Liber VI, Tractatus V — De Extrema Unctione et Ordine

Saint Alphonse-Marie de Liguori — Theologia Moralis

Édition Marietti, Augustae Taurinorum (Turin), 1891 — texte établi par P. Francisco Zacharia.

ab episcopo benedictum. Affirmat vero Palaus 1 Holzm. 2, item Bellarm. Va. lent. Barbosa Aversaetc. apud Salm.3, quia, sicut benedictione chrismatis deputatur chrisma pro sacramento confirmationis , ita benedictione olei infirmorum deputatur materia ad sacramentum extremae unctionis. Utraque sententia est probabilis, unde prima non potest in praxim deduci , nisi in casu necessitatis, quo deest oleum infirmorum; tunc enim poterit ministrari extrema unctio chrismate vel oleo catechumenorum sub conditione, ut recte dicunt Viva ^ Ronc. et Croix 5. Et si postea haberi possit oleum infirmorum, repetendum est sacramentum , ut dicunt Viva et Croix^, utquepraescripsit s. Carolus Borrom.

Dubit. 3. An huiusmodi benedictio possit commilti a pontifice simplici sacerdoti. Negant Pal. 8 Suar. 9 et Bellarm. Con. Laym. etc. apudSalm.io, Sed affirmandum cum Holzm.ii Petrocor.i2 Ronc.<3 Conc.*^ et Bened. xiv.is ex decr. Clementis viii., qui declaravit sacramentum extremae unctionis latinis coUatum a sacerdotibus graecis oleo ab eisdem sacerdotibus benedicto, esse validum , ut diximus de confirm. n. 163.

Dubitatur 4. An sufficiat ministrare hoc sacrameutum una gutta olei. Negant Suar.^6 ac Fill. Reg. Trull. Gran. Dtc. apud Escob.^' quia (ut aiunt) ungere proprie est oleum per parles diffundere. Affirmant vero communius Escob. 18 cum Diana Tann. et Hurt. ac Croix 19 cum Dic. et Aversa, modo omnes partes ungantur, quia qui ungit una stilla olei, vere ungit, cura oleum plus quam alii liquores diff"undatur. Haec sententia mihi est probabilior ; iit quia prima non est improbabilis , Baltem extrinsece in praxi sequenda est. Pro valore autem sacramenti rette dicunt Salm. 20 cum Dicast. et Ar- (1) p. 2. D. 5. (2) P. 242. n. 7, (5) Ibid. n. 9. (4) Ait. 1. n. 2. (S) Lib. 6. p. 2, n. 2090.

{«) Locc. cc. (7) Act. mediol. |i.4. (8) P. 2. ii. 3. (9) D. 40. 6ccl. 1. (10) Ibid. n. 6. (11) N. S. 112) Qii. 4. (13) P. 120. qn. 2. (14) N. 0. ili>)Dciy«. 1.7, c. 16.11.4. (IG^P 40.s.2 u.4

R. UNCTIONE ET ORDINS

versa , quod sufficit intingere in olec extremum digiti et ungere.

710. « 2. Materia proxima est unctia certarum partium corporis, ac sallen» quinque sensuum; vel si mutilati sint, vicinarum partium, facta a sacerdote: non simpliciter necessario contactu immediato manus; nam peste grassanta potest uti virga oblonga oleo tincta, quam postea comburat. Sylv. Chapeavill. Diana. V. Diana^i (Ua etiam pro~ babiliter Wigandt 22 et Esc. 23 qui addit quod si fiat sine necessitate nec erit mortale). Quidam etiam dd. putant unam tantum unctionem esse de essentia sacramenti, ideoque in periculo pestis et simili necessitate sufficere unum tantum organum magis obvium, vel polius caput, quod in eo sensus maxime vigeant, ungere, dicendo: Per istam etc. quidquid deliquisti per vi^ 5wm, auditum, gustum^ odoratum^ ta^ ctum etc. Et quidem pro hac senteutia citanlur varia pastoralia, agendao el doctor. lovan. Sylv.24 Laym.25 qui eam non omnino improbabilem, Tann. et Marchant.26 qui omnino probabilem et in praxi usitatam, Diana^^qui in praxi tutam dicit citausque pro ea^s Gran. Amic. Aversam, affirmat pontificem id posse permittere: et denique Escob. citans Becanum29 et Barb.30 id permittit, Verum cum alii doctores communiler repugnent, tutius saltem erit (quod suadent Laym. et Diana 3i) eo casu unum oculum, aurem, manum et os velociter sine crucis forma ungere, dicenda unicam formam complectentem reliquas. Illud vero certius est, pedes aut renes iuungere non esse essentiale; imo quoad renes, non est decens, praesertim in foeminis et viris religiosis, ideoque omitti solet. Henr. Sa Tol. Suar, Bellarm. 32. »

Quaeritur an unclio quinque sen* suum sit de necessilale sacramenti.

(17) L. 22, n. 82. (18) N. 84. (19) N. 2091 (20)C.2.n.l2. (21) P. 3. 1.4. r. 197. (22) N. 11)7.' (23) N. 93, (24) In 5. |.ai t. q. 32. ait. 2.

(23) L. 5. tr. 8. c, 3. (2G) Hoilo pastoniin. (27) P. 3. l. 4. r. 108. (28) F. 8. l. 1. i. 21. (29) C. 2S.q.7. «. G. (30; In Triil. sess. 14. c. t ^ (ol) Locc, ce. (S"!! Q»].. 10. lu fiueCAP. I. DE EXTR

Prima sententia negal et dicit suffieere ad valorem unicam tantum unctionem. Ita Merbesius * Natal. ab Alexand. 2 Tourn. 3, item Sylv. Becan. et Molf. apud Salm. Et merito (speculative loquendo) probabilem putant Holzm. 5 Ronc. « Elb. ' ac Laym. Con. etc. ap. Salm. Ratio quia ex d. lacobo simplex unctio praecipitur, ungentes eum oleo. Item in Tridentiuo ^ de una tantum unctione fit mentio, haec sacra unctio etc. ;unde infertur sufficere quod homo in una parle tantum ungatur, ut dicatur unctus.

Secunda \ero sententia communior et tutior affirmat, eamque tenent Laym.9 PaL^oElbeli^ Holzm 12 cum Suar. Soto et Henr. ac Salmant.<3 cum s. Bonav. Bellarm. Valent. Cou. Bon. etc. ex d. Thoma qui docet unctionfim quinque sensuum esse quasi de necessitate sacramenti. Ratio quia licet ex verbis d. lacobi et Trident. non fiat mentio plurium unctionum, tamen sic colligitur ex usu ecclesiae et communi dd. sensu. Quapropter recte dicunt aa. praefati quod tantum tempore pestis vel aiia urgente necessitate poterit adhiberi sub conditione una unctio in aliquo sensu (et consultius in capite), ut aiunt Bened. xiv. Busemb. ut supra. Tunc autem dicit Tourn. sufficere quod dicatur: Indulgeat tibi Deus quidquid peccasti per sensus^ ut habetur in rituali parisiensi. Sed alii, ut Busemb. mox infra n. 3. Holzm. et Elb.<6^ item Salm.^' cum Angles Nugno et Leand. requirunt ut exprimantur quinque sensus, nempe quidquid per visum^ auditum^ gustum^ odoratum et tactum deliquisti. Sed melius erit sic dlcere: Per istam s. unctionem etc. indulgeat tibi Deus quidquid deliquisti persensus, visum^ auditum^ gustum^ odoratum et tactum. Praemiltendo verbum deliquisti, ut bene notant Salm.^8 cum Aversa, quia si deliquisti proferatur in fine

(i) T. 2. p. 26S. q. 19. (2) C. K. (5) T.9. p. 596. (4) C. 2. II. 18. (5) N. 10. (G) Qu. 2. r. 2. (7) N. 2S. (8) Sess. 14. c. 1. (9) C. S. n. 7. (10)P.5.n.G. (11)N.2S. (12)N.10. (13)N.19. (14) Suppl. q. o2a. 6. (IS) Dc sp. I. 7. c. 18. (IG) Locc. cc. (17)0.2.11.32. (18) Loc.cil.

EMA UNCTRNE .»)i3

et interim aeger morialur. nullum es( sacramentum. Si autem aeger supervivat, merito ait Croix 19 repetendas esse unctiones in singulis sensibus, addendo orationes omissas. Praescribit autem rituale romanum: Si dubitet^sa."

cerdos) an vivat , unctionem prosequatur sub conditione.... dicens: Si vivis^ per istam^ etc.

Certum est autem non esse de necessitate sacramenti geminara unctionem adhibere geminis partibus, v. gr. in utroque oculo, aure, etc.ut recte dicunt Ronc.20 Holzm.21 et Salm.22 cum Suar.SaBon. Unde urgentenecessitate, nempe si adsit periculum infectionis, vel si infirmus nequeat verti ad aliud latus, sufficit ungere unum oculum, unam aurem etc.Unctio autem renum, ut praescribit rituale, mulieribus ho^ nestatis gratia semper omittitur; atque etiam in viris^ quando infirmus commode moveri non potest. Unctio vero pedum non est de necessilate sacramenti, ut communiter dicunt PaL23 Roncag.2< et Salm.25 cum Suar. Laym. Sa et Bonac. ex d, Th. 26^ unde dicunt in hac unctione pedum servandam esse consuetudinem ecclesiarum.

Nec etiam est de necessilate sacramenti servare ordiuem inter unctiones partium, quiahuius ordinis inversio minime impedit sacramenti significationem. Holz.27 cum communi. Gommuniter tamen dicunt Suar.2s Bonac.29 PaL^o cum Sa et Holzm. cum Babenst., id esse graviter illicitum, quia esset contra usum ecclesiae in re notabili.

« 3. De essentia huius sacramenti est: 1. Ut organa 5. sensuum quae inunguntur nominentur. Palaus^i Aversa32 communiter, licet Diana^s exReg. contrarium censeat probabile; irao ad valorem sufficere siinter ungendum 0mnes sensus dicas: Per istas sanctas unctiones indulgeat tibi etc. 2. Verba illa: Per hanc sanctam unctionem; etsi

(19) N. 2121. (20) Qu. 2. r. 2. (21) N. 10. (22) Ibid. p. 2. n. 16. (25) P. 5. u. 5.

(24) Quacsl. 2. r. 2. (2o) IbiJ. p. 5. n. 17.

(26) Dicl. quaest. 52. art. G. (27) N. 11. (28) T. 4. d. 40.$. 2. (29)P.S.u.20. (50)P.5.u. 11 I (51) P.' 4. c. 26. (52) Secl. 4. (55) P. ». t 7. r. SG

54i

Palaus 1 dicat valere si tantum omittas t6 sanctam. 3. Verba deprecativa, Indulgeat tibiDeus. Hincformam imperafivam,v. gr. Per hanc etc. remittatur tibi quidquid etc. noo valere dicunt Palaus Diana 2. »

714. Quoad formam huius sacraraenti pertinet, sacerdos, intincto pollice in oleo sancto, in modum crucis ungere debet infirmum, ut praescribit rituale romanum,in partibus infra scriptis, aptando verba formae proprio loco in hunc modum, videlicet: Per istam sanctam unctionem^ et suam piissimam misericordiam^ indulgeat tibi Dominus quidquid per visum ( si ungitur oculus et sic de aliis ) deliquisti. Amen. Minister vero, si est in sacris, vel ipsemet sacerdos post quamlibet unctionem tergat loca inuncta novo globulo bombacii vel rei similis, eaque in vase mundo reponat et ad ecclesiara postea deferat, comburat, cineresque proiiciat in sacrarium. Advertit pariter rituale quod cum sacerdos ungit partes corporis quae pares sunt, prout oculos, aures etc. (incipiendo semper a parte dextera) non absolvat formam, autequam ambas perunxerit. Si quis autem sit aliquo membro mutilatus, pars loco illi proxima eadem forma inungatur. Deinile aures inungendo repetat eamdera formam, dicendo per auditum. Ad nares per odoratum. Ad os ( compressis labiis ) per gustum et locutionem. Ad cianus (sacerdotibus exterius, reliquis interius in palmis), per tactum. Ad pefles (scilicet in plantis) per gressum. Ad renes per lumborum delectationem. Haec autem unclio omittitur in foemiois et etiam in viris qui vix aut sine periculo mortis moveri nonpossunt. Quando autem periculum mortis imminet, praecipit rituale ut infirmus cito ungatur praedictis verbis: Per istam s. unctionem etc, Et postea si supervivat dicantur orationes praetermlssae. Haec omnia habentur in rituali.

(1) Loc. cii. (2) Locc.cc. (3) N. 2097. (4) T. 3. p. 216. (S) Parl. 4. n. 4. (6) N. 14. t?) P. 216. (8) Tr. 7. c. 2. p. 4. n. 30. in Cnc. 19) Dc cxlrcma uuclione c. 4. n. 21. r. filaior est. 110) Diss.7. q.4, (1I)N.103. (12) P. 17. n. 12.

Verbum deliquisti raerito dicunt Croix 3 et Mazzotta ^ cum Gob. contra Bosco esse de essentia; nam alias non exprimeretur iu forma unus ex principah*bus effeclibus huius sacramenti qui est remissio peccatorum, ut dixit d. lacobus: Et si in peccatis sit remittentur ei.

Verbum autera sanctam non est de essentia, cum in Florent. et Trident. haec vox non additur, peccat tameo oraittens. Ita communiter Pal. 5 Holz. 6 Mazzotta ' et Salmant. 8 cum Aversa et Dicast.

Dubitat. \ . An valeat forma indicativa.

Prima sententia affirmat quam tenent Cont. Tourn. 9 et luenin. lo, item Palud. Alb. Magn. Becan. Ricch. Aureol. et Tanner. apud Escob.^i et probabilem putat Conc. ^2.Eam probat ex variis priscis ritualibus et sigoanter ex ambrosiano in quo dicebatur: Ungo te oleo sanctificato innomine Patris etc^ ut^ more militis uncti^ praeparatus ad certamen aereas possis superare potestates.

Secunda sententia taraen communis et verior docet non valere, ita s. Th.'3 Merbes. Natal. ab Alex. Suarez ^6 Fill. 17 Petr. Pal. <9Elbel 20 Hoiz. 21 cum s. Bonav. et Mastr. Escob. 22 cum Henr. Con. Nugn. et Hurt. ac Spor. 23 cum Bellarm. Laym. Bon. Val. etc. Ratio habetur ex ipsis verbis d. lacobi: Et orent supereum ungentes eumoleo... et oratio fidei salvabit infi,rmum. Ex quibus verbis patet apostolum orationi tribuisse efficaciara huius sacramenti. Nec obstant ritualia opposita; nam respondet d. Th. 24 quod verba illa non erantforma huius sacramenti, sed potius dispositioadformam.Sedforte melius respondet papa Bened. xiv. 25 et Sporer26 cum Maslr. et Heriucx, quod verba illa, ut possis^ cum sint optativa, referri possint ad profereotis votum et orationem, nempe ac si dice(13) Suppl. q. 29. a. 8. pcr lotum. (14) Qu. 20.

(10) A. 3. (16) D. 40. s. 3. n.6. (17) Tr. 3. n,80 (18) T. 4. p. 184. (19) P. 4. n. 1. (20) N. 28.

(11) N.lo. (22)N.10a. (23)N.74. (24)L. c.adS. (2») De syuodo lib. 7. cap. 17. (26) N. 73.

CAP. I. Dte E3Lt

ret. Ungo te orans Deum ut possis etc.

Dubitatar 2. An sint de essentia verba; Persuam piissimam misericordiam.

Prima sententia affirma t et hanc tenent Nugnus et Hurt. apud Escob. ^ atque Bellarm. apud Mazzotta 2, favetque Con. 3 et probabilem putatRoncaglia* quoad verbum misericordiam, dubitat vero Suar.5. Ratio quia, cum forma debeat esse deprecativa, necessario in ea est explicandus recursus ad divinam misericordiam, quae respicit miseriam in qua maxime est infirmus in fine vitae constitutus.

Secunda sententia vero longe communior et longe probabilior negat et hanc tenent Pal. ^ Bonac. ' Salmant. 8 Ronc. 9 Sporer 10 Holzm. <i et Esc. 12 Laym. Fill. Reg. Henr. Dicast. et Trull. Ratio enim opposita minime suadet verba illa esse de essentia, quia eo ipso quod sacerdos dicat Indulgeat tibi DeuSj satis orat divinam misericordiam. Omnes tamen conveniunt quod omittere praedicta verba esset quidem mortale, cum esset omissio in re notabili et contra usum ecclesiae.

Dubitatur 3. An valeat forma, si di calur: Ungo te oleo sancto^ utper suam misericordiam indulgeat tibi Deus etc. Negant Bonac. ^3 ac Hurt. Nugnus etc. apud Salm. Probabilius vero affirmant Suar. Laym. FiU. Henr. Regin. et caeteri communius ap. eosdem Salmant.^5 (qui tamen dicunt rem esse incertam). Ratio quia his verbis iam exprimitur substantia formae.

712. « 4. Hoc sacramentum tantum dandum est morti propinquis, ex morbo, vulnere, partu vel senectute, quia hi soli sunt infirmi. Quod si morbo liberati rursus periclitentur iterandum est, et quidem in diuturnis morbis, quoties erit periculum novum, neque expectandum (sub gravi culpa, Quintan. donec sensibus careant vel 0mnino sint desperati. In dubio vero de vita detur sub conditione. Lay(1) N.97. (2) T. 5. p.216. (3) Dist. 19. n. IS. (4) Q. 3. (S) Dist. 40. s. 3. n. 15. (6) P. 4. n. 4. (7) P. 3. (8) Tr. 7. c. 2. i». 4. n. 51. (9) L. c. (10)N.71. (11)N.14. (12)N.99. (15)P.5. n.3. (14) Ibid. n. 29. (IS) L. «. ilQ) «ect. 9.

a^lMA UNCTIONB 845 man ex s. Thoma Sylvio Suarez ^^.

» 5. Si conferalur infirmo communi morbo, sive non graviter vel periculose laboranti, non est validum. Suar. Palaus Gran. Amic. etc. commun. Ao licet Less. Wiggers et Quint. contrarium putent probabile, concedunt tamen sic iuunctum iterum inungendum esse (etiam in eodem morbo ), quando periculose laborare coeperit, ob mutatum stalum infirmitatis, additque Quint. mortaliter peccatum fuisse. V. Quint. 19 Diana 20.

713. Dubitatur 1 . An sit validum hoc sacramentum extremae unctionis, si conferatur sano. Affirraatluenin. apud Bened.x1v.2ietR0nc.22 respondet quod non auderet asserere esse invaiidum, cum nullibi viderit condemnatum ritum graecorum, qui in die Coenae Domini, dum consecratur oleum infirmorum ab episcopo, totum illud insumunt in ungendis adstantibus. Sed omnino tenendum est invalidum cum communi sententia quam tenent Suar.23Pal.24 Salm.25 Conc.26 et n. p. Bened. xiv.27. Ratio quia id patet ex verbis s. lacobi C.5. ubi dicitur: Infirmatur quisinvobis? inducat etc. Et communiter omnes interpretantur hunc textum de infirmitate corporali, non autem spirituali, exTrid. sess. 14. c. 3. ubi dicitur: Declaratur esse hanc unctionem infirmis adhibendam. Nec obstat ritus ecciesiae graecae, nam sapienter advertit praefatus pontifex unctionem illam sanisadhiberi , non tanquam sacraraentum (quod errorem esse ait itacredere), sed ut meram caeremoniam ac sacramentalem benedictioEiem.

Dubit. 2. An sit validum hoc sacramentum,si conferatur infirmo quocumque morbo laboranti etiam non gravi.

Prima sententia affirmat, dicens esse quidem illicitum, sed non invalidum, et hanc tenent Coninc.28 et Wigandt 29. Ratio tum quia apostolus a(17) Loc. cil. (18) D. 40. (19) T. 5. sect. 7. (20) P. 9. t. 6. r. 64. (21) Dc syn. l. 8. c. S. u. 4 (22) Qu. 6. r. 1. (25) T. 4. J. 42. sccl. 2. (24) P. 6. n. 10. (2o) Tr. 7. c. 4. p. 1. n. G (26) P. 18. n. 4. (27) Loc. ciW • (28) D. 19. dub. 7. 11. 25. (29) N «11.

