commendet, Laym. 6 Henr. Suar. Sylv. Merc. 7 Diana ». Quod si tamen ( ex gravi seu mortali culpa contra ius alterius) dixisset eum non teneri ad restitutionem, vel aliter (v. gr. opinionem falsam persuadendo ) -esset causa efficax cur non restituat vel aliundedetrimentum accipiat ipse vel alius; tenetur ipsemet restituere, nisi moneat tempestive, priusquam poenitens fiat impoteus; quia actione sua fuit iuiusta causa damni. Si vero sine gravi culpa id fecit, tenetur nihilominus monere poenitentem, si commode potest: alioqiii

gr. si non prolulit formam vel absol- ipse obligatur, sicut casu priore. Si

nou commode polest, excusabitur. V. Suar. Con. 9 Bon. Diana »o Lugo n. »

619. Hic distinguere oportet plura dubia quae hoc punctum concernunt. Dubitatur 1 . Ad quid tenetur confessarius si erravit circa valorem sacramenti.Si erravitsinecuIpa,conveuiunt omnes non teneri cum gravi incommodo famae vel honoris monere poenitentem de errore; ita Lugo <2 Salra. « Spor. 14 Viva i^ Elbel »6 et alii passim. Ralioquiatunc confessarius teneturad monitionem tantum ex caritate, quae non obligat cum gravi incommodo. Hoc tamen valet pro coafessario delegato; aliter enim videtur dicendum de parocho, iuxta dicta /. 3. n. 40. v. Sfnctius^ eo quod parochus tenetur ex iustitiareparare v^rave damnum spirituale subditorum.Recte autem addunt praefati aa. quemcumque confessarium te4. r. 109. (9) D. 8. d. 97. (10) T. 1. m. r. 1. (11) D. 22. •. 3. u. 61. «i supra 1. 4. t. 6. c. 2. d.
620. arl. 2. Ckt. 12. (12) D. 22. n. bS. (i.') D« poeuit. c. 12. p. 4. n. tf6. (14) <>. 274. u. 1(03. (IS) Q. & «. tf. n. 10. (16) ?. 352.

u.

u. 437.

CAP. II. DE MINISTRO SACrVAM. POENIT. DUB. V.

491

oen advertere poenitentem denullitate absolulioniseicollatae, si illesit inarticulo raortis vel in gravi periculo non amplius se confitendi. Sed quid,si confessarius cum culpa gravi erravit circa valorem sacramenti, an tunc teneatur monere cum gravi suo damno ?

Prima sententia negat et hanc tenent Bonac. * Suar.2 cum s. Anton. Sylvest. Navar. et Cord. et probabilem censent Salm.3 cum Vasquez Hurt. Aversa etc. Ratio, tum quia tale praeceptum non videtur obligare cum tanto dispendio, tum quia, sicut ipse poenitens non teneretur cum tanto incommodo sua peccata confiteri si monitus esset, ita nec confessarius. Excipit tamen p. Suarez, si confessarius deceperit poenitentem relinquendo illum in occasione proxiina peccandi.

Secunda sententia vero quam sequimur afiirmat et hanc teuent Lugo Viva Spor. et Eibel item Tambur. ^ ac Leand. apud Salm. 6. Ratio quia, licet oonfessarius ex caritate onus susceperit audiendi confessionem poenitentis, tamen, postquam audivit, tenetur ex officio et ex quasi contractu cum poenitente inito, rite ipsi ministrare sacramentum; unde si invalide minislraverit ex sua culpa, tenetur utique etiam cum gravi suo darano ( pelita licentia) illum de errore raonere; et sic respondetur primae ralioni oppositae. Respondetur item secundae, quod poenitens si monitus esset posset sine coufessione aliter sibi providere eliciendo actum contritionis, at confessarius nou potestipsum inscium relinquere in tanto gravi suo damno careutiae gratiae sacraraentaiis. Diximus petita licenlia^ oam probabilius (contra alios) dicunt Conin. Bon. et Spor.apud Croix' quod si ex monitione gravis sequeretur offeusio poenitentis, non tenetur tunc confessarius nec potest monere, quia sigillum laederetur iuxta dicenda num. 4)22. Ilem probabile videtur cum aa. |)rimae senteoliae, quod si poenitens

(!) Q. 7. p. iill. n. 4. (2) D. 32. »cct. 6. el 7. (5) Dc |iocii. c. 12. i>. 4. n. 6Q. (4) Locc. cc.

'iS^ Mclk. couf. 1. Z. c. 8. n. S. {Q) Loc cii.

ilerum alteri cocfessus fuerit, tunc non leuetur confessarius cum gravi incommodo eum monere de nullitate primae confessionis. Ratio quia tunc iam moraliter certo poenitens supponitur iustificatus; et ideo sicut ilie non tenetur cum gravi dispendio procurare integritatem confessionis, ita nec confessarius. Et idem potestdici si poenitens eucharistiam deinde susceperit, quii (ut diximus de sacram. in genere n. C. cum d. Th. et aliis communiter) eucharistia cum attritione et bona fide suscepta, per accidens primam gratiam confert.

620. Dubitatur 2. Quid si error non fuerit circa valorem sed circa integritatem confessionis, nempe si confessarius neglexerit interrogare de speciebus et numero peccatorum? Respondetur: Si confessarius in hoc negative se habuit non interrogando, tunc non tenetur monere de errore, nisi intra confessionem, ut cum Bus. dicuut Lugo * Sporer^, item Suarez et Arriaga apud Croix ^o. Et hoc etiamsi confessarius culpabiliter interrogare neglexerit. Ratioquia obligatiofaciendi confessionern integram directe aflScit poenitentem, non confessarium; unde licet confessarius tenealur intra confessionem interrogare poenitentera de speciebus et numero peccatorum, ut efformet iudicium de statu causae et poenitentis, finito tamen iudicio cessat in confessario huiusmodi obligatio. Si vero ipse positive induxit poenitentem ne explicaret ille species sive numerum, tunc, si cum culpa gravi id fecerit, tenetur eliam extra confessionem cum licentiu poenitentis eum monere de errore, sed sine scandalo et sine gravi suo damno, ut bene aiunt Lugo et Spor. *2- nam sicut grave damnum excusat poenitentera ab inlegrilate confessionis, ita eliam confessarium. Quod si confessarius i'n hoc non graviler peccaverit, tunc multo minor causa sufficiet ad eum excusandum a monitione facienda. Hinc

(7) L. 6. p. 2. n. 17«^. (8} D. 22. n, 7». (9) N. 804. lU) N. 1779.

(il) N. 7.>. ^12) Loc.ct«.

recte aiuL. Lugo * Tambur. ' cum Fill. ac Suar. Arriaga ap. Croix ^ quod confessarius qui bona fide deobhgavit poeutentem ab explicanda specie sive numero, regulariter non tenetur admonere extra confessionem, quia regulariter (dico semper) sine incommodo et rubore id facere non potest.

621. Dubitatur 3. Ad quid tenetur confessarius, si positive deobligavit vel non monuerit poenitentem de restitutione facienda. Bespondetur: Si illum positive deobligavit cumsua culpa gravi, omnes dicunt teneri ad monitionem etiam cum gravi incomraodo, vel intra confessionem, si poenitens brevi ad confitendum redeat vel extra petendo licentiam, si non redeat. Alias non monendo, vel monendo postquam poenitens factus sit impotens, tenebitur ipse confessarius ad restitutionem: casu quo (intelligendum)poenitensiam restituisset, si fuisset monitus.Ita communiter Lugo ^ Pal. 5 Bonac. ^ Viva ' Elb.8 Spor.9et Salm.^o cum Gran. Gabr. Bonasp.et aliis passim. Batioquia confessdrius suo iniusto consilio iam fuit causa damni. Si vero sine culpa gravi poenitentem deobligavit, non tenetur | iam cum gravi suo incommodo illum de restitutione monere; tenetur vero, | si commode potest, ut dicunt Salm. n cum Aversa et Dicast. Imo tenetur etiam cum aliquali suo incommodo, ut recte aiunt Lugo 12 et Elb. Viva ac Sporer <3^quia ex caritate quisque tenetur cum levi incommodo reparare grave damnum proximi.

An autem confessarius, si tunc omittat monere, cum possit sine gravi suo incommodo, teneatur ipse ad restitutionem. Negat Sanch. i< eo quod confessarius (ut ait) tunc non tenetur ex iuslitia monere, cum non sit causa positiva damni, sed tantum negativa, tacendo sciL manifestari poenitenti eius cognitam obligationem ; tenetur ergo ad monendum tantum ex caritatequae

(1) L. c. (2) L. 3. c. 8. n. 5. (5) Dict. n. 1779. (4) D. 22. n. 61. (S) P. 18. $. 3. n. «. (6) De icslil. q.7. p, 1, §. ull. n. 22. (7) De poen. q. 8. a. 6. 11.10. (8) P. 253. n. 45'J. (9) P. 274. u. 80.^». (10) Dk' popu c. 12. p. 4. u. SG. (lii IbHl. n. Sl.

DE POENITENTIA

non obligat ad restitutionem. Et con-» sentit huic opinioni Caiet.is qui sic di* cit: Si data opera (confessarius) docuit falsa^ putans esse vera., non tenetur leg» iustitiae. Et idem aitNav. ap. Sanch.^^. Sed communius et verius affirmant Lu^ go 17 Spor. Elbel Viva i8 et Salm.i^ cuni Aversa Dic. etc; item Aragon. et Salon. apud Sanch. Batio quia, licet confessarius sine culpa saltem gravi poenitentem deobligaverit a restitutione debita, tamen, cum suum consiliunk pergat influere in damnum creditoris, cognito errore, tenetur ipse ex iustitia causam damni auierre,si commode potest, alias obligatur restituere, cum hic et nunc ipse sit causa damni, prout si quis sine culpa gravi accendit ignen^ in segetem alienam, tenetur postea (si commode potest) ex iustitia illum extinguere. Vide dicta l. 3. n. 994. Beno autem advertunt Bus. ut supra Lugo 20 et Bonac.2i quod cum confessarius iam raonuerit poenitentem, priusquam ill& fieret impotens, tunc ad nihil tenetur, etiamsi culpabiliter antea eum deobligaverit a restitutione; quia consilium tunc solum influebat ex auctoritate confessarii, unde, revocato consilio, cessat sua auctoritas influere.

Sed quid si poenitens tempore confessionis erat dispositus ad restitutionem si monitus fuisset, et postea, mutato aoimo, noUet monitus restituere cum posset. Antoine22 dicit quod tunc confessariusad nihil tenetur,quia tuna confessarius sua monitione iam aufert causam damni, et ideo si poenitens noa restituit, id ex eius malitia provenit. Sed merito sapientissimus Lugo 23 noOf excusat confessarium eo casu a restitutione: ralio quia, esto is qui auctoritative dat pravum consilium, revocato consilio ad nihil amplius teneatur ut communiterdocentdd. /.3. n.5o9.,. hoc tamen procedit, quando damnun» non est adhuc factum, non vero cun> ex consilio damnum est iam illatuni

(12) N. G6. (15) Loec. cc. (14) Cons. I. 1. c. 5.

(liili. o. n. 2. (IS) V. Reslilulio c. 7. (10) L. c

(17) N. 05. (18) Locc. cc. (19) Ibid. u. 51.

(20) N. 04. (21) L. c. (22) P. S44. .|«. 10. r. % C25} Dicl •

CAP. II. DE MINISTRO SACRAM. POENIT. DUB. V.

493

«Ueri. Quando autem confessarins po«ilive et culpabiliter deobligat poenitentem dispositum ad restituendum, tunc ipse est causa ut actu damnum creditori inferatur, cum alias si non deobligaret, iam actu fieret restitutio. Flnde si damnum iam actu inferlur, ^onfessarius, etiamsi postea quaerat inducere poenitentem ad restituendum, f i ille renuat non excusabitur ipse a restitutione, cum ipse fuerit causa datimi illati.

Hoc, si confessarius positive restitationem impedivit. Si vero negative se habuit, negligendo monere poenitentem de restitutione, tunc distinguendumiSi inculpabiliter id egerit non tenetur quidem cum gravi suo incommodo monere poeuitentem, sed lenetur cum aliquali, ut diximus, quia caritas obligatquemquam ad reparandum cum levi suo incommodo grave nocumentum proximi.Et iu hoc adverlit Lugo ^ incommodum mensurandum esse respective ad damnum; quod si sit gravissimum, aderit forte obligalio illud reparandi etiam cum notabili incominodo. Si vero confessarius culpabiliter neglexit monere de restitutione, merito dicunt Lugo Elbel 2 teneri cum maiori Buo incommodo ad monitionem faciendam. An autem omittendo hanc monitionem teneatur ipse restituere. Si inculpabiliter omittit, conveniunt omnes ad nihil teneri. Sed dubium est,si culpabiliter omittat, an teneatur ad restitutionem.

Prima sententia absolute affirmat et hauc tenent Navar.3 Filliuc. ^*, item P. Nav. Mol. Sayr. Med. Arag. etc. apud Bonac. Quia (ut aiuut) confessarius ex officio tenetur poenitentem docere de sua obligatione, alias non docendo ipse est causa damni.

Secunda sententia quam tenent Les.^ €t Antoine ' censet confessarium dele(1) D. n. 63. (2) Locc. ec. <3) C. 17. n. 22. (4) Tr. 32. c. 3. q. 12. n. 79. (S) De lest. d. 1. <1. 2. p. 11. n. 13. (6) L. 2. c. 13. n. 77. el 78. (7) P. S44. q. 10. r. 3. (8) D. 32. scct. 6. n. 9. (9) P. 18. S- 3. n. 6. (10) Dec. l. i. c. 6. n. S. •ti. 2. c. 11. n. 2.%. (11) Lib. 6. c. 13. n. 11. <12) 3. p. l, 4. c. IG. q. 5. (15) N. 4i0.

gatum non teneri: teneri vero parachum, quia parochus ex officio obligatur impedire ne sui subditi damnum aliis inferant.

Tertia sententia vero communissima quam tenent Suarez» PaL ^ Sanchez Cabas.ii Az.i2Elbeli3 Salm.i^ Croixis cum Vasq. Diana 6 Bon. cum Sa Valent. et Reg. Lugo cum Conc. Mald et communi (ac probabilem putat ipse Less.^^) docet confessarium, sive delegatum sive parochum, non teneri ad restitutionem. Ratio quia delegatus tenetur ad monitionem ex sola caritate quae non obligat ad restitutionem.Parochus autem, cum ipse sit constitutus tantum pro bono spirituali subditorum, tenetur quidem ex suo munere damna ipsorum spiritualia impedire, non autem temporalia aliorum. Et hoc verius puto dicendum (quidquid confuse dicat Croix 20)^ etiamsi confessarius studiose negligat monere poenitentem ut ipse non restituat; quia adhuc tunc deest positivus influxus in damnum aliorum, qui omnino requiritur ad obligationem restitutionis, ut fatetur idem Croix 21 et commun. docent dd. iuxta dicta L 3. n. 584.

622. Dubit. 4. An confessarius possit loqui exlra confessionem cum poenitente de defectu commisso in confessione sine ipsius licentia.

Prima sententia dicit non solum posse, sed etiam teneri, et hanc tuentur Suar. 22 Petroc.23 Spor.24 et Fill. Turr. Hurt. Merati Lohn. etc. apud Croix^s et probabilem putant Layman 26 Pal. n Esc.23 Bon.2c et Salm.30. Ratio quia talis monitio supplet et perficit eamdem confessionem inchoatam quae imperfecta manserat; unde, etiamsi poenitens licentiam negaret, poterit confessarius ei manifestare defectum, cum esset tunc ille irrationabiliter invitus.

Secunda sententiay vero cui subscribo,

(14) De poeniUc. 12. p. 4. n. 82. (13) N. 1781. (16) P. 1. tr. 1. r. 1. (^17) L. c. (18; D. 22. n. (J7. (19) L. c. (20) L. c. (21) L. 5. p. 2. n. 148. (22) D. 53. sect. S. n. 3. (23) T. 4. p. 96. n. 3. (24) N. 822. (23) N. 1776. (26) C. 14. n. 13. (iV) P. 18. S. 3. n. G. (28) L. 16. n. 073.

(2J) P. 13, ulL n-21 . (50) De poeu.c. 14.p.3. u. 44.

■I

494 LIB. YI. TRACT.

M negat, earaque tenent Sanch. < Lugo2(qui aitcontrariam repugnare communi sensui theologorum) et probabiliorem censentCroix Pal. Escob. 3 cum Soto Vict. Fagn. Rodr. Philiarc. etSalmant. * cum Sylvio Val. Bonac. Regin. Aversa Gab. Megala Graff. et Diana. Ratio potissima quia, licet monitio illa fiatad reparandum defectum praeleritae confessionis, attamen cum non sit cum illa coniuncta et iudicium iam fuerit completum, evadit illicita, eo quod esset quaedam peccati exprobratio, et ideo odiosam confessionem redderet. Hoc tamen intelligendum si confessarius iudicium iam perfecerit absolutionem impertiendo; nam si non absolverit vel quia oblitus fuerit absolutionem dare vel quia eam male protulerit, tunc valde probabiliter dicit CroixS cum Stoz etArriaga bene posse confessarium, non petita licentia, dicerc poenitenti eum non absolvisse; tunc enim revera nnlla intervenit peccati exprobralio.

623. Quae et quanta sit obligatio confessarii audiendi poenitentes.

a Respondetur 1 . Quivis sacerdos etiam simplex, quando non est alius paratus, tenetur in extrema necessitate, v. gr. in periculo mortis audire et absolvere volentem confiteri. Ratio est lex caritatis.

» Resp. 2. Parochus et quivis sacerdos curatus tenetur audire confessionem sui subditi, non tantum in casu necessilatis aut praecepto confessionis urgenle, sed eliam, saltem per se vel alium, quoties poenitensid rationabiliter petit; v. gr. si sit in gravi aliqua difficultate spiriluali vel velit promereri iubilaeum, etc. quia tenetur eius bonum spirituale promovere. Suarez Vasquez Lugo etc. Si tamen nimis frequenter vel inlempestive peteret, excusaretur. Aversa Quod si etiam semel tantum vel bis negaret aut differret, non peccaturum graviter ob levitatem materiae, docet Suar. conlra Bo(1) De matr. . 5. dist. 16. d. 3. (2) Disl. 23.

130. (3) Lccc. cc. (4) Ib. (8) Dicltf n. 1770. (6) Q. 16. sect. 11. (7) Loc. cit. (8^ Loc.cit. lO) L, e. (10) Man. c. 21. n. U. (11) D. 2S. n. 89.

nac. Admittitque Aversa^si non petat ex urgenti occasfone, v. gr. solemnis festi, etc. {Vide dicta hoo K6.6. n. 58.).

» Resp. 3. Quotiescumque poenitens ex mera devotione vult confiteri, parochum teneri illum audire, contra Sylv. Reg. etc. docent Azor. Suar. Con. Bon. Molf. Lugo etc. Sed recle limitat Aversa 8 si non adsint alii confessarii delegati, et parochus non legitime impediatur.

» Resp. 4. Reliqui sacerdotes, per se loquendo, non tenentur audire confessiones, si tamen audire coeperint, lenentur absolvere, nisi quid obstet, neque possunt remittere ad aliura : quia poenitens eo ipso habet ius ad absolutionem, nec potest fructu et gratia sacramenti privari. Aversa 9. »

624. Rogatur L An confessarius non parochus teneatur cum periculo vitae absolvere moribundum existentem in mortali.

Prima sententia negat teneri et hanc defendunt Nav. Conin. ^i, item Soto Mald. et Sa apud Lugoi^, qui probabilem putat. Ratio quia dum proximus potest absolute a periculo damnationis se liberare, eliciendo actum contritionis, non est in tanta necessitate ut alter teneatur ei succurrere cum periculo vitae. Limitat vero Coninch. 13 si lalis infirmus sit in extrema necessitate, nempe si ignoret contritionem esse sibi necessariam, vel nesciat eam elicere: quod revera censeo in rudibus ut plurimum accidere.

Secunda sententia tamen quae mihi magis arridet, alfirmat, eamque tenent Suar. ^4 Cont. Tourn. <5 et Valent. ac Lorca apud Lugo<6. Ratio quia, esto in rigore loquendo posset moribuudus per contritionemsibi providere, tamen non potest negari , quod maguo periculo exponatur ille suae aeternae salutis, si absque absolutione relinquatur, et sicut cum certa est damnatio proximi si non absolvatur, teneris certam morlem subire; ita dico, cura proximus^

(12) D. 22. n. 12. (13) Loc. cit. (14) D. «. sect. 2. num. 3. et d. 32. sect. 7. nam. 1. (15) De pocnitcntia part. 2. cap. 8. art. 6. n. 807 et seq. (16) N. 12.

CAP. II

est in probabili periculo daranationis, teneriy ei subvenire cum probabili periculo mortis; ex lege carilatis quae obligat fn pari periculo exponere vitam temporalem ad salvandam vitam proximi spiritualem. Si tamen sacerdos nesciat eum esse in mortali, non tenetur absolvere cum periculo vitae , ut dicunt Tolet. et Verricel. apud Cont. Tourn. qui non reprobat

625. Rogatur 2. An simplex sacerdos qui degit in oppido, ubi talis esset penuria confessariorum, ut incolae gravi laborarent necessitatespirituali, utrum hic tutus sit in conscientia, si negligat confessiones excipere, vel, cum possit, ad eas excipiendas se habilem reddere. Apud nullum auctorem de re morali tractantem hoc dubium inveni discussum, tantum ad manus mihi pervenit quidam libellus cui titulus Parroco di villa^ el cuius auctoris doctrinam ac pietatem varia eiusopuscula satis comprobant ; ubi haec habentur : Chi ha talento per confessare, e vede nella sua terra la mancanza della confessione^ e conosce o che non si frequenta o si strapazza, i tenuto ad amministrare tal sacramento; e se non i d^eta molto avanzata^ S lenuto in coscienza ad abilitarsi al meglio che pud. Aifert idem auctor auctoritatem patris Pavone societatis lesu, viri admodum docti et pii, qui in suis operibus sic scripsit: L'obbligo come sacerdote i di ubbidire al mio prelato^ quando mi comanda che confessi, e non ho legittimo impedimento ,

DB MIMSTRO SACRAM. POE?JIT. ntTB. V. 495

Dominus misit sacerdotes ut in suu-i officium snccederent et pro eo legatione fungerentur, ut ait apostolus ^ et ipse Christus Dominus ' : Sicut misit me Pa* teTy et ego mitto vos. Ideo concilium Trident. * requirit ut proraovendi ad presbyteratum, ad populum docendum ea quae scire omnibus necessarium est ad salutem , ac ad ministranda sacra^ menta... idonei comprobentur . Praecipua autem sacerdotum obligatio est ministrare eucharistiae et poenitentiae sacramenta, ad hoc enim sacrificandi et absolvendi a peccwitis confertur eis duplex potestas. Imo specialiter ad hoc munus absolvendi Christus Dominus Spiritum sanctum infudit, ut ipse testatus fuit 5 dicens : Sicut misit me Pater^ et ego mitto vos. Haec cum dixissety insu/flavit et dixit eis : Accipite Spi' ritum sanctum ; quorum remiseriHs peccata^ remittuntur eis. Ergo si Chrislus misit sacerdotes praecipue ad salvaadas animas, absolvendo eas a peccatis, sequitur hoc esse proprium sacerdotummunus, acconsequenter ipsos teneri saltem in gravi populorum necessitate suam potestatem exercere, et ad hoc se habiles reddere , ne dicatnr quod in vacuum gratiam Dei receperint 6. His positis, non video quomodo sacerdotes illi qui ob desidiam ab hoc onere se subtrahunt, possint esse tuti in conscientia, et excusari ab exprobratione Domini, ac a supplicio damnationis inflicto servo illi otioso qui talentum absconditum, ut habetur Matth. cap. 25. vers. 48., quem textum inperchi il prelato pud comandarmi^ ed io . ^*t» mk>. vc/a. io., quciu ieA.iuui lunon ho ragione di tener ozioso il takn- \ terpretes (ut Cornelius a Lapide, Calfo... Di piii ho obbligo di offerirmi al vescovOj e di chiedergli facolta di confessare, quando io mi accorgo essere in grave bisogno il popolo per mancammto de' confessori.

Breviter dicam super hoc puncto quid sentiam. Certum est quod sacerdotes sunt a Deo constiluti, ut saluti animarum incumbant; sicut enim divinus Pater misit Filium suum ut salvaretur mundus per ipsura, ita Christus

(1) Ilanc secundam senleatiam vocat vcriorem in Hom. Ap. tr. 16. n. 12». (2) 1. Cor. 3.

met et Tirinus cum s. Ambrosio) proprie explicant de eis qui possunt sua opera procurare animarum salutem et negligunt: Notent hoc (ait Cornelius) qui ingenio^ doctrina aliisque dotibus sibi a Deo datis non utuntur ad suam aliorumque salutemj ob desidiam vel metum peccandi; ab his enim rationem reposcet Christus in die iudicii. Nec dicant huiusraodi sacerdotes satis suara obligationera explere, si alio modo ani(3) loan. 20. 21. (o) Loc ctl.

(4) Sets. 23. e. 14. (6) 2. Cor. 6.

406 LIB- VI. TRACT. lY

jnabus subveniant, nempe instruendo, «orrigendo, orando, quin sacramentum confessionis ministrent ; nam illis lenentur subvenire in eo quo indigent ad propriam salutem. Si enim proximus indiget cibo, in cibo debes ei subvenire, non in vestibus. Saepe autem accidit in oppidulis, quod plures forte non egeant instroctioneaut monitione, quia forte iam sunt satis instructi et parati ad confessionem; sed deest ipsis sacerdos qui eorum confessiones excipiat. Nec valet dicere quod sacerdos simplex, si tjeneretur confessiones excipere teneretur tantum ex caritate, sed haec non obligat cum gravi incommodo, prout esset labor insumendus ad acquirendam scientiam satis necessariam ad excipiendas confessiones. Nam respondetur quod licet exercitium confessiones excipiendi sit opus carit*tis, tamen non oritur ex simplici motivo caritatis, sed ex proprio sacerdotis officio, cui ex Christi institutione haec obligatio est aunexa, eique salisfacere debet sacerdos , quando urget populi necessitas. Haec mihi dicenda videntur: caeterum sapientiorura iudicio ea sedulius consideranda relinquo.

Ddbium VI. Quae scientia et prudentia requiratur in coufessario. C2(y.DeobligationeintelligendipeccatapoenUenUs. 627. De scientia confessarii ad debitum iudicium formandum de peccatis. C28. Quando excusetur confessarius minus idoneus. An regulares teneantur intervenire

congregationibvbs casuum conscientiae. C29. De pruder^ia confessarii circa interrogationes^ el de obligatione interrogandi quoad

peccata omissa, C30. Quid si ei constet peccatum quod poenitens

negat. El quid si illud sciat ex confessione

complicis. 63i. Haec diligentius discutiuntur. €32. De interrogationibus in materia castitatis^

626. « Resp. 4 . Ut sacerdos rite absolvatdebet, quantum moraliter fieri

potest, omnia peccata poenitentis intelligere, quia alioqui is frustra teneretur recensere.

Unde rcsolves:

t \ . Peccat qui absolvit eum , cuius Dcccala per negligentiam non satis in(1) 3. p. t. 4. r. i09. et p. 4. t. 4. r. 198. <2) L. 5. t. 6. c. 9. (3) In 3. p. (4) Loc. c. <5) Locc. cc. (6) T. 2. d. 4. q. 9. d. 1. n. 12.

, DE POfl-MTETlTlX

tellexit, quiafert sententlam, moognlta causa. Validam nihilominus esse absolutionem , sive propter somnum etc, ut dictum supra c. 4. dub. 3. art. 4. sive propter cantum vel linguam impeditam poenitentis (sine huius tameo culpa) aliqua non intellexerit , docet Diana i. Item Laym. 2 ex Heur. Suar. Sylv. Merc. 3, eo quod essentia et effectus sacramenti consisterepossit absque integra et specifica peccatorum explicatione, si sine culpa poeoitentis omittantur. Vide Diana *,

» 2. Si tamen poenitens post confessionem intelligat unum vel plura mortalia non fuisse intellecta, debet ea repetere in sequenti confessione , siva apud eumdem sive apud alium confessarium. Laym. Diana 5.

» 3. Confessarius absolvens ex ignorantia quem absolvere non poterat, dupliciter peccat; nimirum ignorantia eorum quae ad officium suum spectant, et indebite absolvendo. Tann.6 Lugo

627. » Resp. 2. Ut confessarius valide absolvat, requiritur et sufficit cognoscere peccata saltem sub confusa ratione peccati. Ut vero licite, requiritur ea scientia, ut possit ferre prudens iudicium in hoc foro; ideoque debef scire \ . quae sint mortalia, quae venialia, saltem ex genere suo (Nota hic ex Lugo 8 Spor. 9 Holzm.io et Salm. " cum Gran. non esse necessarium ut confessarius in oranibus iadicet quaa sint peccata gravia vel levia; sufficitsi sciat hoc iudicare in iis quae communiter occurrunt; reliqua autera audiat et absolvat. Insuper docent Salmant.i2 cum Suar. Sanch. Dic. Gon. etc. quod licet in aliquo casu confessarius non discernat quae sint gravia aut levia , si poeuitens booa fide di;it peccatum suura, confessio valet, et quaravis postea advertatur fuis.se mortale , non est cur repetatur in alia confessione ). 2. Species et circurastantias nccessario explicandas. 3. Spectantia ad restitutionera bonorura et faraae. 4 Casus

(7) D. 16. s. 4. n. 185. (&) D. 32. n. 70.

(9) N. 783. (10) N. 727.

(11) De poen. c. 12. p. 1. n. 4. (12) Loc.e.

OAP. II. DE MINISTRO SACRAM. POENIT. DtJB. VI.

497

reservalos et excommunicationes saltem commimiores. 5. Censuras et irregularitateg communiores pro sacerdotibus. 6. Requisita in poenitente ad bonam dispositionem. 7. Remedia peccatis opportuua. Circa quae omnia notantur haec tria.

» Primo sufficere, si ea sciat mediocriter, ita ut saltem norit prudenter de omnibus dubitare, et doctiores se vel libros consulere (Melius dicunt Salm. i cum Suar. et communi , satis esse st confessarius intelligat quae frequentiusaccidunt, et nealiissciat dubitare).

» SecundOs maiorem minoremque requiri, ac sufficere scientiam , pro diversitate locorum et poenitentium Bonac. 2.

» Tertio, gravifter peccare tum eum qui sine sufficienti scientia huic muneri se ingerit, tum eum qui talemsine necessitate constituit, aut, cura possit corrigere , tolerat. Layman 3 Bonac. ^ Lugo. »

628. Excusatur tamen confessarius qui caret sufficienti scientia , si adsit necessitas, nimirum si aliter poenitentes deberent diu carere confessione, ut evenit iu captivis; ita Lugo ^ et Salm. ^ cum Suar. etc. Et idem dicunt Lugo 7 et Aversaap. Salm.s pro parvis oppidis aut triremibus, ubi (ut aiunt), si haberi nequeunt docti sacerdotes, deputari possunt minusdocti, quales poscint ' haberi. Admonendi tamen hi sunt de obligatione discendi.

Caeterum qui ad hoc munus excipiendi confessiones inhiant, non facilc sibi suadeant quod satis idoneos ad tantum munus se reddere possint sine diuturno studio scientiae moralis , pro qua certe non suflicit aliquam percurrere summulam earum quae circumferuntur , nec satis est generalia principia huius facultatis scire, ut quidam qui (casuistas contemnentes) litteratorum arrogant sibi nomen, autumant, Moralis enim scientia non solum valde necessaria est christianae reip. cum ex ea dependeat bonum regimen anima(1) Ibid. n. 7. (2) oist. S. q. 7. p. 2. §. 2.

V L. 5. c. i^. (4) Lot. cU, (5) D '22. u. 74.

rum, sed etiam est summopere diffici* lis; tum quia ipsa generalem notitiam requirit omnium aliarum scientiarum, officiorum et artium; tum quia tot diversas complectitur materias inter se dissitas; tum quia in magnaparle constat tot legibus positivis, quae nonnisi apud casuistas allatae inveniuntur , et raaxime apud recentiores, cum huiusmodi leges in dies-prodeaut ; demum difficillima evadit propter innumeras casuum circurastantias, ex quibus resolutionum p6ndet variatio: nam ex circumstautiarum diversitate diversa applicanda sunt principia ; et in hod difficultas consistit, cum nequeat id fieri sine magna discussione, vel plurium accurata lectione librorura qui res examinant et dilucidant.

Nota obiter hic quod episcopus noa possit cogere confessarios regulares ad interveniendum in congregationibuscasuum conscientiae, ex decl. s.c. quam refert p. Zacharia apud Croix 9. Sed contra adest decretum s. c. disciplinae respectu ad superioresregularesltaliae datum 8. nov. 1752. et approbatum a Bened. xiv. ubi provisum fuit ut in oranibus conventionibus regularium, iu quibus sunt confessarii ab episcopo approbati, oranino fiat lectio et conferentia casuum conscientiae, iuxta decreta Glementis viii., et ut ubi conferentia non fit, teneantur praedicti confessarii assistere conferentiae casuum ab episcopo statutae.

« 1 . Si poenitens advertat sacerdotem non percipere peccati gravitatem, tenetur illum raonere, se peccasse mortaliter.

» 2. Qui sciens prudens confitetur ei quem scit suam conscientiam diiudicare noa posse, tenetur coofessionem repetere apud peritiorem, quia graviter peccaret sic confitendo.

629. » Resp. 3. Prudentia requiritur tum in instructione , monitione, curatione poenitentis, tum in interrogatioj ne. Et quidem si prudenter iudicet inI tegre esse confessum, v. gr. quia ben?

I (6) De poenil. e. 12. p. 1. n. 12. (7) Ibia. 1 (8> L. c. (y) L. e. p. 2. a 1520.

De Ligohto. Mor. 11.

32

instructus potest et solet adhibere diligentiam debitam (Vel quia de brevi est confessus) non tenetur quidquam interrogare , alias lenetur, ut habet communis (Diana tamen i ex Navar. et Valer. negat esse mortale non examinare aliquam circumstantiam ex oblivione. Vide etiam c. de Lugo 2) ; quia tamquam iudex debet curare integritatem iudicii, et tamquam medicus ut morbi et vulnera perfecte detegantur; cavendo interim 1. Ne examen sit curiosum de non necessariis, unde confessarii existimalio, sacramenti dignitas et poeniteutis profectus minuatur.

2. Ne sit indiscretum, v. gr. de iis quae moraliter certum est a tali non solere committi, vel ex quibus discat peccare poenitens, vel de inverecundis inverecunde, vel de numero nimis anxie , si ex dictis probabiliter aestimari possit,

3. ISe sit intempestivum, et sinatur prius se explicare quantum potest, ne importanitate terreatur. Quod vero quidam monent expedire ut poenitens inter confitendum non interrumpatur, id c. de Lugo 3 universim non probat, praesertim si confessio nou sit brevis, quia facile aliqua excidunt e memoria (Vide dicta n. 607. infin,).

Unde resolves: » 1 . Si sacerdos advertat poenitentem, etiam post sufficienlem diligenliam, peccatum aliquod aut circumStantiam necessariam omittere, probabilius ac verius est, per se loquendo , teneri interrogare ; etsi neget Sa ^ et Medin. docens, si diligenter examinata unius sit oblitus, non teneri confessarium illud revocare in memoriam, nisi cedat indamnum proximi, quod Vasq.^ videtur dicere esse probabile : verum alii reiiciunt. Vide c. de Lugo « (Et recte quidem reiiciunt , ut tenendum cum communi sententia, quam docent Suar. 7 Laym. s et Pal. 9 cum Tol. Nav. Con. GraflT. Henr. et aliis ex c. Omnis^ et ex rituali rom. allatis n. 607.).

(1) P. 2. ir. IS. r.7. (2) D.22. (3) D.22. n. 15. (4) V. Confesior. {3) Qu. 93. d. 7. a. 3. (6) D. 22. (7) D. 23. secl. 5. n. 7. (8) C. 13. quaesl. o. ^9) P. 18. S- 2. B. 3. (10) T. 4. d. 32. sccl. 5. ii) P. 2. l. e. c 4. B. 58. [12) P. 3. l 4. r. lOo

DE POENITENTIA

630. » 2. Etsi oonfessarius, cui evl* denter constat peccatum poenitentis, quod tamen ipse neget, non debeat il* lum absolvere, quando vero ex aliorunj relatione vel suspicione id habct, stan-» dum est poenitentis confessioni, cui m hoc foro tam pro quam contra se fides habetur(Suar.<OFag.<J citati a Diana i2). In utroque tamen casu prudentis confessarii est , 1 . Caute et a longe , tum propius interrogare. 2. Si nibilominus neget, prudenter iudicare an non potuerit oblivisci, vel confessus esse alteri, vel putare non esse peccatum , vel simili de causa excusari, ita ut debeat absolvi. Diana ^3 ex Sylv. Navar. ToL etc. 3. Si peccatum illud norit ex confessione complfcis , non uti illa scientia nisi in genere , quaerendo aa non aliud conscientiam gravet, et excitando ad maiorem contritionem, ob periculum indirectae revelationis, aut etsi complex dederit veniam, ob periculum scandali. Vide Laym. »

631 . Diligentius hic videndum quid debeat agere confessarius cum poenitente, de quo sciat vel suspicetur aliquod peccatum quod iile noo confitetur. Distinguendum, si sciat extra confessionem, et noverit ex propria scientia, puta furantem aspiciendo vel audiendo blasphemantem, sinedubio non debet absolvere si ille negat, modo non adsit prudens dubium an alteri fuerit confessus, vel iustam habeat causam taceudi; ita communiter omnes cum Bus. Laym. Suar. 16 Lugo f Conc. *8 Spor. 19 Mazz.20 Viva2iElbel 22 Holz.2J et alii passim. Si vero conll&ssarius id habet ex suspicione vel ex aliorum re^ latione, dicuntetiam communiter Suar. Laym. Holzm. Spor. et Mazzot.24 quod post diligentem interrogationem regulariler debet absolvere negantem; tuna enim putare debet quod ille aut fuerit peccati oblitus, aut alteri confessus,, vel quod habeat iustam causam reti-> cendi , aut relatores deceptos fuisse^

(13) Loc. cit. (14) C. 24. (IS) C. 14. n. 5^ (16) D. S2. sccl. 5. n. 9. (17) D. 22. n. 21,

(18) ?. C94. B. 25. (19) N. 802. (20) P. 451 (21) Q. 8. ait. S D. 2. (22) N.

Clo) 721. (24) Locc. <sc

CAP. III. DE ADIUItCT

quia in hoc foro (ul docent omnes cum d. Thoma i ) omnino poenitenti credendum est tam pro se quam contra se. Sed non alienum a ratione mihi videtur id quod dicit ElbeP, nempe quod si confessarius notitiam habeat alicuius peccati ex certa relatione aliorura, tunc non posset absolvere poenitentem illud negantem; revera enim , si istius crimen mihi referrent testes tam graves, qui de eo me redderent moraliter certum, et ex alia partecertus essem quod poenitens non potuerit oblivisci nec ullam causam reticendi habeat, tunc non auderem huic absolutionem impertiri : nam regulam illara quod credendura sit poenitenti, dico procedere quidem in re dubia , non vero in re moraliter certa, moralis etenim certitudo vera certitudo est.

Si autem confessarius noverit peccatum ex confessione alterius, tunc utiquenon poterit specialiter poenitentem de illo iuterrogare, nisi expressam ab illo altero licentiamhabeat, sed tantum poteritgeneratim interrogare; et inhoc dico quod confessarius non sit nimius in interrogationibus repetendis , quia in hoc etiam esset periculum revelationis. Ita corarauniter Laym. Sporer Bus. etc. ut supra. Non iraprobabiliter taraen dicunt Nav. 3 cum Sylv. et Layman Spor. ac Holzra. ■* quod si aliquod peccatura sit comraune talibus personis, possit de eo speciatira interrogare, prout in sponsis coramune est prolabi in tactus inhonestos, vel saltem in pravas cogitationes. An autera possit confessarius casu, quo coraplex se confitens neget peccatura, illum absolvere. Affirmant posse et debere Lugo ^ Anaclet.ficum Gob. et Herincx ac Diana Eibel autem 8 censet debere absolvere sub conditione. Sed melius meo iudicio sentit Croix ^ citans Suar. Dicast. et IIls., quod eo casu nullo modo absolvat, sed tantura aliquid oret ad occultaodam negatiouem absolutionis.Et huic adhaeret Viva dmn ^[qH qQod

(i) Quodlib. 1. a. 12. (2) L. c. (5) Man. c. 8. u. 17. V. 21. (4) Locc. cc (5) Dict. -j. 21. '6 p. Gia. Q. 42. C7) P, 5. tract. H. r. 21. |

POENITENTIAE DUB. I. 499

cum confessarius prudenter iudicat poenitentem sacrilege negare peccalum, non debet eum absolvere.

632. « 3. Interrogationes in materia castitatis debent esse paucae et cautae, ne vel occasionem det investigandi aut traducendi coufessionera, aut ignorantem doceat aut offendat, aut se vel illum periculo exponat. Ac si haec timeat, potius pati debet aliquid deesse integritati materiali. Et quidem si in hac materia negantur cogitationes, non opus est progredi ad opera ; rudiores tamen cogitationes negant, verba et opera rogati fatentur, quod illas non aeque agnoscant aut advertant. Vide Laym. i< Conin.<2 Fagun. 13 Diana i^.»

CaP. III. Db ADIDNCTIS POBNITENTIAB

DcBinu I. Quid sit sigillum coiifessionis et qui ad illud teneantur.

633. in hac materia sigilli liceat uii opi* nione probabili.

634. Quomodo servari debeat sigillum.

635. Quot peccata committat qui sigillum violaL

636. Non est obligatio sigilli ex confessione ficfa, neque ex secreto commisso extra con« fessionem.

637. t. Quidj si poenilens discesserit indispo' situs. 2. Quid in dubio, an dixerit aliquid intra vel in ordine ad confessionem.

638. In quibus casibus non frangatur sigillum.

639. y^n confessariu^ possit et teneatur dare poenitenti non absoluto schedulam confessionis factae vel ubsolutionis acceptae.

640. Quae cadant sub sigillo. Cadunt i. Peccata poenitentis etiam venialia. 2. Peccata complicis. An liceat interrogare de complice fRemissive ad n. 49l.y.

64L Dub. -J. An liceat monere complicem ex licentia poenitentis. Dub. 2. Quomodo cadit sub sigillo etiam obiectum peccati. 5. Cadil poenitentia imposita. 4. Cadunt peccatorum circumstantiae. An cadant virtules et revelationes.

642. An cadant defectus naturales poenitentis.

643. Quid^ si tales defectus perse pateant, nempe si poenitens sit blaesus^ surdus etc.

644. Quid^ si sit scrupulosus, Et quid^ si confessarius advertat intra confessionem poenitentem esse surdum.

645. Qui teneantur ad sigillum. Tenetur h Con* fessarius.

646. Quomodo debeat confessarius respondere si interrogetur an audieril aliquod peccatum vel an absolveril.

647. 2. Superior requisitus pro licentia peccati reservati. 3. Interpres. 4. Qui audit confessionem furtive aut casu vel ex necessitate ^

(8) P. 14. n. 44. (9) N. 19G9. (10) L. c. (11) Hic cap. 13. (12) Dist. 7. dub. 7.

Piaec. 4. I. 4. c. 2. (14) T. 3. t. 4. r. 9J.

500

LIB. VI. TaACT.

j)ttta in naufragio cfc. 5. Ii eui saerilege rcvelatum est peccatum. 6, Confessarius flctus. 7. Doctor consultus. 8. Scriptor confessionis. 9. Confessionem scriptam legens. ^ 0. luxta aliquos eliam poenitens^ sed hoc improhabiliter.

648. Fusius disculitur quaeslio \ . An doctor consultus a confessario de licentia poenitentis teneatur ad sigillum.

649. Qu. 2. An teneatur is quem consulit poenitens pro confessione facienda.

650. Qu. 5. An qui legit confessionem alterius scriptam.

63 1 . Quomodo debeat esse licentia data a poenitente ad loquendum. Debet esse \ . Expressa. 2. Libera. 5. JSon revocata. 4. Sufficit autem si detur voce. 5. Fel si detur factOj scilicet si poenitens incipiat loqui.

632. An confessarius possit loqui de peccatis cum poenitente statimpost absolutionem. An possit monere poenitentem de errore in confessione commisso {Remissive ad n. 622.).

633. An possit loqui intra confessionem de auditis in alia.

B34. An frangat sigillum confessarius dicendo se audivisse in aliquo loco tale peccatum. Dub. \ . An violet sigillum manifestans peccata alicuius loci. Dub. 2. Quid^ si dicat religiosum alicuius conventus vel ordinis commisisse tale peccatum.

o3. An liceat uti notitia confessionis ad externam gubernationem .

536. Dub. . An confessarius ^ ob peccatum a subdito auditum^ possit eum amovere ab ofjicio.

iol.Dub. 2.Anpossit negare suffragium ei quem ex confessione noverit indignum. Et an ad Jioc possit uti aliquo praetextu. An confessarius possit uti notitia confessionis ad custodiendas res suas aut diligentius invigilandum aut ad alia.

)58. Dub. 5. An possit negare communionem aut ordinem aut assistentiam in matrimonio poenitenti sine absolutione dimisso.

f39. Dub. 4. An possit uti notitia confessionis ad se cavendum ab insidiis sibi paratis. An possit se celare a poenitente quem per confessionem alias noverit in plura crimina solere prolabi^ etsi alii celationem non advertant. Et an possit aufugere a poenitente indisposito qui eum minis exterret si non absolvat.

B60. Dub. S. An possit celebrare in ecclesia , quam ex confessione noverit pollutam. Dub. 6. An tenearis pergere ad confitendum ei quem sciveris ex confessione non esse confessarium.

IQi. Confessarius non tenetur cavere quascum' que leves suspiciones aliorum.

633. Ante omQia, pro dilucidatione :juaestionum quae infra apponentur , videndum an in hac materia sigilli sacrameDtalis liceat uti opinionibus probabilibus. La Croix < ex Diana Gob. et Stoz tantum dicit expedire quod

equamur sententias faventes Slg'»"'^.

: i) L. G. |>. 2. u. i^4£.

rvr. DE POBNITENTIA

Sed melius Viva ' ait neminem posssa uti scientia habita ex confessione, nisi certum sit moraliter (aut saltem certa probabilissimum ) quod ex tali usu nulla eveniat confessionis revelatio, et Dullum poenitenti gravamen. Ratio, tum quia hoc expetit reverentia debita sacramento (sed haec prima ratio non satis convincit , cum plures et graves dd., ut Sanch. Pontius Vasq. Salon. et alii citati l. \ . n. 51., doceant non essa obligationem reddendi sacramentis , prout caeteris praeceptis divinis, reverentiam plus quam probabilem ) ; tum quia aliter probabile gravamen poenitenti inferretur , ob quod confessio odiosa ei redderetur. Et haec ratio quidem valde urget; ut* enim dictum est, non est licitum uti opiuione probabili in praeiudicium iuris certi quod alter possidet; poenitens autem possidet ius ne occasione suae confessionis ullura patiatur gravamen. Quidquid igitur alibi dixerim, re accuratius perpensa , puto hic omnino dicendum non licere utiopinionibus, exquarum usu certum non sit moraliter nuDum poenitenti gravamen inferri.

634. « Resp. 4. Sigillum hoc est obligatio iuris divini strictissima in omni casu, etiam quo integri regni salus periclitaretur , ad tacendum , etiam post mortem poenitentis, dicta in confessione (id est in ordine ad absolutionem sacramentalem ) omnia quorum revelatio sacramentum redderet onerosum vel odiosum.

Unde resolves:

635. » \ . Violatio huius sigilli duplicem habet malitiam, sacrilegii, contra reverentiam sacramento debitam , et iniustitiae, ex pacto virtuali inter poenitentem et confessarium de secreto isto servando omni casu. Diana 3 ex Fagund. Kellison. etc. Neque hic datur parvitas materiae. Diana < ex Malder. Baldell. etc. ( Melius dicendum quod triplicem habet malitiam, nempesacrilegii contra sacramentum, infidelitatis gravis, cum ex parte confessarii inter(2) Append. ad prooos. itamn. $. 9. io) P. tt. t. 11. r. 1 C4) P. &. L a. r. G

CAP. III. Dfi ADIUKCTIS

cedai onerosa., quamvis tacHa, promissio secrelum servandi; item detractionis, si peccatum noQ sit publicum. Ita Spor. Ronc. Croix et alii communiter).

636. » 2. Non inducitur haec obligatio . Per confessionem factam ficte, V. gr. ad furandum , illudendum vel sacerdotem pervertendum (Vel ad se conquerendum) etsi hoc casu adhuc pr udenter tacendum sit. Vide Diana * (Est commune cum Holzm. 2 Conc. 3 et aliis passim). 2. Si quis exlra confessionem accipiat aliquid sub sigillo confessionis, quia tantum est obligatio secreti naturalis gravior aut levior, pro rei exigentia (Tta etiam Conc. et Holzm. ^ ac Nav. 5 cum Innoc. Panorm. Cai. Soto et communi). »

637. Nota hic 4. quod confessarius tenetur ad sigillum, etsi poenitens discedat indispositus , modo iste dixerit peccata ad obtinendam absolutionem ; ita s. Th.6 Lugo7 Conc» Ronc.9 Holzmaniospor.il et Salm.12 ex communi. Notandum 2. quod adhuc in dubio an allquid sit diclum a poenitente in ordine ad confessionem, confessarius teneatur ad sigillum, Suarez et alii apud Salm.13 comrauniter; item Bon.i^ cum Reg. Graff. Suar. et aliis; item Renzi is Tamb.is Mazz.f Croixis cum Regin. et Schilder. contra Bald. Ratio quia alias redderetur odiosa confessio, dum alioquin plura peccata reverain confessione audita , ob defectum memoriae , et haHucinationem confessarii possentimpune manifestari.

638. « 3. Non frangitur sigillum: 1. Si in genere dicas, Titium tibi confessum esse venialia , aut esse probum , innocentem, modo non dicas in iiscircumstantiis, ex quibus colligi possit alios esse nocentes vel confessos mortalia. 2. Si dicas, N. tibi esse confessum, etsi in cerlis circumstantiis hocquoque periculosum sit, Lay. i^. Imo si poeni(1) P. S. t. 11. r. 26. (2) N. 703. (3) P. 737. (4) Locc. cc. (8) Man. c. 8. n. 18. (6) 4. d.21. .|. 3. a.l. adl. (7) D. 23. n. 4a. (8) P.737. n.5.

19. P. 99. q. 2. (10) N. 703. (11) N. 809. 1^12) De poenil. e. 14. p. 2. n. IS. (13) Iljld. n. 18. (14) OMa<*«t. 6. p. 2. n. 4. (l}i) p. 520. q. 6. l«Si C. 5. 2^). (17) P. 582. (18) N. 104G.

POENITKNTIAB DUB. I

tens verbo vel facto (v. g. clam acce" dendo) significaverit se nolle sciri quod sit confessus, confessarium revelare sigillum volunt Reg. Nav. et Mercer. apud Diana 20 (Et recte consentiunt Sporer2i et Holz.22 cum aliis) quia poenitens confitendo confessario extraordinario veniret in suspicionem gravioris criminis, quod Tamb. 23 dubie confirmat, asserens se vereri ne talis accedat ad fractionem sigilli. 3. Si peccata ita referasut, moraliter loquendo, persona innotescere non possit ; neque communitas aliqua etiam parva infameturutquod ibi taIiavitiaregnent.(V. Diana 24^ id enim esset contra sigillum (Vide infra n. 654.). Unde Turrianus ap. Diana 25 et Tamb. 26 reprehendunt superioremlocalem qui provinciali forte dicat in sua domo saepe postulari licentiam absolvendi a reservatis, quia polest redundare in ignominiam et damnum domus, etsi idem Tamb.27dicat probabile esse quod non sit contra sigillum, si dictae licentiae petitae fuerint extra confessionem. 4. Si utaris notitia extra confessionem acquisita , imo ipsum peccatum quod aliunde tibi innotuit aperias, modo nullam circumstantiam ex sola confessione notam , nec certius referas , quam extra confessionem nosti , quo iu casu opus est magua cautela et tutissimum est silere. Laym. 28.

639. » 4. Quando plures, v. g. studiosi vel aulici etc. tenentur ferre testimonium confessionis, confessariura teneri iddare etiam iis quos non absolvit docent Con.29Fag. et Diana 30^ tum ne id negando prodat aliquo modo sigillum et poeniteutem, tum quia dando non mentitur, cum tantum testetur esse confessum. Verum Bon.si et card. de Lugo 32 docent tali schedam negare uon esse contra sigillum; idemque concedit Aversa^^^ si non constet poe(19) G. 14. n. 21. (20) T. 8. tr. H. resol. 47.

(21) N. 82S. (22) N. 708. (25) Append. c. 5. (24) L. 2. tr. 15. res. 13. (2») P. 8. Ir. 1 1. r. 4o. (26) App. c. 5. (27) C.4. n. 2. (28) C. 1 1. n. (29) Disp. 6. d. 1. (50) P. 8. ir. 15. r. 12. (31) D. 6. q. 6. p. 4. (32) D. 21. ». S.

1^53; P. 18, sect. 2.

602 LIB. VI. TfVACT. IV

tiiteQtem accessisse ad hunc confessanum, tum quia nihil dicit, sed tantum uon approbat testimonio positivo con''essionem, ad quod non tenetur , nec quidquam facit, ex quo possint cognosci delicta poenitentis; tum quia alias via aperiretur fraudibus, et multi improbi parochos in paschate deciperent, tum quia potest esse consuetudo ut scribatur absolutum esse, quod falsum erit , si scribat, et si omittat, sigillum franget ; tum quia scandalosum erit et iniquum publiccie meretrici perseveranti (uti et occulto peccatori, sic pallianti suam iniquitatem ) testimonium dare confessionis; neque confessario imputandum erit quod eam positive non defendat. »

Probabilius est et communius quod, si in schedula scriptum sit poenitentem tantum esse confessum, schedula sit concedenda, ut tenent Laym. i Auctor de offic. conf. apud Croix 2 Sporer 3 Ronc. ^ Elbel & Croix 6 et Holz. 7 cum Stoz et Diana , quia negare schedulam idem esset ac indirecte revelare eum non esse rite confessum. Et hoc est contra Bonac. qui ait negandam esse, et conlra Lugo qui cum Henriq. dicit posse negari, quia, licet confessarius non possit revelare peccatum , non tenetur tamen testimonio positivo illius confessionem approbare. Sed huic rationi non acquiesco , quia , esto non teneatur cooperari ad approbationem illius confessionis, tenetur tamen vitare indirectam revelationem, quae negata schedula vitari non potest. Secus vero si confessarius in schedula deberet scribere poenitentena non solum esse confessum , sed etiam absolutum, quia, cum mendacium sitintrinsece malum , numquam proferri potest, ut communiter docent dd. Lugo 10 Pal. 11 cum Croix Sporer Ronc. Lay. 12. Si tamen schedulae essent iam typis editae, ubi asseratur absolutio Impertita, videtur probabile (ut aliqui

(1) De poenit. c. 14. n. 8. (2) Q. 5. (3) De foeiiit. c. 7. n. 859. (4) C. 7. q. 4. (S) N. 492. |6)1N.1994. (7) N.708. (8) Q. 6. s.S. p. 4. n.7. (9) D. 25. E. 87. (10) Ibid. (11) De poenit. p. e. n. ^12"^ Locc. cc. (15^ P. 8. t. 11. i ,2o.

. DB POENITENTIA

recentiores dicunt) tradi posse confeso sis non absolutis, saltem si publice petant, quia tunc confessarius nullum profertaut scribit mendacium, sed tantum materialem actum operatur talem schedulam tradendo.

640. « 5. Sub sigillum caduut \ . omnia peccata poenitentis , tam futura quam praeterita (si quidem haec animo se accusandi sint manifestata, secus si per modum simplicis narrationis vel ut coufessarium ad simile peccatum induceret, Dianai^ ex Suarez et aliis 8.). Ideoque peccat mortaliter qui sive directe sive indirecte aperit aliquod veniale in particulari, etiam leve Titii ; quia materia sigilli parvitatem non habet, ut est omnium fere sententia apud Dianai^ et Tamb.is (Secus si confessarius dicat poenitentem confessum fuisse materiam venialem, non autem plura venialia, Spor.ie Laym.i^ Holz.iSet Salm.i9 cum Suarez Lugo Navar. etc.) vel qui in genere dicit, eum sibi confessum esse aliquod mortale vel casum reservatum vel excommunicationem vel non esse absolutum ob indispositionem. Imo confessorem qui dicat absolute , Ego Petrum non absolvi^ frangere sigillum dicit Diana 20 ex Suar. et aliis novem.

» 2. Etiam peccata complicis , sive prudentersive imprudenter dicta, Suarez Vasq. et communiter ap. Diana^i. An vero liceat interrogare de complice ad eius correctionem faciendam illamque ex licentia poenitentis facere , affirmant Suar, et Fag. contra Bon. Lorcam Nugnum et alios thomistas. Vide Diana 22 card. Lugo 23 qui docet posse aliquando poenitentem a confessario obligari et cogiad manifestandum complicem extra confessionem (Dehocvide omnino dicta n. 491.). »

641 . Dubitatur 1 . An possit confessarius monere complicem de licentia poenitentis.

Prima sententia (sed non satis pro (14)P.S. t.S.r.8. (lS)Appen(l.c.8. (16)N.830. (17) C. 14. n. 6. (18) N. 706. (19) De pocuit. c. 14. p. 2. n. 22. (20) P, S. l. 11. resol. 42, (21) P. 3. t. 4. ros. III. (22) Ibid. les. 115. C25J D. 10. u. 42fi.

CAP. III. DE ADIUNCTl!

l)al)ilis) negat, et hanc tenent Tamb. » <cum Vasq.ritem Soto Palud. Ang.Tan. €tc. apud Croix 2 ac probabilem putat Diana 3. Ratio prima , quia hoc esset «tiam contra sigillum, cum etiam peccata complicis sub sigillo cadant. Ratio secunda, quia alioquin confessio redderetur aliis odiosa , etsi non poenitentibus.

Secunda sententia vero communissiraa et vera affirmat eamque tenet d. Thomas^ qui docet non licere revelare in confessione personam complicis nisi salvato ordine correctionis fraternae. Ergo exlicenlia poenitentis potestconfessarius oomplicem corrigere. Item s. Anton. 5 Suar. 6 Lugo ' Pal. 8 Ronc. 9 Diana et Croix cum Adr. Gerson. Nav. Henr. Dicast. Aversa et Ills. Ratio quia complex ex confessione alterius complicis nullum ius acquirat ad sigillum sacramentale : hoc enim sigillum institutum est tantum in favorem poenitentium, unde sequitur naturam aliorum sacramentorum, in quibusius sec^^eti acquiritur ei soli qui illud commiltit. Et ideo, sicut solus poenitens sigillum ponere potest, ita ipse solus potest auferre, et sic respondetur pri■mae rationi. Nec obstat dicere quod tjonfessio sic redderetur aliis odiosa : nam revera id tantum reddit odiosam <;onfessionem, quod poenitentes a confessione retrahit, ethoc quidem odium est omnino vitandum ex huius sacramenti institutione , non autem quodcumque odium quod alii irrationabiliter sumerent ex confessione poenitentium.

Dubit. hic 2. Quomodo cadat sub sigillo obiectum peccati . Respondeo, quod cadat nimirum, si v. g. filius confiteatur se odisse matrem ob illius adulterium vel non corripuisse fratrem de furto; adulterium enim illud et furtum cadunt sub sigillo tamquam obie(1) Meth. conress. app. de sigillo c. 5. d. 7. (2) N. 1939. (5) P.S. tr.ll.r.24. (4) Op.l2. q.6. (S) 5. p. tit. 14. c. 29. $. 11. (6) D. 34. s. 4. n.4. l7) D. 23. n. 138. (8) P. 19. $. 5. n. 16.

(^) P. 100. q. 4. r. 2. (10) Loc. c. (11) Ibid. (12)Q.10,a.2. n.3. (15) P. 518. q. 2. (14)C.ll. i>. 321. (IS) N. 83S. (IG) De sigillo c. 3. n. 6. 17\ N. 14 Ci8) L. c, Cm P. 8. l. 11. r. 31.

POENITENTIAE DUB. I. 503

cta peccati, ita Viva 12 Renzi <3 Fill. Spor.^5 Tamb.16. Probabiliter verodicunt Tamb. 17 et Spor. <8 quod si poenitens confiteatur se gavisum de homicidio in publica platea commisso, non tenerelur confessarius ad sigillum, quia cum homicidium sit pubJlce notum, ek per accidens lateat confessarium , non censetur illud velle sigillo subiicere. Caeterum, ubi nuUum adest periculum revelationis vel gravaminis poenitentis (iuxta dicenda n. 656. in fin.) minime cadit sub sigillo obiectum peccati.