De Ligorio Mor. II,

35

gnoscit absolute infirmum pro subiecto capaci huius sacramenti, cum dicit: In/irmatur quis in vobia? inducat etc. ;ium quia in Trid. cf. e. 3. sichabetur: Declaratur etiam esse hanc unctionem infirmis adhibendam;iis veropraesertim qui tam periculose decumbunt^ ut in exitu vitae constituti videantur^ unde et sacramentumexeuntiumnuncupatur. Ubi notant verbum praesertim., et ex eo inferuni sacramentum adhiberi posse etiam his qui non periculose decumbunt.

Secunda sententia tamen communior et sequenda docet, talem coUationem non solum esse illicitam, sed etiam invalidam.ltaSuar.i Pal.^Bon.sEsc^cum Casp. Gran. AmicoDianaReg. etc. exd. Th. 5 qui docet hoc sacramentum non essedandum nisiinfirmisquisecundum humanam aeslimationem videntur morti appropinquare. Probaturexdecr.Eugenii iv. in instruct. ad armenos, ubi dictum fuit: Hoc sacramentum dari non debet^ nisi injirmo de cuius morte timetur. Verbum autem debet hic non tantum importatpraeceptum sedetiam necessitatem, quia praefatus pontifex, cum declaraverit subiectum huius sacramenti, et designarit tantum infirmum de cuius morte timetur, censetur nlios quidem infirmos exclusisse. Confirmatur ex fine institutionis huiussacramenti, qui fuit (prout aitTrident.6) ut hoc sacramentum finem vitae tanquam firmissimo quodam praesidio muniret. Nec obstat quod in dicto c. 3. dicatur praesertim , nam haec particula iuxta contextum concilii, ut patet, non denotatposse quibusvis infirmis sacramentum ministrari, sed posse dari iis qui periculose decumbunt, etiamsi non sint constituti in exitu vitae sive in articulo mortis, modo immineat periculum mortis, ut mox in fine dubii quarti declarabitur "^.

(I) D. 42. scct. 2. n. 4. eX 8. (2) P. 6. u. 17. (5) P. S. n. IS. (4) L. 22. n. 158. (5) 4. U. 23. (\u. 2. arl. 4, q. 2. (6) Sess. 14. iu prooem.

^7) Daiidiim laiitummodo infirmit graviter decumbentibiis, quibiis mors imminel aui seoibus dcciepilib <|ui prae senio (sunt verba ritualis) d /iciunl et 'n rfif 1 . ifidentnr monturi, etiam sius oiia inrB. UNCTIONE Et ORDmfi

Dubitatur 3. An mulieri laboranti in partu sit hoc sacramentum ministrandum. Respondetur: si foemina laborat iu partu communibus tantum doloribus, non poterit quidem ungi, etiamsi prima vice pariat, vel alias fuerit in periculo morlis, quia tunc non adhua periculosa laborat infirmitate, ut coramuniter dicunt dd. infra citandi cura concilio mediol. » ubi dictum fuit: Parochus unctionis sacramentum ministra' re non debet mulieribus in partu laborantibus. Secus vero si mulier iam coeperit gravissimis cruciatibus divexari, ita ut iam actu sit in proximo periculo mortis, quia tunc revera iam periculose infirmatur; ita Bon.9 Fill.io Dianaii cum Franc. Lugo et Amico ac Escob.<2 cum Reg. Trull. Cand. etc.

714. Dubitatur 4. An hoc sacramentum licite conferri possit aegroto in solo putato periculo vitae.

Prima sententia negat et hanc tenet Viva ^3 et probabilem vocant Less. et Quintan. apud Escob. ^*. Ratio (ut dicuntjquia non potest sacraraentum exponi periculo frustratiouis; invalide enim conferretur,sireverainfirraus nor esset in vero periculo mortis.

Secunda sententia tamen coramunis et vera affirmat, et hanc tenent Pal.i^ Suar.^6 Holzra.i' Sporer^s cura Soto et Araico ac Escob. cum Caspens. Sranad. Reg. etc. Haec sententia docet ad ministrandum hocsacramentura valide et licite sufficere quod infirraus laboret morbo ita gravi, ut prudenter putetur esse in periculo proximae mortis. Et probaturex decrelo Eugenii, ut supra, ubi: De cuius morte timetur. Et ex rituali, ubi: Debet hoc sacramentum infirmis praeberiy qui... tam graviter laborantf ut mortis periculum imminerd videatur. Et ratio est quia cum ChristusDorainus rainistrationera huius sacramenti horainibus reliquerit, creden(irmilaU... Si aulem daretur io morbo gravi, quii aliquod videatur imminere periculum morlis, duretui quidem valide, scd illicile. Hom. A|). tr. 17. n.7

i (8) P. 2. (l)) P. o. n 6. (10) Tr. 3. n. 68 . (11) P. 10. tr. 12. r. 9. (12) N. 140. et 141 (13) Q. 6. a.3.n.2. (li) N 15G. (13) P. 6. n. 10

' (16) D. 42. s. 2. n. S. N. 28. f l8j N.

^KP. I. bE £XtI\

dum est sic eam reliquisse, ut possint coDcedere illud omnibus infirmis quibus probabiliter iudicatur periculum mortis imminere.

Advertendum autem hic 1 . quod ad praebendum hoc sacramentum non sit expectandum ultimum vitae tempus; unde communiter docentMerb. < Roncaglia 2 et Antoine' graviter peccare parochos qui differunt hoc sacramentum usquedum infirmus privetur usu sensuum et rationis, prout habetur etiam expressum in catech. roman. §. 9. ubi dicitur: Gravissime peccant qui iU lud tempus aegroti ungendi observare solent^ cum iam^ omni salutis spe amissa^ vita et sensibus carere incipiat, Ratio quia sic privatur infirmus uberiori fructu quem recepisset, si suscepisset sacramentuna dum erat rationis compos, cum magis tunc se ad illud disposuisset ; item quia privalur spiritualibus viribus ad resistendum daemoni, et ad perferenda morbi incommoda, item quia infirmus, si forte esset in mortali, et compos rationis sacramentum recepisset, auxilio attritionis gratiam forte fuisset adeptus, qua alioquin privatur;demum quia virtute huius sacramenti forte consecutusfuisset sanitatem corporis, si tempore congruo coUatum fuisset; licet enim hoc sacramentum virtute quadamsupernaturali operetur etiam salutem corporalem, si animae saluti expedierit (ut loquitur Trident.), non tamen per modum miraculi operatur, sed via quodammodo ordinaria, nempe causas naturales adiuvando, ut commun. aiunt dd. Quae omnia saltem simul congesta videntur grave damnum infirmo afferre.

Advertendum S.quod distinguere oporteat, quaudo extrema unctio dari (lebeatet quando dari possit. Adest quidem obligatio, ut mox diximus, eam ministrandi, cum urget periculum proximae mortis, et tunc non est expe(1) T. 2. do extrema unct. q. 216. mon. S. (2) Reg.inpraxin.2. (3)P.S66. (4) Euchol.graec. (S) T. 4. disp. 42. scct. 2. u. 4. (6) Dub.7. n. 24 (7) Tr. 26, p. 6. n. 12. (8) Disp. 7. q. un. p. 8. n.7 (9) De exlr. unct. probl. 30. n 138. (10) EoU

EMA UNCTIONS B4lf

ctandum ultimum vitae tempiH5, sf;d

minislrandum est sacramentum, sicut praecepit Benedict. xiv. ^ cum infirmi sibi constant et sui compotes sunt. Caeterum communiter docent dd. valide et licite posse dari extremam unctionem statim ac prudenter iudicatur infirmus laborare periculo mortis, etsi adhuc non proximae, ita Suarez 5 qui ait: Ut minimum requiritur^ ut ex tali infirmitate mors possit moraliter time rij saltem remote. Idem docent Cou. ^ Castrop.' BonacinaS Escob. 9 Holzm.io Spor." Salm.<2 et alii passim cum Bened. XIV. 13 et Honorato Tournely i^ qui adducit pro hac sententia duplex concilium aquisgranense et moguntinum. Id probatur 4. ex concilio florentino i5 in decreto ubi dicitur: Subiectum huius sacramenti esseinfirmum^de cuius morte timetur. Probatur 2. ex Trident. ^6 ubi habetur: Hanc unctionem infirmis adhibendam^ iis vero praesertim qui in exitu vitae constituti videantur. Particula iila praesertim satis indicat posse extremam unctionem ministrari etiam infirmis qui nondum videntur esse in exitu vitae. Fortius demum probatur 3. ex citato loco Bened. xiv. ubi scribitur: Ne sacramentum extremae unctionis ministretur benevalentibus ^ sed iis dumtaxat qui gravi morbo laborant, Hinc recte ait Castropal.^'^: Quapropter censerem quoties viaticum infirmo ministratur^ statim et ministrari unctio^ nem posse et expedire^ quia iam cense^ tur infirmitas grave periculum vitae inducere.

In dubio autem an infirmitas sit periculosa mortis recte aiunt Castrop. et Laym. *^: Non posse extremam unctionem ministrari,, tum quia praece^ ptum est ne aliis quam de vita periclitantibus ministretur, Secus vero si de tali periculo vera adsit probabilitas sive prudens timor, ut communiter docent Suar, Caspensis Castropal. Escolit. n. 28. (11) N. 98. (12) Tr. 7. c. 4. p. 1. n. G. (13) De synodo 1. 8. c. 7. n. 2. (14) Prael. iheol. de extrema unctione quacst. 3. v. Quacr. 2. (15) T. 13. concil. p. K38. (16) Sess. 14. c. & (17) Loc. cit. D. 12. (18) Ibid. o. 13.

(19) Dc extr. uoct. c. 4.

LiB. Vi. TRA<?1\ V. DE E^ta. tlNctlOJNfi ET ORbi^J^

bar. et Holzman* cum Scoto etMastrio.

715. Dubitatur 5. (Juando hoc sacramentum possit iterum ministrari eidem infirmo. Respondetur: Quando infirmitas non est diuturna, ad iterandum hoc sacramentum requiritur ut

infirmus a priori infirmitate convaluerit, et in aliud simile vitae discrimen

incideriti ut docet Trident. 2. Quando

vero infirmitates sunt diuturnae, prout

sunt hectica et hydropisis, tunc s. Carolus Borromaeus 3 sic instruit: Si ob

mortem impendentem quis unctus fuerit et evaserit^deinde ex eodemmorbo in

aliud simile periculum mortis rursus

inciderit^ rursus ungi debebit. Idem docuit d. Thom. Idem praecepit rituale rom. dicens: In eadem infirmitate hoc

sacramentum iterari non debet, nisi diihturna sit^ ut cum infirmus convaluerit^

iterum in periculum mortis incidit, Unde adverte quod in morbo diuturno, si

infirmus post unctionem cerle manserit in eodem periculo mortis, non poterit rursus ungi. Secus vero ait n. ss.

p.Bened. xiv.5 (denobis optime meritus) si dubitetur an revera morbi status mutatus sit, tunc enim dicit expedire ad sacramenti iterationem propendere, eo quod haec sit uniformior

veteri ecclesiae consuetudini, et per

eam novum spirltuale subsidium infirmo obveniat. Hoc tamen intelligendum de dubio po£itivo, nempe quando probabile sit infirmum iam exiisse

a periculo mortis, nam alias in mero

dubio negativo servandum est praescriptum Tridentini, ubi dicitur posse

sacramentum iterari, si infirmi convaluerint] quod revera non potest verificari, nisi saltera probabiliter a periculo exierint. Unde dicit Ronc. 6 non

sufficere infirmum per quatuor vel

quinque dies ita se melius habuisse,

ut videatur raortis periculum evasisse,

secus sipernotabile tempus, ut dicunt

Wigandt ^ et Sporer 8 cum Suar. Con.

Reg. etc, puta per mensem, ut aiunt

Bon. 9 et Viva cum TruU.

() N. 28. (2) Sess. c. 3. (3) Loc. cit. (4)4.dist. 23. q. 2. art.4.q.2. (5)Desynodo . 8.C. 8. n. 4. (6)Qu. 7.r.2. (7)N. ^M. (8)N. ni. (9)P.G.n.4. (10) Art. 3. n. 3.

716. a 6. Ad sacramentum hoc curii fructu recipiendum, in eo qui rationis est compos et conscius peccati morlalis (si non confiteatur) requiritur contritio saltem existimata, neque sufficit attritio. Bonac. " exReg. 12 (Vide dicta n. 86. et antea n. 33.). Ordinarie autem, nisi obstet causa rationabilis (v. gr. si ob vomitum communicare non possit), praemittenda est confessio et communio, ob ecclesiae consuetudinem, quae unctionem, tamquam minus necessariam ad salutem, postponit. Vide Bon.<3 (In rit. rom. sic habetur : Ex generali ecclesiae consuetudine observandum est ut si tempuset infirmi conditio permittat^ anteextremam unctionempoenitentiae et eucharistiae sacramenta infirmis praebeantur. Suscipere autem extremam unctionem ante viaticum , aut nuUum erit peccatum aut vix veniale, ut dicunt Suar. 1* et Croix i& nec improbat Bened. xiv. quia consuetudo praemittendi viaticum non est recepta saltem sub gravi obligatione). Licet autem, per se loquendo, confessio non necessario praemittatur, cum per contritionem se disponere posslt, per accidens tamen requiri potest, v. gr. si post viaticum peccasset mortaliter, et timeretur post unctionem defuturum tempus confessioni: tunc enim prius audiendus et absolvendus esset, quia sacramenta magis necessaria tali casu prius sumenda sunt. Filliuc. Barbos. Dianai^.

717. » 7. Pueris habentibus sufficien*

tein rationis usum ad peccandum, tametsi sacram eucharistiam non accipiant,

nonrectenegaturextrema unctio, cum

inde nonnunquam salus ipsorum dependere possit. Suarez Grafi". Angl.

Zamb. apud Laym.i^ qui parochos quorumdam locorum excusat, per consuetudinem toleratam ab episcopis, si non

dent pueris ante an. 14. vel 15., excepto casu necessitatis, quo puer, quem

ratioois usum consecutum esse constet,

aliud sacramentum antemortem susci(H)D. ..q.un.p.5.n.2. (^2)L. 28. c. ult. a. 75* (l3)L.c.n.l3. (l4)D.44.s.^.n.2. (^5)N.2i20. (IG)nesyn. 1.8. c. 8. n.2. (I7)P. 5.t.3.r. 92(18)5. p. t.3. d. 70. s. i . (19) L.o.t.S. c. 4. n. 2.

CAP. 1. nE EXTREMA TtNCTIONK

m

pere non possH. Vide Chapeanvill. i. Ac licet parochus in confessione cognoVerit puerum nunquam actualiterpecfasse, debere tamen illum inungere , contra Nugn. et Sanch. docent Suarez Reg. Fill. Conc. etc. cum Diana 2. Si vero dubium sit an puer usum rationis habeat, ungendusestsub conditione. Diana^ et Sanch. Zambran ;et card. dc Lugo. »

718. Dubitatur 1. An infantes sint capaces huius sacramenti.

Prima sententia alfirmat quam tenent Maior. et Possev, apud Escob.'*. Ratio quia hoc sacramentum non solum datur ad delenda peccata actualia, sed etiam ad tollendas reliquias peccati originalis, ad recuperandam sanitatem ac ad augmentum gratiae acquirendum.

Secunda sententia vero communis et vera negat, et hanc tenent s. ThoraasS Bellarm. 6 Suar. ' Pal. » Layra. 9 Bonac. 10 Sporer 11 Holzm. 12 et Esc. cum Soto Nav. Tol. FilL Reg. etc. ex rituali rom. ubi : Debet autem hoc sacramenlum infirmis praeberi, qui ad usum raHonis pervenerint. Ratio quia (ut ait d. rh.) pueris non competit forma huius sacramenti^ eo quod non peccaverunt per visum et auditum^ ut in forma exprimitur. Ad rationem autem oppositam respondet idem s. doctor, quod extrema unctio non datur ad reliquias peccati originalis, sed actualis auferendas. Quoad autem effectum sanitatis, responrf etur (f Tjod cum hic sit effectus tantu n seci ndarius huius sacramenti, ipse tessat .«essante primario. Quoad Bugmentum vero gratiae, cum hoc non detur nisi ut coniunctum proprio effectui sacramenti, quando subiectum non est capax effectus proprii, neque Bst capax augmenti. Nequeobstat quod olim (ut asserunt Maldonat. et Cornel. a Lap.) infantes ungebantur oleo infirmorum , nam respondet papa Benedictus XIV. <3 quod forte, si ungebanlur, lunc unctio ilia potius erat benedictto

(1) C. 8. q. 17. (2) P. S, l. 4. ics. 181.

<3) P. 5. t. 5. res. 85. (4j L. 22. n. 109. l5) Supi)l. q. 32. arl. 4. (6) De extr. iiiicl. c. 0. ^7) D. 42. secl. 1, n. 3. («) P. 6. n. 3. ,9) C. 4. n. 2. CIO) P. s, «. 94.

sacraraentalis, ut dictum estde unctio* ne graecorum n. 713.

719. Dubitatur 2. An hoc sacramentum conferri possit pueris, de quorum usu rationis dubium vertit.

Prima sententia negat, ethanc tenent SotusAureol. et Zambran. apudEsc.*^ quia si vere puer usu rationis caret , frustratur sacraraentum, et cum hoc non sit necessarium ad salutem, non debet tali periculo exponi.

Secunda sententia affirmat, quam tenent Spor.is et Croix *6 cura Reynaud. Schild. etc. qui dicunt in dubio pueros absolute uogendos esse, quia saltem sunt capaces effectus sanitatis corporis Tertia sententia vero probabilior quam (praeter Dian. Sanc. et Lugoap. Bus.) tenentRenzii? et Esc.^^ cura Dic. et Leand. dicit tales pueros ungendos esse sub conditione, quia per conditionem iara salvatur reverentia sacraraenti, et aliunde iusta assistit causa illud ministrandi sub conditione, ne priventur pueri fructu tara salutari huius sacraraenti, iuxta dicta n. 718.

720. Dubit. 3. An possit dari extrema unctio puero qui iam sit doli capax, sed non adhuc sit oapax communionis.

Prima sententia negat, quam tenent Sotus Vivald. Aureol. Nald. etc. apud Escob. *9 cum quadam synodo hispalensi, et videtur favere d. Thom.2o qui dicit : Sicut eucharistia non debet dari pueris, ita nec hoc sacramentum. Ratio, tum quia hoc fert commuois ecclesiao consuetudo, tum quia indecens videtur hoc sacramentum dari puero qui in illo statu vix potest instrui de iilius effectu.

Secunda sententia vero communior et probabilior affirmat, eamque tenent Laym.2i Sporer 22 cum Navar. Suarez Aversa etc. et Escobar.23 cum Sa Val. Angl. Durand. Sancio et Zamb. Et idem docet papa Bened. xiv.24 qui di(12) N. 26. (13) De synodo 1. 8. c. 6. n. 2. (14) N. 112. (13) N. 94. (16) N. 2111. (17) De extr. uncl. c. 2. q. 3. (18) N. 114. (19) N. IIS. (20) Suppl. q. 32. art. 4.

(2!) C. 4. n. 2. (22) N. 94. (23) N. 107. C24) Dc siiiodo l. 8. c. 6, c. 2

B50

L!B. VI. TRACT. V. DE EXTR. UNCTIONE ET ORDIMIf

cit minime approbandam esse quamdam synodura m qwa statutum fuerat non dandum hoc sacramentum pueris qui non communicarunt, et approbat quod traditritualeargentinense, nempe non denegandam extremam unctionem pueris seplennibus, ac iis in quibus malitia supplet aetatem, etsi ad septennium non pervenerint. Nec obstat textus allatus d. Thom., nam Vab hoc sacramento excludittantum pueros impotes rationis qui immunes sunt a peccatis actualibus.

721. Dubit. 4. An possit dari extrejna unctio infirmo adulto statim post baptismum. Negat Sanctius ap. Esc. 2, quia huic per baptismum omnes reliquiae peccalorum iam fuerunt abstersae; sed communiter et recte affirmant Laym. 3 Suarez ^ Renzi 5 Diana 6 cum Vega Led. Sylvest. Fill. Palud. Hurtad. etc. ac Esc' cum Molf. Praep. et Naldo. Ratio, tum quia verius per baptismum non absterguntur reliquiae cuiparum actualium commissarum ante baptismum, prout sunt torpor ad bonum ac pronitas ad malum , tum quia primarius efifectus huius sacramenti non tam Bst rernissio oulparum, quam corroboratio infirmi contra daemonis tentationes, ut dicunl Suar.» Laym. » Pal.io Mazz.i* et alii; idque inferunt ex verbis apostoli : Alleviabit eum Dominus.

722. « 8. Minister est solus sacerdos proprius sive pastor: sine cuius venia, si exlra necessitatem alius det, validum quidem est, sed graviter peccat, Sylv. Sot. Conc. 12 (Est commune, ut Suar. Pal. Bonac. etc. Salm.^3. An autem quivis sacerdos possit hoc sacramentum ministrare ob consensum probabiliter praesumptum parochi, vel eius ratihabitionem. Negat Vivai^ cum Laym. Diana etc. Sed probabiliter affirmant Palaus cum Val. et Sa ac Salm.*6 cum Bon. et Dic. Videdicta de

(.1) Ibid. ad 2. (2) N. 121. (3) C. 8. n. 3. (4) I). 42. s. 5. 11. 9. (o) C. 2. q. 2. (6) P. S. Ir. 3. I . 82. (7) N. 123. (8) D. 41. «cct. 1. n. 1.

(9) C. ii. n. 2. (10) P. S. n. S. (11) P. 221. (12) D. 9. n. 28. (13) Tracl. 7. c. S. p. 1. n. 3. (14) De sacr. qu. G. a. 2. n. 3. (IS) P. 7. n. 4.

(10) ll)id. n. 4. (17) L. 18. n. 19. (18) P. S. t. 3. rcs. B2, (19) 81. (20) De conf. n. 78.

euch. n. 235.) et religiosus incurrit excommunicationem papalem. Suar. Regin. 1' ( Ex Clementina 1 . de privileg. §. i .). Posse tamen regulares hoc sacramentum, uti etviaticum, in articulo mortis suis familiaribus ministrare , docet Diana »8 ex Marchino etc. (De hoc adest bulla apud Spor. 19 quae incipit, ImmarcescibiUm, edita an. 1567. ubi s. Pius V. concessit theatinis cooferre extremam unctionem non solum fratribus et clericis ipsius congregationis , sed etiam mercenariis, operariis, ser\ is ac famulis eiusdem congregationis , ac quibusvis hospitibus etiam saecularibus et extraneis, quos in locis vei liabitationibus dictae congregat. tunc reperiri contigerit, in-mortis articulo et quoties de illo dubitari contigerit, etiam licentia minime petita, nec obtenta parochorum. ItemSixtus iv. (ap. Pitton.20)concessit regularibus dare eucharistiam etextremam unctionem suis poenitentibus, si parochus iniuste eas negaverit vel malitiose distulerit).

723. » In necessitate vero, ut si pastor absit vel dare nolit, nec superior possit adiri pro petenda licentia, licile ministrat quivis non excommunicatus aut suspensus, etiara regularis, ul contra Gavant. docent Praep. Henr. Fern. Gran.Diana2>; censeturenim tunc papa dare licentiam. Lay. Reg. Suar. elc.22 Diana23 (Ita eliam communiter Suar.24 Bon.25 Salm.26 Conc.27 Holzm.28 Elb.29 Fill.30Esc.3i Pal.32 cum Val. Con. etc, item Ben. xiv.33 cum Tourn.3'i luenin. Natal. ab Alex. (contra Sylv. Arm. et Vivald. apudEsc.35). Et idem docuit s. Carolus Borrora.36 qni concessit cuiiibet sacerdoti dare hoc sacramentum , deficiente paroclio. An aulem pastor excomraunicalus possit extremam unctionera ministrare. Affirraant Possev. Diana Victorell. et Leand. apud Esc.37 ac probabiie putant^s Fiil. et Vill. Sed

(21) P. 4. t. 3. r. 82. (21) Loc. c. (23) R. 170. (24) D. 44. scct. 5. n. 3. (2S) P. 4. n. 6.

(20) Tr. 7. c. 5. p. 1. n. S. (27) P. 17. n. 3. (28) N. 20. (29) N. 43. (50) N. 90. (51) N. 192. (52) P. 7. n. S. (35) De syuodo I. 8. c. 4. n. 7 (54) Pracl. theol. dc cxtr. uncliune qu. 2. nrt. 2 (35) N. 100. (30) Ac(. mediol. p. 4.

(37) N. 103. (58) Ibid,

CAP. I. DE EX

probabilius «egant Suar. < Bon. 2 cum Henr. et Escob. 3 qui secus ait de pastore suspenso, et quidem probabiliter si alius desit).

724. » 9. SulBcit sacerdos sine ministro, in necessitate, nec in ea foeraina adhibenda est; quod si tamen fiat, veniale esse docet Quint. ^ (Prout etiam dicit Escob. Ministrare autem sine ministro, nullum esse peccatum, etiam remota necessitate, dicunt Bonac. ^ et Escob. cnm Host. et Possev. etc. Sed

probabiliusnon excusauta venialiDiana 8 Tol. s et Graflf. Dic. apud Escob.io ex rituali rom. ubidicitur: Convocatis clericis, saltem uno etc). In ea posset etiam unus unam, alius aliam partem inungere, pronuntiando tamen formam illi unctioni respondentem. Bonac. <i etc. communiter (Ita etiam Salmant. ^2 cum communi, Suarez Pal. K cum Con. et Spor. is. Hoc tamen intelligendum cum auctoribus citatis, licere in solo casu necessitatis, scil. si timetur mfirmus decessurus, antequam oranes unctionesab eodera rainistro perficiantur, alias esset mortale, quia contra asum ecclesiae, utrecteadvertit Bon.<6 3um comrauni. Certura est autera sufBcere unura sacerdotera ad rainistran3ura hoc sacramentura, ut docet d. Th. 3t alii comm. apud Croixi' et patet ex 3. Quaesivit^ de verb. sign. ubi : Sacerios, uno praesente clerico^ et etiam solus ootest infirmum ungere. Graeci autem idh iben t septera sacerdotes, (u t ai t Arc. , sed Bened. xiii. concessit eis an. 1724. posse ungere unum si 7. vel 3. haberi Don possint). Non tamen potest unus inungere aliquem sensum, et alius formam pronuntiare (Ut etiam Salmant.<3 Dum Dic. et comrauni), neque unus uDum oculum, et alter alterura. Vide Diana i^. Quod si sacerdos non possit progredi , supplenda erunt per alium 5uae restant, Tan. Praepos. Merat. qui apud Diana 20 notat licere etiam aiteri

(1) D. 44. 8. 3. n. 6. (2) P. 4. n. 4. (3) N. 1G3. (4) T. S. secl. 6. (S) N. 211. (6) P. 6. n. 6. f?) N. 208. (8) P. 9. l. 6. r. 46. (9) L. 7. c. 2. I0)N.106. (H)L.c. (12) Tr.7. c.S. p.l. n. 6. (lo) D. 45. s. 2. n.4. (14) P.7. ii. 7. (lii) N. 82. |16) P. 4. a. 8. £17:1 N. 2100. (18) Tr. 7. c. 6.

TREMA nNOTIONE 55 <

unctiones ab initio repetere, perinda ac si prior nullara earum inchoasset (Sed melius: Quandosacerdosinter unctiones deficit, si statim alius eas sup pleat, non sunt iterandae prius factae, ut Bonac.2i cura d. Th. Poss. Fill. Molf et s. Carolo Borrom. 22. Secus si unctiones ab alio suppleantur post aliquam notabilem moram ( puta post quadrantem), tunceuim omnes unctiones sub conditione repeti debent ; ita recte ait Croix cum Aversa Merati et Nugno).»

725. Dubit. hic an sacerdos incurrat irregularitatem , si aegrotus decedat dum sacerdos curat eum revolvi ad inungendura. Recte negant Bonac.23 cunc Possev. Soto etc, et huic congruit id quod dicunt Salm. 24 cura Corneio, ex eod. Bon. 25 cura Suar. Ugol. et coramuni, nempe quod irregularitas non incurratur nisi per delictura, a quo est immunis qui officium caritatis exercet.

726. « 1 0. Etsi in adrainistratione huius sacraraenti servanda sint orania praescripta in rituali, agenda vel manuali, mortaletamen non esse adrainistrare in necessitate sine superpelliceo vel stola, docent Quint. et Leand. conceditque Amic. Et Diana 26 id excusat ab oraoi peccato , si infirraus non sit capax alterius sacramenti, et ista haberi non possint, contra Suarez Regin. etc. »

Quaeritur an peccet mortaliter sacerdos ministrando extremam unctionem sine vestibus praescriptis, nempe superpelliceo et stola. Si non urgeat necessitas , certum est graviter peccare: dubium est, quando urget necessitas.

Prima sententia affirmat, et hanc tenent Suar.27 Pal.28 Sporer29 Elbepo et Bon.3i cum Naldo et aliis, quia reverentia sacramenti praeferenda est cuilibet utilitati privatae.

Secunda sententia vero etiam probabilis negat, et hanc tenent Croix32 Diap.l.n.C. (19)P.3.t.7.r.S6. (20)P.o. i. 3. r. 87. (21) P.4. n.9. (22) Acl. medioi.p.4. (23) P. 4. n. la (24) De censui-is c. 8 p. 3. n. 33. (26) De inv^ d. 7. q. 4. p. 7. n. 12, (26) P. 8. t. 1. res. Va (27) D. 44. s. i. u. 7. (28) P. 8. n. II. (29) N.120, (30) N. 46. (31) P. 6. n. 9. (32) N, 2116.

652

Ba * cum Leand. et Escob. 2 cum Poss. et Quintan. casu quo vesles deessent, et infirmus decederet sine sacramento, quia licet sacramentfim hoc non sit necessarium, est tamen valde utile; unde non praesumitur Christus, qui illud instituit ad subsidium infirmorum in ultimo agone pugnantium, voluisse eos, ne vestes omittantur, tanto bono privari. Vide dicta in simili casu de euch, n. 241 . V, Ministrari.

727. Imo etiam extra necessitatem non esse mortale 1 . Omittere psalmos poenitentiales, litanias et caeteras preces, docent Pal. et Gran. Dico extra, quia in necessitate gravi, v. gr. tempore pestis, vel morte imminente, statim ungendus est sine praemissis orationibus, quae tamen postea supplendae sunt sisupervivat infirmus. Bon.3.

Hic distinguendum : Omittere orationes in ritualipraescriptas, extra casum necessitatis, sine dubio est mortale, ut recle dicunt Tamb. * Pal. 5 Elbel 6 ac Bon. Dixi extra necessitatem^ nam si periculum mortis immineat infirmo , iam praescribit rituale, quod infirmus cito ungatur , et deinde {si supervivat) dicantur orationes praetermissae. Idera probabiliter dicunt Salm. 8 cum Palao Suarez Dicast. et communi, si sacerdoti immineat periculum contagii. 0mittere autem psalmos poenitentiales et lita«ias,dicunt Bon.9 Pal.^o et Esc.<* non esse peccatum mortalcj et Elbel <2 expresse dicit esse veniale. Sed probabilius puto cum Tambur. praefatas preces esse tantum de consilio , dum nullibi habetur de ipsis praeceptum. In rituali de eis sic tantura dicitur : Dum infirmi sacro liniuntur oleo^ dicuntur flexis genibus ab adstantibus.

728. « 2. Deferre ad aegrum, vel administrare sine lumine. Leand. citans Possev. Onintan.i3 Barbosai'* (Ita etiam Dian? H Sscob. probabiliter dicunt

(1) P.'y. i. 6. r.46. (2) N. 220. (3) D. 7. p. 6. num. 8. (4) D@ sacram. lib. 6. §. 4. n. i. (5) P. 8. n. 15. (6) N. 46. (7) P. ult. n. 7. (8) Tract. 7. c. 5. p. 1. n. 42. (9) Loc. cit. (10) P. 8. n. 14. (11) N. 217. (12) N. 46. (13) T. 6. s. 13. (14) De offic. paroch. c. 22. (15) P. 9. tract. 6. res. 46. C16) Ibid. res. 36. (17)?. 3. tracl. 4. res 178. (18) G. 3. in nne.

esse tantum veniale). 3. Si solus sin« ministro administret, imo hoc in necessitate permittunt Tol. Sa etc. Vide Diana^s [Videdicta n. 724.). 4. Si ungat aliter quam in formam crucis, Suarez Bec.Laym. Vide Diana^? (Commune est esse tantum veniale omittere signura crucis inter ungendura, ita Layman <8 Suar.i9 Pal.20 Bon.2i Viva22 Holzra.23 Salm.24 et Esc.25 cum Con. et Zarabr. Imo Escob. putat nec etiam esse veniale, sed huic non consentio nisi necessitas urgeat. Hic etiam advertendura id quod praescribit rituale, videlicet : Si alius presbyter vel diaconus haberi possit, qui oleum sanctum deferat^ per ipsum deferatur^ qui superpelliceo indutus cum oleo sacro occulte delato sequatur sacerdotem vtaticum portantem^ et postquam infirmus viaticum sumpserit^ inungatur a sacerdote. Praeterea Layra. et Tarab. apud Benedict. xiv.26 (quibus ipse adhaeret) permittunt sacerdoti interrumpere raissara ad dandam extremara unctionera, si infirmo nullum aliud sacraraentum conferri potest, quia si ille est sufficienter attritus, priraara gratiara obtinere potest).

729. » i1. Pastor ratione officii lenetur sub mortali dare iis qui petunt , nisi iusta causa excuset , etiara tempore pestis, modo possitabsque periculo vitae; cum eo enim non teneri docent Tanner. Diana 27. Si peste iofecti sint confessi, posse sine peccato omitti absolute, docet idem Diana 23 ex Villal. Tann. Amic. Franc. Lugo etc Suarez Fill. Con. Bon. Laym.29 (Regulariter igitur non teoelur pastor cum periculo vitae dare hoc sacraraentum, nisi iufirmus a longo tempore sit confessus, et verisimiliter censeatur esse in morlali, ita comrauniler Suar.^o ConcinaSi Pal.32 Holzra.33 Spor.34 et alii passim. Salm.35 vero dicunt uisi parochus certe

(19) D. 40. sect. 2. n. 3. (20) P. 3. n. 2. (21) P. 2. in flne. (22) Art. 1. n. 3. (23) N. 13. (24) Tract. 7. c. 2. p 2. n. 14. (25) N. 90. (26) De syn. 1. 8. c. 6. n. 5. (27) P. 5. tr. 3. r. 93. (28) P. 3. tr. 4. res. 174. el p. 3. tr. 3. res. 83. e« 93. et p. 8. tr. 1. res. 21. (29) Locc. cc. (30) D 44. sect. 3. n. 20. (31) P. 17. n. 4. (32) P. 8. n. 5. (33) N. 21. (34) N. 86. (35) Tr. 7. c. 5. p. 2. n. 8. ia fina.

CAP. I. DE EXTB

Bc!at aegrotum esse tn mortali, sed meliusaliidicunt, nisi probabilius id sciat, iuxta dicta n. &24.).

» 12.Sacerdos curatus peccat mortaliter si petentem negligat inungere vel differatcum probabili periculo ne sine unctione moriatur aeger , nisi iusta causa excuset, quia in re gravi non praestat id, ad quod tenetur ex iustitia (Ita coram. Salm. i et Viva 2). Alius vero sacerdos si, absente parocho, licite et facile possit, tenetur ex caritate, sed sub veniali tantum (Ita etiam communiter Laym. 3 Pal. Sporer 5 cum Mastr. et Salm. ^ cum Diana, contra Aversa qui putat teneri sub gravi). Nisi tamen aegrotus valde indigeret, V. gr. si alioqui sine omnibus sacramentis esset moriturus, quod aliud nullum suscipere posset, tunc enim quidam graviorem obligationem agnoscere videntur. Vide Diana ' Layman 8 (Ita pariter cum communi Salm. » contra Hurt. apud Viva

730. »13. Parocho vesperi timenti ne noctu vocetur ad aegrum, noo licet retinere domi sacrum oleum, ut vocatus possit venire expeditius, licet venialem culpam in eo tantum agnoscat Barb. " ex Possev. (Ita etiam Escob.^2 si parochus oleum servet ut commodius illud deferat ad infirmum. Sed probabiliter dicit Croix 13 cum Arriaga et Gob. in hoc non peccare parochum, si crederet noctu se vocandum, et periculum foret ne vocatus sero veniret ), item Quintan. qui tamen a mortali non audet excusare eum qui semper domi retineret (Cum Esc. ^s).

» 14. Decens est utstuppa comburatur , quia ad singulas unctiones nova adhibenda est, nisi aliud habeatur in agenda. Laym.^^ Sa (In rituali sic habetur : Minister si est in sacrif, vel ipse sacerdos post quamlibet unctionem tergat loca inuncta novo globulo bombacis

(1) Ibid. 11. 7. (2) Arl. 2. n. 4. (3) C. 7. n. 3. (4) P. 8. n. 6. (8) N. 8S. (6) Ibid. n. 9. in fine. |7) P. 3. tr. 4. r. 170. (8) L. S. t. 8. c. 7. n. 3. (9) Cil. n. 9. (10) N. 4. (11) De par. c. 22. (12) N. 22G. (15) N. 2114. (14) Tr. S. I. 10. (!;>) D. n. 22G. (16) L. c. (17) Snppl. q. 30.a. 1. (18^ C. S. n. 3. (19) P. S. a.> ^20^ TivJ. c. 3EIHA UNCTIONB 553

vel reisimilis eaque invase mundo repo» naty et ad ecclesiam postea deferat^ com* burat^ cineresque proiiciat in sacrario).

731. » Resp. 2. Eff&ctus eius principalis est roborare animam contra tentationes daemonis in morte. Secundarius est 1 . delere reliquias peccatorum (Seu partem iuxta dispositionem suscipientis). 2. Tollere poenas restantes (Non vero omnes ut d. Th. 17 Laym. 18 Pal.»9 et Salm.20). 3. Aliquando etiam sanitatem corporis conferre, si expediat, s. Th. Sylv. Suar.2< (ut in Trid.22 ubi: Et sanitatem corporisinlerdum^ ubi saluti animae expedierity cOnsequitur).9

Commune est inter dd. per hoc sacramentum remitti peccata tam venialia quam mortalia, si haec infirmus invincibiliter ignoret, habeatque attritionem qua auferatur obex peccati, ita s. Thom.23 qui ait: Sed quia hoc robur gratia facit^ quae secum non compatitur peccatum^ ideo ex consequenti, si inve^ nit peccatum aliquod^ vel mortale vel vetiiale, quoad culpamtoUitipsum, dummodo non ponatur obex ex parte reci^ pientis^ sicut de eucharistia et confirmatione supra dictum est. Sequuntur s. doctorem Bellarm.24 Pal.25 Holzm.26 ]VIazzotta27 Salmanl.28 cum Suar. Val. Laym. Coninch. Bonac. etc. ac Croix^» cum Arcud. et Aversa contra aliquos. Idque clare coliigitur ex verbis d. lacobi : Et si in peccatis sit remittentur ei. Ac ex Trid. 30 ubi: Cuius unctio de^ licta^ si quae sint adhuc expianda^ ao peccati reliquias abstergit,

Utrum aulem peccata mortalia huio infirmo remittantur per se vel per accidens.