« 3. Poenitentia imposita , si gravis sit, hoc est quae consuevit iniungi pro mortali (qualis nunc esset, aitDianai^ corona B. V. non vero Miserere)^ Aversa 20. 4. Peccatorum circumstantiae , quas taceri poenitentis interest , etsi dictae sint post absolutionem , v. g. si spurius sacros ordines susceperit, si nobilitatem iactaverit elc. Bona vero poenitentis et caetera impertinentia quae per accidens interponuntur , nec odium sacramento pariunt, v. g. propositum religionis vel matrimonii, saepe quidem (si nimirum poeoitens ea tecta velit) sub obligationem secreti naturalis, uon tamen sacramentalis, cadunt. Excipiunt Tan. et Con. nisi poenitens talia dixerit in ordine ad explicanda peccata: tunc enim sigillo sacramentali claudi tenent cum Diana 21. Idem de virtutibus et vitiis affirmant Gran. contraRegin. etMald. apud Diana22 (Loquendo de virtutibus et revelationibus, Sa 23 Bon. 24 et Nav. Henr. apudLugo25 negant omnino eas cadere sub sigillo, cum non sint materia confessionis. Sed melius Lugo 26 Ronc. 27 Mazzotta28 Croix^» cum Stoz et Viva^o cum Diana distinguunt et recte negant si virtutes aut revelationes manifestantur in confessione ut status animae con* fessario innotescat ; secus vero si dicantur ad explicandum aliquera defe(20) Q.18. sess. 6. — Cadit sub sigillo...poeuitenti3 imposita, si illa est gravis, inio mclius diceudiim, si uon est de minimis, quae plerumque solent imponi pro veuialibus levissimit. Hom. Ap. Ir. 16. n. 155.

(21) p: S. t. 11. res. 6. (22) Loc. cit. res. 50. (25) V. Confessio n. 32. (24) P. 2. n. 11. (23) D. 23. n. S8. (26) L. c. (27) P. 104. q. S, |2G) P. S8l. (29) N. 1947. (30) Q. 10. a. 2. n. 2.

504

ctum vel propriamiDgratitudinem erga Deum). Idem dicunt de defectibus naturalibus (v. g. illegitime natum esse) et de vitiis occultis corporis Con.Hurt. et Kellison. contra Gran. Mald. etc. quia ea sub sigillum cadere absolute aiunt apud Diana *. Item de iis quae alios concernunt et tamen peccata non sunt, Mald. et Diana 2. Denique de scrupulis (contra Conc. et Gran. qui eos sigillo claudi absolute aflSrmant, et contra March. qui absolute negat) idem tenet c. de Lugo, nimirum si poenitens scrupulositatem confiteatur, aut ad declaranda peccata vel conscientiam afiferat, ait cadere sub sigillum, quia est in obliquosaltem materiaconfessionis. Secus si non cognoscatur ex poenitentis relalione, sed videatur et percipiatur, v. g. ex modo confitendi. Idem dicit de aliis defectibus naturalibus , v. g. quod sit blaesus, rudis, hebetis ingenii etc. Et sic excusat confessarium qui de poenitente dixitquod impertinentiis et naeniiscaputsibi frangat^.Gran. tamen id improbat et Con.ap.Diana-^^aitesse periculosum et posse facile frangi sigillum indirecte. Denique Tamb.^ doctrinae isti ne quidem ut probabili acquiescit, atque eam a Diana^ immerito vocari communem, cum Gran. Hurt. Palaus Bauny etc. refragentur; aliterque iimitans ipse ait: Si isti defectus, v. g. esse blaesura, rudem, scrupulosum etc. sint passim noti, non caderesub sigillum, secussi sint ignoti,quia confessio immunis esse debet ab omni odio. »

642. Melius mox praedicta discutienda sunt. Quaeritur an frangat sigillum confessarius qui propalat defectus naturales sui poeuitentis, nempe quod sit ignobilis, pauper aut igaarus, surdus et similia. Respondetur: si confessarius tales defectus noverit , quatenus a poenitente fuerint manifestati ad explicanda peccata, tunc certe cadunt sub sigillo , ut communiter cum Bu(1) Loc. c. r. 29. (2) Loc. c. r. 38. (3) Vide i. 25. sect. 3. n. 60. (4) P. S. t. 11. r. SO.

(S) App. c. 5. (6) L. c. (7) D. 53. sect. 2. n. S. (8) P. 8. S. 2. n. 6. (9) D. 23. n. 69. (10) Q. 6. p. 2. n.iO. (11) P. 579 n.lQ (12) P. 627. n. 23. (lo) Num- 841. (14) Num. 1047. (lo) P. 580.

DE POKNITENTIA

semb. docent Suar, ' Pal. 8 Lugo » Bo* nac.w Conc. " Anac. <2 Spor. 13 Croix Mazz. <5 Ronc. Salm. cum Dicast. Con. et aliis passim contra Vasq. Et hoc, etiamsi manifestatio dictorum defectuum nihil conferret ad explicationem peccati , sed poenitens iam illos exponeret ad plenius suam conscientiam mauifestandam , ut bene advertit Croixi» cum Lugo et Stoz. Secus vero, si confessarius noverit defectus illos ^ quatenus poenitens iucidenter sive impertinenter ad confessionem eos detexerit, ut etiam communiter dicunt Filliuc. 19 et Suar. Pal. Ronc. 20 Salm. 21 cum Dic. etGabr. ac Bon.22cum Conc. Reg. Zerola et aliis. Et hoc est valde probabile (quidquid opponat Renzi 23 cum Soto Val. et Diana quos citat). Ratio quia, cum poenitens tales defectus ultro detegat, sine ullo ordine ad explicanda peccata , eos minime censetur subiicere (nec subiicere posset) clavibus sigilli , cum ad confessionem nihil pertineant.

643. Idem dicunt Lugo 24 Nav. 25 et Maz.26 Diana27 (qui vocat communem) ac Ronc.2Scum AversaetFag. si defectus illi innotescant confessario exactionibus ipsius poenitentis , sive ex modo confitendi , nempe quod sit blaesus , surdus, rudis, hebetis ingeuii etc. Ratio, ut aiunt, quia huiusmodi defectus tunC non sunt materia, neque pertinent ad materiam coufessionis , cum sacerdos eos non percipit ex relatione poenitentis, sed ipsemet videt et apprehendit; unde isti, sicut non dicuntur secreto, ita nec cadunt sub sigillo. Et sic pariter dicit Lugo29 quod si poenitens ostendit se naturae molestae, irresolutae, durioris ad credendum, omnes hi defectus , quia non sunt materia confessionis, cum non audiantur, sed in confessione fiant, neque cadunt sub sigillo. Sed huic sententiae merito contradicunt Pal. 3o Antoine^i Conc.32

(16) P. 103. q. 4. (17) De pocn. c. 14. p.2. n. (18) L.c. (19) Tr.7. c.ll. n.521. (20) Locc. cc. (21) D. n. 23. (22) Loc. c. (23) P. 318. q. 5. (24) D. 23. n. 60. (2S) C. 8. n.l2. (26) Locc. cc. (27) P. 8. Ir. 11. r. SO. (28) L. c. (291 L. c. (50) P.19.S. 5.8.9. t3i:iP.S46. (52^ P.759.'ji.lO

CAP. III. DE ADIUNGTIS

^por. 1 Renzi 2 el Tamb. 3 cum Con. Gran. Hurt. etc. Ratio quia cum defectus illi sint odiosi, et confessarius noverit eos occasione confessionis dum poenitens sua peccata explicabat, eorum manifestatio semper redderet aliquo modo confessionem odiosam et ab ea retardaret. Tantummodo prima sententia locum babere posset, quando omnino constaret confessario poenitentem ex illius defectus manifestatione minime gravari. ^

Nec acquiesco opinioni Lugonis, qui subdit non cadere sub sigillo peccata quae commiserit poenitens in ipsa confessione, puta impatientiae, contumeliae in confessarium vel in alios, quia culpas illas poenitens nou confitetur , sed committit vidente confessario. Neque (dixi) buic acquiesco, quia talia peccata, licet non sint materia sigilli , tamen periculum revelationis involvunt; probabile enim indicium praebent quod confessarius vel noluerit absolvere vel acriter reprehenderit propter aliquam culpam graviorem.

Praeterea dicunt Tarab.'* VivaSSporer 6 et consentiunt Wig. ac Conc. ^ quod si defectus naturaies paupertatis, ignobilitatis et similium ita referantur a poenitente, ut ex adiunctis colligatur eos esse communiter notos, tunc non cadunt sub sigillo, quia tunc non praesumitur poeuitens narrare ipsos nisi ut cognitos, nec velle subiicere clavibus, quando expresse aliter non declarat. Sed huic opinioni etiam merito non consentit Holzman 9 ob eamdem rationem ut supra, quia, cum defectus illi ex peccatorum confessione coguiti siot a confessario , manifestatio eorum retardaret poenitentes a confessione ^^.

644. Quod autem dicunt auctores supra citati de aliis defectibus naturalibus , dicunt etiam de defectu scrupu(1) N. 844. (2) P. 518. q. 3. (3) Melh. conf. c. 3. n. 18. (4) D. c. 5. n. 13. (S) Q. 10. a. 2. uum. 5. (G) Nur.1. 842. (7) Tract. 13. n. 128. (8) P. 759. n. 10. (9) P. 187. n. 70G. v. 4.

(10) Niliilominus hoc intcUigitur tautum pro iis dcfectibus, quorum manifcstationem ex se aegre fcrre pote^l poenitens, ut cssct dicerc quod sit hebes meuPOENITENTIAE DUB. I 505

lositatis, nempe posse confessarium 6U cere poenitentem suum esse scrupulo» sum, si id noverit vel ex modo confi-. tendi vel si illius scrupulositas sit publice nota. Sed pariter huic nec acquiescimus cum Spor. et Tamb. <2 qui citat Con. Gran. Hurt. Pal.etc, quia eadem ratio currit, cum non pauci aegra ferant scrupulosos appellari. Tantum id admitti posset, si minime redundaret in gravamen poenitentis, prout facile accidere potest loquendo de saecularibus, qui potius laudantur cum dicitur de eis quod sint scrupulo.si;hoc enim pro iis qui iu saeculo versantur indicium est bonae et timoratae conscientiae. Secus si dicatur de praelato, confessario et similibus , quibus scrupulositas est signum mentis confusae et irresolutae.

Dicitur autem a Ronc. quod si aWquis poenitens communiter dignoscatur esse valde prolixus^ inquietus ^ etc. in aliquo exponendo^ tunc quia clare ap~ pareret confessarium fugere^ ne ab ipsius naturali prolixitate^ inquietudine, etc, taedio afficiatur, in talibus circumstan^ tiis fugere non esset fractio sigilli. Hoc probabiliter admitti potest, si communiter pateat aliis poenitentem illum esse timoratae conscienliae, ita ut moraliter certo reputent immunem esse a gravioribus culpis.

Petes hic, quid agere deberet confessarius, si quis se confitendo de aliqua materia gravi non satis distincte, confessarius ideo eum interrogans de circumstantiis , de consuetudine, vel simili, noverit poenitentem e.sse surdum, cum minime adaequate interrogationibus ille respondet, et contra confessarius altius vocem extoUere nequit ne alii circumstantes audiant? Respondeo : Si circa initium confessionis advertat poenitentis surditatem , imponat ei ut redeat alio tempore et

te, natura iracundus, rudis, incapax, pauper, •! Ula est civiiibus uatalibus; nou vero cum suut defectus, qui rubori aut exprobrationi ei non sunt, ut estesse caecus, surdus, mendicans et huiusmodi, et contra iam communiter innotescuuL Uom. Apost. tract. IGn. 1S4. (11) N. 844. (12) N. 18. ■ (13) P. 202. cap. 2. «eq. 1. in piaxi.

loco opportuno, ubi loqui libere possit confessarius oe alii audiant. Et interira patefacere potest aliis surditatem poenitentis, quando talis defectuscommuniter fit patens. Si vero advertat hoc in progressu confessionis, et poenitens post plures debitas iftlerrogationes recte non respondeat, tunc non licet confessario alta voce imponere poenitenti ut redeat, ita ut circumstantes hoc audiant, quia magna daretur eis suspicio quod materiam gravem ille sit confessus. Ideoque in tali casu consilium esse puto, quod confessarius inlelligendo peccata meliori modo quo possit, absolvat; absolute quidem, si poenitens probabiliter censeatur dispositus ; sub conditione vero, si de dispositione dubitetur*. Casum istum apud dd. non inveni, sed obvius est.

645. a Resp. 2. Ad sigillum tenentur omnes ad quos quomodocumque notitia sacramentalis confessionis pervenit: qualis est 4. confessarius qui, si de auditis in confessione rogetur, potest negare, etiam, si opns est, cum iuramento, subintelligendo quod possit dicere, vel potius (ut dicit card. de Lugo 2 ) quod sciat scientia utili ad respondendum interroganti extra confessionem. Excipiunt Henriq. et Granad. cum Diana^nisi ex illa negatione sequeretur, confessionem non fuisse integram, v. gr. si de publica meretrice rogaretur, an non esset confessa fornicationem, tunc enim declinando directam responsionem, dicendum esset, illam confessam esse peccata sua, et se functum officio suo. Imo si peccatum suum salvo sigillo non possit confiteri, debet omittere; quia sigillum strictius obligat quam integritas confessionis. »

646. Quaeritur an confessarius interrogatus de peccato poenitentis possit dicere illud nescire etiam cum iuramento. Affirmandum cum communi, quam tenent d. Thom.^ s. Antoninus^

(1) Pociiilcnliam in hoc casii dcbet adiungere le\cm, cuni alii eam aiidituri suiit. Hom. Apost. Ir. 16. ». ISa. (2)D. 23. (3) P. S. t. 11. res. ,^3. (4) 4. d. 2l.q.5. a. 1. »d3. (S) 3. p. lil. 17. c. 22. ^)D.^. wet. 6. tt. 7 (7) C. 14. u. lii. DE POENITENTIA

Suar. 6 Layman 7 Antoine « Wigandt » Holzm. w PaL " cum Nav. Bonac. VaL et Henr. ac Lugo 12 cum Vasquez (qui opinionem oppositam Gabrielis vocat erroneam) et aliis communiter. Ratio affertur a d. Thoma « qui dicit: Homo non adducitur in testimonium nisi ut homOf ideo ... potest iurare se nescire^ quod scit tantum ut Deus. Et hoc, etiamsi confessarius rogatus fuerit ad respondendum non ut homo, sedpraecipue utministerDei, prout recte aiunt Suarez Sporer Lugo <6 cum Vasq. et communi, item Croixi' cum Laym. Tanner. Stoz. etc. contra Palud. Soto et Concina ^8. Quia confessarius nullo modo scit peccatum scientia qua possit uti ad respondendum, unde iuste asserit se nescire id quod sine iniastitia nequit manifestare. Vide dicta lib. 3. 71. 153. V. Hinc. Quid si iusuper rogetur ad respondendum sine aequivocatione? Adhuc potest respondere cum iuramento se nescire, ut probabilius dicunt Lugo <9 Croix 20 cum Stoz et Holzman 21 cum Michael contra alios. Ratio quia tuuc confessarius revera respondet secundum iuramentum factum, quod semper factum intelligitur modo quo fieri poterat: nempe manifestandi veritatem sine aequivocatione, sed sine aequivocatione illa quae licite omitti poterat : quoad aequivocationem vero necessariam quae non poterat omitti absque peccato, nec alterhabet ius ut sine aequivocatione ei respondeatur, nec ideo confessarius tenetur sine aequivocatione respondere. Caeterum, ad huiusmodi interrogationes confessarius debet ab initio respondere: Has interrogationes non esse faciendas. Item, si interrogetur an absolverit aliquem, respondeat : Functus sum ofjicio meo^ ut dicunt Conc.22 Antoine23 Lugo24 et Salm.25 cum Reg. et Gran. Sed aliquando talis responsio adhuc posset non esse satis tuta, unde

(8) P. 449. q. 6. (9) Tr. 15. n. 11 1. (10) N. 722. (11) P. S. S.5. n.l3. (12) D. 23. II. 73. (15)L. c. (14)L.c. (lo)N.817. (16)N.74. (17) N. 1983. (18) P. 74o. n. 2S. (19) N. 79. (20) Lo;. ciu (21) N. 722. (22) P. 759. d. 11. (25) P. 349. (24) N. 83. (2o) De pocn. c. 14. i». 5. n. 28.

CAP. III. DE ADIUNCTIS POENITENTIAE DUB. I.

507

semper meiius est respondere obiurgando interrogantem : Quaenam interrogatio est ista quam facis? Si autem confessarius aliquem non absolverit, €t dum missam celebrat interroget €um minister, an ponat formulam pro communione illius poenitentis. Respondeat confessarius: Interroga ipsum nn velit communicare\ ita recte Salm. * cum Henriq. et Gran.

647. « 2. Superior cui se sistit absolutus a reservato, vel a quo petitur licentia absolvendi fi reservato, Suar. card. de Lugo 2 etc. (Item Concina 3 Antoine* Holz.s Elbel 6 Spor. ? Suar.s et Salmant.9 cumGran. et aliis. Ratio tum quia petitio illa est quaedam iucboata confessio quatenus ordinatur ad absolutionem obtinendam , tum quia alioquin confessio redderetur odiosa. Ita verius aa. cit.) contra Pal. cum Vasq. et Henr. qui secreto tantum naturali teneri volunt. 3. Interpres (Ita probabilius Pal. <^ Lugo 12 et Salm. 13 cum Suar. Conc. Laym. Bon. Dic. etc. €ontra Sotum et Caiet. (apud Lugo qui dicunt interpretem teneri quidem ad servandum secretum arctissimum, sed non sacramentale). 4. Qui furtive vel casu aliquid audit, licet inculpate (Ita etiam comm. Pal. cum Adriano Laym. Bonac. Con. Salm. I6 cum Dic. Diana etc. i^ cum Suar. et Vasq. contra Sotum. Et sic pariter tenentur ad sigillum adstantes, in quorum praegentia confessio fit ex necessitate, puta in naufragio, conflictu etc, Salm. cum Suar. et Bon. ac Pal. cum Adr. Vasquez Con. et Laym. Secus vero si poenitens tantum ad suam confusionem velit publice confiteri. Pal. 20 et Salm.2i cum Con. Dic. etc). 5. Omnes quibus aliquid sacrilege revelatum est, tmde de boc nec inter se colloqui pos3unt (Ita communiter Holzm.22 Spor.23 CovicM Salm.25 Laym.26 cum Gabr. et

(1) De poenit. c. 14. p. 3. n. 29. (2) N. 34. (3) P. 747. n. 30. (4) P. 5S0. (S) N. 7i3. <_6) N. 812. (7) N. 8S3. (8) D. 33, sect. 4. n. 3. ^9) DepoeD.c.l4.p.4.n.G6. (10) P. 19. §, 4.n. 10. (11) Ib. n. 3. (12) D. 23. n. 21. (13) Ib. n. 89. <I4) N. 20. (15) Loe. cit. n. 8. (16) Ibid. n. 61. (17) D. 21. n. 59. (18) Ibid. n. 60. (19) N. 4. (20) Loc. ciu r2l) Ibiil. n. 62. (22) N. 713.

aliis contra Med.). 6. Laicus, qui pro sacerdote est habitus (Ita etiam Suar.2'' Ronc. 28 Conc. 29 et Lugo 30 cum aliis communiter, contra Sotum et Vasq. qui improbabiliter id negant). 7. Doctor vel alius, qui cum venia poenitentis consulitur, ut habet communior sententia (Etprobabilior, prout nos dicemus n. seq. 648.) contra Vasq. Vida Diana 3i. 8. Qui alicuius rudis confessionem scripsit. 9. Qui scriptam invenit ac legit, ut docent Rodr. Fag. Mald. etc apud Diana 32 contra Suar. Bonac. et Laym. quorum sententia probabilis est iuxta quam , etsi talis teneatur secreto naturali, peccetqua mortaliter si gravia ac dififamantia vulget : secus tamen, si sciens levia tantum esse, ea legat ex curiositate. Unde consequenter in casu gravissimae necessitatis, talem confessionem scriptam liceret revelare (excipitLugo, nisi tamen per scripturam voluerit confiteri ut mutus, vel petere facultatem absolvendi a casu reservato^s). 40. Etiam secundum aliquos ipse poenitens, verum probabiliusest, eum tantum teneri secreto naturali, ratione materiae,si id ea requirat, tacere audita a confessario. Vide Laym. Diana^^. (Ita communiter et verius Laym. 35 Pal. 36 Suar.37 qui id asserit ut certum, Bon.38 Salm.39 Wigaudt Holzman ^i et alii passim; quia sigillum institutum est tantum in favorem poeniteotium, non confessariorum: quapropter ius sigilli non confessariis, sed tantumpoenitentibusconfertur. Verumtamen omnes cum Holz. dicunt teneri poenitentem vinculo secreti naturalis de dictis a confessario, quorum propalatio ei damnum posset afferre.Mihique videntur teneripoenitentes huic secreto (quamvis naturali) strictius quam alii; alii enim voluntarie consilia praebent, sed confessarius tenetur praebere ex officio. Unde cum

(23) N. 831. (24) N. 30. (28) Il.id. n. 64. (26) N. 18. (27) D. 53. ». 3. n. 5. (28) P. 99. (]. 2. (29) P. 737. n. 4. (30) D. 23. n. 4. (31) P. 2. tr. 1 8. r. 18. (32) P. 3. t. 4. r. 1 12. et p. 8. 1. 1 1 . r. 27. (33) Vide d. 23. n. 48. (34) P. 8. t. 11, los. 8. (53) C. 14. n. 20. (50) $• 4. n. 13. (57) D. 35^ s. 4. n.2, (38)Part.3. (39) De poen. p. 4. u. 67

(40J N. 119.

^41) N. 718.

303 LIR. VI. TRACT. IV

confessarius ©bligatur necessario ad dandum consilium poenitenti ^ ut illft sibi caveat a damnisspiritualibus, ideo poenitens rigorosius lenetur cavere ne confessario damuum obveniat ob consilium sibi praestitum). »

648. Sed quaeriturhic 4. An doctor consultus a confessario ex b"centia poenitentis, teneatur ad sigillum sacramentale. Adest triplex sententia.

Prima sententia cum loan. Medina i Palaus 2 cum Covarr. Pesant. Onuphr. et aliis, Vasq. ^ Tamb. ^ Diana 5 cum Megala ac Nugno, negat teneri ad sigillum sacramentale , sed tantum ad naturale. Ratio tum quia (ut loquitur Palaus) consiliarius notitiam illam non habet ex confessione, sed ex licentia data vel ex manifestatione confessarii nomine poenitentis. Sicut enim (ait) non tenetur ad sigillum doctor consultns a poenitente, quia talis manifestatio nondirigitur ad petendam absolutionem a consultore, ita etiam neque tenetur cousultus a confessario , per cuius medium poenitens ei se manifestavit. Tum quia (ut ait Tamb.) poenitens, concedendo veniam confessario loquendi cum alio de suo peccato, censetur illud extrahere a finibus sigilli.

Secunda sententia cum Coninch. 6 Henr. cui adhaerent Sotus ac Cai. apud Lugo 8, censet consiliarium non teneri ad sigillum,quia notitia peccati non manifestatur ipsi ad obtinendam absolutionem , sed ad instructionem confessarii ( et hic notandum, quod Lugo 9, licet ipse sit pro sententia opposita, attamenhuic rationiconsentit), sed bene teneri ad servandum secretum arctissimum , ita ut nullo casu possit illud revelare. Ratio huius valde urgens est , quia cum saepe hoc accidat, quod confessarii alios consulant ex licentia poenitentium, redderetur utique odiosa confessio, si aliquo

(1) Cod. de his qui conf, cel. (2) Dc pocnit. pai i. 19. S. 4. n. 8. (3) Q. 93. 3. 4. d. 2. n. 10. (4) Melh. exc. conf. c, 4. S- 3. n. 4- (S) T. 1. tr.

1. misc. r.l4. (6) Disp. 9. n. 40, (7) C. 6.n.20. (8) De pocnitcmia disp, 25, u. 20. (9; N. 20,

(10) Dn poeu c. 14, u. itt. (11) D. 55. s. 4. n. 6.

. DE POE.MTEKTiA

casu notitia confessionis posset mani'» festari.

Tertia sententia probabilior quani idem Coninch. fatetur communem fer» omnium, docet teneri consiliariura aeque ac confessarium ad sigillum, semper ac notitia peccati manifestatur ei, ut confessarius bene se gerat circa munus suum. Ita Layman lo Suarez u, qui eam tenet ut certam, Lugo qui dicit omnino amplectendam cum Nav. Palud. Petr. de Sot. Viguer., item Sylvius Bon. Fill. etc. apudDianai3 Sporeri^.Idem tenent Croix Mazzot. Viva Roncagl. luen.i^ Petroc.16 cum s. Anton. Et idem expresse docet s. Th. 17. Ratio habetur ex ipsa institutione sacramenti, ob quam creditur Christus Dominus imposuissehanc obligationem sigilli non solum confessariis, sed omnibus aliis quibus immediate vel mediate pervenerit notitia peccatorum, occasione sive in ordine ad confessionem; alioquin non satis provisum esset reverentiae huius sacramenti, nec satis odium confessionis amotum fuisset. Ex hoc autem principio communiter accepto , tenetur quidem ad sigili um doctor consultus ex licentia poenitentis; licet enimdirecte manifestetur ei notitia confessionisad instructionem confessarii , indirecte tamea manifestatur etiam in ordine ad absolutionem impertiendam, et ad sacra.mentum perficiendum. Nec valet dicere cum Tamb. et Roncaglia (qui ia hocnon bene sibi convenit),quod poeniteus, concedendo veniam confessario loquendi cum alio de suo peccato, censetur illud extrahere a tinibussigil* li; nam respondeo cum Spor. et Croix,. quodhaec praesumptio estvalde incerta, imo, utaddunt Spor. et Lugo, potius oppositum est firme praesumendum , nempe quod poeuitens det liceotiam cum omni limitatione qua potest ^*.

(12) D. disp. 25. n. 2o. (15) L.c. (14) C.7. n.854. (15) C. 5. y 5. (IG) De poen. c. 4. 6. iu line.

(17) In 4. d. iil. quaest. 5. art. 1. et art. 2. ad 4.

(18) £n quacst. 77. rcforniatam huic lertiac senteotiae consouam : Joclor consnlltts a confessaria tcneatnr ud sitjillnm, In priori iihru dixinius pr^ iiuliiliier umi» tcucfi; tcd kic opposituiu tueinttr.

CAP. III. DE ADIUNCTIS

Notandum tiic vero \ . quod eo casu, tion obstaute sigillo, is doctor bene poterit pluries loqui cum confessario, et etiam cum aliis ad consilium ex eadem licentia convocatis de casu disceptato, si iudicium a confessario nondum sit completum. Ratio quia moraliter censetur licentia data esse a poenitente usquedum sacramentum perficiatur. Notandum 2. quod, licet dicat Lugo quod si doctor consulitur circa idem a duobus confessariis , quibus poenitens seorsim confessus est, ipse loqui non poterit cum uno de auditis ab alio; oppositum tamen puto verum , quia cum poenitens licentiam praebet secundo confessario, tit de suo peccato loquatur cum eodem consiliario, sicut certo creditur poenitens nolle aliud consilium nisi re•ctum, ita certo praesumitur velle quod ipse doctor libereloquatur de omnibus quae sclt a primo confessario et quae pertinent dd rectum consilium praestandum.

649. Quaeritur 2. An is a quo petit conijilium poenitens in ordine ad suam confbssionem faciendam, teneatur ad sigillum sacramentale.

Prima sententia affirmat, et hanc tenent Tambur. 2 Sporer ^ Antoine ^ Clonc.5 et Croix^ cum Fag. Diana Stoz 3t Gormaz. Ratio, quia cum saepe opus sit poenitentibus ante confessionem consilium ab aliquo accipere, ut recte confiteantur, nisi alter obligaretur ad sigillum confessio redderetur odiosa.

Secunda sententia vero probabilior negat , eamque tenent Suarez' Pal. 8 Henr. item Aversa et Illsung. apud Croix 10. Ratio quia (ut communiter docent dd.) obligatio sigilli oritur ex sola confessione sacramentali, in qua poenitens actu manifestat peccata ad absolutionem obtinendam : ita ipse p. Conc.iiet Suar. Con. Vasq. Gabr. Pal. Henr. et alii passim cum Salm.i2 cum Th.i3 expresse id tradit dicens:

(1) N. 30. (2) Melh. conl'. «Le sig. cap. 4. n. 1. (5) N. 8oG. (4) P. SSO. V. Hinc. (S) P. 747. n. 50. (G) N. i9o2. (7) D. 35. »ecl. 4. n. 6. (8) P. 19.

4 H. 8 (0) L. 0. c. 2i. B. 4. ^10} L. c.

POENITENTIAE DUB. I. '^''^

Sigillum confessionis non se extendi
nisi ad ea de quibus est sacramentaht con/e5sio. Quapropter ob manifestationem peccati, quae fit a poenitente apud consiliarium, cum ipsa non fiat in actuconfessionis, neque ad obtinendam ab ipso absolutionera, tenebitur quidem consiliarius ad secretum naturale, non vero ad sigillum sacramentale, ad quod probabilius est poeniMntem Dullum ius acquirere, nisi in aotuaH confessione apud eum a quO absolutionem expectat. Respondetur autem ad rationem oppositam, quod revelatio consiHarii retraheret poenitentem ab accipiendo consiHo, non vero a confessione facienda; unde ex manifestatione illa redderetur odiosa non iam confessio, sed consuUatio ad confessionem. At nemo tenetur uUo casu aUeri quam confessario detegere peccata sua, ut integre confiteatur, et ideo qui uUro vuU peccatum aHquod consiHario patefacere, nequit ipsum obstringere ad sigiHum sacramentale.

Sic pariter dicit Henriquez apud Tamb.i4(qui probabile putat cumSuarez quem citat, sed non bene, ut mox dicemus) quod si poenitens, antequam confiteatur, suas culpas committit sacerdoti propter confessionem in posterum ei faciendam, neque tenebitur confessarius ad sigiHum. Sed huic non acquiesco, quia taHs manifestatio est quaedam inchoata confessio, dum poenitens tunc praemittit manifestationem sui peccati, ut citius postea confessionem expediat; nec aHter videtur sentire p. Suarez, cum ibi non loquatur de manifestatione apud eumdem confessarium, sed tautum apud alterum facta.