Prima sententia quam tenent Goneist Petroc. 32 Holzm.33 Spor.34 Mazz.25 et Soto apud Tourn. 36 (j||cit remitti per accidens, quia, cum hoc sit sacramentum vivorum, non potest nisi per accidens mortalia delero. Et huic sen«

p. 1. u. 5. (21) D. 41. sect. I. (22) Sc»s.i4. c.2. (23) Suj.pl. (|. 30. a. I. (24) Dc exlr. uncl. c. 8. (2o) F. i>. n. 4. (26) N. 36, (27) T. 3. p. 221. (28) ibid. n. 2. (29) N. 2119. (30) Sess. 14. c.2, (3i) r. «. p. 479. (32) T. 4. p. 198. (35) L. c. (34) N. 104. (3S) P. 221. (36) Prael. llico» 4e cxtr. uuct. (|uac»t. uit. v. Quaer. 1.

tentiac videtur favere d. Th. * dicendo quod hoc sacramentum remittat peccata, slcut euc^aristia et confirmatio, quae certe per accidens remittunt.

Secunda sententia vero probabilior et communior quam tenent Tourn. 2 Merbes. s Habert * Salm. 5 cum Suar. Pal. Con. Val. etc. dicit extremam unctionem remittere mortalia per se, etsi consequenter. Ratio est, quia licet hoc sacramentum sit vivorum, tamen ex institutione divina peccata remittit, ut patet ex verbis apostoli ut supra , et confirmatur ex Trid. 6 ubi : Si quis dixerit sacram infirmorum unctionem non conferre gratiam nec remittere peccata nec alleviare infirmos ... anathema sit. Et improbabiliter, ait Bellarm. cum d. Th. et aliis communiter, aliquos Domme peccatorum intelligere sola venialia. In hoc autem difi^erunt baptismus et poenitentia ab extrema unctione, quia illa principaliter instituta sunt ad delendum peccatum actuale vel originale; extrema vero unctio (ut docet d. Th.) principaliter est instituta ad tollendas reliquias peccatorum, nempe debilitatem et ineptitudinem quae ex peccato actuali relinquuntur; sed quia, cum in anima reperitar peccatum , nou possunt tolli reliquiae , nisi prius tollatur peccatum, ideo ex consequenti hoc sacramentum peccatum aufert.

An autem principalis eff^ectus huius sacramenti sit remissio peccatorum , saltem venialium. Affirmant Holzm. 7 cum s. Bonav. Scoto et aliis scotistis comrauniter, item Navar. Vasq. Sa et Maior. apud Escob. s. Sed alii communissime et probabilius dicunt principalem eflfectumhuius sacramenti esse reraitlere reliquias peccatorura ut supra, nam alias qui non haberet actualia peccata, non esset capax principalis effectus illius, quod est falsum. Ita s. Th.9quem sequuntur Gonet^opal.ti cum communi, ut asserit, et Escob J^ cura Suar. Soto Palud. Filliuc. etc.

(1) L. c. (2; L. c. (5) Q. 23. (4) T. 6. p. S2S. (5) Tr. 7. c. S. p. I. n. 5. (6) Sess. 14. can. 2. (7) N. 56. (8) N. 170. (9) L. e. (10) P. 47o.

LTR. DNCTIONE ET ORDINB

732. 0 Huius sacramenti non sanj capaces 1. Pueri ante usum rationis, etsi suflSciat ea aetas qua possunt pec* care. Navarr. Suarez. 2. Perpetuo amentes, aliis vero delirantibus, si anta I petiverint, aut petituri fuissent si cogitassent, aut ostenderint signum do1 loris, dari potest et debet. Sylvest. j Henr. Laym. (Et sic habetur in rituali I ubi dicitur : Infirmis autem qui dum sana te et integris sensibus essent^

j illud petierunt, seu verisimiliter petiiS' I sent^ seu dederint signa contritionis^ etiamsi deinde loquelam amiserint vel amentes effecti sint^ vel delirent aut non sentiant , nihilominus praebeatur. Amentes autem bene ungi possunt, si habent lucidum interYallum, utd.Th.*3. In dubid autem an aeger habuerit uaquam usam rationis, etiam ungendus est (intellige sub conditione) ut recte ait Croix cum Rayn. Dian. Aversa etc. Et sic dicendum de ebriis deficientibus, nisi constet eos esse iu mortali, ut Groixis cum Gob. et Lohn. ex rituali, ubi : Impoenitentibus, et qui in manifesto peccato mortali moriuntur, et excommunicatis penitus (sacramentum) denegetur. Possunt etiam ungi (ait Croixis cum Con. Tamb. et Lohn.) vulnerati in rixa, quia praesumuntur se conteri in illo extremo statu. Tempore autem interdicti vetitum est mi-. nistrari hoc sacramentura, ex c. Quod in te, de poen. et remiss.). Et si tales unctioni resistant, ligandos esse, vel fortiter tenendos, ait Tamb. ap. Diana <7 qui cum Barbosa dicit esse necessariura, quando phreneticus non potest aliud sacraraentum suscipere (Ethuic congruit id quod addit rit. dicens: Si infirmus, dum phrenesi aut amentia la~ borat^ verisimiliter posset quidquam facere contra reverentiam sacramenti., non inungatur., nisi periculum tollatur omnino).

» 3. Muti, surdi, et caeci a nativitate sunt capaces , atque adeo debent inungi prope organa sensuum, quibus

(11) P. S. n. 3. (12) N. 178. (13) Q. 32. a. 9. (14) N. 2111. (IJJ)N. 2110. (16)D. n. 2110 (17) p. S. Ir. 3. r. 84. (18) De off. paroch. c. 22.

CAP. I. DE EXTREMA UNCTIONB

555

earenl , etsi exterius per illa non peccarint, potueruut tamen peccare per interiores potentias, quibus illa respondent. Possev.Nald. Praep. Dian. i (Ita eliam s. Th. 2 et Salmant. 3 cum communi (contra Croix'' cum Gob. etc.) et idem docuit s. Carolus Borrom.

733. » 4. Non suscipere hoc sacraraentnm, per se loquendo, seclusoque scandalo et contemptu, non est peccalum mortale. Ita Suar. Laym. Tan. Escob. etc. (multo minus peccant mortaliter domestici, si id non procurent). Veniale tamen esse docet Con.6 contra Nugnum. Vide Dian."', qui notat ex Tann. non ceoseri contemnere, qui sciens prudens omittit tempore apto et oblata commoditate. Contrarium tamen vult Tol., praesertim si probablliter deinceps non sit futura coramoditas. »

Qnaeritur an sit obligatio sub gravi suscipiendi hoc sacraraentum.

Prima sententia affirraat et hanc tenent Conc. ^ Merbes. » Habert Roncag. item s. Bonav. et p. Soto apud Escob.<2. Diversa tamen hi aa. ratione utuntur; Ronc. quia videtur talis infirraus graviter delinquere contra caritatera sui ipsius. Alii vero, quia verba apostoli Inducat presbyteros ^ praeceptura inducunt.

Secunda sententia vero coraraunis (ut fatetur ipseMerbesius) etsatis probabilis negat, earaque tenentSuar.i^ Bon.<5 Holzm.<6 Vivai? Croixis Spor.^9 Elbel 20 Pal. 21 cum Palud. Covarr. et Dom. Soto Escob.22 cum Cai. Sylvest. Vict. Arm. et Gabr. ac Salm. 23 cum Con.Sa Val. et Henr., itera Estius Sylvius et Sarabov. apud Habert 24 ex d. Th. 25 qui ait, sacraraenta tam confirmatiouis quara extremae unclionis non esse de necessitate salutis. Ratio quia talis obligatio non habetur neque ex vi institutionis huius sacraraenti, cura non sit necessariura ad salutem, sed

(1) P. S. t. 6 rcs. 11. (2) Q. 52. arl. 7.

(3) Tr. 7. c. 2. p. 3. n. 21, ci 24. (4) N. 187o. (S) Acl. Med. p. 4. (6) D. 19. diib. 10. (7) P. 3. l. 4. r. 170, clp. 8. l, 1. r. S8. el p. 5. l. 5. r. 97, (8) P. 20.11. 7. (9) P. 260. q. 10. (10) T. 6.n.S4i, ^il) P. 122. 7. (12) N. as. (13) Dibl, ^2

tantum utile et ad meHus esse; neque ex praecepto divino, cum comrauniter theologi verba apostoli non interpretentur de praecepto, sed de consilio. Unde, cura hoc sacramentum sit tantum ad maioremutilitatem institutum, non videtur caritas erga seipsum ad illud obligare sub gravi; caritas enim non obligat sub gravi praecepto ad id quod melius est. Hoc tamen non obstante, priraa sententia etiam probabilis et omnino suadenda mihi apparet, non tam ratione praecepti, quia de eo saltem non constat, quam ratione caritatis erga se ipsum; nam licet moribundus possit aliis praesidiis se roborare, taraen in tali statu constitutus, ex uua parte cum magna difficultate ad bonos actus se valet excitare, cum ob mentis oppressionem vires propriae tunc sunt debiliores, etex altera vehemenliores sunt (ut ait Tridentinum) daemonis insidiae; unde ingenti periculo se exponere videtur tentationibus succumbendi qui negligit se munire hoc sacramento a Christo Domino instituto, tamquam firmissimo praesidio in tanto conflictu.

Omnes tamen conveniunt quod per accidens posset infirmus peccare mortaliter omittendo suscipere hoc sacramentum, scilicet primo, si omitteret habens conscientiam peccati mortalis, et non posset aliud sacramentum reci'pere, ita communiter Pal.26 et Salra.27 cura Suar. Aversa et aliis passim; sed bene aiunt Suar. et Palaus, hunc casum vix accidere posse. Secundo, si omittendo scandakim daret, puta si ratione circumstantiarura inducerentur alii ad suspicandum quod ipse sit haereticus , vel ad nihili faciendum hoc sacraraentum, ita Salm.28 Holzm. 29 et Pal.30 cum Suar. Sa Con. Lay. Bon. et comrauni. Tertio, ratione conteraptus, ut coramuniter dd. praefati, et palei

secl. 1. n. 2. (14) C. 22. n. 16. (IS) P. 8. n. 10. (16) N. 31. (17) Art. 2. n. 4. (18) N. 2113.

(19) N. 106. (20) N. Sl. (21) Part. 8. n, 1. (22) N. S6. (23) Tr. 7. c. 4. p. 2. n.ilO. (24) L. c (2S) In 4. dist. 23. q. 1. art. i. q. 3, ad 1.

(20) P. 8. n. 3. (27) Tract. 7. c. 4, p. 2. n. 13 (28) Il)id. n, 12. Cld) N. 31. ^30) N. 5.

856

•X Tridenl. < ubi: Nec vero tanti sacramenti contemptus absque ingenti scelere . . . esse potest. Utrum autem qui sciens et volens negligit hoc sacramentum suscipere, dicatur contemnere. Affirmant Merbesius et alii. Sed negant communius et probabilius Suarez 2 Salm.5 Pal.^ cum Sa etc, quia istantum dicitur contemnere, qui illud negligit, quia parvi facit; nou vero qui 310U vult suscipere ob aliquam repugnantiam, vel quia putat non esse in praecepto. Et huic congruit id quod dixit Martinus v. in bulla Constantiae edita (ut refert Merbes.s) ubi: Hoc sacramentum (nempe extremae unctionis) neque negligi sine culpa, neque contemni posse sine peccato mortali. JJnde videtur pontifex satis expressisse quod contemptus huius sacramenti gravem quidem importet culpam, negligentia vero non plus quam levem. Vide dicta de sacrom. confirm. n. 182. quae huic sacramento etiam congruunt.

Cap. 11. De SACIUVENTO OSDIMId

DuBioK I. Quid sit ordo, qaotaplex et quae eius materia.

734. Quid est sacramentum ordinis et quot sunt ordines. Et an prima tonsura sit ordo.

735. Quid sit ordinatio et quid ordo. Et quinam sint ejfectus ordinis. Definitio cuitisvis ordinis.

736. singuli septem ordines sint saeramenta.

737. Sententia auctoris.

738. An episcopatui sit ordo distinctus a saeerdotio.

739. Quae sit materia remota et quae proxima huius sacramenti.

740* Dub. 4. An materia et forma ordlnis sint a Christo in specie determinatae (Remissive ad n. A2. de sacram.J.

741. Dub. 2. An valide ordinetur latinus per materiam graeeis assignatam.

742. Dub. 3. An requiratur eontaetu$ tnstru' mentorum.

743. Dub. A. An eontactus physiens.

744. An ab eodem episcopo debeat dici formn et tradi materia. Et an ab eodem qui eonfert ordines^ debeat missa celebrari.

745. De mat^a cuiu^que ordinis. An materia

• acolythatus sit traditio urceolorum vel candelabri.

746. Qu. h Quae sit materia et fbrma subdiaconatus. Dub. i. An sit ealix eumpatena vel liber epistolarum.

747. Dub. 2. An calix et palena debeant esse conseerata. Et an peceet graviter subdiaconus ministrandoin mortali. Remiss. ad n\ZS.

f Ses». 14. eap. 5. in finc, (2) N. 6. (3) Tr. 7,

748. Qu. 2. Quat tit materia ei forma diaco* ndus.

749. Qu. 5. Quae sit materia et forma presby* teratus.

750. Dub. -1. An requiratur ad valorem tra» ditio utriusque speciei, nempe vini et hostiae,

751 . Dub. 2. An valide ordinetur qui tangit ho» stiam et non patenam,

752. Dub. 3. An qui tangit oalicem et patenam^ sed non hostiam.

753. Dub. 4. An qui tangit solum ecMcem^ sed non patenam.

754. Clericus exercens munus ordinis maioris quem non habet^ incurrit irregularitatem. Quid si sit laicus fRemiss. ad n. WQJ.

755. De ordinatione episcoporum. Et an ad ralorem requiratur trium episcoporum assistentia.

7o6. An episcopus possit conferre primam tonsuram extra suam dioecesim.

757. Quid agendum in dubio an ordo sit collatns.

758. Quomodo supplendi sint defectu» in ordinatione commissi.

759. Et an supplendi'tempore statuto ad or» dinationes.

760. Quinam episcopu^ possit ordinare.

761. Quis sit minister ordinis.

762. Quaest. . An possit esse minister quivis sacerdos ex concessione papae. An etiam ad conferendum presbyteratum. Et an ad conferendum diaconatum et subdiaconatum.

763. Qu. 2. An abbates possint eonferre tonsuram et ordines minores aut litteras dimissortas eoncedere subditis suis non religiosis.

764. Dub. , An possint ordines conferre suis novitiis.

765. Et an novitii debeant ordinari ab episcopo loci novitiatus etc.

766. Dub. 2. An abbates ordinantes non subditos, valide ordinent.

767. An conferens ordines minores in mortali^ graviter peccet.

768. A quo episcopo ordinari debeant regulares.

769. Ordinatio saecularium fieri debet a pro» prio episcopo, alias etc.

770. Plura notanda ex bulla Specalatoret.

T7\ . Quid, si quis in una dioecesi habeat originem , in alia domicillum et in alia &ene« ficium.

772. Quidj si quis casu alicubi nascatur.

773. Quid, si quis habeat diversa domicilia.

774. Quando quis possit ordinari ab episcopo beneficii.

775. Dub. . An episcopus beneflcii possit dispensare in interstitiis.

776. • Dub. 2. An licite episcopus ordinet eum^ cui confert beneficium ut possit eum ordl* nare.

777. Quidf st quis in diversis dioeeesibus bc neficia habeat.Et an studiosi eontrahant domicilium.

778. Quid requiratur ut quis ordinetur ratiom domieilii.

779. An barones eorumque filii gaiideant domicilio feudorum. An ofjiciales domicilio loci ubi degunt.

c. 4. p. 2. n. 11. (4)N. 5. (5) D. q. 10.

CAP. It. Dfi SAciiAHtl

?80. Quotnocto pdsiit quis brdinari ralione fnmiliaritatis. El an hoc titulo possint ordinari famuli famulorum.

734. « Resp. 1. Ordo est sacramentiim quo traditur potestas circa eucbaristiam rite admiDistrandam. Ordines universim sunt septem: Ostiariatus, lectoralus, exorcistatus, acolythatus, subdiaconatus, diaconatus et sacerdotium. Quod rursus est duplex, minus et maiuS) sive episcopatus. Unde quidam octo numerant. Prima vero tonsura non est ordo, nisi late, sed tantum dispositio ad ordines, per quam quis fit clericus et capax beneficii ecclesiastici ac privilegiorum clericalium. (Ita s. Th. < Bon. * Pal. 3 Holzm. ^ cum Scoto et theologis communiter Salm.* cum Soto Trull. Nugno etc. et Barb. « cum Vasq. Fill. Reg. et aliis contra Cov. Fagn. et alios canonistas). Ratio quia Trid. ' loquens de tonsura, ait : Ut qui iam tonsura insigniti essent per minores ad maiores ascenderent. Ergo tonsuram inter ordines non enumerat. Praeterea concilium 8 testatur hos solos ordines ab initio fuisse in ecclesia, nempe a diaconatu ad ostiariatum. Ex lis Ires posteriores dicuntur maiores sive sacri, ob annexum votum solemne castitatis (etsi ordinatus per gravem metum, vel nimiis blandiliis, et importunitate parentum probabiliter eo non teneatur, nisi sponte ratificaverit. Sanch.9 Az. Fill.^o Con." Bon.i2. Re_ liqui minores, quos cum Vasquez alii Bacramentum esse negant, alii cumBell. Coninc. Fill. etc. communius et probabilius affirmant. Et quidem unum, vel perfectione ac fine, vel unitate attributionis. Vide Fill. 13 Bonac. ^^. »

Quod ordo sit sacrameutum, definitum habetur in conc. Trid. ubi : Si quis dixerit ordinem^ sive sacram ordinationem^ non esse vere et proprie sacramentum^ a Christo Domino institutum... anathema sit.

735. Quaer. quid sit ordinatio et quid ordo? Ordinatio est actio illa per

(1) Suppl. qiiaest. 40. ail. 2. (2) Qu. un. p. 1. (5) P. 2. n. 2. (4) N. 48. (S) De oiil. Ir. 8. c.

1. d«b. 2. n. 26. (») De >ol. cj». «Ileg. 2, ii. 18. Suss. 25. c. 2. (81 Urta. c. 17 9) F^nj' 29.

tmo O^.OI.VlS D0B. t.

quam sacra potestas tribuitur. Ordis autem melius definitur cum s. Th.: Est signaculum quoddam ecclesiae^ quo spiritualis potestas traditur ordinato (adduntque communiter dd.) in ordine ad eucharistiam. Ordioatio autem est sacramentum, ordo vero eflfectus sacrameuti. . '

Dicitur autem ordo ab efTectu quem causat; ordo enim constituit ministros, qui duplicem peculiarem potestatem habent, unam ordinis erga corpus Christi reale et mysticum simul, nempe conficiendi eucbaristiam et absolvendi peccata, alteram iurisdictionis erga corpus Christi mysticum tantum.

Additur recte in ordine ad euchari-' stiam^ quia omnia alia rainisteria non ad aliud communicantur, quam ad disponeodos fideles, ut eucharistiam digne recipiant. Salm. ^6.

Patet autem ordinem esse vere et proprie sacramentum , quia habentur in eo tria illa quae sacramenta constituunt: nempe 1. Signum externum, ex Act. Q.: Et orantes imposuerunt eismanus. 2. Promissio gratiae ad ministerium, dum habeturl. Tim. i.-.Nolinegligere gratiam ^uae data est tibi cum impositione manuum presbijterii. 3. Habetur institutio Christi Domini ex eodem apost. ad Ephes. 4.: Ipse dedit quosdam ... apostolos ... alios autem pasto^ res et doctores... in opus ministerii. Et ex Lucae 22.: Hoc facite in meam commemorationem. Ubi licet tantum sacerdotium fuerit ordinatum, in ipso tamen eminenter contenta fuit ordinatio aliorum ministrorum qui sacerdotibus inserviunt.

Effectus huius sacramenti sunt: 1. Gratia sanctificans. 2. Gratia sacramentalis ad ministerium rite exercendum. 3. Impressio characteris..