650. Quaeritur 3. An teneatur ad sigiHum qui legit chartam in qua poenitens scripsit confessionem.

Prima sententia affirmat et hanc tenent Antoine Sporer ^6 Ronc. cum Bass. et Ant. a Spir. s., item Mald. Fag. Rodr. et aHi apud Diana i^. Ratio, tum

(11) P. 757. U.3. (12) De poen. c.l4. p. 1. n. 11, (15) 4. d. 21. q. 5. a, 1. Sed conlia. (14) L. c. (lo) P. SoO. V. Hinc. (16) N. 8S7. ri7) P. «Ji). (j. 3i (18) P. 1. tr. 4. r. il2.

quia scriptura illa proxime fuit ordinata ad confessionem , et ideo habetur tamquam inchoata confessio, vel tamquam gerens vicem confessionis peractae; tum quia manifestatio talis scripturae, quae saepius fieri solet maxime in confessionibus generalibus aut prolixis, 'bdiosam confessionem redderet.

Secundi sententia tamen communissima et probabilior negat, et hanc tenent Suar. i Laym. 2 Wigandt 3 Pal. 4 Elbel 5 ( qui vocat probabilissimam ) Viva 6 Holzm. ' Lugo 8 cum Henriq. et Megala Salm. ^ cum Gran. et Conc. ac Bon.^Ocum Nav. Soto Sayr. Nugno etc. Ratio quia (ut mox supra diximus) obligatio sigilli sacramentalis non provenit nisi ex actuali confessione; at scriptura illa non est confessio , sed tantum praeparatio ad confessionem , unde poenitens acquirit ius sigilli tantum apud confessarium cui chartam praebet ad absolutionem obtinendam , non vero apud alios qui illam extra actum confessionis legere queunt. Nec obstat dicere quod aliquibus posset alioquin reddi odiosa confessio , cum plures soleant scribere confessionem ut exactius confiteantur. Nam respondetur eodem modo quo supra in quaestione praecedenti , nempe quod scriptura minime requiratur ad confessionem, sed tantum ad iuvandam memoriam ; unde manifestatio legentis non redderet quid em od iosam confessionem , sedtantum scriptionempeccatorum, ad quam nullus obligatur.

Excipiunt tamen Lugo Viva Sporer Holzm. et Elb. 1. Si mutus confiteatur per scripturam confessario praesenti , et casuatiter alius eam legit; quia tunc legens revera haurit notitiam peccatorum ex actuali illius confessione. 2. Si quis per epistolam peteret a superiore licentiam pro casu reservato , iuxta dicta n. 646. Praeterea, excipiunt etiam recte Wig. Viva^^ et Lugo si le(1) D. 35. seci. 4. n. 5. (2) Cap. 14. n. 9.

(S) Tract. 13. n. 119. (4) P. 19. $• 4. n. 11.

(S) N. S03. (6) Q. 10. a. 3. n. 3. (7) N. 714. (8) D. 23. n. 47. (9) De poea. c. 14. p.4. n. 63. (10) Q. 6. «ecU S. p. 3. n. 7. iH) Locc. cc.

. DE PORNITENTIA

geris chartam relictamin contessional, post coufessionem peractam vel porre» ctam sacerdoti pro confessione facienda, quia porrectio illa est quaedam inchoata confessio. Caeterum,praecisis his casibus, dicunt Laym. Pal. et Sporer, quod Iegente3(tanto raagisrevelantes) huiusmodi scripturam graviter peccarent, nisi certo scirent ibi minimas culpas et quotidianas contineri (Vide dictasupra l. 5. n. 70.). Addunt vero Layman et Spor., quod eo casu (quem dicunt vix accidere posse) aliquando in magna necessitate, puta ad salvandam remp. aut vitam innocentis, posset licite secretum revelari.

651. « 1. Extra confessionem, cum licentia poenitentis, potest agi de auditis in confessione sive cum ipsomet, sive cum quocumque alio, etsi periculosum sit. S.Thom.Suar.Praep. Tann. etc. (Et ita verius tenendum (contra Scot. Durand. Maior. Gabr. Ang. etc. apud Lugo»2) cum d. Thom.is qai ait: Potest... confitens facere, ut illud quod sacerdos sciebat... ut Deus^ sciat etiam ut homo, quod facit dum licentiat eum ad dicendum; et ideo si dicat, non fran^ git sigillum. Et ita etiam Lay.i^ Nav.<5 Ronc.*6 Lugo 17 Concina Wigandt 19 et alii communiter. Ratio quia sigillum coofessionis est institutum tantum in favorem poeniteutium). Circa quam licentiam requiritur 1 . ut sit formalis et expressa; nam praesumpta, tacita , interpretativa , virtualis (etiam in bonumipsiusmetpoenitentis) non sufficit, Fagund.20 Tann. Mald. et caeteri doct. communiter. 2. Ut sit libera ac spontanea , non vi, iniuria, dolo, vel per preces importunas cxtorta , vel etiam per metum reverentialem ipsius confessarii obtenta. Henr. Fag.21 Diana 22 (Dicit Croix 23 quod si poenitens non ultro^ sed tantum ad petitionem confessarii det licentiam loquendi , communiter licentia censenda sit data ex metu reverentiali. Hoc tamen intelli(12)N.532. (13)Suppl.q.H.a.2. (14) C.14.n. 14, (15)C.8.n.l5. (16)P.100.q.S. (17) D. 23. u. 135 (18)P.140.u.l4. (19)Tr.l3.n.llS. (20)P.2.l.tt (21) Loc. cit. (22) P. S. l. il. r. 10. el 24. L. G. p. 2. D. 19o8.

CAP. III. DE AmUKCflS

gendum esse quando licentia non esl spontanea, sed replicatis petitionibus extorta, seu ex solo metu reverentiali concessa. Caeterum, huiusmodi licentiae peti non debent nisi ex rationabili causa, ut bene ait Elbel ^ , qui etiam recte addit quod melius est inducere poenitentem ut det licentiam extra confessionem). 3. Non revocata; nam poenitentem pro libitu, etiam sine causa, eam revocare semper posse, docent Fagund. et Diana 2 (Ita etiam Sporer 3 et Ronc^). 4. Non opus esse ut habeatur in scripto, Suar. Fagund. 5. Imo si dubium sit an confessor cum licentia locutus fuerit, sacerdoti potius quam poenitenti credendum , ex Graflf. et Henr. affirraat Diana^, vel etiam quam haeredibus, v. gr. si exlicentia defuncti revelet restitutionem ab iis faciendam. Tann. et Mald. qui lamen monet eo casu non esse dicendum eam deberi ex delicto, sed solum quod talibus tantumdari voluerit, satiusqae suaderi moribundo , ut talia secreto codicillo haeredibus iniungat. V. Diaua''. S.Perinde esse, sive ea licentia detur verbo sive facto, quod quidem aequivaleat expressae concessioni, v. gr. si poenitens exlra confessionem incipiat loqui cum confessario de dictis in confessione , tunc enim posse hunc prosequi , docent Aversa 8 Tamb. 9 ex Bonac. (Ita communiter Lugo 10 Pal. Concina 12 Holz. 13 Antoine Spor. Salm.^s cum Suar. Layman Bonac. et Ronc. i'. Bene tamen advertit Lugo quod eo casu adhuc perseverat sigillum respectu ad alios , quia licet poenitens extra confessionem Ioquatur,censetur tamen non praebere confessario aliam licentiam quam dependentem a confessione peracta).

652. » 2. Frangitur sigillum, si cum poenitente extra confessionem , sine eius venia , agas de auditis in confes(1) N. 482. (2) Locc. cc. (3) N. 821. (4) P. 100. q. S. (S) Locc. cc. (6) L. cil. r. 4. (7) L. c. r. 32. (8) Q. 18. s.7. (9) Append. c. 2. (10) D.23.n.l31. (11) S.3.n.l4. (12) P. 740. n. 14. (13) N. 720. (14) P. S47. v. Hinc. (iS) N. 820. (16) Do poenit. c. 14. p. 3. n. 41. (17) P. 101. f]. 3. r. 1. (18) Loc. cit. (19) P. S. tr. 11. r. 19. (20^ D. 23. n. 129. (21) C. 2G. a. 14. (22) P. 740.

POENITENTIAB DUB. I. 511

sione aut ea te scire ostendas (Communiter tamen dicunt dd. licitum esso confessario loqui de auditis in confessione cum poenitente statim post absolutionem antequam ille discedat, quia licet sacrameutum sit corapletum, tamen iudiciura adhuc moraliter perseverat; ita contra Dianam cura Fag. recte tenent Lugo 20 Nav. 21 Concina22 Fill. 23 Ant. 21 Escob. 25 Salra. 26 cum Gran. et Aversa Renzi 27 cum Pell. et Veric. ac Croix 28 cura Praep. Henriq. Tarab. Dic. et Stoz). Quod verura putat Sanch. contra Suar. et Laym. etiamsi cura eo tractare velles de essentiali errore in ea coraraisso, quem illi significare sine eius venia non licere docent Reg. Fag. Bonac. et alii contra Fill. Turrian. etc. apud Diana 29 [Vide dicta n. 622.). Dixi extra. quia intra confessionem potest fieri raentio praecedentium, ut patet ex praxi confessariorum, qui ob recidivara arguunt et absolutionera aliquando negant. Ita Henr. Praepos. Gran. Mald. etc. apud Diana^o.Ubi ipse cura Fag. negat id licere sine expressa licentia poenitentis, nisi de iis quae is iterura confitetur vel saltera taugit. Vide Diana 3i. »

653. Quaeritur igitur an intra confessionera possit confessarius loqui cum poenitente de culpis in alia confessione auditis sine ipsius licentia. NegatDiana cura Fag. ut supra, sed affirraat sententia comraunissiraa et verior quara tenent Lugo 32 Tamb.33 Wig.3< Conc.35 Ronc.36 Antoine37 Spor.38 Reuzi^s cum Aversa Dic. et Malder. eamque vocat certara Ills. apud Croix ^o. Rati ) quia saepe pertinet ad munera iudicis et medici, quae habet confessarius, recolere peccata prioris confessionis ad melius poenitentem corripiendum vel dirigendum; ideo improbabile est quod poenitens habeat ius sigilii in actu confessionis, cum potius verura sit quod

n. 14. (23) C. 11. n. 324. (24) P. S47. v. Hinc. (2S) N. 741. (26) Ibid. n. 43. (27) P. 300. q. 4. (28) N. 1980. (29) P. 3. t. 4. r. 87. (30) P. S. tr. 11. res. 20. (31) L. c. et p. 2. tr. 2. misc. res. 12. et p. 9. tr. 11. res. 18. (32) D. 23. n. 127. (33)C.S.n.4. (34)Tr.l3.n.l20. (33) P. 740. n. 14, (50) P. 101. qii. 3. r. 1. (37) P. S50. v. Hinc. (58) N. 823. (39) P. 507. q. S. f Aa^ N. 1981coniessarius habeat ius exqu/reudi | mnia, quorum notitia ad meliorem directionem coadiuvarevaleat. Undebene poterit confessarius loqui cum poenitente de omnibus peccatis in praeterito ab eo confessis, semper ac putat hoc fore utile poenitenti, qui censetur in confessione dare ei licentiam, ut utatur quacumque notitia necessaria ad sui meliorem directionem.

654. « 3. Frangit sigillum qui dicit se in tali monasterio audivisse grave peccatum, tametsi non nominet personam, Diana < et alii 3. cumMald. Additque graviter peccare eum qui dicit, in hoc vel isto ordine religioso hoc vel istud peccatum fuisse admissum, quod ex sola confessione novit ; imo nec de civitate vel certo loco quo quis confessiones audivit, licere dicere quod gravia fiant , vel talia et talia peccata committi soleant (nisi aliunde constet), docentHurt. Kellison. et Mald. apud Diana 2 quia potest redundare in gravamen et infamiam ipsius communitatis, et forte etiam civium in particulari, quando civitas non est ampla, et poenitentes suspecti, atque adeoconfessio fieri illis odiosa. Vide Diana 3 qui cum Mald. docet, confbssarium, qui paucos habet poenitentes sibi subditos (v. g. moniales unius monasterii), soandalum dare, si corara illis concionetur devitiis audjtis in confessione, quia confessae f&cile suffunduntur pudore (Hoc tamen intelligendum si confessarius loquatur de aliqua culpa particulari cuiusdam monialis vel illius monasterii; secus si loquatur de defectibus qui communiter in omnibus monasteriis solent vel possunt perpetrari).»

Dubitaturhic 1 . An confessarius violet sigillum si asserit in aliquo loco gravia crimina perpetrari quae ipse audierit in confessione.

Prima sententia negat, et hanc tenertt Nav. 4 Renzi * cum Fagund. Vivald. et

(1) P. S. t. 11. res. 5S. (2) Loc. cit. res. 3S, (5) Loc. cit. et res. 56. (4) C. 8. n. 16.

(,^) P. 522. q.ll. (6) L. 16. n. 749. (7) N. 7iJ0. ^8) D. 55. 8. 5. n. 8. (9) Q. 6. s. S. p. 4. n. 5. (10) C. 11. n. 322. (11) P. 740. n. 13. (12) Qii. 10. a. 2. B 7. (13) L, 5. c. 3. § S. (14) N. 711.

. DE POENITENTtn

Onuphr., ita Henriq. Gran. Lop. etc. apud Escob. 6 qui consentif, si nulla modoin cognitionem personae deveniri possit, quia alias (utdicunt)ex tali revelatione nulla fit iniuria poenitenti.

Secunda sententia tamen communissima et longe probabilior, quam tenent Suar. 8 Bon. 9 Fill. lo Concina i< Viva « Tamb. 3 Holzm. cum Laym. et Pal. Sporer 15 cum Diana et communi , ut asserit Lugo^ cum Vasq. Con. et Led., docet quod si oppidum sit parvum (puta si non constet tribus millibus hominum circiter), tunc violatur sigillum. Ratio quia licet tunc non reveletur persona, tamen, cum revelatio emanet in infamiam totius communitatis , redundat etiam in gravamen poenitentis qui iiHus communitatis est membrum, et ideo ex taH revelatione redderetur ei odiosa confessio. Secus vero si oppidum sit amplum et crimina sint publica, ut dicunt Lugo Conc. Spor. Viva et Tambur.*' contra Vasq. qui nimis rigide id reprobat. Hocque permittit Petrocor.^^ etiam concionatoribus , modo nou dicant seaudisse in confessionibus. Idem sentit Habert i^dicens licitum esse confessariis in concionibus generatim invehere in vitiaquaeoccultegrassantur. Idque expresse permittitur in c. Si sa^ oerdos 2. de offic. lud. ord. ubi dicitur : Si sacerdos soiat pro certo aliquem esse reum alicuius criminis., vel si confessus fuerit... non debet eum arguere nomina^ tim^ sed indeterminate. Id est in generSf ut explicat Panormitanus 20.

Dubitatur 2. An frangatsigillum conffessarius qui dicit religiosum ex tali conventu sibi confessum esse grave peccatum. Negat Escob. 21 cum Henriq. NugnoFagn. etCandido, modo non ingerat notitiam personae particularis. Verius tamen affirmantBus. et Suar.22 Conc.23 Bon.24 Diana^a Pal.26 cumNav. Laym. et Henr., item s. Anton. Villal. et Gran. apud Escob.27. Ratio quia tunc

(IS) N. 827. (16) D. 23. n. 64. (17) Locc. cc. (18) T. 4. p. 90. q.4. (19) T. 6. p. 201. q. 14. r. 3. (20) Dict. cap. 2. (21) Lib. 10. n. 713.

(22) D. 53. scct. 3. (23) P. 740. n. 8. (24) P. 4. n. 5. (2o) P. S. tracl. 11. r. 23. (26) P. S. S. 3. n. 11. (27) N. 7SI.

CAP. III. DE ADIDNCTI8

«ingull illius conventus detrimentura patiuntur* Et sic pariter confessarius violabit sigillum, si dicat in conventu illo talia peccata committi. Non vero (ut rationabiliter ait p. Conc. contra "Dian. apud Bus. ut supra), si tantum diceret se audisse peccatum religiosi tuiusdam ordinis; quia haec neque est Tevelatio sigilli, neque redundat in gravamen poenitentis, cum in quolibet ordine aliqui mali sint; unde neque ori"lur scandalum neque infamatur religio, nisi (recte limitat) religio illa esset arctiorJS observantiae. ,

655. « 4. Notitia in sola confessione accepta nullo casu uti licet, si periculum sitrevelationis, saltem indirectae. Verum si nullum sit periculum ut vel poenitens vel ususscientiae innotescat, etsi probaijile sit licere uti ad alterius gubernationem, V. gr. negando suffragium ei quem ex sola confessione scit indignum esse , vel claudendo ostium per quod quis noclu ingreditur ad pec-candum, item cognita proditione futura, monendo de diligenti custodia, impediendo clam matrimonium, quando ^citur impedimentum, ut docent Vasq. Henr. Navar. etc. : contrarium tamen verius videtur, quod docent Fumus Sanch. Conc. Layman Diana i et alii , quia haec doctrina posset poenitentem absterrere a confessione. Et quidem superioribus religionum talis gubernandi modus prohibitus est anno1594. cum in soc. lesu iam ante idem statutum esset, prohibitumque contrarium dicere. Vide Diana 2. Contra vero ad ^ui ipsius gubernationem licere tali casu ea scientia uti, videri probabilius, V. gr. abstinendoa calice, in quo scitur esse venenum, deflectendo a sylva, in qua paratam sibi mortem sciatex unius latronis confessione, docent Sylv. Henjiq. Con. Laym.^contra Suar. Diana'. Excipit de Lugo nisi actio vel omissio confessarii inducat notiliam peccati vel damnum afferat confitenti, contra Con. qui pulat licere, etsi inde mors poeni(1) P. 5. Ir. 4. res. 76. ct p. S. tr. 11. res. 3, (2) P. 4. tr. 4. res. 202. (3) Hic c. 15.

44. P. B. d. li. r. 4G. (S) Disp. 9. dub. 4. etc. 46^ \ iile I. c. u. 108. (7) P. 3. i. 4. r. 4G.

POEKITBTmAE DUB. I. 513

tenti immineret a sociis inferenda 6.

» 5. Denique facere aliquid , ex qud soli poenitenti innotescere posset id fieri ex notitia confessionis, esse contra sigillum negant d. Thom. Bonac. Sot Vasq. etc. Affirmant Sylv. Vald. Con. Diana Idque confirmant Fag. Gran. c. de Lugo et Aversa 8 si tale sit, quod poenitenti ruborem vel molestiam afferat, v. gr. si vultum ei austeriorem ostenderet, vel eum declinaret ; secus si ei sit gratum, vel saltem confessiOnem odiosam aut difficiliorem non reddat; V. gr. si audisset eum ad indignationem aut odium provocatum , vel in tentationem incidisse ex certo facto vel dicto ipsius confessarii, indeque ipse a talibus factis vel dictis abstineat etc. »

656. Omnia haec diligentius sunt discutienda.

Dubitatur 1 . An superior ob peccatum auditum in confessione possit amovere subditum ab officio. Affirmat Sambovius 9. tdque prius docuit d. Th.^o^ modo absit revelatio peccati, sic dicens : Si ergo amotio subditi ab administratione possit inducere ad manifestandum peccatum in confessione auditum^ vel ad aliquam probabilem suspicionem habendam de ipso, nullo modo praelatus deberet removere. Si vero per amotionem peccatum nullatenus manifestaretur^ tunc alia occasione accepta
posset subditum ab administratione removere^ et deberet hoc facerecum debita caufe/a. Etidemalibi confirmati^ Idem dicunt s. Bonav. Alex. de Ales. Gabr. Pal. et Adrian. apud Habert '2 ac alii apud Suar.i3 qui hanc sententiam vocat communem, ut revera erat inter anliquos.

Sed huic doctrinae obstat hodie decretum Clem. viu. editum 26. maii anno 1594. ubi dictum fuit: Tam superiores pro tempore existentes^ quam confessarii^ qui postea ad superioritatis gradum fuerint promoti , caveant dili^ gentissime, ne ea notitia quam de aliorum peccatis in confessione habuerunt^

(8) Qu. 18. sect. 8. (9) T. 3. cas. 18.

(10) Quodl. 8.q.7.a. 15. (11) Suppl. q. ll.a. 1. ad 5 (12) T. 6. p. 260. qu. 14. (13) D. 53. secl. 7 (14) De casib. res. Pro omaibus relig. c. 4.

De Ligorio. Mo7\ 11.

33

nd exteriorem gubernationem utantur, Quamvis autera hoc decretum emanatum fuerit tantum pro superioribus regularibus, tamen recte dicunt HolzmJ et Croix extendi debere ad omnes (quidquid dicat Habert 2), cum eadem ratio quae urget pro regularibus valeat etiam pro saecularibus, ne scil. confessio reddatur odiosa.Praeterquam quod id certius fit exalio decreto Innoc. xi. ut mox videbimus in dubio seq.

657. Dubitatur 2. An superior in electione beneficii vel officii possit negare suffragium ei quem ex sola confessione noverit indignum. Affirmat idem Sambovius 3 cum s. Antonino ^ qui scribit : Qui liberam electionem habet^ licet per solam confessionem sciat aliquem indignum ad praelaturam ad quam eligitur^ quem alias putabat dignum, non debet eligere ex conscientia sibi dictante^ quia eligendoscienter dignumvel indignum^ negotium geritur inter ipsum et Deum. Undepotest etiam ex his quae scit ut Deus, iudicare in proposito, Sed omnino id negandum cum Sporer 5 Viva 6 Conc.7 CroixS Holzm.» Ronc.^o Elb.^^et aliis. Hocquehodiecertum est ex declar. s. c. gen, inquisitionis edito auctoritate Innocentii xi. 18. nov. an.
658. quo proscripta fuit sequens propositio : Scientia ex confessione acquisita uti licet^ modo fiat sine directa aut indirecta revelatione, et gravamine poenitentis , nisi aliud multo gravius ex non usu sequatur^ in cuius comparatione prius merito contemnatur, Addita deindeexplicationesive limitationej quod sit intelligenda de usu scientiae ex confessione acquisitae cum gravamine poe^^ nitentis, seclusa quacumquerevelatione^ atque in casu quo multo gravius gravamen eiusdem poenitentis ex non usu sequeretur. Hanc dictam propositionem ^ quatenus admittit usum dictae scientiae cum gravamine poenitentis , etiam cum dicta explicatione^praesenti decretoprohibent etc. Mandantes etiam universis

(1) N. 7t7. V. 20. (2) Loc. C. (3) Loc. e. (4) 3. p. tit. 16. c. 22. §. 1. in fine. (5) N. 869.

(6) Append. ad propos. damn. %. 7. p. 526.

(7) P. 7U. n. 22. (8) N. 1977. (9) Loc. cit. (10) p. 202. q.6. (ll)Loc C. (12) Locc CC.

. DE P0£NIT1£JSTIA

sacramenti poenilentias nunistris^ ut ol ea (doctrina) inpraxim deducenda pror^ sus abstineant. Hinc bene advertunt Viva Holzm. Mazz. et Croix^2 iUicitum esse confessario ex notitia confessionis claudere poenitentem in cubiculo ne exeat ad pecoandum : dimittere famulum vel auferre ab eo claves ne furetur: item ostendere poenitenti vultuna severiorem , vel ei negare pristinam communicationem amiciliae. Nequeadmittendum cum Sanch.^^ Croix^^ Layman 15 et Holzm. id quod perperatn admittit Sporer i^, nempe licitum esse ex scientia confessionis abstrahere claves aut pecuniam arca, claudere fores, non amplius committere claves famulo, quia omnia haec redundarent io gravamen seu exprobrationem poenitentis.

Si vero superior ex alia via quam confessionis sciret aliquem indignum, puta ex defectu aetatis, scientiae, pru* dentiae, vel quia noverit alios digniores ad beneficium, tunc posse, imo debere suflfragium poenitenti negare, di" cunt Nat. de Alex. i^ et Merb. ex d. Thoma2o qui dixit: Ex muUis aliis causis aliquis redditur indignus ad praela^ tionis officiumy quam ex peccato, sicut ex defectu scientiae, aetatis etc, et ideo qui contradicit^ nec suspicionem de cri-' mine facit^ neo confessionem revelat,, Sed hanc sententiam censeo cum Pe-^ troc.2i tantum locum habere posse casu quo tales occurrerent circumstantiae aliunde cognitae, sive ante sive post confessionera, quae vere moverent su" periorem ad suflfragium negandum, etiamsi nullam ex confessione notiliam habuisset indignitatis poenilentis. Unde miuime audiendus auclor Additionum ad Wigandt dicens quod esto ex sola scientia confessionis nequeat superior dirigi ad gubernationem externam, tamen poterit ex illa lumen accipere, et sumere alium exteriorem praetextum geu colorem ad negandum suflfragium.

(13) De matrim. lib. 3. d. 16. n. 3. et4.

(14) N. 1963. 1976 et 1977. (15) C. 14. n. 14. (16) N.717. (17; N.870. (18) Desig.conf. ree. 57. (19) T. 2. p. 149. q. 50. (20) 4. d. 21. a. 1. ad 4. (21) T. 4. p. 85.

(S) N. 870. (6) P. 4. n. 3. (7) 4. 1. ad 1 i (8) P. 744. n. 23. (9) De matr. 1. 3. d. 16. n. 4. (10) Disp. 23. n. 102. (11) Tom. G. p. 200.

(12) D. 33. icct. 7. n. 9. (13) Appeud. 1. c. 9. (14) P. 849. (IS) T. 5. p. o89. (16) N. 717, U7) Di*u» B. SS. (18) Loc. cit. v. Et biuc.

CAP. III. DE ADIUNCTIS

Communiter lamen admittunt posse confessarium uti notitia confessionis ad se cautiorem reddendum in re famiIjari, ad socordiam excutiendam , ad diligentius invigilandum super gregem suum , modo nulla detur aliis suspicio peccati, neque ex hoc poenitens gravetur vel implicite redarguatur; ita Habert 1 Antoine 2 Pal. 3 yiva * Sporer 5 et Bon. 6 cum Soto et Reg. ex d. Th. 7 qui ait: Potest (confessarius) dicere praelato quod dilige/itius invigilet super gregem suum, ita tamen quod non dicat aliquid per quod verbo vel nutu confiten^ tem prodat. Omnia vero haec p. Couc.s absolute negat licere, dicens quod confessarius iu omnibus se gerere debeat ac si penitus ignoraret quae ex sola confessione dignoscit. Nulli dubium quin in praedictis actibus quam maxime caute confessarius procedere debeat, cum difficile sit in his omne periculum evitare vel revelationis vel gravaminis poenitentis. Caeterum generalis regula est, fere ab omnibus recepta, licitum esse uti notitia confessionis, ubi nuUa revelatio intervenit, uec ullum poenitenti gravamen inferlur; ita Sanch.9 Lugoio Hab." Suar. <2 Viva 13 Antoine Mazz.15 Holzm. et alii communiter, atque ipse Concina 17 praefatam regulam admittit, inquiens posse confessarium uti notitia confessionis tum ad reformandos proprios mores , tum ad servandam propriam vitam, quando duo concurruut, nempe si secretum custoditur et confessio 0diosa non redditur. Quapropter Holzm. AntoineMazzotta Viva etc. communiter admittunt bene posse sacerdotem ex notitia confessionis orare pro poenitente, vel benignius erga ipsum se gerere; item consulere libros etsapientes, rigorem teraperare, ex confessione unius dirigi ad alios interrogaiidos vel instruendos, nullam tamen dando prio(1) P. 261. r. 5. (2) P. S49. v. Hinc.

(3) P. S. S. 3. n. 18. (4) Loc. cil. $. 7.

POENITENTIAE DVB. I. 515

ris confessionis suspiciouem ; item (ut ait Holzm. 13 cum Stoz) posse se praecavere a periculis et occasionibus damni spiritualis aut temporalis. Et sic pariter dicit Bon.i9 cumNavar. Regin. Zerola etc. posse mooere etiam alios , in geuere tamen loquendo, nempe ut sibi caveant, ne exea nt e domo etc, semper tamen secluso omni periculo revelationis vel gravaminis poenitentis.

658. Dubitatur 3. An confessarius possit communionem denegare poenitenti cui prius negavit absolutionem tamquam indisposito, si ille postea Occulte communionem petat.

Prima sententia affirmat, et hanc tenet d. Thomas 20 dicens: Si sacerdos sciat peccatum alicuius qui eucharistiam petit per confessionem^ si in occulto debet ei denegare et monere ne in publico petat. Item Petroc. 21 cum s. Bonav. et s. Antonino, ac alii plures antiquiores apudSanch.22.Ratio quia (ut dicunt) ex una parte tunc urget praeceptum negandi Sanctum canibus, ex alia ibi nulla intervenit sigilli revelatio, nec ulla iniusta exprobratio quae redderet confessionem odiosam vere poenitentibus; talis enim negatio vel monitio solis perire volentibus odiosarft confessionem redderet; sed hoc non debet impedire ne sacerdos peccatorem moneat et sacramentum indigno deneget. Et sic pariter dicunt episcopum posso et teneri negare ordinem indigno ex confessione cognito, et parochum assistentiam matrimonio, in quoex confessione noveril dirimens adesse impedi'mentum.

Secunda sententia tamen vera negat et hanc tenent Sanch. 23 Lugo 24 Lay. 25 Bon.26 Salmant.27 Cont. Tourn.28 cum Henn. Spor.29 Mazz.3o Holzm.si Conc.32 el Croix 33. Ratio quia huiusmodi denegatio sacramenti vel monilio coufessionem redderet odiosam, non solum

(19) P. 4. n. 19. (20) 4. d. 9. qu. uu. a. S.

(21) T.4. p. 9S. n.2. (22) Dematr.1.5. d.l6i..6, (25) Loc. -wit. u. S. (24) Disp. 2i>. u. 126. (2S) C. 14. n. 22. (26) P. 4. n. 17.

(27) De poenilenlia c. 14. p. 3. n. 46.

(28) Tr. dc eucbar. c. 6. ail. 1. coucl. 6.

(29) N. 869. (50) C. 5. q. J>. (31) N. 717 (521 P. 742. n. 18. (33) L. 6. p. 2. n. 1«J74.

516 Lre. vr. tract. iv.

poenitentibus illicite peteutibus, sed etlam aliis qui, si scirent quod confessarius posset aliquando uti notitia confessionis, facile absterrerentur a sacrainento poenitentiae.Haecsententia hodie omnino est tenenda ex supra citato decreto Innoc. xi. ubi vetatur quilibet notitiae confessionis usus ex quo sequatur qualecumque poenitentis gravamen. Vide n. anteced. 657.

659. Dubitat. 4. An sacerdos qiii ex confessione noverit parari sibi insidias, possit fugere sive aliter sibi cavere, aliquo praetextu arrepto. Certum est posse (ut recte ait Lugo si ex tali cautione minimemanifestatur aliis peccatum confessum, nec ullum gravamea poenitenti affertur. Sed dubium est an liceat ei fugere, si ex fuga, alii iam conscii peccati poenitentis, coniiciant poenitentem esse illi confessum tale peccatum.

Prima sententia afBrmat, modo nullum poenitenti damnum obveniat: ita Pal. 2 Bon. 3 Petroc. * Wig. 5 Sporer 6 Renzi ^ cum Con. et Fag. ac Layman 8 cum Soto Sylvest. Adr. Gabr. et Henr. Ratio quia aliud est revelare peccatum confessum, aliud revelare confessionem peccati iam ab aliis cogniti: tunc enim non revelatur peccatum, sed tantum confessio facta peccati, quod non est contra sigillum.

Secunda sententia \ero (quam sequor) Degat id esse licitum, et hanc tenent Suar.9 Sahn.io Antoine" Elb.i2 Ronc» cum Nav. etLedesm. Mazz.i'' cum Viva et Croix ac Lugo i5 cum Soto Vasquez Rich. et Med. Ratio quia fuga illa esset quaedam indirecta revelatio peccati confessi. Nec obstat dicere quod tum fiat revelatio indirecta, cum ponitur actio ex qua de se coniicitur peccatum confessum; sed hic fuga confessarii nullo modo manifestat peccatum, sed tantum alii ex propria conscientia arguunt peccatum esse confessum. Sed respondetur cnm Lugo, quod positis tahbus circumstantiis, aempe scientiae alio(I) DIsp. 23. n. 108. (2) P. 5. §. 3. n. 18. <3)P. 4. n.27 (4) D. 4. p. 97. n. 4. (5) Tr. 45. n. 122. (6) N. 865. (7) P. 309. qu. 9. (8) C. 14. n. 21. (9) D. 33. sect. 7. n. 7.

DE POENITENTIA.

rum criminis et confessionis pooniten* tis, fuga illa esset vera revelatio, noa solum confessionis factae, sed etiam peccati confessi. Et licet confessarius fu gam simularet ex aliquo praetextu, semper tamen aliquam rationabilem suspicionem praeberet peccaticonfessi. Dicit autem p. Cuniliati 16 quod eo casu poeuitens teneatur dare licentiam confessario ut ille possit eximi a periculo; alias confessarius uon tenetur ipsum absolvere, semper ac poenitens potest licentiam praebere absque periculo sui gravis damni. Et addit quod si poenitens iniuste licentiam denegat, coufessarius, modo non det aliis suspicionem confessionis auditae, licite poterit utf notitia per confessionem recepta ut a periculo se liberet; tunc enim(ait) nullum poenitenti imminet gravamen, sed tantum adest manifestatio apud ipsummet negatae licentiae. Tamen id minime admittendum puto; nam licet absit gravamen poenitentis, adest vero indirecta saltem revelatio notitiae in confessione habitae.

Notandum autem hic id quod dicit Roncag. i', nempe quod si confessarius noverit aliquem ex confessione solitum essemulta peccata vel tenuem dispositionem aflerre, non poterit sine iusta causa se celare vel excusari ab eo audiendo, quando aspiceretur ab aliis et iis suspicionem talem ingereret, multoque magis si poenitens id reputabit ut tacitam exprobrationem suorum peccatorum; secus vero (ait) si nullus aspiceret, quia tunc nulla in aliis oriretur suspicio. Sed huic ultimo non acquiesco, quia, si alias confessarius iani assisteret in confessionali, et ideo recedit quia videt illum poenitentem accedere, etiamsi alii nihil adverterent, videtur tamen hoc illi gravamen afferre, et aliquo modo odiosam reddere confessionem , cum facile tunc poenitens credat quod si ipsi confessus non fuisset, bene turic suam confessionem apud iilum confessarium, ut cupit, ex(10) Ib. n. 45 et 53. (11) P. 549. (12) N. 524. (13) P. 99. q. 3. (14) T. 3. p. 589.

(15) D. 23. n. 110. (16) Tr. 14. <? 4. S.7.n.lOk (17) De sigil. cap. 2. reg. prax. n. 1.

CAP. III. DE ADIUNCTIS

pleret. Ft de hoc magis est verendum post decreta, ut supra num. 656., ubi prohibetur confessariis ne ullo modo utantur notitia confessionis ad externam gubernationem, aut cum aliquo gravamine poenitentis; quod quidem inteHigitur, ut inquit idem Ronc* cum s. Th. Lugo Sanch. etc, etiamsi nulla intercedat revelatio, et etiamsi poenitens nullo modo advertat hoc tieri ob confessionem peractam. Unde ex ipso Ronc. dico quod licet tunc fuga illa ex praetextu apparcnler iusto non redderet confessionem odiosam tali poenitenti, redderet tamen odiosam generaliter reipublicae christianae, quia si scirent fideles, posse confessarios ex colorato praetextu aufugere ab ipsis, ob notitiam in confessione acceptam suorum peccatorum, facile gravarentur. Licite autem confessarius se celabit, si iustam habeat causam, ob quam etiam ab aliis poenitentibus incoguitis aeque se excusaret. Nec obstat quod poenitens tunc etiam suspicari posset confessarium se celare ob audita sua peccata; nam si revera confessarius ob luslam causam se excusaret, revera tunc sua suspicio esset temeraria, quam confessarius vitare non tenetur. Hinc concludo quod erga huiusmodi poenitentem ita se gereredebetconfessarius, ic se gereret erga alium de quo nun^uam confessionem excepisset. Bene lamen approbo id quod dicil idem Ron3aglia 2 cum Lugo 3 quod si poenitens aidispositus miniletur confessarium ob oegalam absolutionem, bene poterit ijonfessariusab illo aufugereet non reiire, quia tunc illae minae non sunt peccatum manifestatum ad absolutiooem obtinendam, sed peccatum in confessione commissum, quod sigillo non gaudet. Haec tamen fuga tantum permittitur confessario, si fugiendo non ingerat aliis suspicionem negatae abSolulionis; quod si autem ingereret, possetrecitare aliquam orationem, non i im intendendo deceptionem poeniten(1) C. 2. .111. G. (2) Ib. q. S. (5) D. 23. n. 116. De poeu. u. {&) EoU. UU q. G. |>. 4. ii.25.

jii) Disi. 2-). a. i2i>. (7) L. C. i^arl. 2. n. 197G. (8) DiciiHH», qudil suljlalo (icriculo rcvcluiioiivi aiil

POENITENTIAE DUB. t 517

tis, sed solam liberationem abilla vexatione, quamvis poenitens se decipiat credens iiiam orationem esse formam absolutionis. Vide dicta de sacrament. hoc l. 6. n. 59. v. E converso.

660. Dubitatur 5. An confessarius sciens ex confessione ecclesiam esse pollutam, possit ibi celebrare. Hic casus quidem difficulter accidet, nam (sicut diximus num. 364.) ut ecclesia polluatur requiritur publica violatio; tamen aliquando bene accidere posset, nempe si violatio esset quidem publica, sed confessario incognita, vel si alii ignorarent per tale factum ecclesiam esse poUutam. In his autem casibus:

Prima sententia, quam tenent Spor.'* et Bonac 5 cum Sylvest. Lazar. et aliis, dicit confessarium posse et teneri celebrare. Ratio quia ecclesia in favorem sigilli non videtur tunc velle obligare sacerdotem ad non celebrandum.

Secunda sententia tamen, quam tenent Lugo 6 et Aversa ac Tamb. apud Croix^jCenset non posse celebrare quia ex una parte urget praeceptum non sacrificandi in ecclesia polluta, et ex alia minime urget praeceptum servandi sigilli, cum nullum adsit periculum revelationis apud alios, nec damni poenitentis. Et haec sententia videtur satis probabilis cum Mazzotta, si revera nullum sequatur poenitentisgravamen et nulla fiat revelatio indirecta, puta si confessarius iustum exponat praetextum alibi celebrandi

Dubit. 6. An si ex confessione scias aliquem (cui solitus es contiteri ) non esse sacerdotem vel uon esse confessarium, possis et teuearis pergere ad ei confitendum. Negat Sanch. ^ et probabile putat Spor.^f* quia ex una parte non potes simulare susceptionera sacramenti, ex alia non violas sigillura oinittendo confiteri, sic enira nihil revelas de crimine poenitentis, cum innumerae possint esse causae mutandl confessarium. Communius tamen ei verius tenent oppos tum Lugo Mazz. <2

gravainiuii, couressariiu scicns pollulain csse ecclc. siam |iotest, iino dcbet ahstiueie a celcbratioiio. Iloui Ai>. tr. 16. n. IS». (9) Dc niatr. I. 3. d. IG. n. d N. iiTl. ill) r> 17 n. 103. (12) 1. 5. u.IlJ9

et Croix i cum Viva Dic. et Stoz ac etiam probabile censet Sporer 2. Ratio quia in tali omissione, quamvis non adsit revelatio sigilli, semper tamen adest quaedam odiosa exprobratio poenitentis. Nequetunc oportet tibi simutare sacramentum ( quod revera esset intrinsece malum), sed potes illi ficto sacerdoti vel confessario simpliciter aliquod peccatum manifestare sine intenlione absolutionis, quod in hoc casu non esset illicitum, oum tua cooperatio ad peccatum illius esset tantum materialis.

661 . Caeterum, generaliter loquendo, dico quod, esto confessarius in hac materia tam gravi et periculosa debeat esse valde cautus ne poenitentes ex confessione aliquod iniustum gravamen subeant, ut sub initio animadversum voluimus; tamen non tenetur cayere omnes leves coniecturasquas facilemalitiosi faciunt, sed tantum ne praebeat suspiciones probabiles de peccatis auditis, ut dicunt Lugo 3 cum Scoto Palat. et Med. ac Croix^ cum Gob. Tamb. et Gorm. ex d. Thom. 5 qui sic ait: Si amotio subditi ab administratione possit inducere ad manifestandum peccatum in confessione auditum vel ad aliquam (nota) probabilem suspicionem habendam^ de ipso nullo modo praelatus deberet subditum removere.

DuBiuM II. Quale sit praeceptum et quae obligatio confessionis.

662. QuoSj et quando obliget hoc praeceptum. Et quomodo compuleiur tempus annuaeconfessionis.

663. An praeceptum divinum confessionis obliget extra articulum mortis.

664. Quomodo obligel iuramentum medicorum non visitandi infirmos non confessos.

665. Qui teneantur ad praeceptum confessionis.

666. Jln impuberes. An isti possinl absolvi, si dubitelur de usu ralionis (hemiss. ad n. 432.).

667. An obligetur ad confessionem annualem habens sola venialia.

668. An qui non salisfecit praeceplo^ teneatur ad illud quamprimum.

669. Et an per cdifessionem quae ftt anno sequentij satisfiai praecepto eliam anlecedenlia,

C70. An inpaschate sit obligatio confilendi proprio parooho.

(1) N. 1978, (2) Loc. c. (5) D. 23. n. 106. (4) N. 1947. (3) QuodU>. S.a, 13. (6) De poeiiii. c|. 4. a. 3. u. 4. (7) L. c. (8) N. 2043. C£>) D. 53 (10) Quaosl. 90, ai l. 2.

. »B POENITENTIA

671. An teneatur quls aliquando eon/tteri anti finem anni.

672. An satisfiat praeeepto per confeasionem /nvalidam.

673. Qui ab hoe praecepto excusentur.

674. Poenae in transgredientes hoc praeceplum.

675. « Resp. Praeceptum confitendi tum divinum tum ecclesiasticum sub mortali oMigat omnes ac solos baptizatos qui habent mortale: illud in articulo mortis, hoc vero postquam ad annos discretionis pervenerint: et simul ut confiteantur proprio sacerdoti, vel alteri cum eius venia, semel in anno, computando ab una confessione ad aliam, ut quidam docent (Ut Sotus et Gran. ap. Viva ^), vel ab initio ianuarii ad finem decembris, ut habet comraunior (Et tenent Viva^ac Pal. et alii ap. CroixS), vel denique a paschate ad pascha, ut consuetudo fere obtinuit, propter communionem, Suar.^ Vasquez *o card. de Lugo Coninc. *2 (Hinc recte ait Holz. <3 quod per se loquendo, annus esset computandus a ianuario ad decembrem, tamen, spectata universali consuetudine,computatur incipiendo a paschate ad pascha). »

676. Quaeritur an praeceptum confessionis obliget per se aliquando in vita extra periculum mortis. Commune est non obligare per se statim post peccatum; ita s. Thom.i^J quem sequuntur Suarez Lugo Regina ViU. etc. cum Salmant. Dubium est an obliget per se saltem saepius in vita. Negant pariter d. Th.i6 et Scotus ac Gabr. apud Salmant. itera PaL Bosco et Dic. apud Croix^s. Ratio quia talis obligatio nullo fundamento certo videtur probari, cum possit peccator per contritionem Deo se reconciliare. Sed communius affirmant Salra.*9 cum Reg. Vict. Led. et Granad. ac Crolx^o cum Rodr. liis, Gorm. etc. Et hoc videtur probabilius, quia (iuxta dicta n.297. in simiii prae« cepto,nempe communionis), cum praeceptum hoc sit divinum, Christus reliquit illud determinandum ab ecclesia, quae in c. Omnis de poenit. etc.

(11) D. 11. sect. 5. G el 7. (12) D. S. d. 0. (13) T. 1. p. 341. n. 33. (14) 4. diit. 17. q. i. a. 1 (13) De pocn.c.7. p.l.n.S. (I6)L.c. (I7)ll». n.» (l8)L.G.p.2.n.2020. (19)Cil.:i. 9. (20) L. c.

CAP. III. DE ADIUNCTIS

determinavit obligare saltem semel in anno. Praeter hoc aiitem ( ut diximus n. 437. dub. 1 tale praeceptum per accideus obiigat peccatorem etiam Infra annum ad confessioijem, si non conteratur, ratione catitatis erga seipsum, ne diu maneat in mortali.

664. Hic olyiteT agendum de quae«tione illa, de qua iam egiraus l. 3. n. 182., sed hic plenius est disceptanda: Quomodo medici teneantur infirmos de confessione monere.Sciendum est quod concilium lateranense sub Innoc.iii. in c. Cum infirmitas 13. poenit. et rem. praeq^pit districte (nempe sub gravi, «t omnes interpretantur apud Salm. omnibus medicis, ne infirmos in suam curam recipiant, nisi prius infirmi confiteantur. Deinde s. Pius v. in Motu proprio quod incipit Supra greyem, edito an.1 566. innovando praefatara sanctionem praecepit: Ne medicus incipiat curare infirmum, nisi eum moneat de confessione facienda; neque ultra tres dies eum invisaty nisi scripto confessarii resciat eum esse confessum.Etut medici^ <intequam doctoratus yradum assumant^ iurent se hoc praeceptum observaturos; et ordinarii illos non admittant in suis dioecesibus^ nisi constiterit de hoc iuramento.

His positis, quaeritur de qua infirmitate haec decreta intelligantur. Tres sunt sententiae.

Prima sententia^ quam tenent Lay.2, item Rosel. Grafi". Vega et Rodriq. apud Salm. 3 ( et hanc Ciera cui adhaeret, vocat communiorem, sed immerito)dicit intelligi de solo morbo periculoso, vel saltem de quo dubitatur an sit periculosus. Et idem sentit Nav.sdicens: Monitioni non est locus^ quando manifestum est morbum non esse periculo^ sum. Et in hoc sensu aiunt aa. citati praedicta decrela usu recepta fuisse.

Secunda sententia autem, quam tenent s. Anton. 6 Sylv. dicit intelligi de quocumque morbo etiam non mor(1) Tr. 17. de imam. c. 2. p. 7. 5. n. 90. (2^ L.B.lP.e.c.8.n.8. (3) CU.n.90. (4) Diss.2i. l&) Man. c. 2G. n. 61. (6) 3. p. tU. 7. c. 2. $. 4. (7) V. Mcdicu» S.Teiiium. (8) p. d.SS. s. 3. n. 4. (9) Dcc. 1. 3 c. 16. n. 7. {10) T. 2. d. 4. q. 1. p.

POENITENTIAEDUB.il. 5f9

tali. Ratio quia in morbo periculoso etiam de iure naturali praefata monitia facienda esset;unde cum in dir,t. c. Cum infirmitas^ novum praeceptum statuatur, utique textus non est de sola infirraitate mortali intelligendus.

Tertia sententia vero communior, quam tenent Suar. 8 Sanch.9 Bonac. Pal.ii Con.<2 Viva « Dianai^ cum Ang, Arm. Tab. Nugn. Homob. etc. ac Salmant.i* cum Caiet. Trull. et Candido, et huic consentit Bened. xiv.<6, dicit 1. hoc praeceptum non quidem intelligi de solis morbis periculosis, nam revera constitutio Innocentii edita fuit (ut exprimitur in dicto c. 13.) ob motivum ne infirmi, cum monerentur in morbo mortali, facilius mortis periculum incurrant; unde praeceptum seu iuramentum intelligendum est de facienda raonitione etiara in raorbo non periculoso, ut infirrai cura raonentur non incurrant raortis periculura, Dicit 2. nec etiamintelligide quocumquemorbo levi (quod ridiculum esset, ait Suarez), sed morbo gravi, etsi non periculoso. Ratio quia tam Innocentius quara s. Pius loquuntur de infirmis lecto iacentibuSy et ideo iotelligunt loqui de illa infirraitate, qua non ex maiori commoditate aeger (ut si podagra, aut alio consiraili atfectu laboret) sed ex necessitate lectura petit; ita ut sit per se gravis, vel prudenter iudicatur periculosa, ut gravis fiat. Neque revera discrepant ab hac sententia d. Anton. el Sylv.17, ratioenira ab eis adducta nihil aliud probat, quara quod facienda est monitio etiarasi infirraitas non sitraortalis; unde ipsi non dicunt in omni morbo levi monendura esse infirraum, sed tantum asserunt monendum in morbo etiam non mortali, quem nos gravem appellamus.

Notant autem dd. 1 . sufficere ut medicus moneat infirmum per alios; ita Mazzotta ac Suarez Viva et Diana cum Grafi". Vega Homob. etc. 2. Sufii10. n. 10. cl 13. (11) Tr. 14. d. 2. p. 7. 4. ii. 2. (12) T. 4. p. 86. qu. 5. (13) Qu, 4. arl. 2. n. 4, (14) P. 3. tr. 4. r. 93, (IS) Dc iuram. Ir. 17. » 2. i>. 7. S. 3. n. 90. (IG) Nolif. 22, n. 19.

(17) Loc. sup. cc. (18) T. 3.1). 287. (19)Locc. cc

520

cere testimonium aliorum (absque confessarli scripto),quod infirmus sitconfessus, modo sint fide digni; Suar. Sanchez Mazzotla et Diana cumFill. Nugn. Barb. etc. 3. Quod medicus non teneatur ad huiusmodi monitionem, si moraliter sit certus infirmum esse in bono statu, ita Sanohez * cum s. Anton. Ang. Rosel. Arm. Nav. etTab. ac Salmaot. 2 cum Sylv. Fagoan. Leand. et Trull. 4. Quod si infirmus nolit obstinate confiteri et esset in periculo mortis, si a medico desereretur, tunc non tenetur medicus eum deserere, quia praefata decreta non adversantur caritati, quae favetetiam obstinatisquoad fieri potest, ita Nav. Bon. Suar. Diana Conc. et Sanch. 3 cum Caiet. Graflf. et Vega. Hancque opinionem dicitBened. XIV.* esse communem theologorum et canonistarum cum Lug6 Palao Pirhing etc.

Circa autem obligationem monendi infirmum de confessione, stando quidem rigori praefatarum constitutionum Innocentii et s. Pii, omnino videtur vera tertia sententia docens monitionem esse faciendam, non solum quando morbus est mortalis, sed etiam cum adest periculum ut deinde mortalis evadat; ponlifices enim sane aliud novum praeceptum medicis imponunt, praeter illud ad quod ipsi de iure divino tenentur.Et utinam constitutionespraedictae observarentur, quot infirmi damnationem vitarent, qui ob medicorum oscitantiam conffessionem procrastinando aut inconfessi aut male confessi decedunt! Sed cum decreta pontificum non obligent, nisi secundum quod sunt usu recepta, ut docent Cai.5 Sanchez 6 Pal. 7 Corella 8 Diana 9 cum Vict. et Scortia ac Salm. cum Prado TrulL Leaud. et Candido. Hinc dicunt Sahn.^i cum Caiet. Sanch. et aliis citalis praefata decreta et iuramentum in Hispania non obligare, quia ibi non

(1) N. i. (2) Tr. 17. c. 2. p. 7. S- S. n. 92. \o) N. 8. (4) Nolif. 22. n. 17. (S) In lumm. v. Iloilici pcccata. (6) L. cil. n. 14. (7) $. 4. n. C. (8) Tracl. IG. cap, 5. n. 22. (9) Loc. cil.

(10) Tr. 17. c. 2. p. 7. §. 5. «. 91. (11) Ibid. il2) T. 3. i). 287. 01 3o0. ^15) P. 4. t. S. r. 82.

sunt usu recepta vel sunt abrogata. Idemque testatur Mazzot. loquens dftnostro regno, dum ait iuramentum s. Pii Neapoli ex usu recepto ( ut etiammihi constat) tantum in morbis periculosis observari.

665. « 4. Tenenlar hoc praecepto Haeretici et apostatae, pueri doH capaces, saltem post septennium. V. Dian.** Lugo^-J. 2. Ingrediens periculosam navigationem vel conflictum. 3. Mulier tenera primum paritura, vel quae solet habere partus difficiles. 4. Reus mortf adiudicatus. 5. Qui signa habent mortis naturalis (Ita communiter Salm. Viva 16 et Croix " cum s. Thom. Suar. PaL Con. etr. Et hoc ex praecepto divino. Addunt Lugo ^8 et Salm. i» cum Navarr. Laym. Azor. Sylv. etc. communiter, peccatorem teneri per se confiteri, si probabiliter credat non ampliushabiturum copiam cdnfessarii per totam vitam, Dicit autem Lugo 20 cum communi (contra Medin. et Nugn.) non esse obligationem confitendi propter solum periculum oblivionis pecc).

666. » 2. Improbabile est quod docet Sa 21 ecclesiam non obligare ante pubertatem, cum anni discretionis citius attingantur, et constet mortaliter peccari posse sub annum nonum vel decimum, imo ante. Unde si talis puer, crasso saltem modo, videatur cogooscere, Deum per hoc vel illud oflfendi^ ostendatque dolorem et propositum, ac praecipua fidei mysteria cognoscat, debet absolvi; sftcus tamen si non notetur sufficiens usus rationis;si vero dubium sit, potest (imo in articulo m6rtis debet) absolvi sub conditione. Vide Laym. 22 Diana 23 et card. Lugo 24 quj docet etiam extra articulum mortis et obligatiouempraecepti, talem esse sub conditione absolvendum, ne gratia sacramentali privetur. (Vide dicta de hoe puncto n, 432.).

667. » 3. Nott obligatur qui tantuni!

(14) Loc. cil. 8. 7. n. 144. cl 149. (IS) De poen., c. 7. p. 1. n. 6. (16) Eod. tit. (]. 4. art. 2. n. (17) L. 6. p. 1. n. 2019. (18) D. IS. n. 37.

(19) Ibid. n. 8. (20) N. 41. (21) V, Comtssio^ (22) L. 8. U 6. c. S. (23) P. 4. t. 4. r. 55.

(24) Loc. eit. et d. 17. n. 22,

CAP. Ilf. DE ADIUNCTIS

habet venialia, etsi consuetudo habeat et cogi etiam quisque possit, ut in paschate saltem se sislat pastori, ut cum reliquis eum ad communionem admittat, ad quod pastor tenetur, si alter dicat, se mortalis culpae non esse conscium. Suar. * etc. commun. (An autem religiosi et moniales teneantur singulis meusibus ad confessionem et communionem accedere. Vide dicta n. 313. V. Dicunt). »

Quaer. an ad satisfaciendum praecepto annuae confessionis, qui non habet mortalia, teneatur confiteri venialia.

Prima sententia affirmat et hanc tenent s. Bon. Sylv. (apud Bonac.2) cum d. Th. 3 qui alt: Ex vi sacramenti non tenetur aliquis venialia confiteri^ sed ex institutione ecclesiae^ quando non habeat alia quae confiteatur. El probabilem putat Contin. Tourn. * cum Habert. Ratio quia concilium Later. 4. sub Innoc. iii. in c. Omnis de poenit.^ indistincte obb'gat fideles ad confitendum saltem semel in anno, ac proinde etiam eos qui sola habentveniaba.

Secunda sententia tamen communis et verior negat, eamque tenent cum Bus. et Suar. ut supra s. Anton. ^ Lugo 6 Holzm. 7 Bon. » cum Azor. et Salmant. 9 cum Gano Vasq. Caiet. Laym. Gonin. Reg. Fag. Dic. Med. etc. Ratio quia ecclesia praecipiendo confessionem annuam, lantum illam confessionem praecipit quae est debita ex Christi institutioue.Christus autem nullam aliam praecipitconfessionem^nisi mortalium, ut explicat Trident. <o ubi ait: Venialia taceri tamen citra culpamposse. Id confirmatur ex verbis ipsius textus in dict. c. Omnis ubi dicitur: Omnis fidelis omnia sua peccata conjiteatur saltem semel in anno. Nota verbum omnia; ergo (ut bene advertunt hic Lugo Bon. Salm. etc.) praeceptum Later. est de confitendis solis mortalibus, nam certum est apud omnes non esse obligationem confitendi omnia venialia.

(1) p. 56. 1. 2. (2) D. 6. f,. S. p. 4. n. 8.

(3) 4. il. 17. q. 3. a. 1. 3. ad 3. (4) Tr. de piacc. cccl. c. 4.q.4. (S) P. 3. lil. 14. c. 19.^.14. (6) D. 13. »1.132. (7) T.i. p. 54l.n.28. (8)L.c. Dc i.ocD. c. 7. p. 3. n. 50. (10) Scss. 14. c. B.

POENITENTIAK BUB.. If. S2I

668. ff 4. Probabile est, eura qui in u no anno sive cum sive sine culpa sua, non satisfecit praecepto, teneri adhuc, quamprimum potest, anno sequenti ; quia terminus non apponiturad finiendam, sed ad non difierendam obh*gationem. Ac proinde talem toties peccare mortaliter quoties oblatam occasionem neglexit, ut docent Bon.<i Suarez Vasquez card. Lugo<2 contra Sylvest. Vaient. Laym. Diana etc, qui dicunt perseverare in uno eodemque peccato (Vide d. n. 297. de annuae communionis praecepto, quod pari passu procedit cum praecepto annuaeconfessionis ; ibi sententiae affirmativae adhaesimus, etsi diximus sententiam negativam cum s. Antonin. Toleto Sa etc. quae hanc obligationem non agnoscit, non esse contemneudam). »

669. Utrum vero per confessionem factam in sequenti anno, posita obligatione iuxta sententiam mox supra dictam, satisfiat praecepto utriusque anni.

Prima sententia affirmat et hanc tenent Lugo 13 Dic. Bonasp. et Anton. a Sp. s. apud Salm. i\ Ratio quia praeceptum de confessione est de illa facienda semel in anno; ergo qui eam fecit, hoc eodem anno non tenetur ad aliam. Alioquin , qui per tres annos non fuisset confessus, quater deberet confiteri.

Secunda sententia negat et eam tenent Suar.i^ Laym.ie Bon.*7 cum Gon. Fill. et Nugno, quia sicut qui singulis annis tenetur solvere denarium, si anno praeterito non solvit, non satisfacit solvendo hoc anno unum denarium , ita non potest quis una confessione praeceptoduorumannorumsatisfacere.

Tertia sententia tamen verior quam tenent Pal. Viva i9 et Salm. 20 cum Praep. Hurt. et Leand. sic distinguit : Si poenitens in illa confessione manifestet peccata mortalia tam antecedentis quam praesentis anni , tunc bena

(11) D. 8. qu. S. s. 2. (12) Loc. ciL i. 177.

(13) D. 13. n. 180. (14) De poea. c.7. p.{ . ,,. i
(iS) 5. p. d. 5G. sccl. 4. n. S. (16) C.i .n. KL (17) P. 4. n. 31. (18) P.20.S.2.» 16.

(19) Q. 4. a. 3. u. iJ. (20^ Cil. n. 16.

522 LIB. Vr. TRACT, IV

satisfacit utriusque anni pbligationi, Ratio quia per illam unam confessionem iam implet finem praecepti, nempe ut ipse cum Deo reconcilietur , idque est contra secundam sententiam. Nec obstat paritas denarii allata ; nam solutio unius denarii non potest quidem solutioni duorum denariorum debitorum aequivalere, sed una confessio bene potest aequivalere pluribus confessionibus, cum una confessio deleat ipmnia peccata quae per plures fuerant delenda. Si vero poenitens in praesenti anno non peccavit morlaliter ante confessionem et postea incidit in mortale, tunc una confessione non satisfacit praeceptis utriusque anni , sed tenetur iterum confiteri. Ratio quia per illam confessionem tantum satisfacit praecepto anni praeteriti . non autem praesentis, cum respectu praecepti praesentis anni non satisfaciat qui non confitetur mortalia istius anni; communiter enim docent dd.etmerito, prout Layman ^ Pal. 2 et Salm. 3 cum Suar. Vasq. Bon. Bec. Dic. Reg. Diana Hurt. Leand. etc. ac ipse Lugo^, quod si quis confitetur sola venialia in principio anni, et ante finem committit mortale, tenetur illud intra illum anDum confiteri. Unde cum confessio illa mortalium commissorum tantumin anno praeterito non sit impletiva praecepti anni praesentis, sequitur quod si poenitens in hoc anno aliquod mortale committat, teneatur illud ante finem anni eonfiteri.

670. « 5. Satisfaciunt ii qui confitentur mendicantibus, etiam in paschate , quia hi habent facultatem a sacerdote maxime proprio omuium fidelium et pastore pastorum. Ita communiter 0mnes contra Glossatorem et Auctorem Parochiani obedientis. Contra quos vide in responsis Francisci Fontani, edilis Viennae Austriae anno 4634. allegatam auctoritatem duorum conciliorum generalium, Viennensis et TritJenlini, 20. pontificum, 50. doctorum

(1) L. c. (2) S. 3. n. 1. (3) De pocn. c, 7. p. I. n. 41. 14)D. 13. 11.173. (5) L. 3.C.3. d.2.n.G. (C) P. 8. l. 1. r. 88. (7) Disp. 14. n. 41.

DiiD. l&. «ccl. 6. u. 182. (9) D. 5G. 7.

DE POENITENTIA

et praeter totius orbis consensum, multorum quoque parochorum testaotium, eds esse optimos parochianos qui regulares adeunt et ab iis instituuntur , ut supra l. 3. t. 3. c. 1. dub. 3., item Navar. Azor. Fag. Trull.* Diana « [Vide dicta de hoc puncto n. 564. ).

671 . » 6. Non obligatur aute finem anni qui habens mortale timet ne illud obliviscatur. Conin. Henr. c. de Lugo' et alii contra Med. etc. Si tamen praevideret se non habiturum occasionem confitendi deinceps toto hoc anno, deberet praevenire etiam in medio anni. Card. de Lugo 8 [Vide dictan. 298.).