De fide est in ecclesia plures ordines esse, ex Trid. *': Si quis dixerit , praeter sacerdotium^ non esse in ecclesia catholica alios ordines et maiores et minores , per quos velut per gradus quos(10) L. 10. c. 4. qu. 3. (11) N. 1S8. (12) Da matr. q. 5. p. 9. (13) Tr. 9. d. 1. (14) D. 8. q. l.

Sess. 23. can. 3. (IG) De sacram. ord. c. 1« p. 4.B. 8. (1-7) Sess. 25. can.2.

55^ tliJ. VI. tRACt. V. bE

ifam in sacerdotium tendatur , tmathema sit.

Siuguli autem ordines sic definiuntur: et 1 . Ostiariatus est ordo quo confertur alicui specialis potestas aperiendi et claudendi ianuam ecchsiae ac admittendi dignos excludendique indignos. 2. Lectoratus est ordo quo confertur alieui specialis potestas legendi psalmos et lectiones ex pulpito in ecclesia , ac populum catechizandi seu instruendi in rebus fidei. 3. Exorcistatus est ordo quo olicui confertur specialis potestas eiiciendi daemonia. 4. Acolythatus est ordo quo confertur alicui specialis potestas in missa solemni subdiacono inserviendi, accendendo cereos, praeparando et porrigendo illi ampullas vini et aquae. 5. Subdiaconatus est ordo quo confertur alicui specialis potestas in missa solemni inserviendi diacono et solemniter canendi epistolam. 6. Dlaconatus est ordo quo confertur alicui specialis potestas in missa solemni immediate assistendi presbytero et solemniter canendi evangelium. 7. Presbyteratus sive sacerdotium est ordo quo confertur alicui specialis potestas consecrandi corpus et sanguinem Christi , absolvendi quoque a peccatis et pascendi subditos opere ac doctrina. 8. Episcopatus est ordo quo confertur alicui specialis potestas confirmandi fideles et ordinandi ministros sacramentorum ( t6 ministros sumendo latius, id est non solum pro iis qui sacramenta cooficiunt, sed etiam pro iis qui conficientibus ex officioministrant), nec non consecrmdi res ad divinum cultum pertinentes. Prima autem tonsura est ritus solemnis ecclesiasticus , consistens in levi detonsione capillorum cum certis verbis, per ministrum idoneum celebratus , ex institutione ecclesiae significans masculum baptizatum a statu laicali in sortem Domini et statum clericalem transferri.

736. Quaestio aulem celebris est, an

(i) S. p. qu. 37. ail. 2. aJ I. el ail. 3, (2) Cous. I. 7. c. I. dub. 7. cl 8. (5) P. 1. u. 2. (4) bc ord. c. 8. (S) D. 2. art. 1. (6) Do ord. c.

1. dub. 1. n. 14. (7) Ib. n. 13. (8) C. 22. n. 18. Cll. n. IS. (10) De n.alr. 1. 7. d. 31. n. 27.

XtR. tJNCtlONE iS.t OUDsNfi

siuguli septem ordines sint sacramenta. Adsunt quatuor sententiae :

4 . Sententia unlyerse affirmatethano docet d. Th. * quem sequuntur Sanchez 2 Bon.3 Bellar. * Gooet 5 et Salm.e cum Gabr. Gran. Lez. et aliis pluribus.

2. sententia dicit solum sacerdotium esse sacramentum et sic tenent Durandus Caiet. et probabilem putaot Sotus et Victor. apud Salm.

3. sententia vero dicit esse sacramenta tantum tres ordines maiores , ita Nav.8 et Sotus ac Vasq. ap. Salm.9 atque probabilem putat Sanch.io.

4. sententia demum dicit solum presbyteratum et diaconatum esse sacramenta et hanc tenent Tournely Cabas. 12 et Habert cum Gratiano Mag. sent. etEstio, acprobabiIem vocaot Salm. i' cum Soto.

5. Circa has sententias meum proferam iudicium.

Sententia i. est probabilis. Ratio quia Eugen. iv. in decreto ad armenos ( quod afiort Croix <5 ) dicit materiam sacramenti ordinis esse illud, percuius traditionem confertur ordo, et deinde explicat calicem cum vino et patenam cum hostia esse materiam presbyteratus, librum evangeliorum diaconatus, calicem vacuum cum patenavacuasubdiaconatus, etres alias assignatas aliorum quatuor ordinum. Quo decreto cum praedictus pontifex declaret omnes ordines ultra sacros habere propriam materiam pro sacramento, consequenter declarat omnes alios ordines esse sacramenta. Nec obstat quod minister ordinationis sitsolus episcopus, ut dicitur inTrid.16. Nam respondetur quod hoc intelligatur de ministro ordinario , non autem extraordinario , quem papa bene potest deputare ad huiusmodi ordines conferendos, utdicunt Salm.i' cum Soto Sanch. Pal. et aliis communiter ex d. Th. qui id expresse docet'8. Et de faclo habetur ex eod. Trid. quod abbates possint or(11) Pracl. ihcol. dc ord. q. G. arl. 2. 3. el 4.

(12) T. I. I. S. c. 16. n. 3. (13) T. 7. p. 16G. r. ,". (14) Dcord.c.4. |). 2. n.42. (lii)L.6. i).2.n.2l28 (16) Scss. 23. c. 4. el 7. (17) Ib. p. 1. n. 17. cl 10 (18) Suppl. q. 38. a. 1. ad 5. (ll)j Sess. 23. c, lU

eAt>. 11. t)& SACRAAIi

dines minores conferre ; vide dicenda n. 763.

Senientia 2. quae dicit solum sacerdotium esse sacramentum , non est mihi et alns communissime satis probabilis ex iis quae mox dicam/loquendo de quarta sententia.

Sententia 3. pariter ac prima est probabilis. Sed mihi probabilior est

Sententia 4. quae docet tantum sacerdotium et diaconatum esse sacramentum, non vero alios ordines.

Prima pars, quod non solum sacerdotium, sed etiam diaconatus sit sacramentum, probatur, quia in ordinatione diaconatus concurrunt tria, ut diximus, sufficientia ad sacramentum, nempe 1 . Signum sensibile, scilicetimpositio manuum. 2. Institutio divina ; nam conc. Trid. definivit : Si quis dixerit in ecclesia catholica non esse hierarchiam divina ordinatione institutam quae constat ex episcopis^ presbyteris et ministris , anathema sit. Per td ministris saltem diaconi intelligendi sunt divina ordinatione instituti. 3. Concurrit promissio gratiae , quam significant verba episcopi: Accipe Spiritum sanctum ad robur etc. Quae verba habent rationem formae et vere producunt gratiam , ut scripsit Anastasius papa II. < apud Cabassut.2 utque clare infertur ex Tridentino 3 ubi habetur : Si quis dixerit per sacram ordinationem non dari Spiritum sanctum, ac proinde frustra dicere episcopos : Accipe Spiritum sanctum ... anathema sit. Ergo cum in ordinatione diaoonatus iam dicat episcopus, Accipe Spiritum sanctum etc.y vere Spiritus sanctus datur, et per consequens verum conffertur sacramentum.

Secunda autem pars, nempe quod alii ordines minores et subdiaconatus non sint sacramenta , probatur , quia pro his deest materia et forma sacramenli ordinis; deest quidem materia , quia deest impositio manuum quae est sola materia huius sacramenti , iuxta probabiliorem sententiam quam tenuimus de sacram. in gen. n. 12., et fusius

(1) In episl. ad Auasl. iiin)er. c. 7, (2) L. c.

STO ORblfSiS DUB. I. 65^

probabimus hic n. 749. Qu. 3. Deesl etiam forma sacramenti ; in horum enim ordinum collatione nuUa adestforma quae exprimat productionem gratiae , sed tantum fit mentio potestatis quae traditur. Nec obstat dicere quod nullus ex septem ordinibus iterari possit, ergo in singulis iraprimitur character, quod imprimi non potest nisi per sacramentum. Nam respondetur, nec consecrationes ecclesiarum iterantur, neque ideo characterem imprimunt, nec sunt sacramenta. Nec obstat quod Clemens'* dicat in ordinatione subdiaconorum hanc fieri orationem: Tribue eis , Domine , Spiritum sanctum ut digne vasa Domini attrectare valeant. Nara respondet Tourn. quod idem Clemens antea retulisset, eamdera dici orationem super diaconissis, quae certe sacramentura ordinis suscipere non poterant. Sed hodie haec oratio neque dicitur.

738. Quaeritur deinde. Anepiscopatus sit ordo distinctus a presbyteratu. Negant s. Thom. s. Bonav. et alii qui dicunt esse extensionem ordinis presbyteratus. Sed communius affirraant Bellarm. Tourn. 5 Habert Val. Aversa etc, tum quia in ipso traditur distinctus character etspecialis potestas ad eucharistiara , nempe constituendi huius sacramenti ministros, tum quia ordo episcopatus confertur per manuura impositionem et per forraam Accipe Spiritum sanctum etc. Nec valet dicere quod , si episcopatus esset distinctus ordo, posset episcopus valide saltem ordinare, licet non esset sacerdos; nam respondetur, quod hoc ordinatione divina requiratur, sicut requiritur ut sit baptizatus qui vult confirmari aut ordinari.

739. « Resp. 2. Materia remota ordinura est aliquod instrumentura traditum ordinandis in signum potestalis spiritualis , proxima est eiusdem traditio et acceptio, cuius contactura physicura et immediatum, etsi non esse essentialera aliqui probabiliter doceant

(3) Sess. 23. can. 4. (4) L. 8, coiistil. c. 21. (5) De onliiie quaest. 6. art. 1. coucl. 1,

cum Sa Henv. Reg. Laym. Diana i et aliis qiioscitat: contrarium tamen communius est ac tutius ut altera saltem manu tangatur , imo ex praecepto ad scinpulum vitaudum, utraque manu ; et quidem omnia, v. g. calix cum patena, haec cum hostia, ut docet Fill. idque simul cum prolatione verborum episcopi. Vide Laym.2 Bon.3 Diana^. »

740. Dubitatur hic 1 . An materia et forma sacramenti ordinis fuerint a Christo Domino in specie determinatae. Vide dicta de sacram. in gen. n. 12. ubi diximus probabilius esse omnes materias sacramentorum et quoad substantiam etiam formas fuisse a Christo in specie determinatas, cum luen. Petrocor. Habert Concina Merbes. Contin. Tourn.5 et aliis pluribus ex d. Thoma.

741. Dubitatur 2. An valide ordinaretur latinus per materiam graecis asgignatam, nempe per solam manuum impositionem et e converso. Affirmant Suar. Vasq. Dic. Esc. apud Croix^, quia cum ecclesia sit una, uniformia quoque debent esse sacramenta. Negat vero ipse Croix cum Arr. et aliis , quia ex determinatione ecclesiae materia graecis assignata non habet vim significandi id quod significat materia assignata latinis. Utraque est probabilis, sed prima est probabilior iuxta nostram sententiam allatam eod. n. 12. de sacram. in genere^ ubi dixiraus solam manuum impositionem quae communis est tam grecis quam latinis esse materiam essenlialem sacramenti ordinis, traditionem autem instrumentorum esse tantum materiam integralem. Si autem latinus ordinetur forma graece prolata, vel e converso, procul dubio valida est ordinatio, ut recte et communiter dicunt Lugo? Con.s et Croix^ cum Suar. Caiet. et Dicast.

742. Dubit. 3. An attenta probabili sententia eorum qui dicunt ad valorem ordinationisrequiri traditionem instru(1) T. 4. de sacr. n. 18S. (2) L. S. t. 9. c. S.

(5) D. 8. p. 1. puiict. 3. (4) P. 8. 1. 1. r. 40. cl 42.

(6) Dc sacrtm. in gcu. cap. 2. art. 2. puuct. 2.

(0; L. 6. p. 1. n. 16. v. lust. (7) D. 2. u. 107. (8^ Qu. 68. (9) N. 30. (10) C. S. n. 4. (llj Man.c.22. u. 17. (12) Sumaia v. Ordiuautium.

mentorum, omnino etiam requiratut illorum contactusex parte suscipientis.

Prima sententia negat et hanc tenenl Lay.io Nav.ii Cai.12 Diana item Alb. Mag. Arm. Vict. Henriq. et Vasq. apud Pal.i*. Ratio quia ad potestates et domiuia rerum concedenda sufficit ut minister aut dominus tradat , et alter praesens ea acceptet sioe contactu rei traditae.

Secunda sententia vero affirmat et hanc tenent d. Thomas Sanchez 16 Bon. 17 et Pal. <8 cum Val. Sa et Con. Ratio, quia Christus sic iostituit conferri ordinem , prout suadent praxis ecciesiae et formae verba quae ( ut ait d . Th. ) videntur ostendere quod tactus materiae sit de essentia sacramenti. Et haec sententia cumsit satis probabilis, omnino in praxi sequenda est, saltem in ordine presbyteratus et diaconatus ; nam quoad alios ordines, probabileest non esse sacramenta, ut diximus n. 737.

743. Dubitatur 4. An ad valorem ordinationis requiratur contactus physicus instrumentorum. Negant alii, quorum sententiam merito pulant probabilem Salmantic.^^ et Roncagl.20. Ratio quia, humano modo loquendo, hoc ipso quod aliquis rem alteri off^erat et alter sigoificet aliquo sensibili signo acceptare illam, iam oensetur acceptare, esto non tangat. Affirmant vero cum sententia communiori Bonac. Ronc. 21 Viva 22 Elbel 23 Mazzotta 24 et Salm. 25 cum Soto Aversa et TruII. ac Escob.26 cum Grao. March. etc. Ratio quia sicut in baptismo, confirmatione, et extrema unctione requiritur, ut suscipiens physice contingat materiam, ita in ordinatione; tum quia talis est usus ecclesiae,unde praesumi tur sic Christus instituisse. Dices: Parvuli non possunt tangere materiam, saltern tactu voluntario, et tamen, si ordinentur, valide ordinantur, ut dicemus n. 782. Sed respondeturquod parvuli nec etiamcon(lo) Parl. 5. tr. 4. res. 18S. (14) P. 4. u. 21. (IS) Suppl. q. a. S. ad 3. (16) Cons. Iil>.7. cap. 1. dub. 2. (17) P.3. n. 11. (18) N. 22 (19) De ord. c, 2. p. 1. dub. un. n. 12. (20) P. 123 q. S. r. 5. (21) Locc. ce. (22) Q. 7. (23) N. 18 (24) T, 3. p. 228. (2&) Ibid. n. 14. i26) N.184

CAP. II. DE 9ACRAME

tactum moralem possint adhibere, unde recte dicunt Salmant. quod ipsi tantum valide ordinentur, in quantum or4inatio ipsis est voluntaria voluntate ecclesiae, sicut eisdem est ablutio in baptismo. Et cum haec sententia sit etiam probabilis, recte dicunt dd. praefati, omnino in praxi tenendam. Merito autem dicit Esc. < sufficere quoad Yalorem, quod materia una manu tangatur. Et pariter merito cum communi censent idem Escob. 2 ac Pal. 3 Croix^ €um Gob. et Salm. & cum Vasq. Con. Bon. et Aversa, sufficere tactum mediatum, nempe si contingatur calix, patena, aut liber medio aliquo velo vel chirolheca; qui enim sio tangit, in omnium sensu vere taugere dicitur.

744. Notandum autem hic 1 . quod in 'Ordinibus sacris conferendis requiratur ut ab eodem episcopo qui formam profert materia tradatur, quia cum talis sit usus ecclesiae, sic censetur Christus instituisse, ita d. Thom. 6 Sanch. ^ et Salmant. Secus vero esse docet d. Thom. cum aliis cit. in collatione or• dinum minorum. Notandum 2.quod si conferanlur ordines ab episcopo, alio tamen celebrante missam pro ipso, valida erit ordinatio, sed illicita, prout declaravit s. c. gen. habita an. 1715. coram Clemente xi. et confirmavit Innocentius xiii. in congregat. die 5. februar. anno 1722. Ita refert n. p. Benedictus 9.

745. « Resp. 3. Ostiarius ordinatur traditione clavium ecclesiae, lector libri lectionum, exorcista libri exorcismorum, acolythus ampuUarum vacuarum vel saltem unius, et candelabri cum cereo extincto, quia eius est praepar arelumen, vinum etaquam ad missam (An autem materia acolythatus sit traditio urceolorum velcandelabri. Respoiidetur esse utrumque cum s. Th. Salmant.^o etc. contra alios. Character vero, iuxta sententiam affirmantium omnes ordines esse sacramenta, proba^^iUus imprimitur in porrectione ur(i)N.184. (2)L.c. (5)P. 4.U.20. (4)N.2i;57. (5) Ibid. 11. 19. (G) Suppt. cju. 58. art. 1. ail X {1) Coiis. lil). 7. c. 3. UuIj. S (8) Ib. u. 22.

^9) Df sviodo I. 8, c. 11. n. 7. Do oidin«

iTO ORDINIS DDB. I. '551

ceolorum, prout proximius ad sacrifi*» cium deservientium, ut Sanch. et Boi nac. cum Salm. ^^). Subdiaconus traditione calicis vacui cum vaCua patena superposita, quia illius est haec ad missam praeparare : diaconus impositione manus et traditione libri evangeliorum, quia eius est (Ministrare ad altare, ut habetur in pontificali ) catechizare, caotare evangelium, et cum facultate parochi praedicare, baptizare, eucharistiam dare (In necessitate tamen iuxta dicta n. 116. v. Certum et n. 237. Qu. 1 .). Sacerdos traditione calicis cum vino, et pateuae cum pane, addita forma, qua datur potestas sacrificandi, deinde impositione manus, addita alia forma, qua datur potestas remittendi aliis peccata. Vide Fili. <2 Reg. Bon. Diana ^^. »

746.Quaeritur 1 . Quaenam autera sit materia et forma subdiaconatus. Apud graecosestmanuum impositio; apud latinos dubitatur 1. an sit calix cum patena, vel liber epistolarum. Alii dicunt materiam proximam esse solam traditionern calicis vacui oum patena, ex conc. carth. iv.' et florent.^s cum sua forma; Videte cuius ministerium iwbis traditur^ ita vos admoneo ut ita vos exhibeatis, quod Deo placerepossitis. Alii vero dicunt materiam pariter essentialem esse traditionem libri epistolarum, ut dicunt Escob.i^ et Filliuc. Dic. Aversa Med. Tann. etc. apud Croix ^t. Ratio istorum, quia adhuc speciale munus est subdiacoui solemniter epistolas legere. Negant hoc tamen Habert et Salm. cum d. Th. Mag. sent. Vasquez Gon. Val. Bon. et Pal. qui dicit primam sententiam esse certam.Ratio quia nulio iudicio deprehenditur ecciesiam instituisse ritum illum, ut materiam necessariam huius ordinis: iam enim dicunt, per traditionem calicis et patenae sufficienter significari ministerium praecipuum subdiaconi, nimi« rum ministrandi,diacono panem et vi* num oblatum, ut sacerdoti tradat. Hig

c. 3. [). 2. u. 17. (11) Ibid. (12) T. 9. c. 2. (13) P. 3. l. 4. rcs. 186. 187. ct p. 8. l. c.

C. S. (IB) SCss. ull. S- 6. (16) L. 23. n. 170, (IT) N. 2149. (18) De ord. c. 3. 5. u. 19.

De Ligorio. M07\ II.

36

562

tamen non obstantibus, censeo cum Crowt 1 in praxi sententiam, nempe quod tam traditio calicis, quam traditio libri epislolarum sit materia proxima subdiaconatus, sequendam esse utpote non improbabilem.

747. Dubitatur 2. an calix et patena in ordinatione subdiaconatus debeant esse consecrata. Nulli dubium ex necessitate praecepti, sed neganl Diana Bon. Henr. ex necessitate sacramenti ad valorera; sed afiirmandum cumPal. Dicast. Sylv. et Salm. 2 quia ministerium subdiaconi tdtum est circa vasa, et ideo debent esse proprie ecclesiastica sive sacra, ad diflferentiam sacerdotis initiandi,cuiusministerium, cum non sit circa vasa, non requiritur ut vasa sint consecrata, prout tenent Salmant.^cum Dicast. Et hoc Tamb. * dicit esse moraliter certum. Sed buic pariter contradicit Croix 5 cum Pal. Di3ast. Sylvest. quorum sententia in praxi etiam sequenda videtur.