672. » 7. Probabilius est, non satisfieri praecepto ecclesiae per confessionem invalidam, ut dogent Suar. 9 Fill. Laym. c. de Lugo etsi probabile contrarium putet esse Fagund. Vide Diana 11 (Improbabile tamen nunc est propter propos. 44. inter damnatas ab Alexandro vii.). Item nec per confessionem venialium , ut docet Diana 12 ex Hurt. et Mercero ( Vide dicta n. 669.).

673. » 8. Excusantur ab hoc praecepto, 4 . qui physice non possunt, v. g, quibus deest confessarius; 2. qui moraliter non possunt; v. g. qui prudenter timent revelationem sigilli, vel qui Don possunt sine notabili incommodo vitae, fortunarum etc. Con. Tamb. 1?.

674. » Nota in fine quod de iure communi ex cap. Omnis utriusque sexus duplex poena incurritur a transgredientibus tale praeceptum, scil. prohibitio ab ingressu ecclesiae et privatio sepulturae, sed incurritur post sententiam iudicis. Et impuberesa praedicta poena excusantur (Ita Viva ex communi i^. Videdicta n. 295. v. Praeceptum).'»

DisssaTATio De confessariis sollicilanlibus. •^675. Ex bulla Gregorii xv. edita anno 4622. ac descripta apud Salmant.is^ denuntiari debenl: Omnes ... sacerdo^ tes (verba bullae) tamsaeculares^ quam

.... regulares qui personas ^ quae^

cumque illae sint , ad inhonesta sive (10) D. liJ, 8, 6. $. (1 1) p. 5. i, 4. 1 . 120.

(12) P. 4. l. 4. r. 20G. (13) C. 4. $. 3.

(14) Q. 4. arl. 5. n. 9.

(io) Dc ttracc. Uocal. c. 4. p. 3. 1. n. 17.

CAP. 111. DISSERT. DE GONFESSARIIS SOLLICIT. §. I.

523

inter te sive cum aliis quomodolibet perpetranda in actu sacramentalis confessionis , sive ante vel post immediate , seu occasione vel praetextu confeS" sionis .... etiam .... confessione non se^ cuta^ sive extra confessionis occasionem, in confessionario aut in loco quocumque ubi eonfessiones audiantur seu ad confessionem audiendam electo^ si~ mulantes ibidem confessiones audire , sollicitare vel provocare tentaverint aut cum eis illicitos et inhonestos sermones sive tractatus habuerint. Et deinde subiungitur: Mandantes omnibus confessariis ut suos poenitentes quos noverint fuisse ab aliis , ut supra , sollicitatos , moneant de obligatione denuntiandi sol" licitantes^ seu ... tractantes etc. inqui" sitoribus seu locorum ordinariis etc. Et si hoc officium praetermiserlnt , man$. I. Perpendnntnr elausnlae Im pntefata bnlu Gregorll zr. appostt&e.

676. De clausula la acta sacramentalis confet« sionis.

677. De clausula 2. Ante vel post immediate.

678. De clausula 5. Occasione vei praetextu confessiouis.

Quid importet td Occasione confessionis. Dub. A . An denunciandus, qui sollicitat mulierem rogantem ut cras eam audiat. Dub. 2. An qui, audita fragilitate mulieris, postea domi eam sollicitat.

679. Quid importet td praetexta confessionis. Et quid, si ex condicto mulier, flngensse aegrotam, advocet confessarium ad peccandum.

680. De clausula 4. In confessionario aut in loco quocumqne... simulantes ibidem confessiones audire. Quid importet illud simulantes. Et quid si confessarius solUcitet in confessionario , sine tamen simulatione confessionis.

681. Clausula 1. In actu sacramen^ talis confessionis. Ad hoc sufficit si confessio sit incoepta, licet non perfecta: ita Salmant." et Ronc.13. Nota hic

dat pontifex ut pro modo culpae pu- I prop. 6. damnatam ab Alex. vii. quae

dicebat: Confessarius qui in sacramen* tali confessione tribuit poenitenti chartampostea legendam, in qua ad venerem incitat, non censetur solUcitasse in confessione. Pariter denuntiandus est confessarius , si in confessione apponat medium indifferens , quod tamen ex circumstantiis postea cognoscatur appositura ad sollicitandum, ut esset imponere mulieri ut expectet eum domi, vel si interroget eam ubi habitet; ita Ronc. 14 eum Bordon.

677. Clausula 2. Immediate ante vel post. IUud immediate ante^ sentiunt communius Passerin. et Boss. apud Ronc. 15 (contra aliquos apud Barbosa) stricte intelligendum esse, ita ut nullum intervallum intercedat. An autem denuntiari debeat confessarius qui sollicitat immediate postquam poenitens petierit confessionem. Affirmant Salmant. sed probabilius, ut puto, uegat Bordon. apud Potest. i^. Notandiim lamen quod eo casu licet confessarius non sit denuntiandus ex clausula praedicta, denuntiandus tamen ex clausula tertia sequenti, occasione confessio lis ,

(7) P. 4. Ir. S. per totura. (8) De pocnit. p 7SG. (9) F.od. lll. t. 5. p. 43i;. (10) P.62I n. '6.

(I I) N. G7. (12) Tr. 21. c. 4. p. 3. $. 4 ii. 44 (15)Depocn. q. 8. c. l.q.4. (14) D, l. ( S) QAi (Itt) Tr. 21. c. 4. p. 3. 4. n. 40. (17] ji. 505

niantur. In edicto autem generalis inquisitionis imponitur excommunicatio latae sententiae in non denuntiantes infra mensem omnes de haeresi suspectos inter quos enumerat confessarios sollicitantes ad turpia. De hac autem excommunicatione vide dicenda n. 693.

Hic refert adnotare auctores quos observavi tractantes de hac raateria sollicilationis, cura adnotatione locorura. Sunt videlicet Castr. i Bon. 2 Escob. 3 Salm. * Felix Pot. 5 Ronc. 6 Diana 7 Conc.8 Maz. 9 Anac. Caeterura pauci auctores hanc rera ex professo tractant, forte quia non ubique praefata buUa Gregi.rii recopta est, prout asserit Anaclet.^i deGermania, Palaus de Hispania. Sed hicadvertendum quod n. ss. p. Bened. xiv. novissime anno 4741. 1.iun. edideritbullamquae incipit Sacramentum, in qua confirmavit €t, quatenus opus, denuo mandavit omnibus inquisitoribus et locorum universi orbis chrisliani ordinariis ut inquirant et procedant contra omnes sacerdoles sollicitantes cuiuscumque dignitalis, praeeminenliae etc.

(1)T. 1. tiact. 4. dc nae d. 9.

(2^ T. 1. d. 6. dc oLilig. dcnunt. p. 3.

(3) T. G. p. 1. I. 47. c.29.

(4) De pracccpt. docal. c. i». piinct. 5. pcr tot. '"0 Parl. 3. n. 482. (G) He i.ociiU. ■«•^rr.

ttt infra; si enim confessariu« utatur petitione illa ut medio ad sollicitandum, utique est denuntiandus; secus si utatur tantum ad colloquendum , et si postea in progressu coUocutionis tentatus sollicitat.

Illud autem, immediatepost^ communiter a dd. intelligitur , quando post confessionem nec confessarius nec poenitens ad alia se divertit, ita ut eveniat sollicitatio antequam ulla alia actio intervenerit, ita Salm. Roncag. Pot. i cum Hurtad. Lez. Peyrin. Dicit autem Potest. 2 non esse denuntiandum confessarium qui soUicitat postquam poenitens recesserit ab eius conspectu. Verumtamen denuntiandum esse recte censet confessariu m qui sta tim post confessionem dicit poenitenti, expecta me paulisper^ et post intervallum venit et sollicitat, etiamsi, accedendo, prius habeat de alio negotio serio tractatum , quia tunctalistractatusprudenterfictus praesumitur : secus vero si venit sequenti die et sollicitet, ita Pot. 3. Sed quidam doctus non utique improbabiliter dicit, quod si negotium illud magni sit momenli et ad confessariuin pertinens , minime est ipse denuntiandus. Quare ex circumstantiis iudicandum Hn probabiliter intenta fueritsollicitalio et negotium ut medium , an vero negolium principaliter et sollicitatio per accidens.

Constat autem denuntiaiidum esse confessarium, si statim post confessionem ducat puerum in cubiculum etsollicitet; quia tunc statim ponitsi non sollicitationem, saltem illius medium, ita Ronc. * et Pot. cum Diana etc. 5. Item, si audita confessione foeminae, dum ea ad manum deosculandam accedit , confessarius illam turpiter tangat, vel dum est ante ipsum ut confiteatur, pedibus aut manibus turpiter tangat illam, si immediate post ipsa confitetur, pariter est denuntiandus. Si vero alia vice confiteatur, vide dicenda in clausula 4. n. 680.

(1) N. SOo. (2) N. 804. (3) N. SOG.

(4) D. .1. G. (S^ ti. 307. (G) N. SOO. (7) Q. 7. J8; N. 7. "riacl. 21. c. 4. i., §, i. u. ;V2.

10 N, SIO. ' (11) «i» /12^?, 7, 11. G.

. DE POENITENTIA

678. Clausula 3. Occasione vel prae» textu confessionis. Dicitur occasionecon' fessionis, quando confessarius vel poenitens invitat ad confessionem veram; praetextu vero , quando ad confessionem fictam: ita Potest. 6 Roncag. ' el Concina

Et 1 . Ex particula occasione confeS" sionis deuuntiandus est confessarius , qui rogatus ad confessionem divertit et sollicitat, esto nondum sederit, nec mulier fuerit genuflexa; ita communiter Salm. » Pot. Ronc. " et Pal. 12.

Dubit. 1 . An denuntiari debeat confessarius qui rogalus a foemina ut cras eius confessionem excipiat , eam sollicitat. Affirmant Conc. 3 et Mazzot. 1 cum Potesta et aliis, .quia iam verificatur sollicitasse occasione confessionis. Negant vero Palaus^s et Quarti aa Leand. apud Mazz. , quia talis sollicitatio non est proxima confessioni faciendae, sed potius conventioni de confessione facienda. Sed hoc non officit quominus sollicitatio dicatur facta occasione confessionis. Unde primae sententiae me subscribo.

Dubit. 2. An denuntiari debeat confessarius qui ob fragilitalem mulieris auditam in eius confessione, postea domi eam sollicitaverit.

Prima sententia negat et hanc tenent Sousa 16 et alii ap. Diana i', item Salmant. <8 cum Trull. et Leand. et idem sentit Auctor lib. Istruz. per li novelli conf. 19. Ratio quia is non utitur tunc occasione confessionis, sed notitia ex illa habita ; ideoque tunc dicitur confessariuspeccare non ex occasione, sed ex cognitione confessionis , cum sollicitatio sit remota a loco et statu confessionis.

Secunda sententia tamen probabilior affirmat, eamque tenent Mazzotta Potesta2o Conc.2i Peyr. cum Grafi. apud Diana 22 et Ronc. 23 cum Lez. Boss. ek Bord. Ratio quia, cum soUicitatio impulsum habeat a confessione, satis ve*

(15) N. 7. (14) P. 439. (13) P. 7. n. 4. I (IG) De couf. soll. n. 10. (17) P. 4. tr. o. r. 7. I (IJi) U.-.d. n, 81. (19) Part. 2. c. 14. n. 293.

(20) N. 304. iu linc, el n. 387. (21) N. 7.

1 (22^ Loc. cit. (23) Q. 7.

CAP. III. DISSEUT. DE CO

riRc&tur quofl occasione confessionis fiat soUicitatio. Satis autem praesumitur confessarius usus fuisse notitia confessionis ad sollicitandum, si post audita peccata turpia poenitentis suamque propensionem ad venerem ostensam, interroget de domo ubi habitat, an maueat sola et similia, vel (ut ait Conc.) si ante confessionem cOnfessarius et poenitens mutuo fuissent ignoti et occasione cognitae levitatis ipse domum mulieris adeat et sollicitet. Idem recte ait dicendum Ronc. cum aa. a se cit. si confessarius sollicitat per epislolam, vel si confessarius obtineat vel petat a muliere consensum copulae , promittendo eius confessionem audire.

679. 2. Praetextu autem confessionis denuntiandus est confessarius qui ex pravo fine ficte invitat mulierem ad confessionem et deinde sollicitat, Concina 1 Mazzotta et Ronc.2 cum Bordon. Si vero confessarius vadit ad sollicitandam foeminam , petendo licentiam a suo superiore sub praetextu confessionis , merito dicunt Salm. * et Ronc. * cum Bord. ac Tancredi apud PotestaS non esse denuntiandum, quia tunc praetextus confessionis non est respectu poenitentis, sed respectu superioris. An autem denuntiari debeat confessarius qui convenit cum muliere ut ad eludendos domesticos se fingat aegrotam et ipsum accersat domum ad patrandum peccatum. Affirmant Conc. et Mazzotta ^ , item Fagund. apud Potesta ' ac Sancius apud Diana quia praetextus confessionis tunc videtur satis manifestus. Sed probabilius ne^aut Ronc. 9 cum Bord. Diana <o et Escob. 1 < cum Trull . cum Frei ta ac Leand . Ratio quia tunc non verificatur quod confessarius sollicitet praetextu confessionis, sed tantum quod praetextu coufessionis peccatum exequatur ; ita ul praetexlus confessionis tunc iam ordinetur non ad sollicitationem, sed ad familiares decipiendos. Et tanto minus (contra Concinam) puto esse denuniiandumcoufessarium, simulier, uulla

(1) N. 8. (2) D. q. 7. (3) Tr. 21. c. 4. p. 5. S 4. u. S3 ^4) L. c (6) N. S13. (6) Locc. cc.

NFKSSARMS SeLLf-GIT. 5 525

conventione praemissa, praelextu con» fessionis ipsum advocet et sollicitet, quamvis deinde rem habeant; quia ex bulla tunc confessarius denuntiari debet, quando ipse sollicitat praetextu confessionis ; at in hoc casu non confessarius, sed poenitens praetextu confessionis confessarium sollicitat. Secus vero censeo dicendum si confessarius extra confessionem sollicitaret et foemina renueret timens diffamationem ; et ideo confessarius ei suaderet, ut fingens se aegrotam eum accerseret ad peccaudum, quia tunc vere diceretur confessarius praetextu confessionis sollicitare foeminam ad praestandum consensum. Idem puto dicendum si confessarius advocetur a matre puellae ut filiae confessionem excipiat, et ipse ad cubiculum accedat cum pravo fine ad alloquendam puellam de confessione , nempe eam interrogando an velit confiteri vel dicendo se advocatum fuisse ad audiendam eius conffessionem et deinde sollicitet, quia tunc etiam sollicitaret praetextu confessionis. Idem dicendum puto cum Esc.iZet Diana iSquando conf&ssarius in loco ad confessioues deputato et sub confessionis figura sive specie simulat, ad illudendos spectantes, conf^ssionem audire et sollicitet, tunc enim denuntiandus est, non iam quia sollicitat praetextu confessionis ^ sed quia sollicitat simulando confessionem in loco ad ipsam deputato, ut mox dicemus num. seq.

680. Clausula 4. Extra confessionis occasionem in confessionario aut in loco quocumque ubi confessiones audiantur:, seu ad confessionem audiendam electo simulantes ibidem confessiones audire , sollicitare vel provocare tentaverint aut cum eis illicitos et inhonestos sermones sive tractatus habuerint, T6 simulantes ibidem confessiones audire^ quidem intelligitur , si sacerdos ita se gerat ut adstantes credant actu ipsum audire confessionem. Dicunt autem Roncag.<4 et Escob. 15 cum aliis, quod ad simu(7) N. 813. (8) P. 4. tr. 8. r. 57. (9) D. n. 7 (10) Locc. cc. (11) N. 662. (12) N. 662. (13) D. r. 37. (14) Qu. 8. (13) N* G7Sw

landam confessionem non sufSciat si foemina flexis genibus coram confessario assislat, sed insuper requiritur ut confessarius voce, nutu, sive aliqua actione, puta applicando aures, simulet conffessionem audire, quia (ut aiunt) simulatio non solum debet esse e\ parte poenitentium , sed etiam ex parle confessariorum, cum in buUa de hisditatur , simulantes ibidem confessiones audire. Sed melius seutiunt Pal. * DiaIia2 et Fagund. ac Trullench. apud EBcob.3, quod cum confessarius adest in loco deputato ad a«diendas confessiones , et foemina genuflexa ibi adstat , eamque confessarius sollicitat, iam denuntiandus est; quia ipse manendo ibi audiens poenitentem, iam satis ingerit spectantibuscredulitatemquod ilia confileatur, ideoque ipso facto iam simulat confessionem audire. Secus tamen dicendum puto, si in aliquo loco, quamvis electo ad confessionem , extra tamen confessionarium, sacerdos sollicitaret foeminam stantem vel sedentem aut cubantem, iuxta mox dicenda.

Dixi: extra confessionarium^ namdubium hic fit an denuntiari debeat confessarius qui scJllicitat vel tractat turpia in confessionario, quin tamen confessionem simulet.

Prima sententia negat et hanc tenent Pal. < Escob. 5 Roucag. ^ cum Lez. et Salm. ' cum Freita Fag. et Leand. , item Saucius Sousa Hurt. Boss. et Donatus apud Pot. 8. Ratio quia in bulla Gregorii, ut supra dicitur,denuntiandi sunt confessarii qui extra confessionis occasionem in confessionario aut in loco quocumque ubi confessiones audiantur , seu cd confessionem audiendam electo , simulantes ibidem confessiones audire , sollicitare vel provocare tentaverint aut cum eis illicitos et inhonestos sermones habuerint. Ergo inferunt quod sive sollicitatio fiat inconfessionario sive in alio loco ad confessiones electo, requiritur ad obligationem denuntiandi confessionis simulatio.

(1) P. 8. n. 4. (2) Res. 18. (5) N. 673. (4^ P. 8. o. 4. (S) N. 600. (6) Qu. 8.

(7) Ti.2l.c.4.p.3.S.S.i>. S7. el S8. (8) N. S22. tO^ N. 11. ^i&J P. 1. Ir. 4. rcs. 18. ot ^ 4. tr.

. DE POENITENTIA

Sed probabilius affirmant esse denuntiandum Mazz. Cooc. Diana ac Pot. 11 cum Bord. TruH. etc. Cum his dicimus quod si confessarius sollicitat in aliis duobus locis ut supra in bulla descriptis, requiratur simulatio conf^ssionis ad eum denuntiandum , non vero si sollicitat in confessionario. Et hoc probatur ex decr. Pauli v. (relato apud Pot. 12] sic dictum fuit: Die 40. iulii 4614. in gen. congr. s. rom. et universalis inquisitioniscoramss. Paulo papa V. facta relatione qm)d multi confhssarii tractant cum mulieribus in confessionali extra occasionem confessionis de rebus inhonestis: Sanctissimus decrevit ut contra huiusmodi confessarios procedatur in s. officio. Cum igitur nulla ibi mentio fiat de simulatione confessionis , ad denuntiandum confessarium sufficit,quod ipsein confessionali de rebus turpibus tractet, quin simulet confessionem audire. Nec valet dicere, ut aiunt adversarii, decretum hoc fuisse abrogatum sive restrictum per bullam Gregorii. Nam respondetur regulam generalem esse quod leges anteriores numquam intelligantur abrogatae per posteriores , nisi quando hae prioribus omnino sint contrariae, alioquin, semper ac aliquo modo potest contrarietas excusari, correctio legum, quoad fieri potest, vitari debet, prout comrauniter tradunt Sanchez 13 Pal.i* Salm.15 et alii dd. passim exc. Cumdtlectus^ de consuet. et exl. \ . c. de Inoff. dotib. ubi dicitur: Leges legibus concordare promptum est. Decretum autera Pauli V. bene consistit cum bulla Gregorii: in illo enim sermo tantum fit de confessario tractante inhonesta in confessionali ; in bulla vero Gregorii additur de tractante turpia, praeter confessionale, in loco quocumque ubi confessiones audiantur seu ad confessionem audiendam electo^ et hic subditur clausula: simulantes ibidem confessionesaun dire. Unde, cum clausula haec bene referri possit tantum ad duo posteriora

S. r. 58. et p. 8. tr. 9. r. 3S. (11) N. S22.

(12) L. c. (13) De malr. I. i. d. 17. n. 0.

(iA) De leg. tr. 3. d. S. ,>. 2. §. i. u. 9. (iS) Eoi liU e. 4. p. 2. 1. u. 13.

CAP. III. DISSERT. DE CONFESSAriIS SOLLICIT. §. II.

627

loca et non ad confessionale , non est cur dftamus decreto Pauli v. per bullam Gregorii fuisse derogatum. Accedit edictum s. inquisitionis rom. (relatum a Pot. i) ubi dicitur: Debbano denunziare ciascuno di coloro de^ quali sappiano o abbiano notizia che contro i decreti e costituzioni apostoliche abbiano abusato il sacramento della penitenao, servendosi della confessione o confessionario (nota) a fini disonesti^ sollicitando in essi i penitenti ad turpia, ed avendo con essi discorsi di cose illecite e non convenienti al fine per cui e stato istituito. Quapropter talis confessarius saltem denuntiandus est ex hoc edicto , quia abutitur confessionario ad sollicitandum.

%. II. Quinain soHicitantes debeaut deniiutiari.

681. Qu. . An denunliandus confessarius consentiens mulieri sollicitanti.

682. Qu. 2. An confessariv^ qui solUcitalus ad copulam^ divertit ad tactus.

683. Qu. 5. An confessarius sollicitans ad actus venialiler tantum inhoneslos.

684. Qu. 4. An sollicitans adpeccata non turpia. 68o. Qu. 5. An denuntiandi episcopi sollicitantes.

685. Qu. 6. An denuntiandus confessarius sollicitans. si fuerit emendatus.

686. Qu. 7. An^ qui de sollicitatione iam con'•lctus est el punitus.

Qu. 8. An, qui consentit mulieri soUicitanti ne ab ea accusetur.

Qu. 9. An simulans confessionem ex con^ dicto ad tractanda inhonesta.

688. Qu.\0,An denuntianduslaicusvelelericus soUicitans in confessione, simulando se confessarium. Et quid si sit sacerdos^ sed careal iurisdietione.

689. Qu. M. An denuntiari debeat poenitens soUicitans confessarium.

690. Qu. \2. An denuntiandus interpres soUi' cilans poenitentem.

691. Qu. io. An confessarius soUicitans wuUerem ut inducat aUam ad secum peccandum^ vel ut ipsa peccet cum alio.

692. Qu. \A. An confessarius solUcilans poslquam decesserit.

681 . Quaer. 1 . An sit denuntiandus <X)nfessarius consentiens mulieri sollicitantiin confessione. AffirmantSalm.2 et aiunt contrariam sententiam non esse probabilem post bullam allatam Gregorii xv. ubi expresse sunt denuntiandi non solum confessarii soUicilantes, sed etiam inhonestos tractatus habenles; el idem sentiuntMaz. Conc^

(l)T.2.n.S2G. (2) Ti.21.c.4. p.3. S-o. n. 42. (5) N. IG. (4) N. 570. 'S^ IbiU. i n. S4.

Pot.<, item Salm.5 cum Diana Leand. etc. Negant vero Bon.6 Pal.' Ssc.s cuin Acunna Hurt. Sousa etSanctorell. ilem Prato Bordon. Homob. et TruII. apud Salm.9. AcRonc.io ad hanc sententiam inclinare videtur, dicens cum Bord. Sanctorell. etc, quod rationi a Salm. allatae responderi possit, verba bullae intelligenda esse de tractatibus turpibus quorum confessarius sit auctor. Atque Diana^^hanc probabilem ac tutam dicit. At mihi pro dicta sententia alia ratio occurrit quae habetur apud Booac. et quae potior videtur. Ratia est quia ex bulla eadem Greg. mandatur confessariis ut moneant de obligatione denuntiationis, non iam quoscumque poenitentes qui cum confessariis inhonestos tractatus habuerint, sed illos quos noverint fuisse ab aliis^ ut supra, sollicitatos ; quare iofertur quod poenitens licile, si vellet, posset confessariura in dicto casudenunliare, iuxta primam probabilem sententiam; sed videtur probabilius ad hoc poenitens non obligari; quia, ut ipse obligationem subeat denuntiandi confessarium, requiritur ut fUerit ab illo sollicitatus. Etsi igitur confessarius non eximatur a crimine ob inhonestum tractatum in confessionario, eximitur tamen poenitens ab obligatione denuntialionis, dum non reperitur sollicitatus. Et recte censetur noluisse pontificem obligare poenilentes ad denuntiandum confessarios quos ipsi tentaverint, ob magnam difficultatem quao deterret poenitentes a denuntiando ia isto casu quo peccatum ab ipsis causam habuerit: tum quia, si denuntiarenl, valde periclitaretur eorum fa-^ ma : tum quia lex nimis ardua tunc eis redderetur. Quidam neotericus scri* psit praefatam opinionem fuisse pro* scriptam a Benedicto xiv. per bullam Sacramenlum, allalam in fine operis, Sed perperam id asseruit, nam ponti-» fex ibi tantum dixil, denunliationeiu esse faciendam, etiamsi inter confessarium et poenitentem mutua fuerit. Lon(G) Disp. 6. p. 3. n. 17. (7) P. 5. n. 4. (8) N.Guo id) L. c. (10) Q. S. (11) P. 1. ir. 4. les. 11.

S58

IIB. yi. TRACT. IV. DE POEmTENTIA

ge autem diff^rt sollicitalio mutua ab ea quae fit a muliere, et cui confessarius consentit, cum dd. valde distiaguant primum casum ab altero, ut observari potest apud Fel. Potest. i ubi dicunt , sdUicitationem mutuam tum evenire, cum cOnfessarius sollicitatus a poenitentead unamturpitudinisspeciem , ad aliam sollicitat mulierem (prout n. seq. dicetur), aut etiam cum confessarius a poenitente sollicitatus prius dissentit vel sermonem divertit, et deinde post aliquod intervallum illam sollicitat; atque in his casibus mutuae quidem sollicitationis auctores aliqui, ut Castrop. Peyrin. et Acunna sentierunt, non adesse obligationem denuntiandi; et haec est opinio quae a pontifice damnata fuil, et quidem iuste: in huiusmodi enira casibus iam verificatur quod poenitens vere maneat sollicitata, et vere confessarius sollicitet; at in nostro casu cum confessarius simpliciter sollicitationi consenlit, minime verificatur, nec dici potest quod mulier sit sollicitata. Quando autem cooperatio coufessarii dicenda est simplex consensio aut etiam mutuasollicitatio , id pendet a circumstantiis sermonis et tractatus qui inter confessarium et poenitentem intercedunt.

682. Quaer. 2. An sit denuntiandus confessarius qui, sollicitatus a poenitente ad copulam, renuit et divertit ad solos tactus. Affirmant Salm. 2 cum Leand. etDian. Sed probabiliter negant Pal. 3 Escob. 4 ac TruU. Hurt. etc. apud Salm. 5. Ratio quia foemina soUicitans ad copulam virtualiter provocat etiam ad tactus qui ordinarie sunt praevii ad copulam; unde verificatur quod confessarius (ut supra) tunc non sollicitat , sed soUicitatus consentit. Recte vero notat Pal. ^ quod confessarius sollicitatus ad sodomiam, si ipse divertat ad fornicationem, vel contra, tunc certe est denuntiandus, cum ipse tunc soUicitet ad actum ad quem non fuit soUicitatus, fornicalio enim non i

(1) De dcnunl. n. S82. (2) Tr. 21. c 4, p. 3. j J. S. n. 40. (3) Parl. n. 4. (4) N. GoG. [6) ll)iJ..u. SO. (C) Dicl. n. 5G.

continetur sub sodomia nec contra.

683. Quaer. 3. An denuntiandus sit confessarius soUicitans ad actus tantum veniaUter inhonestos.

Prima sententia aflirmat, et hanc t«nent Diana Mazzot. Viva 7 et TruU. Sancius Fagund. Leand. etTh. Hurt.s. Raiio quia actus leviter inhonesti exira sacramentum fiunt graves in sacramento ob gravem iniuriam quae ei irrogatur; sicut sumptio parvi cibi in die ieiunii esset per se leve peccatum contra temperantiam , sed esset grave si fieret ante communionem,

Secunda sententia vero probabiU*or negat, et hanc tenent Pal.9 et Escob.io cum Sousa PorteU. et Gasp. Hurt. Ratio quia ex uua parte certum estquod ad denuntiandum confessarium soUicitantem requiratur, prout dicunt Pal. PorteU. et Sousa, quod actus solUcitationis sit peccatum grave, ita ut certeputetur ipse graviter in eo peccasse, cum taUs denuntiandus sit tanquam suspectus de fide, ut habetur ex edicto inquisiUonis gener. apud Potest.it. At nemo potest censeri suspectus de fide, qui tantum venialiter peccat.Hinc Bened. xrv. hoc soUicitationis crimen appeUat nefariam improbitatem ; et in buUa Pii iv. dicitur de huiusmodi sacerdotibus soUicitantibus, qui loco reconciliationis cum Deo^ graviori peccatorum mole poenitentes onerant^ et in manibus diaboli tradunt. Ex aUa vice actus qui in se est levis contra castitatem, nequit fieri gravis in sacramento, aUas quodUbet peccatum veniale iu materia veracitatis, patientiae, vel humiUtatis evaderet grave in sacramento, quod nemo asserit.

Nec obstat dicere quod culpa levis reddatur gravis ob reverentiam sacramento debitam; nam hoc currit quando aliquid prohibetur ob solam reve-^ rentiam sacramenti, prout prohibetur quaevis parva comestio ante communionera, non vero quando res aUqua ab ecclesia vetatur tamquam in se ma(7) In prop. 7. damn. tb Alcxanilro vii.

(8) N. Goo. (9) Parl. 5. n. o. (i;>; N. G5G. cl 057. (ilj T. 2. n. u2G.

CAP. III. DlSSEnr. DB CON

la, tunc enim, quia tola iniuria quae sacramento irrogalur est qualenus sacramentum ministratur aut suscipitur cum actu pravo, si actus est leviter pravus, levis etiam erit iniuria quae fit sacramenlo. Omnes tamen conveniunt cum Palao et Escob. i quod si €X circumstantiis certe coniiceretur quod sacerdos eo levi actu animum habuerit ulterius progrediendi, tunc censenda est sollicitatio gravis.

684. Quaer. 4. An sit denuntiandus confessarius qui in confessione sollicitat poenitentem, non ad turpia, sed ad alia peccata.

Prima sententia affirmat et hanc tenent Pegna Zechius Moure et Acunna apud Diana 2 et huic inclinat Potest.3 cum Cord. Ratio tum quia in bulla Greg. XV. dicitur esse denuntiandus qui habet cum poenitente illicitos et inhonestos tractatus; 16 aulem illicitos videtur comprehendere omnes alios actus culpabiles, praeter materiam inhonestam; idque videtur magis exprimi in edicto inquisitionis, ubi praecipilur denuntiari qui habent cum poenitentibus discorsi di cose illecite e non convenienti al fine per cui il sacramento della penitenza S stato instituito; tum quia in decreto Alexandri vii. habetur esse denuntiandos omnes de haeresi etiam leviter suspectos; si igitur denuntiari debet tamquam suspectus de haeresi qui sollicitat ad turpia, cur non etiam qui sollicitat ad alia crimina? Haec sententia videtur satis probabilis, unde bene ait Pal. ^ quod inquisitores probabiliter cognoscere possint dehuiusmodi sollicitatione, si deferatur, ob facultatem ipsisconcessam.

Secunda sententia vero communissima et probabilior negat, eamque tenent Pal. ^ Mazz. Holzm. 6 Bon. ' cum t.edes. et Sanctorell. Ronc^ cum Boss. et Carena Diana 9 cum Freita Peyr. Horaob. Sousa et Veneto ac Escob. 10 cum Fag. Leand. Molf. Scortia etc. Ratio quia nullibi habetur expressum ,

(1) Locc. cc. (2) P. S. ir. 4. r. 17. (3) N. 496. <4)P. 6. n. 2. (S)L. c. (6) T. 1. p. Si2. n. G71. ■|7) P 5. n. 15. (8) P. 115. q. 3. (9) D. r. 17. '0) N. G51 rilj L. c. (12) P. 3. n. 7.

ESSARIIS SOLLICIT. §. II. 529

hanc sollicitationem esse denuntian* dam; h*cet enim in buUa Gregorii, praeter verbum inhonestos addatur illicitos, tamen patet utrumque eamdem materiam significare, dum dicitur, iU licitos et inhonestos tractatus. Nec aliter accipienda sunt verba edicti, quia edictum ad bullam se refert aut certe referendum est. Nec obstat dicere quod sollicitans ad alia crimina etiam sit de haeresi suspectus; nam communissima dd. (ut vidimus) bullam Alexandri interpretando, censent non esse obligationem denuntiandi huiusmodi sollicitantes, dum bullae tam Gregorii, quam aliorum pontificum, loquendo de sollicitatione in confessione, praeceperunt denuntiari tantum soUicilantes ad turpia; unde videtur ad hano solam materiam veneream imposita esse obligatio denuntiandi sollicitantes, quia ob fragilitatem naturae frequentius haec sollicitatio, et maius in ea periculum consentiendi contingerepot-' erat. Idque (ut ait Diana <i) confirmatur ex praxi inquisitorum.

Praeterea, communiter dicunt dd. et merito non esse obligationem denuntiandi sacerdotes sollicitantes ad turpia in aliis sacramentis quam poenitentiae, quia revera de hac denuntiandi obligatione nullibi habetur praeceptum; ita Bonac.<2 Diana ^3 Pal.i'' cura Freita Acunna et Sancio ac Escob. 13 cum Lez. Peyr. Sanctorell. etc. contra Moure et Hurt.

685. Quaer. 5. An denuntiandi sin( episcopi sollicitantes in confessione. Negant Pal.^6 et Escob.^^ cum Mol. A* cunna Trull. Freita Decian. et Sancio, quia episcopus etiam in crimine haeresis formalis non subiicitur inquisitoribus, ex c. Inquisitores^ de haeresi inQ. et ex Trid.i^ubi dicitur: Causae criminales graviores contra episcopos^ etiam haeresis ... ab ipso tantum romano pontifice cognoscantur et terminentur. Sed affirmantmeliusBon.^^Ronc.^c Salm.2i cum Hurt. et Ant. a Sp. s. ac

(13) R. 16. (14)P. 6. n. 3. (IS) N. 654. (16)P.9. n.J. (17)N.71S. (18) Sess. 24. c. 31 (19) Parl. 5. n. 8. (20) P. 115. qu. 2. r. 1. (21) Tr. 21. c. 4. p. 5. J. 2. n. 30.

De Ltgorio. Mor. IT.

34

Potesta * cum Leand. Fag. elc. Verum Bonac. senlit denuntiandos esse inquisitoribus, at Potesta Ronc. et Salm. 2 cum aliis dicunt esse denuntiandos pontifici, si commode huic fieri possit denuntiatio , alias hanc deferendam esse, dicunt, inquisitoribus , qui licet non possint punire nec processum formare contra episcopos, possunt tamen de praefato crimine excipere informationem, et deinde illam pontifici significare, prout colligitur ex Extravag. Cum Matthaeus^ dehaeret.^ ubi sicpraescribitur procedendum contra nuntios, et officiales sedi apostolicae immediate subiectos. Et in hoc conveniunt Pal. et Escob.3 cum Trull. Sancio et Acunna, nempe quod bene possint inquisitores excipere huiusmodi informationem. Sub nomine autem episcopo-rum veniunt episcopi etiam titulares, et etiam non cOnsecrati , modo sint confirmati, item nuntii, legati et abbates iurisdictionem quasi episcopalem habentes, lut dicunt Salm. ^ cum Barb. et Tamb.

686. Quaer. 6. An si confessarius sollicitans sit emendatus debeatadhuc denuntiari.

Prima sententia negat, et hanc tenent Pal. & et Escob.^cum Soto Molf. Acunna Peyr. Fag. Portel. Zenard. Freita etc, item Led. Lugo TrulL Leand. Hurt. et alii apud Salm. et hanc probabilem putat (saltem extrinsece) Auctor Instruct. etc^. Ratio quia finis denuntiationis est emendatio rei et ablatio damni, quibus iam obtentis, cessante fine legis principali, cessat etiam lex naturalis denuntiationis quae principaliter respicit emendationem; nec lex positiva eius ordinem invertere potest. Hanc probabilem putat etiam Viva Recte vero dd. excipiunt haereticum formalem, maxime dogmatizantem, cuius difiiciiis est emendatio, et quem omniiio expedit denuo.iari, saltera ad subventionem aliorum

quos ipse forte subverterit.

H) N G2I. (2) Cil. n. 30. (5) Locc. cc. (4)lb. n.3l. (5{P. 40. n.^. (6) N. 624 et 625. |7) Tract. 21. c. 4, p. 4. 8. L n. 75. 18) P. 2. cap. ^5.2 2.

DE POENITEXTIA

Signa autem emendationis sunt (ut dicunt dd. citati apud Salm.io et apud Vivai^): 1 . Si mulier sollicitata, ter vel quater ad confessarium accedeudo, io eo pravum animum ooo amplius adverterit, ita Esc.^^cum TrulLDiana et Sousa. 2. Si per triennium confessarius bene vixerit, ul ait Sancius. 3. Si sit sacramentaliter confessus, et per longum tempus non tentaverit, ut Esc. cum Freita Sancio Marc. Alciati Farioac. Hurt. Ricc. Felio. et Barb. 4. Si lucratus sit iubilaeum, ut dicit Escob. cum Genuensi. 5. Si factus sit religiosus. 6. Sisit homo insignis probitatis^ et semel vel bis sollicitaverit, ut Hurtadus. 7. Sipost sollicitationem stalim det signa doloris. 8". Si fuerit senex , ita ut putetur ex magna passione sollicitasse, et postea vere resipuisse, ut ait Sylvest. Haec tamen signa dicit Viva singula non sufficere, nisi plura simul coniuncta faciant constare de emendatione. Et hoc valde est notandum; nam revera sicut constat de crimine, debet et constare de emendatione. Et quod dicitur de sollicitatione etiam dicendum est de aliis criminibus de haeresi suspectis.

Quamvis praedictam primam sententiam satis probabilem existiment auctores citati, absolute tamen probabiliorem esse iudico

Secundam sententiam quae docet confessarium etiam emendatum esse deouotiandum. Ratio quia pontifex magis quam emendatiooem rei eius puoitiooem iotendit, ad damnum ecclesiae reparandum et ad resarcieodum scaodalum. Et ideo saocivit, ut supra, deouotiatiooem fieri, oulla correptiooe frateroa praemissa, quae utique praemitteoda esset si emendatio rei et ooq punitio inteota priocipaliter esset. Ita Suar. Bon. Azor. et plures cum Salm.*^ qui hanc secundam seotentiam certe tenendam esse aiuot.

687. Quaer. 7. ao sit obligatio de« nuntiaudi confessarium qui de sollici(9) De I. praec. q. 8. art. 5. n. 8.

Ibid. n. 76. [U) D. loco. i\2) N. 625. (13) Dict. loco. (44) Dict. loco. (45) Cap. 4. n. 77.

CAP. III. DISSEnT. DE GOy

fatione lam fuerit satis convictus et punitus. Certum est quod, si ipse delinquat iterum postquam in primo crimine fueritpunitus, iterum denuntiari debet. Et idem dicendum si de sollicitatione non fuerit plene convictus, quia lunc nec fuisset satis punitus. JDubium ergo est, si de eadem sollicitatione iam fuerit satis convictus et punitus. Negant esse obligationem denuntiandi Acunna Serapbin. Hurt. etc. apud Salm. quia confessarius iam censetur emendatus , iuxla primam sententiam mox supra allatam. Sed longe probabilius aflirmant Salm. 2 cum Bon. Trull. Dian. tum quia tunc non constat de emendatione, tum quia non eximitur mulier ab obligatione denuntiandi , quia alia denuntiavit, dum unaquaeque persona sollicitala omnino denuntiare tenelur, sive sint Bive non sint alii denuntiantes.

Quaer. 8. An denuntiari debeat confessarius qui mulieri sollicitanti consentit, ob metum ab illa incussum, quod eum accusabit nisi consentiat. Negat Hurtadus, quia lex ecolesiastica non obligat, cum metus gravis intervenit. Haec tamen ratio debilis est , quia talis metus non censelur gravis, iudices enim uon facile credunt cuique mulierculae accusanli , ut dicunt Salm. 3 cum Esc. Sed melius dici potest bic confessarius non esse denuntiandus, quia tunc revera essel soUicitalus, non sollicilans , iuxta dicta n. 681.

Quaeritur 9. An sit denuntiandus confossarius qui ex condicto cum poenitente simulat confessionem ut tractet inhonesla. Negat Pal. * tum quia sollicitatiotunc esset mutua, tum quia tunc poenitens ipsa deberet se denuntiare. Recte vero affirmant Salm. 5 cum Diana et aliis, quia tunc iam adest vera solUcitalio confessarii, nec poenitens denuntiando tenelur denuntiare seipsam, sed tantum verba referre et actus conlessarii. Et boc bodie expresse defini(1) Ti . 21. c. 4. p. 4. S. I . n. 73. (2) Ib. n. 74.

15; Ibid. p. 3. $ 3. n. S9. (4) P. 8. n. 2.

%) llid. n. 01. (G-) Tr. 21. c. 4. p. 3. $. 2. n. 27.

'•ESSARiis soLLiciT. %. n. 531 tum est in bulla Bened. xiv. qiiae incipit : Sacramentum [in fine operis) ubi praecipitur fieri denuntiatio, etiamsi sollicitatio mutua fuerit, ibi enimpraecipitur denuntiandus esse confessarius soUicitans, etiamsi sacerdos sit qui iurisdictione ad absolutionem valide impertiendam careat^ aut sollicitatio intet confessarium et poenitentem mutua fuerit^ sive sollicitanti poenitens consensc'* rit^ sive consensum minime praestiterit, vel longum tempuspost ipsam sollicitationem iam effluxerit.

688. Quaer. 10. An sit denunliandus laicus vel non sacerdos sollicitans in confessione, simulansse confessarium. Respondetur affirmative cum Salm. 6 Ronc. 7. Ratio quia licet is non sit denuntiandus ratione sollicitationis ex buUa Gregorii xv., denuntiari tamen debet exalia constitutione Gregor. xiii. apud Salm. 8 ubi quicumque non sacerdos audiens sacramentaliler confessiones praecipitur denuntiari. Utrum autem ad denuntiandum talem non sacerdotem sollicitantem requiratur non solum ut confessionem audierit, sed etiam ut absolutionem impenderit. Ex verbis praefatae bullae Gregorii xiii. relatis a Salm.9 videtur sufficere quod tantum audierit, cum ibi dicatur, quod inquisitores sancti officii procedere debeant in nou sacerdotes qui missas celebrant aut sacramentaliter confessiones audiunt. Sed Pal.iOMaz.n Potest." et Escob.i3 cum Acunna et Sancio dicunt omnino requiri ut etiam absolvant, dum in edicto s. inquisitionis gener. dicitur denuntiandus esse ille qui cum non sit sacerdos, sacramenluna ministrat; non censetur autem sacramentum poenitentiae ministrare qui absolutionem non impertitur. Sed hoc non obstante, ex praefato edicto (quod in extensum refert Potest. i^) certo hia denuntiandusest, eliamsi non absolvat, cum ibi dicantur denuntiandi esse tamquam suspccti de haeresi Coloro cht non essendo ordinati sacerdoti^ si usur-*

(7) L. c. r. 3. (8) Cit. n 27. (9, L. c. (lU) l>ai l. i). n.5. ;il) P. 457 (12) P. VJO. (15) N. CyiJ. (14) T. 2.i)ai L 1, u. 22(»,

5!^2 LIE. Vt. TRACT. IV

pajio di cehhrar messa^ ancorchS non jbbiano proferito le parole della consecrazione , o abbiano presunto di ministrare il sacramento della penitenza ai fedeli di Cristo^ ancorche (nota) non si sia venuto alVatto delV assoluzione . Pariter autem certum est ex bulla Benedicti (ut mox supra vidimusin quaest. praeced.) denuntiandum esse sacerdotem sollicitantem in confessidne, etiamsi iurisdictione careat.

689. Quaer. 11 . An sit denuntiandus poenitens qui in confessione sollicitat sacerdotem. Affirmant aliqui pauci apwd Salm. Sed communiter et verius negant Bonac. 2 Diana 3 Pal. ■* et Salmant. 5 cum Trull . Bord. Sousa Acunna Sancio et Leand. Ratio quia leges poeoales non sunt extendendae de casu ad casum. Neque currit hic eadem ratio pro poenitente quam pro confessario sollicitante, ob plura momenta quae cuique patent, et praecise ob suspicionem revelationis sigilli, si confessarius poenitentem denuntiaret.

690. Quaer. 12. An sit denuntiandus fiacerdos interpres qui sollicitat poenitentem.

Prima sententia affirmat, et hanc ienent Freita Trimarch. et Escob. Ratio 5uia interpres non solum gerit partes poenitentis, sed etiam confessarii, unfle parlter ac confessarius iniuriam irrogat sacramento.

Secunda sententia vero communissima negat, eamque tenentPal. ^Potest. ' Holzm.8 Iflazzot. Diana^ Escob.^o cum Fag. Sousa Sancio ac Salmant. cum Trull. Leand. etcommuni, utasserunt. Ratio 1. quia interpres magis se habet ex parte poenitentis, quam confessarii, Ratio 2. et potior, quia ex bialla Gregorii XV. tantum confessarii sollicitantes denuntiandi sunt, utque diximus, et leges poenales non extendunturpraeter casus expressos. His tamen non obstantibus,dicuntConc. <2 PotJ^ Esc. cum Fag. et Diana cum Leand., quod licet ex bulla Greg. xv. interpres sol(I) lliia, n. 29. (2) P. 3. ii. 20. (o) P. i. tr. 4. r. 25. (4) P. 9. n.7. (S) L.c. (G) P. 9. n.6. {7, N. 489. (8) T. 1. p. Sll. n. G7I. f9) R. 9. tlOj N. C91. (11) Tr. 21. c. 4. j). 3. S 2. n. 2G.

. DF. POEMTE.NTIA

iicitansnon sit denuntiandus, tamen de. nuntiari debet ex edicto s. inquisitio-» nis supra citato n. 680. in fine, ubi denuntiandi sunt omnes de haeresi suspecti, et inter huiusmodi suspectos enumerantur omnes illi che abusano il sacramento della penitenza^ servendosi della confessione o confessionario a fini disonesti, sollecitando in essi i penitenti ad turpia , ed avendo con essi discorsi di cose illecite e non convenienti al fine per lo quale e stato istituito. Unde bene denuntiandus est interpres qui iam abutitur confessione poenitenlis ad eum sollicitandum vel ad tractandum cum eo de rebus inhonestis.

691 . Quaeritur 13. An sit denuntiandus confessarius qui sollicitat poenitentem, ut inducat aliquam foeminam ad secum peccandum. Acunnaet Freita ap.PaI.^6 (praecisa bulla Greg. xv.) probabile putant non esse denuntiandum exdecr. Pii iv. et Clem. viii . Sed , atten ta saltem praefata bulla Greg., hodie non est dubitandum quin denuntiari debeat, cum ibi dicantur denuotiandi esse omnes sacerdotes qui in confessione personas ad inhonesta inter se sive cum aliis quomodokbet sollicitare tentaverint.

An autem denuntiandus sit confessarius qui sollicitat poenitentem ut consentiat ad peccandum, non secum, sed cum alio. Acunna apud Escob.^' et alii pauci olim probabile putarunt non debere denuntiari, sed hodie certum est oppositum, cum Benedictus xiv. in bulla Sacramentum (citat. num. 687. qu. 9.) definiverit hunc confessarium omnino esse denuntiandum, etiamsi sollicitatio non pro se ipso, sed pro alia persona peracta fuerit.

692. Quaer. 14. An sintdenuntiandi confessarii solUcitantes, postquam iam e vita migraverint. Affirmant Salm.is. Sed negat probabilius Pot.<9 quia tunc cessat totalis tiuis legis, scilicet tam emendalio quam punitio rei. Idem dicit Ronc.20cumBord. Bene tamen advertit cum eodem Bord. et Caren. quod hae»

(12) N. S. (13) Loc. cil. (14) N. G9I , (iS) P. 9. tr. 9. r. 52. v. Nola. (16) P. S. n. 2. ^17) N. 644. (,u) Tr. 2,'. \ 4. p. 4. 1. b.71. [19. N. 5Uo. (20) C. 2. .jiw«*t. 4.

CAP. III. DISSERT. DE CONFESSARIIS SOLLICIT §. III.

533

relTcf formales, etiam post mortem, soraper sint denuntiandi , ad reparandum saltem damnum ab eis iilatum.

^ in. Quinam teneaatur dennntiare.

693. An possil ahsolvi mulier sollicitata ante' quam denuntiel. Et an facta denuntiatione possit quivis confessariva absolvere ab excommunicalione contracta ob denunliationem neglectam.

694. An semper confessarius teneatur monere de obligatione denuntiandi.

69o. Qu. i. An teneantur denuntiare, qui non possunt probare denuntialionem. Et qui aliunde sollicitationem sciunt.

69G. Qu. 2. An sit obligatio denuntiandiy si crimen sit occuUum.

697. Qu. o. An, si sollicitatio fuerit habila a longo lempore. — 698. Qu. 4. An teneatur ad denuntiandum qui scit sollicitalionem sub secreto.

698. Qu. 5. An sit obligatio denuntiandi per epislolam vel internunlium. El an confessarius teneatur aliquando denuntialionem excipere vel deferre.

699. Qu. 6. An teneatur denuntiare mulier solUcitationi consentiens.

700. Qu. 7. An sit obUgatio denuntiandi, si speretur soUicitant per correptionem emendandu-s.

693, Est praenotandum 1. quod sollicitati non possunt absolvi, nisi prius denunlient , et si adsit impedimentum statim faciendi denuntialionem, saltem debent esse parati quamprimum ad denuntiandum, alias peccant graviter et incidunt in excommunicationem. Ita Salm. 1 cum Nav. Hurt. Sanot. Acunna Sousa et aliis communiler. Iraprobabilissime igitur dixit Pontas. 2 nolenli denuntiare confessarium sollicitantem non esse denegandam absolulionem. Bene autem potest absolvi poenitens ante denunliationem , si adsit iusla causa illam diETerendi, nempe si ministri tribunalis longe distent, vel si sit necessitas comrauuicandi ad vitandum scandalum vel ob lucrandum iubilaeum, et possit credi personae, quod sit denuntiatura. Ita Sanch. 3 Suarez ^ et Salm. ^ cum Sanclio Trimarch. et Leand. et probabiie putat Diana In bulla aulera Bened. xiv. Sacramentum^ circa id sic habelur: Caieant diligenter eonfessarii, ne poenitentibus , quos noterint iam ab alio sollicitatos , sacra(1) Tr. 21. c. 4. p. 4. S- 1. n. G9. el 70.

[i] V. Coureiscnr. (5) Dtc. I»b. 2. e. 13.

(4) Dc cen^. d. 7. secl. v oU.

CA. n 77 (i.^i <? 4. tr. S. rei. 29.

mentalem absolutionem impertiant, nii>i prius^ denuntiationem ad effectum perducentes. delinquentem indicaverint competenti iudici, vel saltem se^ cum primum poterunt^ delaturos spondeant ac pro' mittant.

An autem, facta denuntiatione, poe* nilens a quocumque confessario absolvipossit ab incursa excommunicatione Negant Salm. ' Mazzotta s Diana ^ cum Sancio et Potest.^o cum Bordono, ex edicto sacrae inquisit. gener. infra citando. Affirmat vero Lupus^* (cui adhaeret Gonc. 12) quia, ut ait, reservatio huius censurae perseverat tantum durante conturaacia, unde expirat facta denuntiatione autraortuo denuntiando, idque infert Lupus ex edicti verbis quae esse solent : E dalla detta scomunica nessuno se non da no{, 0 dal supremo tribunale del s. officio, potra essere assoluto^ se prima non avra soddisfatto al santo offlcio.Et revera, atteutis praedictis verbis, opinio Lupi satis probabilis videtur. Sed contra hic notandum quod si quis iniuste accusaretvel accusare suaderet aliquera sacerdotera innocentera de sollicitatione, incurreret casum reservatura papalera, sed sine censura, prout habetur in bulla Benedicti xiv. Sacrameutum, data die prirao kalendis iunii 1741. (quara vide in extensum relatarain fine operis) ubi §. 3. sicdicilur: Quaecumque persona^ quae execrabili huiusmodi flagitio S9 inquinaverit, vel per se ipsam innocen-' tes confessarios impie calumniando., vel sceleste procurando, ut id ab aliis fiat.., impiis suasionibus aut promissis aut blanditiis aut minis aut alio quovis modo etc. Advertunt tamen Salra. >3 id intelligi de suasione efTicaci, ita ut ipsa sit causa iniustae denuntiationis secutae. Addunt intelligi nisi suasio anta execulionem denuntiationis ellicaciter revocelur.

Hoc taraen procederet iuxta edictum particulare inquisitionis alicuius regni, sed in edicto editoa sacra inquisitiona

,7) Tr. 21. c. 4. p. 4. S. I.U.70. («) T. 5. p. 440. ^»)D. r.29. (iO)N.G4l. (ll)P.l. 1. 5.a..>. p.9(). J2) P. 119. n. 6. (15) Appeml. Je bulL Ciim

ir. C. c. G. i». 4. S. l.n. 251. ei 252.

pcnerali die 3. ian. an. 1623. (relato in extensum a Diana < et a Bon.2) absolute dicitur infra 12. dies esse denuntiandos haereticos seu de haeresi quomodolibet suspectos, sub excommunicatione maiori latae sentenliae reservata papae et eidem tribunali. Tenet autem Bon. ' cum Suar. et Sanctorell. hoc edictum non fuisse perpetuum, sed tantum pro illo actu, cum ibi dictum fuerit: Mandamus quatenus infra 12. dies proxime computandos etc. Unde dicunt praefati aa. illud proxime computandas satis oslendere, quod noluits. inquisitio oWigare conscios delinquentium in futurum, nam alias dixisset non proxime, sed a die scientiae. Verum Diana ^ cum Peyrin. censet edictum fuisse perpetuum, et illud proxime intelligi revera a die scienliae delicti. Sed advertendum quod eadcm sacra inquisitio postea die 10. marlii an. 1677. aliud emanavitedictum (quod refert Potest.), ubi imposuit quidem excommunicationem contra non denuntiantessuspectos de haeresi, sed nulla facta mentione reservationis, sic dicens: Comandiamo sotto pena discomunica di latasentenza^ che fra il terminedi un mese sidehbano rivelare al sanfofficio ovvero agli ordinari tutti coloro de' quali sappiano, o adbiano avuto o avranno notizia che siano eretici o sospetti di eresia. Hoc posito, satis prol^abile videtur mihi et aliis doctis a me consultis, quod vel primum edictumnon fueritperpetuum, vel quod verosimilius s. inquisitio in hoc secundo edicto, sicut moderavit obligationem primi edicti denuntiandi infra 12. dies, ampliando illam ad mensem, ita etiam primum edictum moderavit auferendo reservationem ab excommunicatione. Hoc tamen semper inlelligendum, si iam fuerit impleta denuntiatio.

694. Praenotandum 2. cum Roncaglia i» quod etiamsiconfessarius praevideat certo sollicitatam non esse denuntiaturam, debet nihilominus mo(1) P. 4. r. 41. (2) Dedemml. l, 2. p. 2. n. 12. '5) L. c. (4) P. 4. ir, 3. r. 41. (S) C, 2. roi?. iii jiaxi S. ^G) 2. 2. q. 76. (7^ T. l. c. 50, u, 100,

DE POENITENTIA

nere illam de sua oWigatione et dimittere si nolit denuntiare. Ratio quia ipsi confessario expresse praecipitup a pontifice in dicta bulla obligatio monendi, et licet generaliter loquendo, cum confessariuspraevidet monitionem non profuturam, eam omittere debeat, hoc tamen non currit quando agitur de vitando damno communi, ut evenit in praesenti casu iuxta dicta n. 615.

695. Sed quaeritur 1. An teneatur denuntiareconfessarium sollicitantem, qui sollicitatiouem nequit iuridice probare. Nogant Turr. et Turrebl. Sed omnino aflirmandum cum Bann.6 Bord.' Pal. 8. Et oppositum videtur expresse damnalum ex propos. 5. proscripta ab Alexandro vii. quae dicebat: Quamvis evidenter tibi constet Petrum esse hae^ reticum^ non teneris denuntiare^ si probare non possis. An autem teneatur ad denuntiandum non solum sollicitatus, sed etiam qui aliunde certo scit sollicitationem. Allirmant recte Salm.9 cum TruII. Diana Pal. Suar. et Hurt. Et hoc eliamsi is sit impuber, modo sit rationis compos, et sciat crimen a personis fide dignis, secus, si sciret a fide indignis vel foeminis levibus. Salm.^Ocum Card. Nav. Sayr. Hoo autem dicendum, non iam ex bulla Gregorii, sed (ut bene advertit Mazz. cum Potest. et Bon.) ex edicto s. inquisitionis , ubi dicitur teneri ad denunliandum confessarium qui scieritvel audierit illum sollicitasse. Vide verba relata n. 680. in jine.

696. Quaer. 2. An sit obligalio denuntiandi sollicitantes, etiamsi crimen sit occuItum.Negant Fagund. Megal. et alii apud Salm. 12 quia Gregor.'xv. ia bulla mentionem facit de abusu, verbo abutantur^ quod significat actuum frequentiam et publicitalem. At omnino tenendum est oppositum cum Salm.i^ et Bann. Fill. TruU. etc.i^ ex d. Thoma. Et recte Ronc. ait primam sententiam peuitus esse reiiciendam, quia licet in poenalibus verba Icgis sint stricte interpretanda, attamcn si ex stricla

(8) PMiict. 10. (9) Tr. 21. c. 4. p. 4. S- I. n. 08. (10) II). n.r.y. (11) W 440. (12^ l,h. n. 80. (15)lb,S.2.u.81. (^14)11). (la) Q.S.e.l.q.lO.

CAP. III. DISSERT. DE CONl

interpretatione lex inutilis redderetur, ut in nostro casu eveniret, tunc verba non stricte, sed late sunt accipienda.

697. Quaer. 3. An teneatur sollicitatus ad denuntiandam sollicitationem liabitam a longo tempore. Ronc. ' ait cum Bordon., quod nunquam delur praescriptio quoad crimen haeresis ; quoad alia vero, praescribitur per quiaquennium actio contra reum. Hinc di«cit Roncag. , excusari a denuntiatione, qui illam per quinquennium omisit, «tiam culpabiliter , nisi obstent edicta contraria dioecesana. Sed hodie declaratum est Benedicli xiv. citato decreto Sacramentum^ denuntiationem esse faciendam, etiamsi longum tempus post «ollicitationem effluxerit.

698. Quaeritur 4. An tenealur ad decuntiandum, qui scit sollicitationem ^ub secreto naturali.

Negaat Fag. et Fragosa apud Salm.2, quia for'tior est lex naturalis quam positiva. Sed conlrarium recte tenent Pal. 3 Diana ^ Escob. 5 cum Sancio et Gasp. Hurtad. ac Salm. 6 cum Trull. Leand. elc, quia nemo tenetur ad secrelum, eliam iuramento promissum , quando secretum vergit in daranum commune. Secus vero, aiunt, si sollicitatio sit manifestata ad pelendum consilium, nam propalatio secreli esset tunc contra humanum commercium, et -etiara contra publlcum bonum, quod tXrte in consiliis expetendis intervenit.

699. Quaeritur 5. An mulier soUicitata teneatur denuntiare per epistolam vel mediam personam, si nequeat per se ipsam. Si non possit personaliter adire episcopum obaegritudinem, clausuram, aliudve impedimentum physicura vel morale, non tenetur quidem per seipsam ad denuntiandum. Vide Potest.^et Mazz. 8. Dubium fit anhaec teneatur dcnuntiare per epistolam aut internuntium. Videtur negandum ex .prolatis num. 563. dub. 3. ubi diximus quod habens peccatum reservatum non teneatur petere licentiam a

( 1) C. 2. q. 4. (2) Tr. 21. c. 4. p. 4. J. 2. n. 8S. A^i P. 10. n. S. (4) Res. 52. (o) N. 704. i«) Loc. cil. (7) N. G43. (8) P. 442 q. 2. U) lu |>ro|>. 7. tlaiDu. ab AlcxauJru vii. n. 8. r

BSSARIIS SOLLICIT. §. III. 535

superiore per litteras vel mcdiam personam, si non possit illum adire. Sed in casu nostroverius alfirmandum cum Viva9 Mazz.to Salm.^i et Ronc.<2. Dispar enim est ratio inter petitionem absolutionis a reservatis, et denuntiationem sollicilalionis; nam ibi obligatio est sistendi apud superiorem, u-t poenitens recipiat ab eo una cum absolulione etiam debita monita et poenitentiam; unde qui nonpotest adire per se, non tenetur per alium : obligatio autem denuntiandi sollicitantem, non tam est adeundi personaliter superiorem , quam deferendi sive indicandi ei delinquentem (utloquitur Bened. xiv. in sua bulla ) quae delatio, si ab aliquo nequit fieri per se, saltem est facienda (modo absit periculum propriae infamiae) per epistolam vel aliam personam , vel monendo iudicem ut raittat notariura in doraum suam ; qui enim tenetur ad finem, tenetur etiam ad media.