Exdictissequitur, munus subdiaconi esse tradere diacono calicem et pate□am , item panem et vinum tanquam oblationes populi praesentare, deinde 3anere solemniter epistolam, etiam deferre crucem in processionibus.

An autem peccentgraviter subdiaconi et diaconi solemniter rainistrantes in piortali. Probabiliter negatur cura Vall. Vill. March. Diana et Salm. 6 contra alios, quia neque rem sacram conficiunt, neque operationes eliciunt quae ex opere operato conferant gratiam, cui ipsi obicera per peccatura ponant; peccabuut taraen saltem venialiter. V. de hoc puncto fuse dicta de sacram. in genere n. 38.

748. Quaeritur2. Quaenam sitmateria et forma diaconatus.

Prima sententia dicit esse solam traditionem libri evangeliorum cum sua forma: Accipe Spiritum sanctum adrobur^ et hanc tenent Palaus' Bon. 8 et Vasq. Val. Regin. Vill. Diana et TfuII. apud Escob. 9. Atque huius sententiae

(1) N. 2149. (2) Ibid. a. 22. (3) Ibid. (4) C. 5. S. 2. (S) N. 21S0. (6) Ibid n. 23. (7) P. 4. u. iO. (8) P. 5. 11. 4. (9) L. 23. u. 16S. (10) Suj^pl. 57. aiL S. ad (11) T. 7. p. S89.

videtur expresse esse d. Thom.^o cunv dicat: In ipsa libri datione imprimitur c/iarac^er. Ratioquia in concilio florentino sola traditiolibri evangeliorum assignatur pro materia diaconatus. Et licet manuum impositio sit necessaria ex praecepto ecclesiae, tamen non est de essentia, cum sit ritus dumtaxat ab ipsa ecclesia, sive ab apostolis introductus, ut loquitur Gregor. xi. in cap. Presbyter de sacram. non iterand. ubi sic dicitur: Presbyter et diaconus cum ordinantur, manus impositionem tactu corporali {ritu ab apostolis introducto) recipiunt,

Secunda sententia vero dicit esse solam impositionem manuum, et hanff tenent luenin. n Merbes. 12 Tournely Habert cum Morino et Becano, item Scotus s. Bonav. Caiet. et Durand. ap» Esc. ^5. Probatur 1. ex Act. 6. ubi cum sermo habeatur de ordinatione primorum diaconorum, tantum irapositionis manuum fit mentio: Orantes imposue^ runt eis manus. Probatur 2. ex concilio carth. IV. 16 ubi dicitur; Cum diaconus ordinatur, solus episcopus manus super caput eius ponat. Probatur 3. ex ritu* ecclesiae graecae, in qua diaconi per solam impositionem manuum ordinantur. Probatur 4. ratione, quia illa est materia sacramenti, in cuius applicatione traditur Spiritus sanctus, nerap» gratia sacramenti; cum vero in imposi-» tionc manuum tradatur diaconis Spiritus sanctus, ut patet ex forma, Accipe Spiritum sanctum ad robur etc^ ideo sola impositio manuum est materia essentialis diaconatus; et quod revera m illis verbis, Accipe etc. tradatur Spiritus sanctus, clare (ut diximus) ostendit Trident.i^ubi: Siquis dixeritper sacram ordinationem non dari Spiritum sanctum^ ac proinde frustra episcopos dicere: Accipe Spiritum sanctum^ anathema sit. Nec obstat textus oppositus in dicto cap. Presbyter; nam (ut respondet Bellar.is) huiusmodi impositio manuura dicitur ab apostolis introducta, non quia ipsi

(12) P. 293. q. 48. (13) Praol. iIk-oI. de oid. (j, 6. ail. 5. (14) C. 7. i. 6. (15) N. 167. (16) Can. S. (17) Scss. 23. cau 4.

(IH) De ordiuc c. 9.

tJAV. II. DB SACRAMt

li/am instituerint, sed quia acceptam a Domino primi executi sunl.

Tertia sententia vero dicit ulramque (nempe traditionem libri et impositionem manuum) esse materiam essentialem, ita Bellarm. i Lugo 2 Petrocor. 3 Laym. * Holzm. 5 Salm. « cum Dicasl. Oran. etc. ac Escob. ' cum Con. Soto etLed.Ratio quia ecclesia ex potestate a Christo sibi tradita, quoad graecos determinavit materiam essentialem diaconatus esse solam impositionem manuum, quoad latinos vero, praeter impositionem, esse traditionem libri. His positis, dico primam sententiam esse probabilem, secundam probabib'orem, tertiam adhuc probabilem et ideo 0mnino in praxi sequendam, utpote spectantem ad valorem sacramenti.

749. Quaer. 3. Quaenam sit maleria et forma presbyteratus. Adsunt pariter tres sententiae.

Prima sententia quamtenent Fagn. 8 Sotus9,item Ang. et Nugnus apud Salmant.iodicit materiam esse solam traditionem instrumentorum, et formam verba illa quae profert episcopus in traditione instrumentorum, nempe: Accipe potestatem offerendi sacrificiumDeo, missasque celebrandi tam pro vivis quam pro defunctis^innomine Domini. Ei hac sola materia et forma dicunt tradi potestatem tam sacrificandi quam absolvendi peccata. Probant ex decreto Eugenii iv. ad armeuos (relato a Croix 11) ubi dicitur: Ordo presbyteratus traditur per calicis cum vino^ et patenae cum pane porrectionem. Sed haec sententia communiter a dd. non est recepta. V. SahTi.i2. Decretum autem Eugenii quomodo intelligendunoi sit, infra explicabitur.

Secunda sententia quam tenent Bellarm.i3Estiusi^ Laym.is Holz.ie Esc.i' cum Scoto Con. et Henriq. ac Salm.^8 cum Vasq. Ledesm. Diana etc. dicit ia ordinatione presbyteratusduplicem es(1) Dict. c. 9. {%) De •acram. d. 1. n. 101. (5) T. 4. p. 228. q. 4. (4) C. 8. o. 2. (8) N. 70. (G) Dc oidine c. 3. p. 4. n. 28. (7) N. 167.

(S) lii cap. Prcsbytei', de i>acram. nou ilcrand. i©) 4. d. 24. q. 1. arl. 1. (10) Ibid. p. S. n. 40. Ui) N. 2128. a2^ Dc ordiac c. 3. p. S. n. 41.

VTO ORDIJNIS DUB. I. Stxi

se materiam essentialem, nempe tr» ditionem instrumentorum, qua tradi» tur potestas super corpus Christi reale, scilicetsacrificandi, cum forma: -4c cipe potestatem^ etc. ut supra; et impo» sitionem manuum qua traditur potestas super corpus Christi mysticum, id est absolvendi peccata, cum forma:^ccipe Spiritum sanctum^ quorum remi" seritispeccata^remittuntur eis. Quod requiratur traditio instrumentorum cum forma: Accipe potestatem etc. probant ex decreto Eugenii supra relato, et ex d. Thoma 19 qui dicit:/« ipsa datione corlicis sub forma verborum determinata character sacerdotalis imprimitur.Qiiod autera requiratur etiam impositio manuum, probant ex Scriptura 20 ubi dicuntur Paulus et Barnabas ordinati fuisse sacerdotes per irapositionem manuum: Tunc ieiunantes et orantes im~ ponentesque eis manus dimiserunt illos. Et quod forma huius impositionis manuum sint verba: Accipe Spiritum san^ ctum etc. probatur ex eodem Trid.21 ubi declaratur per sacram ordinationem dari Spiritum sanctum, nec frustra episcopum dicere: Accipe Spiritum sanctum. Unde, cum impositione raanuum dicitur ab episcopo: Accipe Spiritum sanctum cic, tunc perficitur sacramentum, et eius gratia confertur.

Tertia sententia vero probabilipr, quam tenent Iuen.22 Conc. 23 et Petr.24 cum s. Bonav. et Arc. ac Tour, 25 cum Martene Becano Menardo etc. dicit tradi utramque potestatem sacerdoti sa-« crificandi et absolvendi per solam secuudam manuum impositionem. Dici-« tur secundam^ nam in ordinatione pre" sbyteratus episcopus ter manus impo-< nit: Primo quando manus extendit nihil dicens; secundo quando una cum pre-» sbyteris extendit manus super initiandos et fundit preces; tertio quando post communiouem dicit: Accipe Spi' ritum sanctum etc. Dicunt igitur utram'

(13) De ord. c. 9. (14) 4. d. 24. $. 24. (IS) C. S (16) N. 70. (17) N. 1S8. (18) Ibid. n. 33 (19) Q. 37. art. S. (20) Actor. c. 13. v. 3.

(21) Sess. 23. can. 4. (22) T. 7. p. 389.

I (25) T. 10. p. 31. n. 4. (24) T. 4. p. 252.

I (2S) Loc. cil. art. 2. coucl. 2.

564

que potestatem tradi, non in prima (ut certum est apud oranes), neqoe in tertia; nam tertia iam supponit consecratos sacerdotes, dum ipsi cum episcopo iam consecrant eucharistiam , sed in secunda, qnando episcopus extendit manus cum presbyteris, ut patet ex Tridentino ^ ubi : Ministri extremaeunctionis sunt^ aut episcopi aut sacerdotes ab ipsis rite ordinati per impositionem (nota) manuum presbyterii^hoc est, quae fit ab episcopo cum presbyteris assistentibus. Probatur 1. haec sententia ex Scriptura, ut supra, ubi de sola impositione manuum fit mentio. Dicit autem Tridentinum2 quod sacrae litterae gravissimis verbis docent ea quae ma~ xime m diaconorum et sacerdotum ordinatione attendenda sunt; ergo si sacrae litterae tantum deimpositione manuum verbum faciunt, dicere debemus praeter manuum impositionem nihil aliud esse in ordinatione essentialiter Qecessarium, et hoc denotat verbum iUud maxime: alia vero solum requiri tanquam partes integrales, nempe ad slariorem acceptae potestatis declarationem. Probatur2. Quia graeci per solam impositionem manuum ordinantur: ergo si valida est ordinatio grae2orum per solam manuum impositionem, ita etiam valida habenda est ordinatio latinorum, cum totus valor sacramentorum pendeat ab ipsorum materia et forma institutis a Christo Domino, qui (ut patet ex Script.) pro materia ordinationis impositionem manuuminstituit. Accedit id quod advertit Bened, xiv. 3 ex doctissimo Martene, quod instrumentorum traditio non prius invecta sit quam a saeculo viii. vel IX.; unde, si prius sacerdotes per solam impositioneui manuum valideordinabantur, cur non hodie?

Respondent aa. secundae sententiae, Christum instituisse materias et formas sacramentorum in genere, et reliquisse ecclesiae potestatem eas determinandi in specie, ac iustis de causis mutandi, modo adhibeat res et verba ex(!) Spss. 14. c. S. (2) Sc9s. 23. c. 2.

^5) De sviioJo l. 8. c. 10. p, S. (4J L. c. d. 10.

primentia cuiusque sacramenti efFe* ctum.Sed hanc sententiam in tract. di sacram. in gen. num. 12. asseruiraus esse minus probabilem , et diximus Cbristum in specie deterrainasse raaterias et formas (quoad substantiara) omnium sacramentorum; non enim habetur (ut dicit praefatus papa Bened. XIV. *) unde suflBcienter probetur qucd Christus hanc potestatem ab adversariis suppositam tradiderit ecclesiae, imo oppositum potius eruitur ex Tr^dent. 5 ubi dicitur, ecclesiara nuliara habere potestatem circa sacramentonim substantiam (ad quara certe pertinent raateriae et formae), sed tantum circa eorum dispensationem. Nec obstat quod Eugenius iv., ut supra, assignaverit pro materia presbyteratus traditionem instrumentorura cum forraa: Accipe potestatem etc. Nam sapienter respondet idem papa Bened. xiv.6 cura Morino Becano et Menardo Eugenium tantum ibi locutum fuisse de materia et forma integrali quam intendit tradere armenis qui optabant aggregari ecclesiae latinae, et ideo non fuit opus eis assignare impositionem manuum, cum illi iuxta ritum graecorum, quo prius ordinabantur, iam eam adhibebant.UndedicimusEugenium non quidem mutasse materiara etforraamhuius sacramenti, sed tantum impositioni manuum superaddidisse traditionem instruraentorum, tanquam partem integralem, ut diximus.

luxta autemhanc tertiam sententiara, quae ex intrinsecis fundamentis (speculative tameu loquendo) probabilior mihi videtur, discrepant praefati huius sententiae auctores in assignanda forma presbyteratus; alii enira,utPetroc. (cui in parte consentit Lugo') dicit esse verba quae proferuntur in traditione calicis et patenae: Accipe poiestatem etc^ quia (ut ait) manet moralis connexia inter impositionem et praedictam formam in traditione instrumentorum. Verum Morinus et Tourn. 8 forle probabilius diount formam esse oralionein

(S) So«s. 21. c. 2. (0) Loc. eil. n. 5t.

(?) Dv merstm. dal. 2. a. 99. (d) Lv»«;. ci&.

CAP. II. DE SACBAMEN

quae m Ipsa impositione dicitur ab episcopo, verba autem: Accipe Spiritum sanctum etc. quae dicantur in tertia impositione, inquiunt esse tantum declarativa et confirmativa rei peractae, nempe Spiritus sancti iam coUati in secunda impositione. Dixi autem speculative loquendo hanc sententiam esse probabiliorem, nam cum secunda sententia sit etiam probabilis, haec in praxi omnino sequenda est. Quapropter bene advertit Croix < quod ordinatio facta sine secunda manuum impositione tota repetenda sit, ut etiam declaravit s. c. apua Benediot. xiv. 2. Ratio quia qui non accepit potestatem supra corpus Christi verum,nec etiam potuit accipere potestatem super corpusChriBti mysticum. Si vero ordinatio facta fuerit sine tertia manuum impositione, haec tantum supplenda est.

750. Sed hic, posita sententia in praxi tenenda, quod traditio iostrumentorum sit etiam materia essentialis huius sacramenti, dubitatur 1. An sit de necessitate sacramenti, ul una cum calice et patena tradatur etiam utraque species, id est panis et vini. Negant probabiliter Bonac. 3 Sanchez item Filliuc. Henriq.Diana Dicast. etc. apud Salmanticenses et dicunt quod licet ex praecepto utraque speoies tradenda sit, tamen sufiiciat ad valorem sacramenti ut una sola conferatur. Probabilius vero afHrmant Holzman cum Tauner. Gobat. ac Sporer et Salmaniicens. ^ cum Granad. Philib. Ledesra. Villalob. Aversa Diana (seipsum retractante) etc. Ratio quia per traditionem unius speoiei non datur potestas directa ad totum sacramentum, et cum potestas sacerdotalis ad sacrificandum sit indivisibilis (prout diximus de eucharistia num, 306.), et propterea non possii tradi nisi ad integrum sacrificium oCferenduiii, sequitur quod si ad utramque speciem consecrandam non detur, ad ouUam detur. Et cum haec senleniia sit probabilis imo probabi(!) K. 124^. {2) L. c. n. 13. (3) P. 5. n. 3. ;4) L. 7. c. 5. d. 12. n. 17. (S) De ord. c. 3. p.
751. n. 4S. (G) U». u. 47. (7) N. 2iSt. (8) N. 25. lS))L.7.c.8. $.2. n.S. (lO^ N. 80. (II) N. 2iu3.

TO ORDJNIS DUB. I.

h"or, omnino sequenda est in praxi, ut recte ait Croix

751. Dubitatur 2. An valide ordinaretur qui tangeret hostiam et non patenam. Affirmant commuoiter Spor. 8 Tamb.9 Holzm.^o cum aliis, utque fera certum habent Vasquez Concin. Pal. et Schilder apud Croixii. Ratio quia hostia etvinum sunt materia substantiahs sacerdotii, quibus principaliter significatur potestas in corpus Christi, et propter solam decentiam ex praecepto ecolesiae usurpatur calix et patena. Et idem consequenter dicunt Sporer et Tambur. 12 si tradatur calix cum vino et hostia ibi immixta vel imposita sine patena. Haec sententia revera videtur probabilissima. Sed LaCroix3 refert, duos dd. a se consultos talem ordinationem iudicasse dubiam, et idem videntur sensisse Bass.*^ et Bonac.^5 qui dixerunt tutius esse attingere immediate ipsam patenam et hostiam^ iuxta ritum ecclesiae, ne ordinandus periculo se exponat non recipiendi ordines, Etenim in decreto Eugenii assignatur pro materia presbyteratus calix cum vino et patena cum hostia. Et in pontificali dicitur: Et cuppam calicis et patenam simul tangunt. Quapropter Croix (oui adhaeretMazz.i')non immeritodicitconsultumesse ut talis ordinatio repetatur sub conditione; quamvis enim primasententia ferecerta videatur, tamen Lugo loquendo de sacramento baptismi, sic ait: Licet sententia negans valorem sacramenti non aestimetur probabilis^ nihilominus foret sufficiens motivum reiterandi^ quia prudenter formidare possumus^ ne forte sit probabile quud sit invalidum., aut saltem ne accedente iudicio plurium dd. id successa temporis fiat probabile. Atque *9 tractans de sacramento ordinis, idem asserit, dicendo, quod esto quis quiescere posset in prima ordinatione propter aliquam sententiam aestimatam morali<« ter certam, tamen non peccabit, si staote sententia opposita aliorum pro

(12) Locc.cc. (15) Loc. ci; (14) T. 1. « OfJo u. 2. (IS) P. 3. n. U, (i«) lbi»l.

(17) T. 3. I». 22a. V. Quaci. 2.

(18) Resp. mor. I. i. iliih. i. (19) Ib. dub. Z\

m

Dullitate sacramenti, ad maiorem animi quietem iterumsub conditione ordinetur^ quod etiam episcopus licite in gratiam eius poterit facere. Et ratio videtur esse, quia ipsa auxietas de dubio, modo sit vehemens, iusta esf causa ordinationem sub conditione iterandi. Et idem sentit Croix ^ cum Gob., qui ait posse sacramentum baptismi iterari propter dubium non aperte vanum.

752. Dubitat. 3. An valide ordinetur sacerdos qui tantum calicem et palenam tangit, non autem hostiam.

Prima sententia negat et hanc tenent Habert2, item Baucius atque Vill. apud Escob. 3, item Berual. Faber et Ferdinand. apud Croix*. Hi dicunt hunc deBere iterum sub conditione ordinari, ut a dubiis liberetur, et ab hac sententia non disseutiunt Bonac. et Bass. allati in dub. praeced. diceudo tutius esse attingere patenam et hostiam, ne ordinandus periculo se exponat.

Secunda sententia vero communis et verior affirmat et hanc tenent Sanch.s Wigandt 6 Gonet et Isamb. apud Habert 7 Mazzotta » Diana 9 et Salmant. w cum Vasq. Aversa TruU. etc. ac Esc. cum Led. Vega Marchino Vict. Nugn. Dicast. etc.,item Scot. Val. Con. Sporer Rodr. et Gob. apud Croix*^ Ratio, tum quia non praescribitur ab ecclesia tactus immediatus hostiae, sed tantum palenae, ut patet ex pontificali ubi sic habetur: Pontifex tradit cuilibet calicem cum vino et patenam suppositam cum hostia^ et ipsi illam accipiunt inter indices et medios digitos; et cuppam calicis et patenam simul tangunt. Tum quia vinum in calice contentum certe non tangitur immediate, ergo nec requiritur ut hostia immediate tangatur; unde tum ob has rationes, tum ob communem doctorum consensum bene dici potest haec sententia moraliter certa. Caeterum recte advertunt Salm.<2 curandum esse ordinando , tam calicem quam patenam et hostiam (quo melius)

(1) N. 214S. (2) T.7. p.l72. q. >£. (2) N. 188 ttlQO. (4)N. 2io2. (S)Cong. i.^. c.i.J.2.n.9 (6) Tr. IS. u.ll. el 43. (7) L. c. (B) T.3. p. 229, (9) Pai t. 10. Ir. 16. »csoI. 89. (10) Dc ojdine c. t- p. i. (lub. unic. n. 21. (li) Dict. u. 21a2.

contingere, ut ab omni scrupulo se eximat.