Advertunt hic Viva'3 Tarab.i^ et Roncag. 15 non expedire quod confessarius assumat in se hoc onus deferendi denuntiationem vice poenitentis, vel eam excipiendi, quia sic non paucis detractionibus et periculis exponeretur. Et tanto minus ad id tenetur, unde non mihi videtur probabile id quod scribit p. Mazz. 16 qui dicit quod si poenitens non posset per aliura facere denuntiationera, teneatur confessarius vices poenitentis supplere, si iiie per alium non posset denuntiare, quia, ut ait, agitur de causa fidei. Sed haec ratio tara concise producta noa convincit. Addit quod hoc eruatur ex quadam epistola s. c. conc. ad archiep. mediol. annuente Urbano viii. an. 1624. apud Diana ubi mandatum fuit quod cum quaedam foeraina sollicitata adduci non potuisset ad denuntiandum, episcopus facultatem tribuisset confessario de^ nuntiationera excipiendi. Exhac auteni epistola nihil probatur; nam prirao hod decretum fuit particulare proillo casii

(lO^ L. c. (11) Tr.21. c. 4. p. S. n. 109.

(12) P. 118. q. S. r. 2. (13) Loc. cil

(14) Cai). U. S. 4. (lii) Rcg. «. iu piaxi.

(^IG) P. 442. q. 2.

536 VIU. M. TRACT,

deinde minime ex illa eruitur haec obJigatiogeneraliter confessariis imposita fuisse. Hinc non tenemur interim, donec constet de hoc praecepto, recedere a communi dd. sententia et ab universali sensu ac usu omnium confessariorum qui hanconerosissimam obligationem non agnoscunt. Caeterum non negamus cum Viva * et Tambur. quod in aliquo casu (puta si alicubi publicum immineret damnum, nec alia pateret via ad illud vitandum) posset confessarius obiigari ex lege caritatis ad huiusmodi onus suscipiendum, sed hoc raro accidet.

Dicunt autem Delbene 2 et Auctor Jnstruct.^ quod si foemina multum repugnet adire inquisitores, poterit expectare confessarium qui pro ipsa denuntiationem deferat, quia praecepta positiva non obligant ad rem nimis arfluam. Item notat Mazz. ^ quod in decreto sacrae inquisitionis mox supra enuntiato insuper dictum fuit, quod si neque apud ipsum confessarium possit poenitens induci ad denuntiandum , tunc recurratur ad s. sedem pro opportuno remedio, et interim non abBolvatur. Dicit autem Mazz. aliquando B. sedem in casu magnae verecundiae et panici limoris rescripsisse, dando facultatem confessario absolvendi pro ea vice pocnitentem circa onus denuntiandi.

700. Quaeritur 6. An mulier teneatur denuntiare confessarium sollicitantem cui ipsa consentit. Negarunt Suar. Megala et alii apud Salm. ^ quia nemo obligari potest ad suum crimen manifestandum, ut dicunt Salm. 6 cum Suar. Caiet. Trull. et Diana, cx regula iaris in can. Quis aliquando de poenit. d. . ubi dicitur: Non dico ut teprodas. Nequit autem quis manifestare compliccm, quin se ipsum prodat, et ideo aiunt Salmant.7 non esse obligationem denunliandi socium haereticum. Recte vero dicunt mulierem hanc teneri ad denunlidlionem Salm. 8 cura Bon. Trull.

(l)Loc.cil. C-^De inquisit. p. I.diib. 9. (3i P.2.C. 14. n.2/<0. (4)P. ii3. (o)Tr.2J. <•. 4.p. 4.^. l.n.C.i. (r,)lb. c.5.p.9.g. 2. n.104. (T)L. c. (8) lb.c.4.q.4.S.|. n.GG. (9) N. G9 4.

IV. DE POENITENTIA

Peyrin. et aliis plurimis; hocque hodie definitum est a n. ss. Benedict. xiv. in cit. bulla Sacramentum, ubi praecipitur fieri denuntiatio, etiamsi poenitens consenserit. Ratio est quia mulier ia hoc casu citra periculum suae famae potest denuntiare sollicitantem, quiu seipsam manifestet, dum ipsa etiam interrogata potest negare proprium consensum, et quidquid inde secutum fuerit, ut habetur ex decr. s. inquisitionis apud Pitton. 9 edito 27. septemb. 4724. ubi dictum fuit: Si mulier consentit confessario sollicitanti , non tenetur suum consensum manifestare^ nec pot^ est super hoc ah episcopo inlerrogari.

701. Quaer. 7. Anteneatur poenitens denuntiare sollicitantem, si percorrectionem sit moraliS" spes eius emendationis.

Prima sententia negat et hanc docuit s. Th. 10 qui dicit: Si haereticus priva^

tim homines a fide avertat , oportet

statim procedere ad denuntiationem..., nisi forte aliquis firmiter aestimaret quod statim per secretam admonitionem possit huiusmodi mala impedire. Eum secuti sunt Soto Canus Led. Pal. Luga Sylvest. etc. apud Salm.^^ Et signanter de crimine sollicitationis hanc sententiam tutati sunt Fag. Peyrin. et alii apud Diana

Secunda sententia verum affirmat, et hanc tenent Mazz.i^ Conc. ct Salm.^s cum Azor. Sanch. DianaLeand. et aliis pluribus. Et haecomnino hodie teneada est post decretum Alexandri vii. editumS. iulii 1660. (relatum per extensum apud Salmant. '^) ubi declaratum fuit: Etiamsi nulla fraterna correctio vel alia monitio praemissa fuerit^ omnino

teneri.... (fideles) ad denuntiandum

quos noverint esse de fide quomodolibet etiam leviter suspectos^ prout sunt confessarii sollicitantes, ut communiter docent Diana^' Bon.i» et Escob.*» cum Trull. Acunna Menoch. etc. Dicendo ergo pontifex etiamsi etc. supponit denuntiationem semper esse faciendam.

(10)2.2 (|. 55. a. 7. (ll)Tr.2l.c. 4. p. 4. 3. n. 96. (12) R. 2. (13) P. 4 iO. ( 1 4) i. H. (I5)n)id. n. 99. (16) C. o.p. 9. g. 1. n. 102^ (i7)U.4l. (18) P. 3.U.28. (19)^740'

CAP. III. DISSERT. DE CONFESSARIIS SOLLICIT. §. IV.

537

IV. De sollicitationibus dubiis. 702. h An denuntiandus sit confessarius

in dubio an vere sollicitaverit. Quidy si accedant vehementia indicia de sollicilatione. 705. Qu. 2. An denuntiandus confessarius qui

laudat muUerem de pulcritudine. Fel qui

dat ei magnum donum.

704. Expenduntur varii casu^ peculiares solliaitationis.

705. De poenis sollicitantium et signanter de poena inhabilitationis ad celebrandum; et an haec incurratur ante sententiam. Et an ab illa excusentur ignorantes, Et an episcopi possint in ea dispensare.

706. Quaeritur 1. An denuntiandus sit confessarius in dubio an sollicitaverit. Distinguendum est: si factum vel dictum sit vera sollicitatio, et tantum dubitatur an ille vel alius confessarius id egerit vel dixerit, tunc recte dicunt Salm. ^ cum Sousa et Hurt. eum denuntiandum esse, quia dum crimen est cerlum, rite iudices procedere possunt ad inquirendam personam de qua dubium vertit. Hoc tamen censeo dicendum solo casu quo facile iudices per suam diligentiam certi fieri possint de persona sollicitantis; quia alias sacerdos ille, cum possit esse innocens, remaneret aliquo modo diffamatus et in dubio illaesa debet servari fama proximi qui eam possidet.

Si vero persona confessarii sit certa et dubitatur an eius factum vel dictum fuerit vera sollicitatio, tunc cum communiori et veriori sententia dicendum non esse obligationem denuntiandi. Ita Bonac. 2 Ronc.3 Gonc.'' Bordon. apud Potest.5 Auctor Istruz. etc^ cum Boss. et Salm. ' cum Valent. Hurt. et Salas (contra Sousa et Peyr. apud DianamS). Ratio, tum quia dubia in meliorera partem accipienda sunt et in verbis ambiguis benignior inlerpretatio facieuda est, ut dicunt Bon. Menoch. et Rinald. apud Ronc. ex c. fin. de transact. et reg. iuris 49. in 6. ubi : In poenis benignior est intcrpretatio facienda; tum quia in dubio nemo est privandus fama quam possidet*, tum quia bullae praecipiunt denunliari soliicitanles; sed nequit dici sollicilans, de quo dubitatur an vere

(i) Tr. 21. c. 4. 1». 4. S- 2. n.95. (2) P. 5. n. 5. (5) C. i. fi. 4. (4) N. 10. (8) N. S7(;. ((>) P. 2. •. 14. n. 2a7. (7) Ibiil. n. 94.

Rcs. 2;* IM) Doc. I. 1. c. 10. u. 3 4.

sollicitaverit; nam crimen dubium non est crimen, ut docent Sanch.9 et Suarez^o, Nec obstat dicere quod ex de* creto Alexandri vii. sint denuntiandi etiam leviter suspecti de haeresi; nam td leviter non iam refertur ad suspicionem, sed ad haeresim, de qua potest quis vel leviter vel vehementeresse suspectus.

Excipiendum tamen est 1 . cum Concina et Roncaglia ex Pegna ac Auctore Istruz. etc. 12 cum Bt)ssio, si accedaut indicia vehementia de sollicitatione; nam licet ista non sint omnino evidentia , tamen, cum tantum adsint ex una parte , satis fundant moralem certitudinem de sollicitatioue. Excipiendum 2. cum Bonac.'^ qui citat Acunna et Sanctorell. si verba de se prae se ferant sollicitationem et solum dubitatur an confessarius ad malum finem ea protulerit; tunc enim praesumptio desumitur ex communiter accidentibus; praeterquam quod praesumptio ipsius finis est accipienda iuxta proprietatem verborum, unde in cap. Perniciosum, causa\S. q. 2. dicitur quod confabulatio cum foemina in deteriorem partem accipi soleat.

703. Quaer. 2. An sit denuntiandus confessarius qui laudat mulierem de pulcritudine. Afiirmant Potesta»'* Bon. Tancredi et Peyrin., item AcunnaBarbos. et Sanctorell. apud Escob. et consentit Diana^6^ si talis laudatio fiat sine aliqua occasione, quia regulariter amasii foeminas, ut alliciant ad peccandum, de pulcritudine laudant. Negant vero Freita, Thom. Hurtad. et Sousa apud Escob.*', quia is qui laudat mulierem de pulcritudine verbis decentibus, non dicitur cum illa habere tractatus inhonestos. Sed melius distinguit praefatus Esc. dicens quod si ex modo loquendi aut aliis circumstantiis dignoscitur confessarius laudare pulcritudinem ex pravo affectu , tunc est denuntiandus; secus si laudaret ex quadam imprudenlia vel animi

(10) 5. i». l. S. a. 40. secl. G. u. S.

(11) Locc. cc. (12) Loc. cil. (15) Loc. cil. (14) N. SS4. (lo) N. 03«. (10) P. 1). l. 9. r. '^. (17) N. G5i). (lU) N. 040.

538 LIB. VI. rRACT. IV

levitate Asseril verj ut certum PoteBta ^ denuntiandum esse confessarium qui laudat, cum famula confitente, pulcritudinem dominae, rogans eam ut dominaereferat; sedetiaminhoc casudico perpendendas esse circumstantias, etsi facilius puto in hoc adesse indicium pravi animi alliciendi dominam illam ad turpem affectum. Et idem dicunt dd. si confessarius det poenitenli donum magni valoris, ut ait Diana^ cum Escob., vel insolitum,ut dicunt Salm.3 cum Val. Hurt. Prado etc. Verumtamen Bordonus apud Diana inquit donum esse quid indifferens, unde recte subdunt auctores citati eius malitiam coniiciendam esse ex adiunctis, nempe ex conditione poenitentis , ex quantitate et qualitale doni et ex modo quo fit etc. Caeterum, iuxta dicta in praecedenti quaeslione , quando verba vel facta sunt ambigua , confessarius non est denuntiandus , nisi de eius pravo affectu moralis habeatur certitudo.

704. Hinc subduntur plures casus particulares in quibus communius doctores censent denuntiandum esse confessarium.

705. Si confessarius dicat poenitenti : Te.cum nuberem , si essem saecularis ; negat Bordonus apud Diana ^ esse denuntiandum, quia verba haec non important peccatum mortale, sed tantum pudicum affectum indicant. Probabilius vero affirmant Salmant. 5 PoteBta 6 et Diana quia huiusmodi verba videntur maxime excitativa ad venerem, et cum sint ad confessionem impertinentia, merito sapiunt sollicitationem.

706. Si dicat mulieri : Memento mei , quia te ex corde diligo; ita Diana apud PotestaS cum Ronc^. At Bordonus excusat; hoc melius puto explorandum ex circumstantiis.

707. Si dicat: Expecta me hodie in domo lua^ quia habeo tecum loqui; et postea domi traclet de inhonestis, quia solUcilalio illa facta in domo dicitur mo(1) N. 834. (2) P. 9. ir. 9. r. 34. (5) Tr. 21. «. 4. i». 5. S- 3. II. 5'«. (4) P. 9. Ir. 9. rcs. 32. Cil. u. 54. ((>) 6oQ. [T L. c. (8) D. n. o;U{.

DE POENITISNTIA

raliter facta in confessione : ita recta dicit Potesta

4. Si dicat : Haec tua peccata cadere me fecerunt in pollutionem involuntariam^ tanto magis si dicai voluntariam; ita Potesta cum Bord. et Ronc. <2.

5. Si dicat: Nolo teaudire in confessione ne aliquid mihi contingat^ quia omore tui captus sum; ita Potest.^3 modo hoc dicat mulieri petenti confessionem , quia haec verba videntur esse provocativa ad inhonesta et proferuntur occasione confessionis, et ita sentit etiam Ronc.<^. Idem putat RQnc. si dicat: Totum me commoveri sentio exaf~ fectu quo te prosequor.

6. Si confessarius mulieri asserenti tentationem turpem repulisse dicat : Sed si aliquis pecuniam dedisset , peccawe5? Affirmat Ronc. esse denuntiandum , si mulierem postea affirmalive respondentem non obiurget, vel siobiurget, et postea domi, oblata pecuuia, eam sollicitet. Et consentit Potesla is.

7. Si dicat: Cur etiam mecum nones humana? vel dicat : Veniam in domum et promitte mihi faoere quod volutro. Vel mulieri confitenti turpe desiderium dicat: De hoc agemus post confessionem. Ita Potestai6 cum Tancredi, quia verba haec sunt satis ostensiva intentionis inhonestae. Sed in his dico perpendendas esse circumstantias, nam aliquando possunt non esse sollicitationes.

8. Si suam concubinam obiurget quod cum alio se immiscuerit, dummodo iudicio prudenti faciat dignoscere quod obiurgatio procedat ex zeiotypia , uli etiam si excedat in reprehendendo, addendo minas, iniurias et similia, vel obiurget tantum peccata commissa cum aliis et non illa cumseipso, quia tunc ostendit amorem suum lascivum. lla Potesta

9. Ultimo loco hic advertendura quod in bulla ss. noslri pontificis Bened. XIV. quae incipil, In generali con* gregalione [vide in fme operis)^ snncilum habetur quod confessarii sollici(9) In reg. praxi. (10) N. oS9. (H) N. iiGO (12^ ll.i.i. (13^ N. oC.I. (14) Iii r. i;. ,„ai (lii) N. or,8. (ICi) X. iitJii (17^ X. iwi

CAP. Jll. DISSERT. D£ GONFESSARIIS SOLLICIT. g. IV.

539

<antes tn aciu sacramentalis confessiofiiSy sive illius occasione aut praetextu^ praeter poenas a iure inflictas^ perpetuam etiam inhabilitationem incurrant ad sacrificii celebrationem. Eamdemque poenam incurnint ex eodem decreto sacerdotes abutentes sacrificio missae adsortilegia. Plura autenihic dubia oc<;urrunt: Dubitatur 1. an praedicta inhabilitas incurratur ante sententiam saltem declaratoriam criminis. In prae«edenli editionehuius operisaffirmavi, eo quod poenae privativae quae important inhabilitationem ad aliquod ius acquirendum vel cessationem a quodam iure iam acquisito utendo, ut commufliter dd. docent, ordinarieante senteutiam incurruntur, iuxta dicta l. \ . n. \ 49. Attamen quidamprobus religiosus, cum haec legisset in meo opere, scripsit mihi e Roma quod duo theologi s. c. inquisitionis romanae oppositum sentirent, nempe requiri sententiam -ad praefatam poenam incurrendara. Sub initio ratio opinionis huius mihi flon occurrebat; sed postea, re sedulius perpensa, in hoc eodem meo opere n. 148. observavi quod Suar. Bon. Salm. cum Tapia, Vasquez Montesin. eic, * (quibus recenter consentit Eusebius Araorl2) dicunt sententiam declaratoriam bene requiri eliam quoad poenas privativas sive inhabilitantes, casu quo reus noti possit exequi poenam sine propria infamia, prout ordinarie in nostro casu eveniret si saceri\os sollicitansdeberetperlongum terapus se abstinere a celebrando. Dico per longum tempus , nam si de brevi super dictam inhabilitationera posset impetrare dispensationem et interim sine sua infaraia celebrationem intermittere, tenetur ab ea abstinere. Dubitatur 2. an ab hac inhabilitate excuset ignorantia invincibilis. In hoc dubio mlhi videtur posse id probabiliter ^illirraari, iuxta ea quae dicentur infra xle irrcgularitale ex delicto /. 7. n. 351 . DicunlNav. Sylvcst. Sanch. Caslropal. Honc. et alii plures, quod ad incurren<l;un irreguiarilalcm ex delicto requi.1) Locis ilii cit (2) L 1. » liH

ritur scientia irregularitatis, quae incurritur, quia licet irregularitas non sit censura, a qua excusat equidem ignorantia invincibilis, sed impedimentum; tamen talis irregularitas ex delictoest vere poena aut saltem habet rationem poenae, ad quam incurrendam, cum sit poena extraordinaria et exorbitans , ita ut secundum rei naturam non possit provideri, illius scientia requiritur: et idera posse dici videtur in nostro casu de inhabilitate celebrandi , quae est procul dubio iraposita in poenam sollicitationis. Dubitatur 3. An in hac inhabilitate possit episcopus dispensare. Videdicenda l. 7. n. 353., ubi dicetur quod episcopi ex Trid.3 possunt dispensare in oranibus irregularitatibus provenientibus ex delicto non deducto ad forura contentiosura, excepto horaicidio voluntario et directo volito.

TRA.CTATUS QUINTUS

DE EXTREM4 UNCTIONE ET ORDINE

Cap.

I. QCID 81T EXTBEUa ONCTIO BT QVhS CiaCA EAH OBSEaVANDA

Chri706. Quid sit hoc sacramenlum. El an a slo institutum.

707. Qu. i. An per quamlibet unclionem partialis gratia conferutur. Qu. 2. An conferatur gratia^ recedenle obice.

708. De materia rem)ta huius sacramenli. An praeceptum quotannis renovandi oleum obliget sub gravi^ cl an possit addi oleo benedicto aliud non benedictum.

709. A7i oleum debeal esse olivarum et an benedictum. Dub. . An benedictio requiratur de necessitate sacramenti. Dub. 2. An deheat esse benedictum praecise in ordine ad eX' tremam-unclionem. Dub. 3. An haec benc' diclio possit a papa commilti simplici *acerdoli. Dub. 4. An sufficiat ungere una gutla olei.

710. De materia ^toxxm^. An unclio quinque sensuum sil de necessitate sacramenti. An sit necessaria unctio gemina oculorum etc. Et an unctio renum ac pedum. An ordo unclionum sit de necessitate. Et quae spectent ad essentiam huius sucramenli.

711. De forma. Dub, i. An forma omnino debeal esse deprecativa. Dub. 2. An sinl de essentia verba: Per suam pistsimam misericor' diam. Dub. 3. An valeat forma dicendo : Ungo tc etc.

712. Quibus minislranda est extrema-unelio.

713. Dub. I. An vatide conferatur sano.

(3] S. s». 24. e. ti. LiCfaL

640

2. An inftrmo quocumque morbo laboranti.

Dub. 3. An muUeri laboranti in partu. ^li. Dub. 4. An licite ministretur in solo periculo putato. Advert. I . Non esse expeclandam extremum partem vilae. Advert. 2. Non

licile ministrari, nisi immineat periculum

proximae mortis. Quid in dubio an instet

mortis periculum. 715. Dub. 5. An hoc sacramentum possit iterari in eadem inftrmitate. 7^6. Quaedispositio reqtiiratur insuscipiente.Et

an extrema unctio sit danda post viaticum. 717. An sit ministranda pueris. H 8. Dub. \ . An infantes sint capaces huius sacramenti.

7^9. Dub. 2. An danda pueris, de quorum usu rationis dubitatur.

720. Dub. 3. An possit dari puero doli capacl^ sed non adhuc communioni apto.

721. Dub. 4. An possit darl adullo infirmo statim post baptismum.

722. De miDistro huius sacramenti. An quivis sacerdos possit illud dare ex consensu parochi praesumpto. Quid sancilum sit de regularibus.

723. Quid, si pastor absit vel nolit dare. Et quidy si sit excommunicatus aut suspensus.

724. An liceat dare hoc sacramentum sine ministro. Et anpossit unus unam, alius aliam partem inungere. An solus sacerdos possit illud ministrare. Quid si minislrans inter unctiones deftciat.

725. An sacerdos incurrat irregularitatem ^ si aeger decedat dum eum revolvit etc.

726. De administratioDe huius sacramenti. An liceat aliquando ministraresineveslibus sacris.

727. Quale peccatum sil omittere orationes vel alias preces.

728. Quale deferre oleum sine lumine. Et quale omiltere signum crucis. Et an liceat sacerdoti deferre oleum una cum viatico.

729. An teneatur pastor dare hoc sacramentum petenlibus et an cum periculo vitae. An teneuntur dare alii sacerdotes.

730. An liceat parocho oleum retinere domi.

731. De eff^^ctibDs huius sacramenti. Anper exiremam-unctionem remittantur mortalia per se. Et an principalis eius effectus sit remissio peccatorum vel remissio reliquiarum peccati.

732. De subiecto huius sacramenti. An sint capaces amenles. An ebrii. An impoenitentes, excommunicali et vulnerali in rixa. An phraenesi laborantes. An muti, surdi el caeci n nativitate.

733. An peccet graviler qui negligit hoc sacramenlum suscipere.

734. « Resp. 4. est sacramentum a Christo institutum ad aegrolo periclitanti de vita conferendam salutem jinimae vei etiam corporis per unctionem olei benedicti et orationem saceriotis. S. Thom. i. »

(1) 4. li. 23. q. 1. arl. 1. (2) Scss. 7. cap. 1. f) Tr. 7. c. 1. p.l. u. 3. (4) Dc exlr. mict.u.30. P) K. WJ. ^6) L. 6. p. 2. n. 2103.

Definitum est hoc esse verum sacramentum a Trid.2. Instilutum autem fuit a Christo post resurrectionem, ut tenent Suar. Laym. etc. cum Salm. 3^ et promulgatum a s. lacobo c. 5. vv. M. et 15., ubi dicitur: Infirmaiur quis in vobis? inducat presbyteros ecclesiaey et orent super eum, unyentes eum oleo... et oratio fidei salvabit infirmum et al" leviabit eum Dominus; et si in peccatis sit^ remittentur ei. Certum item est hoc sacramentum unum esse; licet enim plures sint unctiones, omnes tamen pertinent ad unam significationem interioris medelae.

707. Quaer. autem \ . An per quamlibet unctionem partiah's gratia conferatur. Affirmant ElbeH SporerScum Scoto Pontio et Mastr. ac Groix ^ cum Suar. Conc. Laym. et Sot. Palud. Med. etc, quia quaevis unctio cum sua forma iam significat gratiara independenter ab aliis unctionibus. Sed negat cum communiori s. Th. ^ qui : Et ideo in ultima unctione gratia infunditur. Et eum sequuntur Wigandt ^ et Salm. * cum pluribus qui dicunt nullam unctionem per se sacramentum nec etiam partiale constituere, et ideo nihil conferri gratiae habitualis, quousque cum forraa corapleatur ultima unctio qua sacramentum perficitur; in fine autem ultimae unctionis confertur siraul remissio peccatorura et poenarum : auxilia autem specialia annexa gratiae non conferuntur, nisi tempore opportuno, Salm.^o. Harum sententiarum utraque est probabilis.

Quaer. 2. An possit dari hoc sacramentum validumetinforrae, ita ut, recedente obice, gratia conferatur. Affirmant communiter Suar. Val. Henriq. Palud. Dicast. Pal. etc. cum Salm.<. et Groix^i. Vide dicta de sacram. L 6. n. 6. v. Not. 4. Hinc inferuut Salm. cum aliis quod si infirmus bona fide vel sensibus destitutus sacramentum suscepit in mortali, sufficit quod postea attritionem habeat, ad gratiam re(7) Siippl. q. 50. art. i. 3. (ii) Tr. 1 V o. 10» (0) Tr. 7. c. 3. p. 2. n. 7. (10) Ibid. u. U. cl» (11) Ih. p. 3. n. 10. (12; L. G. p. 1. u.202. (13j Ik

CAP. I. DE LXTRBMA UNcTIOiNB

541

cipiendam ; secus si mala fide. Id autem currit si obex tollalur , perseverante eodem morbo et periculo, saltem quoad effectum specialiumauxiliorum, ut dicunt Suar. et Dic. apud Salm. i.

708. a 1 . Materia eius remota est oleum benedictum quod in pyxide chrismali signatur littera I., in cuius defectu non licet uti chrismate : si tamen usus sis, nihil repetendum esse docet Laym. 2, idque renovandum est quotannis in coena Domini , veteri eXuslo (Et hoc ex praecepto Clem. viii. apud Salm. 3 et Pal. ^ et ex rit. rom. ubi dicitur: Oleum infirmorum ... singulis annis ...in coena Domini ... veteri tombusto ^ renovandum est. An autem hoc praeceptum obliget subgravi. Ne^at Escob. 5 cum Sa Led. Henr. etc , quia de gravilate huius praecepli non constat, nisi pro solo chrismate, uthabetur in c. Si quis de consecr. d. 4. Sed probabilius affirmant Bonacina^ Pal.' Croix 8 cum Dic. , item Trull. Poss. et Zambr. apud Esc. 9. Ratio quia videtur materia satis gravis et talis est universalis ecclesiae consuetudo); si tainen novum haberi non possit, licet nti antiquo, Laym. ( Et ita Salm. <^ cum Diana et Aversa, ex declar. s. c. ppud Gavant.), et si hoc non sufficiat, nliud consecratum vel in necessitate non consecratum (in minore tamen quantitate, quam vetus est) addere (Ita ex rit. rom. ubi dicitur: Id tamen {id est oleum) si forte infra annum ... ita deficiat ut sufficere non posse vi" deatur., neque aliud benedictum haberi queat, modico oleo non benedicto^ in mi~ nori quantitate superinfuso^ reparari potest). Etsi Diana 12 ex Less. et aliis
709. dicat contrarium habere praxim ecclesiae; ut scilicet paulatim, per vices (si ila requirat necessitas propter copiam intirmorum) longe etiam maior quantitas addatur, quam ab episcopo fuerit consecrata initio. Bon.<3exPos(I) Loc. cil. (2) L. S. ir. 8. c. 2. n. S.

(3) Ibid. c. 2. p. 1. n. li. (4) C. 2. n. IS.

(5) L. 22. n. 8i. (6) P. 2. n. 5. (7) L. c. (8) L. C. p. i. n. 42. (9) N. 79. (10) L. c. (li) Tr. 7. c. 2. p.l. n.il. (12) P. C. l. G. r. 44. (I.-^ D. 7.a.i.ii.8. U4)N.20t'a, (lo) Q.S.r. I.

sevino (Et hoo dicit Croix*^ esse cer(t) licitum ex praxi ecclesiarum et ex declarat. s. c. apud Cardenas, utquecolligitur ex c. Quod in dubiis^ de consec. eccl. iuxta dicta in hoc l.Q. n. 368., modo pars olei quae nunc effunditur sit minor altera parte cui infunditur. Id tamen recte ait Ronc.is non permittendum nisi in casu necessitatis). »

Certum est 1. hoc oleum infirmorum debere esse olivarum, quia ex communi usu nomine olei hoc proprie intelligitur , ita communiter dd. cum Salm. 16 et Petr. »7, et patet ex decreto Florentini apud Spor.is, ubi pro huius sacramenti materia assignatur oleum olivae per episcopum benedictum. Certum est 2. apud omnes quod hoc oleum debeat esse benedictum ex necessitata praecepti, sed

709. Dubitatur 4. An oleum infirmorum debeat esse benedictum ex necessitate sacramenti.

Prima sententia negat et hanc tenent luenin.i- Natal. de Alex.20, item Caiet Maldonat. et Sambov. apud Conlinuat, Tourn. 21, qui non obstare dicunt cod« cilium florent. ut supra, neque triden^ tinum 22 ubi pariter dicitur: Intellex^ enim ecclesia materiam (extremae unctionis) esse oleum ab episcopo benedi^ ctum. Quia (ut dicunt), esto ibi assignetur oleum pro materia, non tamen definitur esse de esscntia quod benedicatur ab episcopo.

Secunda sententia vero communissima affirmat et hanc tenent s. Thom.23 Conc.24 Petr.25 Salm.26 et Scot. et alii apud Sporer 27. Ratio quia concilia in hoc dogmatice locuta sunt, unde utrumque ad valorem huius sacramenti requiri declararunt.

Dubitatur 2. An oleum debeat esse necessario benedictum in ordine ad extremam unctionem. Negant Suar.28 Lay.29 et Henr.so^ quia vereestoleum

(16) Ibid. n. i. (17) T. 4. de extr. uncl. «. 2, (18) Suppl.p.220.n.Gl. (19)Q.3.c.l. (20)0.2.

(21) Tr. de exlr. nnct. c. 3. a.i. concl. 2. n.S.elscq

(22) Scss. 14, c. i. (23) Suppl. q. 29. art. S (24) T. iO. n. 5. (2S) Q. 4. (26) Tr. 7. c. 2. p

1. n. 2. (27) L. c. (28) T. 4. d. 3V». secl. 1, n 9 {9,d) C. 2. n. 3. (301 C. 8. n. S