753. Dubitatur 4. An valide ordinetur qui solum calicem immediale tangit, sed non patenam.

Prima sententia quam tenent Roncaglia «3 Croix^' cum Pal. Dic. <5 et Mazzotta 16 dicit hunc reordinandum sub conditione, tum quia in pontificali, ut supra, praescribitur tactus tam calicis quam patenae, tum quia tactus patenae alias tunc esset potius moralis quam physicus.

Secunda sententia vero quam tenent Pal.i7 Esc.*8 Diana 19 cum Bauny et lo. Petit.Tamb.20cumVasq.VaI. Hurt. etc, item Conc. Aversa et Trull. apud Salmant.2J^ dicit hunc esse valide ordinatum , quia calix et patena tunc moraliter faciunt unum. Ethanc sententiamPraepos. et Bosco apud Croix 22 vocant moraliter certam, ego taraen censeo eam tantum probabiliorem , sed primam non improbabilem, et ideo in praxi tenendam: quapropter dico , sub conditione talem clericum esse reordinandum.

754. Notandum quod carens ordine sacerdotii vel episcopatus, invalide exerceret eorum munera. Carentes autem aliis ordinibus, liciteeos exercent, si ordines sint minores, illicite, si maiores. Hinc graviter peccat clericus qui sine ordine officium diaconi vel subdiaconi solemniter exercet et incurrit ipso facto irregularitatem et excommunicationem, sed hanc ferendae sententiae, ex c. 1. et 2. de cleric. nonor'din. min. Vide de hoc puncto dicenda l. 7. de irregul. n. 360. Utrum autem eamdem poenam incurrant laici taliter ministrantes. Vide dicta de sacram. bapt. n. 116. v. Sed dub. 1. ubi negativam sentCHtiam tutati sumus.

755. Hic aiiqaa libet adnotare de ordinatione episcopi, et 1 . Episcopus non potest valide ordinari , nisi ab alio episcopo, ex apostolo ad Hebr. 7.; Maior

(12) L. c (15) P. 12». q. 5. r.o. (14) N, 21J4. (£5) De ordinc n. 20o. (16) T. 3. p. 221),

(17)?.4. n.20. (18)N.l84. (19) P.6.ir. 8. r. 19. (20) L. 7, c. S. §. 2. u. G. (21) Do ord. c. 2, p.

1. dub. uuic, n. 21. (22) L. e.

CAP. II. DB SAGRAM

a minorinon benedicitur. ItaPal. Sanchez Vasq. etc. communiter cum Salmant.i. Ad talem autem ordinationem plura concurrunt, nempe impositio libri evangeliorum super scapulas ordiDandi , unctio coronae ordinati et impositio manuum trium episcoporum, item tradictio baculi et annuli , ut Croix 2 .

Utrum vero ad valorem exigatur tiium episcoporum assistentia extra casum necessitatis. Certum est 4 . quod haec requiratur ex necessitate praecepti, ex nicaeno i. c. 4. et carthag. 11. cap. 7. Certum 2. videtur, excommissione pontificis in casu necessitatis valide fieri ordinationem ab uno episcopo, ut asserunt Croix 3 Salm.* cum aliis fere communiter, contra Pal. et Aversa. Sic enim communiter dicunt fecisse apostolos cum episcopos ordinabant; et sic fecisse plures pontifices lestatur Carden. et plures apud CroixS nbi adest etiam decretum s. c. quo diciturtalem ordinationem esse validam.

Ad quaesitum autem alii dicunt tres omnino requiri, et ita sentiunt Tour. 6 et Holzm. item Bellarm. Vasq. Con. Pal. Barb. etc. apud Salm. 8. Sic enim scripsit Damasus papa^: Quod enim episcopi non sint, qui minus quam a tribus si7it ordinati episcopis^ omnibus patet. Alii tamea negant ut Sanch. s. Anton. Az. etc. cum Salm. i^. Ratio quia in pontificali rom. uuus tantum episcoporum dicitur consecrator, alii vero assistentes; in aliis enim sacramen^is unus tantum minister requiritur. Et probant ex can. 4. apostolorum apud Clem. ubi ex decreto Simonis apostoli dicitur : Si aliquis ab uno episcopo ordinatus fuerit^ is qui ordinatus fst deponatur. Si deponendus est, ergo est vere ordinatus. Utraque senlentia esl probabilis, unde in praxi omnino priraa sequenda est, ut patet ex prop. A. damnata ab Innoc. xi. Et ratio est, quia cum valde sit probabilis sententia (ut diximus n. 738.) episcopatum csse verum sacramenlum distinctum

(1) Dc ord. c. 4. dub. unic. n. 2. (2) N. 2148. {o) N. 2147. (4) De ord. c. 4. dub. unic. n. 4.

'0 N. 2247. (6) Piael. tliool. dc ord. qn. 6. a. l. de niittiaro elc. (7) N. 76. (8) Ibid. n. 6.

ENTO ORDINIS DUB. I. 567

a presbyteratu, tenemur utique in ^us ordinatione tutiorem partem sequi ad vitandum damnum commune; nam alias sacerdotes ab hoc episcopo ordinati manerent dubie ordinati.

756. « \ . Potest episcopusextra dioecesim suis subditis conferre primam tonsuram, quia non est ordo. Bou. et alii cum Diana contra Sanchez Barbosa etc. »

Sed hoc non est certum. Quaeritur igitur an episoopus possit conferre tonsuram in aliena dioecesi sine licentia episcopi loci. Negat Sanch.12 cum Salzedo et Barbosa *3 cum Garcia Campanile Acunna et Narbona , quia in Trident.<< vetitum est episcopis exercere pontificalia in aliena dioecesi sine licentia eius ordinarii , et cum prima tonsura sit ordo, ut putant, non potest conferri sine pontificalibus. Affirmant vero cum Busemb. ut supra, Bonac. Tolet. »6 et Azor. Henr. Vill. Molf. etc. apud Barbos. et Lopez Barbat. ac RebufiF. apud Sanch.". Ratio quia , cum sit sententia communior et probabilior inter theologos , quod tonsura non sit ordo, ideo bene potest et solet conferri privatim sine pontificalibus, ad quod non requiritur licentia episcopi loci.

757. « 2. Quando dubium occurrit an ordo sit vere collatus, v. g. quia materia fuitdubia, iterari potest et debet sub conditione. Quando vero sunt rationes utrinque probabiles pro nullitateetvaliditate, ait Diana^s ex Gran. posse iterari sub conditione; imo debere, si sit episoopalis vel sacerdotalis, v. g. si sacerdos vel episcopus non tetigisset vasa sacra aut illud instrumentum , in cuius porrectione imprimitur character. Excipit tamen sacerdotem, qui immediatetetigitpatenam, sed noa hostiam. Eum vero qui non tetigit calicem et patenam, dum forma proferebatur, sed paulo post, posse quidem ad maiorem animi sui quietem sub conditione iterum ordinari, non tamen es(9)Ep.4.conlra cUoreiHSC. (iO)Ib.u.8. (ii)F.4. ir. 4, r. i4o. (i2) Cons. I. 7. cap. 1. dub. SO. n. 2. (13) In Trid. sess. 6. c. 8. de reform. (14) L. c. (IS) P. 2. n. 5. 'iG) Lil.. 1. c. 48. u. C. aliu c. 49. u. 4. (yi) Locc. c«. (18) P. S. l. 5. r. 47.

568

necessariam docet Liigo*. Recte autem notat Diana^, eti^msi quis timeat ne invalide ordinatus sit aut non recordetur se tetigisse sacra yasa aut se non tetigisse imaginetur, non illico iterandum esse ordinem , cum sola oblivio vel timor non sufficiat ad prudens ac rationabile dubium vel probabilitatem. »

758. Quaeritur quomodo supplendi sint defectus commissi in ordinatione. Distinguendum : Si defectus est circa accidentalia, nempe si defuerit unctio manuum presbyteri initiandi , tunc quamprimum suppleri debet ab eodem episcopo, si fieri potesl: ita Sanchez 3 ElbeH CroixS ac Salmant.^ cum Soto TruU. et Aversa. Alias taliter ordinatus, si non curaret huiusmodi defectum suppleri vel ante suppletionem in ordine suscepto ministraret, peccaret graviter, npn vero incurreret irregularitatem, ut recte advertunt Salm. ' et Sanch.8 cum Sylv. Soto Tamb. Ang. et Arm. quia est irregularis qui ministrat in ordine quem non habet , sed hic vere ordinem babet. An autem qui ministraret ante suppletionem , quae fieri deberet, alicuius defectus dubie essentialis circa valorem ordinationis incurreret irregularitatem. Videtur negandum ; nam qui est dubie ordinatus non potest dici absolute non ordinatus. Notandum autem hic \ . cum Salmant. 9 Sanch. et Soto hoc non intelligi quando defectus esset in re levi , sed tantum in gravi, nempe si defuisset unctio manuum, aut etiam, addunt Salmant. citantes Sanch., si presbyterandus non protulisset verba consecrationis cum episcopo, sed hoc non dicit Sanch.,imo*<^tantum dicit quod si iqitiandus non dixeritcanonem, talis caeremonia non esset repetenda. Notandum 2. cum Croix et Aversa, quo4 si defectus fuerit occultus, opcuUe supplendus est, ad vilandum scandalui^ et turbationem aliorum.

Si vero defectus est circa essenlia^(1) Resolut. mpr. lib. 1, d. 35. (2) Loc. cil. (.'>) Coiis. lib. 7. c. 1. dub. 15. n. 4. (4) N. 28 JB) N. 2200. el 2201 . (G) Dc o. d. c. 2. i.. 2. u. 23. (7) Ibul. (8) Num. S. (»j Ibid. n. 2«.

h*a, nempe circa materiara et formam^ tanto magis est supplendus. Sed hic quaeresan totum sacramentum sit tuna supplendum. Resp. 1 . Si sacramentum constet duplici materia et forma, ut in ordinatione sacerdotii (iuxta probabilem plurium sententiam), nempe ca-lice cum vino, ac pateoa cum hostia atque impositione manuum ; tuuc si defectus est in parte antecedenti , nimirum in traditione calicis et patenae^ utique totum sacramentum est iterandum, quia potestas supra corpus Christi mysticum fundatur in potestate supra corpus Christi reale; secus vero si defectus est in parte posteriori, quia potestas ad corpus Ghristi verum iam tradita est independenter a parte subsequenti. Ita Saimantri2 CroixiSet alii passim. Resp. 2. Si tantum pars materiae fuerit vel dubitetur an fuerit omissa in ordinatione sacerdotis et e~ piscopi , totum equidem sacramenturai est iterandura; hinc si tradita sit patena cum hostia et calix sine vino, ordinatio tota repeti debet tradendo utramque materiam,ut dicuntElb.i^ et Croix t5 cum Aversa et aliis pluribus; sic omnino tenendum iuxta dicta n. 750. Dicuntautem Salm.*6 hoc quidem tenendum in ordinatione presbyteratus et episcopatus, non autem aliorum. ordinum, quia in eis, si adest probabilitas pro valore ordinis suscepti, non requirituF suppleri defectum, cum ia^ sacerdolio postea suscipiendo omnis illorum potestas recipiatur. Sed hoc non admittendum saltem pro ordine diaconatus, nam in cap. Preshijter^ de sacrament. non iterand. loquens pontlfex de ordinatione diaconorum, dicit quodi^. si impositio manuum sit omissa, omnino sit repetenda, etsi probabile sit sck lam tradilionem libri esse de essentia.

759. An autem huiusmodi defectus , tam essentialesquam accidenlales, debeant suppleri terapore designato ad pollationem ordinum.Salm.i? cumGra^ nad. elc. dicunt posse suppleri quo->

(10) L. c. «. S. (11) N. 2200. (12) Ibid. u. 31. (13) N.3204. (14) N. 28. (15) N. 200o. (IG) Dq oidine c. 2. p. 2. «. 52. (17) De ojcdiQe e. 4. p. 6. u. 79

GAP. IX. PE SACRAM

eumqueanni tempore. Communius vero affirmant Croix * et Sanch. 2 cunj Innoc. Panorm. et Arm. ex cit. c. Presbyter, ubi cum fiat sermo de imposjtione manus in prdinatione presbyteri vel diaconi, sic dicitur: Quod si omiS" sum fuerit, non est aliquatenus iteran^ dum^ sed statuto tempore ad huiusmadi ordines conferendos caute supplendum quod per errorem extitit praetermissum. Mihi autem videtur sic distinguendum: si defectus sit circa valorem sacramenti, tunc supplendus est tempore ab ecclesia statuto, ut censet secunda sententia, et hoc videtur non posse negari ex textu mox allato. Secus vero di cendum, si esset defectus accidentaUs. Probabiliter vero dicit Tambur. 3 cum Grao. et Quintan. et Croix ^ cum Aversa et Gob. et aliis universim , ut asserit, quodsi obsolum dubiumiteretur ordo sub conditione vel caeremonia aliqua, poterit iterari quovis die et 1 quovis episcopo, eodemque die pot3runt simul conferri ordines tam maiores quam minores , adhibitis soiis so'.emnitatibus probabiliter necessariis ad valorem.

760. « Resp. 4. Episcopus non potBSt ordinare nisi subditos, vel ratione originis ( si scilicet in eius dioecesi sint □ati ), vel ratione domicilii, ex voluntate istic perpetuo habitandi, vel ratione beneficii in sua dioecesi existentis. Diana 5 Layman Praep. etc. commun. (Vel , adde, ratione familiaritatis seu famulatus, ex Trid.6 de quo vide dicenda n. 780. Ordinans autem non subditum sine licenlia sui ordinarii, suspenditur per annum a collalione .jrdinum, ut habetur in c. Nulluset cap. Eos qui, de temp. ordin. in 6.). Quocumque au-r tem horum raodorum sint subditi , licite eos ordinat, ut habetur in c. Cum nullus^ de tempore ordin. in 6. et ex communi. Henriq. Less. »

761. Notandum autem est l.exTrident. 8 definitum esse solos episcopos

(I) N. 2200. (2) L. clt. n. 7. (3) L. 7. c. S. $. 2. n. 13. (4) D. n.2200. {&) P. 8. t. 2. ics, 8. (G) Sess. 23. c. 9. (?) Lib. 2. c- 34. il. i9.

(8) Scss. 23. can.7. (9) Siipi.I. q. 3. a.t. 2 <iO) Dc oidlnc c. 4. |>. i. u. 13. 14. ct i^.

INTO ORDINIS DUB. f. 569

esse ordinarios sacramenti ordinis mi* uistros, episcopus vero tantum electus et confirmatus, licet possit praebere Ucentiam subditis ut ab alio episcopo ord i ne n t u r , n equ i t ta m en ordi n are . nisi sit etiam consecratus; episcopus autem consecratus,etiamsi sit degradatus et episcopatum renuntiaverit, valide ordinare potest; est commune cum d. Th.^ Salm.io. Sed hic plura sunt discutienda.

762. Quaer. . aa pontifex possU praebere simplici sacerdoti facultatem ad conferendos ordines. Distingue : quod tonsura et ordines minores a quolibetsacerdoteconferri possint excommissione pontificis, est commune cum s. Th. Soto Sanch. Vide Salm. Negant tamen hoc communiterde presbyteratu, tamquam de ministerio excellentissimo qui a solo principe ecclesiae supremam faculfeatem habenle , prout est episcopus, debet impertiri. Ita s. Th.i2 ac Palaus Aversa Nugn. et Granad. cum Salm. 13 contra Escob. cum lunoc. iv. Vasq. Angl. Hurt. etc, qui dicunt nihil obstare quin papa possit simplici sacerdoti facultatem tri^ buere ordinandi etiam sacerdotes; et probant ex conc. antioch. ubi, postquam dictum fuit chorepiscopos posse ordinare subdiaconos, statim additur: Nec presbyterum vero neque diaconum audeant ordinare , praeter conscientiam episcopi^ id est ipso ignorante; ergo poterant ipso sciente et consentiente. Dicunt autem chorepiscopos esse simplices sacerdotes, in quo consentiunt Morinus et Thomassinus apud Tourij. is. Sed recie respondent idem Tourn. <^ Bonac.is et Pal.i^ cum Bellarm. Conc» et Laym. chorepiscopos fuisse vere episcopos, sed sufi^raganeos , qui nop poterant ordinare sine consensu epiSGOpi civitatis, et probant ex eodem concilio antioch.20 relato a TourneIy2t ubi ante verba supra relata dicitur
     Qui chorepiscopi nominantury quamvis ut episcopi consecraii sint etc,

(11) Ib. D. 19. (12) D. q. 28. a.l. (13) Ib. n. 2JJ (14) N. 228. (IS) Can. 10. (16) Piael. iie ord. qiiacst. 6. art. 1. de choreptsc. v. Uua. (17) Ibid. (18) P. 4. 5,. (19) P. 14. n. 9. , (20) D. can. 10. (21) Loc. cil,

670

Quaestio igilur est de diaconatu et subdiaconatu. Alii affirmantut Croixi Holzman 2 cum Vasq. Tann. Henno et Herinc. Ronc. 3 cum Diana Pal. * cum Victor. et Maior. et Escob.s cum Rodr. TruU. Hurt. Gab. Aversa Ang. etc, et probant ex indulto concesso abbalibus cisterciensibus ab Innocent. viii. ann. 1489. cuius buUam testantur observasse Victor. Vasquez et Rodr. apud Frassen. qui refert verba bullae, nimirum: Ne monachi pro suscipiendis subdiaconatus et diaconatus ordinibus extra claustrum discurrere cogantur , tibi et successoribus ut religiosis subdiaconatus et diaconatus ordines conferre possitis^ auctoritate apostolica indulgemus, Alii vero negant ut Sotus Bellarm. Gon. etc. cum s. Th. qui expresse docet ^ papam non posse committere simplici sacerdoti ut maiores ordines conferat. Alii demum probabiliter cura Salm. ' Led. Grau. Aversa Suar. etc. negant de diaconatu, cuius ministerium est immediate ad corpus Christi tangendum, illud fidelibus distribuendo; aflirmant vero de subdiaconatu, quia eius munus non habet relationem tam immediatam ad Christi corpus. Neque huic obstare dicunt Salmant. doctrinam d. Thomae , nam (ut aiunt) s. doctor tantum ibi exclusit ordines maiores, qui semper in ecclesia pro sacris habiti sunt, ut infertur ex verbis ipsius Angelici, qui loqultur de ordinibus, qui habent immediatam relationem ad corpus Christi; sed notum est (ut ostendit Tourn. 8 , utque diximus /. 3. n. 831 . ) quod ordo subdiaconatus non fuerit computatus inter sacros, nisi saeculo xi. ab Urbano 11., ut habetur in cap. A multis^ de aetate etqualit. praefic.^ neque subdiaconatus immediatam habet relationem ad corpus Christi, ut loquitur d. Thomas; soli enim sacerdotes possunt euchariStiam conficere, soli diaconi eam deferre aut ministrare. De indulto autem con(1) N. 2212. (2) N. 8S. V. Dices 3. (5) P. 12S. e.' 2. qu. 1. (4) P. 14. n. 10. (») N. 22S. (6) 5. |). <]. 3. a. 1. ad 5. (7) De ord. c 4. p. 1.11.28. (8) Loc. cit. q. 6. a. 4. (9) N. 29. (10) Scss. 23. c. 10. (iU N. SIQ. (12) Coui.

cesso cisterciensibus conferendi etiara diaconatum, dubitant Salm.9 cum pluribusahis; vel censendum dicunt ia hoc papam secutum fuisse probabilem opinionem eo/um qui dicunt in hoc bene posse pontifices dispensare.

763. Quaer. 2. An abbates possint conferre tonsuram et ordines minores aliis , quam sibi subditis regularibus. Olim bene poterant ex privilegio eis concesso in vii. synodo, ut habetur in cap. Quoniam, dist. 69. Attamen Trid. 10 sic sancivit: Abbatibus ...non liceat in posterum. ... cuiquam qui regularis subditus sibi non sit ^ tonsuram vel minores ordines conferre ...non o6stantibus quibusvis privilegiis ... consuetudinibus etc. Hoc tamen decreto non obstante, dicuntEscob.i^ Sanch.i2 cum Cov. Archid. Felin. etc. ac Salmant. i3 cum Molf. Leand. et Aversa probabilissimum esse, abbates (saltem primates qui episcopalem habent iurisdictionem , ut limitant iidem Sanchez et Salm.is cum Molf. Aversa etc. contra alios qui cum Escob. omnibus abbatibus id concedunt) posse etiam hodie ordines minores conferre non solum sibi subditis , sed adhuc saecularibus , qui litteras dimissoriales a suis praelatis acceperint. Admittunt vero Salm.<6 cum Laym. Azor. Tamb. Leand. etc. quod abbates mitrati et ab episcopo benedicti vel potestatem habentes pontificalia exercendi , ut ait Philib. apud Salm. 17 possint ordinare saeculares sibi subditos vel aiios habentes litteras dimissorias a suis praelatis, quia hi ratione llcentiae suorum praelatorum iam fiunt subditi praediclorum abbatum. Et sic testantur pluries decisum fuisse a s. c. Barbosa Diana et alii apud Salm. 18. Sed omnes istae opiniones hodie non suntamplius probabiles, dura in decreto sacr. congr. conc. edito 17. ianuar. an. 1642. (quod referuntin extensura Croixi^etFagn.^o et de quo etiara mentionem facit Be1. 7. c. 1. dub. 19. n. 20. (15) De ord. c 4. p.

764. u. 5S. (14) N. 23. (IS) L. c. (16) Ib. n. 38. (17) Dc ord. c. 4. p. 2. n. 32. (18) Ib. n. 38. (19) N. 2190 (20) In cap. Aqua, Ue consecr Gccl. a n tf. ad 19.

CAP. II. DE SACRAM

ned. XIV. *) approbante Urbano viii. et inviolabiliterobserYari inbente, statutum fuit , reprobata omni contraria opinione, abbates benedictinos congr. cassinensis seu alterius congregationis vel ordinis aut instituti, habentes etiam iura episcopalia et facultatem ordines minores conferendi , non posse ordinare, praeter suos subditos regulares, alios sive regulares sive saeculares, etiam habentes dimissorias a suis ordinariis. Et ibi imponitur suspensio tam ordinantibus quam concedentibus dimissorias, si aHter egerint. Item hic notandum quod eadem s. c. die 47. decemb. 1718. (ut refert idem Bened. xiv.2) declaraverit in quaclam causa abbatis s. Rufilli, quod etiamsi constaret de territorio separato inquopraedictus abbas habebat iurisdictionem quasi episcopalem, non posset concedere litteras dimissorias suis subditis, eo quod obstabat Trident. 3 ubi dictum fuit : Nec ipsi abbates et alii exempti aut collegia vel capitula quaecumque etiam ecclesiarum cathedralium^ litteras dimissorias ... clerids saecularibus ut ab aliis ordinentur^ concedant^ sed harum ...ordinatio ad cpiscopos, intra quorum dioecesis fines existant^ pertineat. Sunl tamen excipiendi (ut advertit praefatus Bened. xiv. ^) aliqui abbates qui ex privilegio speciali post Tridentinum obtento possunt suis subditis saecularibus litteras dimissorias concedere, utsunt abbas cassinensis ex privilegio Sixti v. et abbas cavensis ex privilegio Pauli v. et alii qui sunt adnotati in cancellaria cardinalis Urbis vicarii.

An autem abbatcs non existentesin aliena dioecesi, sed habeutes propriam et omnem iurisdictionem episcopalem, possiut dare dimissorias suis subditis saecularibus. Affirmant apud Croix * Aversa cum Molfes. qui affert declarationem s. c. et Marchin. qui affert deeisionem rotae. Sed p. ZaccariaC refert

(1) De synodo 1. 2. c. 11. n. 12. (2) N. IS. (5j Sess. 25. c.lO. (4) N. 16. (5) L. 6. p. 2. n.2234. (G) Ihid. (7) Loc. cit. n. 2236. (8) N. 14, 0)N.211. (10)0.9. n. 2. (11) Dcc. I. G. c. 10. *. 22. (12) N. 213. (13) Dc oid.c.4.j). 2. n.SU.

NTO 0RDIN13 DUB. I. 5/1

oppositum sancitum fuisse alias tam a s. c. quam a s. rota. Caeterum abbatea qui possunt ordines minores conferre ex privilegio bene etiam possuot dare dimissorias, ut de mandato Clem. viii. censuit s. c. apud eumd. Croix

764. Hic dubitatur 1 . An abbates qui possunt suos subditos regulares et professos ordinare, possint etiam ordinare novitios suos. Negant Palaus » et Barbosa Sayr. Rodr. etc. apud Escob. ^ , quia novitii non possunt dici proprie regulares et subditi, dum ad saeculum libere possunt redire. Sed probabilius affirmant Laymanio Sanch.<* Escob.^^ cum Suar. et Salm. ^3 cum Leand. et Pell. et probabile putat Croix i'', quia nomine regularium in favorabilibus veniunt etiam novitii.

765. An autem tales novitii debeant ordinari ab episcopo loci novitiatus , an vero originis aut domicilii. Suarez et Henr. apud Croixis tenent ordinandos esse ab episcopo originis vel domicilii. Sed Sanch.ie Pal.i? et Delbene<s, et idem tenetFagn.cum aliisi9,censent bene posse ordinari ab episcopo loci ubi est novitiatus, quia novitii ibi degentes iam habent aniraum ibi perpetuomanendi. Utraque sententiaestprobabilis, ut recle dicunt Croix^o et Mazzotta2i.Modo (omnino addendum dico) novitius per notabile tempus iam manserit in novitiatu et iuramentum praestet ibi (quantum iu se est) perpetuo manendi, iuxta dicenda n. 770. ad 5.

766. Dubit. 2. An abbates ordinantes non subditos valide ordinent. Negant Suar. Aversa cum Croix 22. Sed verius affirmant Sanch. Pell. Tambur. etc. cum Salm. 23^ quia talis facultas iam invenitur abbatibus concessa ia corpore iuris ex d. c. Quoniam, dist.

767. Concilium autem Trident. et decretum s. c. supra relatum videntur interdixisse tantum exercitium talis facultatis, qua de re abbates illicite ordinant, sed non invalide. Et sic (ut re(14) N. 2199. (IS) Ib. (16) Dec. 1. 4. c. 39. u. 20. (17) P. 11. n. 8. (18) Dub. 5. sect. 8. n. 7.

(19) Tn c. Cum inter vos, dc sciit. cl re iud. n. 8.

(20) L. c. (21) T. 3. p. 242. (22) N. H9* (25) De ofd. c. 4. p. 2. n. 40.

fert Bened. xiv.<) declaratum fuit a s. i c. die 23. nov. 4641. et confirmatum die 16. martii 1726. ubi dictum fuit huiusmodi ordinatos ab abbatibus privilegium habentibus indigere tantum absolutione et rehabilitatione a sede apostolica, sed nonreordinatione, tamquam valide ordinatos. Idque magis patet ex decreto approbato ut supra ab Urbano viii. ubi imponitur suspensio ordinatis ab huiusmodi abbatibus, ergo ipsi iam habentur pro valide ordiDatis.

767. Notandum 2. probabile esse ministrum conferentem in mortali ordi-^ nes minores non peccare mortaliter , quandoquidem satisprobabileest quod tales ordines non sint sacramenta iuxta dicta n. 736. Certum est autera quod tam conferens (etiam ordines minores) innodatus aliqua censura, graviter peccabit etincurretirregularitatem exercens actum ordinationis, quam suscipiens cum censura pariter peccabit et incurret suspensionem ab ordine suscepto. Vide Salra. 2.

768. Notandura 3. Regulares excap. Cum nullus, §. /?n. de temp, ord. in 6. debere suscipere ordines ab episcopo, in cuius dioecesi estmouasterium, ubi tunc commorantur. Et quaravis s. Pius v. concesserit privilegium religiosis ut possent ordinari ab alio quam ab episcopo loci ubi degunt, attamen (ut refert Conc. 3) Gregorius xv. hoc privilegium revocavit , hancque revooationera confirraarunt Cleraens viii. etUenedictus xni. in bulla In Suprema , edita 23. septerabns 1724. et novissime n. p. Benedictus xiw. in bulla quae incipit, Impositi nobis y an. 1747. Itera notandura quod s. c. (ut refert Ronc^) de mandato Clera. viii. edidit decretura ubi declaratura fuit quod si ille episcopus non habeat ordinationera, tunc superior poterit subditig diraissorias dare ad queracuraque aliura episcopum : praecipitur taraen ibi regularibus, ne ex industria di^fferant ordinationes suorura subditorura in id tempiis quo epi(1) De synodo 1. 2. c. H. n, 13. (2) De ord. e. 4. p. 5. n. 71, (3) P. 53. n. 10. C4iC.2.>,3.

ra. UNCTIONE ET ORDLNE

SGopus dioecesanus non est habituruf ordinationem vel abfuturus est, contra id quod ait Gob. apud Croix^. Et praecipitur observantia huius decreti sub poena privationis vocis et officii. Haec orania confirmavit Bened. xiv. ininox citata bulla, et insuper statuit quod si episGopus dioecesanus fuerit absens vel non habuerit ordinationem , non possit religiosus ab alio ordinari , nisi oslendat attestationem vicarii generalis, cancellarii aut secretarii eiusdenj episcopi; alias tara ordinans quam sio ordinatus incurrunt censuras et poenas quas incurrunt qui ab aliquo episcopo ordinantur sine dimissoriis. Item statuit quod talis regularis examinari debeat ab episcopo ordinante. Item quod privilegia alicuius ordinis ut eius religiosi ordinentur a quocumque episcopo debeant esse norainatira , non vero per coraraunicationem. Item quod regulares nequeant alio discedere ut ordinentur, et postea redire ad pristinum doraiciliura ad hoc ut exaraiuentur ab episcopo loci. Dicit autera Roncaglia cura Fag. et Passer. quod si raonasteriura sit in loco nullius dioecesis, possint eius religiosi ordinari ab episcopo viciniore. Oranes autera regulares exempti a praelatis suis dimissorias accipiunt. Vide dicenda n. 190.

769. Notandura 4. Ad Ucite ordines suscipiendos requiritur ex Trid. 6 ut initiandus (etiarapriraa tonsura, ut dd.^ coramuniter intelligunt, cum Salm. ' ) ordinetur a proprio episcopo vel ab alieno, sed de eius licentia. Sin autem,. ipse peccat graviter et suspenditur ab exercitio ordinis suscepti, donec proprius episcopus voluerit, et ordinans iocurrit suspensionem a collalione ordinura per annura ; et interim, si suspensio sit notoria, sive de facto sive de iure, sui subditi clerici (non autera laici) possunt ordinari sine eius licentia ab episcopis vicinis , ut expressura habetur in p, 2. de Temp. ord. in 6.

770. Hic aulem maxime advertere oportet ea, quae statuuntur super haa

(3) N. 2193. (6) Sess. 25. c. 3. et 8.

(7^ De ord. c. 4. p. 3. n. 45.

CAP. II. DE SACRAMENTO ORDINIS DUB. I.

S73

materia in bulla Speculatores^ edita an. 4694. ab Innoc. xii. quanti in extensum aflPert Croix ^ et sunt sequenlia :

4. Non sufBcit, quod quis statim ab aliquo episcopo beneficium sit accepturus, ut ab eo ordinari possit, vel primara tonsuram accipere.

5. Initiatus tonsura vel minoribus a proprio episcopo, non potest ulterius ordinari ab alio titulo beneficii , nisi €xhibitis prias litteris testiraonialibus €piscopi tam originis quam domicih'i supersuisnatahbus, aetate et moribus.

6. Nulli episcopoetsi cardinah hceat externum, sibi non subditum ratione originis vel domicihi , ad clericalem tonsuram promovere praetextu cuiusvis beneficii ecclesiastici ei statim conferendi, seu ad quod a patronis praesentatus seu nominatusfuerit. Praeterea, ut quis possit ordinari titulo beneficii ab episcopo non proprio, requiritur ut beneficium actu possideatur, et de se sufficiat ad congruam sustentationem sine supplemento patrimonii. Quare non bene Salm. 2 cum ahis dicunt sufficere beneficium etiam tenue pro titulo ad suscipiendos ordines. Quamvis (ut recte notat Croix 3 cum Bon. Barbos. et communi, contraLess. etc), quoad alios effectus, sufficiat quodcumque tenue beneficium, ut quis subditus fiat. Unde autem desumatur congruitas beueficii quoad effectum ordinationis, vide dicenda num. 845. v. Not. 4.

7. Qui fortuito nascitur ahcubi, debet ordinari ab episcopo loci, ubi pater natus est (nisi pater postea ibidem, ubi natus est initiandus, contraxerit domicihura). Debet taraen obtinere htteras testiraoniales, si illic ubi natus €St tamdiu moralus sit ut ibi potuerit ^jontrahere impedimentura. Sicut pariter indiget testimonialibus episcopi originis, qui in loco t'uae originis similiter impedimentum contrahere potuerit.

8. lUe tantum censendus est subditus ratione domicihi, qui ahquo venit

(!) N. (2) De ord. e 4. p. 3. b. Sl.

;:3) N. iil77. (4) Qu. 1. (1. 14.

animo perpetuo ibi maneindi, et huno animum probet vel per habitationem decennii, vel per aedificationem domus cum asportatione maioris partis bonorum, manendo simul ibi per aliquod notabile tempus, debetque lurare sa hunc animum tunc habere.

6. Ut episcopus possit aliquem ordinare titulo famiharitatis , oportet ut per triennium eum aluerit secum in suo actuah servitio, eidemque intra mensem conferat beneficium sufficiens ad congruam sustentationem, cum testimonialibus episcopi originis et domicilii.

7. Episcopus originis sive domicihi potest a suis subdilis, etiam cum sua dimissoria ab aheno episcopo ordinatis, petere ut intra ahquod tempus exhibeant ordinum susceptorum testiraoniales, in quibus inseratur observata esse, quae in hac bulla praescribuntur, ahas potest eos suspendere ab exercitio suscepti ordinis.

8. « 4. Qui in una dioecesi est nar tus, in altera habetdoraicilium, in tertia beueficium, a quovis trium illorum episcoporum potest ordines vel dimissorias accipere. Praepos. * Layman * Diana 6 qui cura Aversa et ahis 3. contra Barb. dicit, etsi ab uno eorura acceperit ordinera unura, posse alterum ab aho accipere {Vide dicta n. praeced, V. 2.).

9. » 2. Potest quis ordinari ut originarius, ubi ipse vel pater eius est natus. Barb. Zerol. Aversa et alii novem cum Diana Non tamen ordinari ab episcopo, in cuius dioecesi natus est fortuito , V. gr. quia mater ibi itineris vel negotiorum causa degebat, quia non contrahit ibi ius originis, sed ubi parentes domicilium habent, ibi enim natus esse censetur. Sanch. et ahi octo cura Diana ^contra Hurtad. {Vide nwm. praeced. v. 4.),

10. » 3. Qui in diversis episcopatibas habet duo doraiciha, in quibus aequahter, etsi iion matbematice, habitat, potest ab ulriuslibet loci episcopo or-*

(S) L. S. t. 9. e. 9. (7) IJ.iii. r. 12

(6) P. 8. t. 2. r. 8. et 0. C8j Ibid. r. 11.

674

dinari, quia utHque esl subditus ratione domicilii. Praepos. i Sanch. Aversa etc. cum Diana 2. Eius tamen filius ab illo tantum in cuius dioecesi estnatus. Quod si fortuito extra utriusque dioecesim sit natus, ab utrovis potest ordinari, quia uterque censetur eius episcopus originis, cum non sit potior ratio de uno quam de alio. Praepos. Diaixa 3. Natus autem ex fornicatione, maIris potius quam patris domicilium sequitur. Praep. Diana *. »

774. Potest quis ordinari ab episcopo beneficii, licet beneficium sit simpJex, modo sit perpetuum, et initiandus illud iam possideat. Et idem dicitur de habente commendam perpetuam quae transeat in titulum. Ita SanchezTrull. Av. Phil. etc. cum Salm.Scommuniter. Dicunt Tamb. 6 cum Diana et Bord. ac Salm. 7 cum iisdem auctoribus, quod suflSciat beneficium etiam tenue; sed hoc expresse reprobatur in d. bulla Speculatores num. 770. v. 3., ex qua requiritur beneficium sufficiens ad sustentationem de se, sine supplemento patrimonii, vide apud Croix Et hic notandum cum Croix 9 non sufficere titulum servitii-mensae vel ecclesiae aut raissarum, quia revera haec non sunt beneficia. An autem ex beneficio detrahenda sint onera missarum; s. c. (ut refert Bened. xiv. 10) die 17. iulii an. 1723. respoudit, id relinquendum arbitrio et conscientiae episcopi. Nota vero, quod in nostro regno beneficium, ut quis possit cum eo ordinari, debeat ascendere, detractis oneribus, saltem ad medietatem taxae statutae pro patrimonio. Vide infra n, 830.

775. Sed dubit, 1. An episcopus beueficii possit dispensare in interstitiis cum aliquo, eodem modo quo posset dispensare cum eo episcopus domicilii. Negant Navar. et alii, sed verius affirmant Barb. i< et Salm. 1* cum Garc. et Trull. quia, cum talis ordinandus iam fiat subditus episcopi beneficii quoad ordines, fit etiam subditus quoad 0(1) Loc. cit. (2) P. 8. t. 2. r. 10. (3) L. c. (4) Loc. cit. r. 18. (S) De oid. c. 4, p. 3. n. Sl. (6) De ordine c. 8. n. 21. (7) Cit. n. Si.

(8) N. 2168. (9) N. 2178. (10) Notif. 26. a. 6.

mnia concernentia ordines, modo, inteHigendum, accedat necessitas vel utilitas (respective ad ordinem qui coafertur) ecclesiae, cui ordinandus adscribitur, iuxta dicenda n. 795.

776. Dubit. 2. An rite episcopus ordinet aliquem, cui ideo contulit beneficium, ut possit eum ordinare. Negant QuarantaBarb. etc. apud Salm.«3, quia talis collatio essetin fraudem. At valde probabile est quod possit, ul tenent Tamb. cum Leandr. Bord. Diana et aliis, et huic sententiae favent Salm.iscum Trull. Ratio quia uullo modo fraudat legem qui utitur iure suo, ex reg. iuris in 6.: Non censetur dolo facere qui utitur iure suo. Habetur autem in cap. Cum nullus de temp. ord, quod indistincte coucessum sif episcopis ordinare alienos ratione beneficii.

777. « 4. Qui plura habet in diversis dioecesibus beneficia, potest a quolibet illorum episcoporum ordinari. Garc. Praep.<6 Diana »7 (Idem dicunt Salm. cum Pal. TruU.etc. In expositis autem spectatur locus in quo expositi sunt. Salra.i9).

» 5. Studiosi qui in universitate habitant, etiam ultra decennium, anima redeundi in patriam, non contrahunt ibi domicilium, atque ideo ab eius loci episcopo ordinari non possunt. Imo si isthic ducant uxorem, nec filii eorum; sicut enim is non dicitur episcopus domicilii respectu palris, ita nec episcopus originis respectu prolis quae nata fingitur in domicilio patris. Diana 20.»

778. Notandum 1. quod, licet ad alios efibctus, etiam ad suscipienda sacramenta, ut domicilium acquiratur^ sufficiat quod quis incipiat alicubi habitare animo ibi perpetuo manendi, ad efiectum tamen suscipiendi ordines, ultra praedictum animum, requiruntur alia in bulla Speculatores enumerata d.. n. 770. V, 5. et praecipue iuramentum> de ipso animo perpetuo ibi manendi.

Nolandum insuper quod, ut quis or»

(il) Alleg. 4. n. S4. (12) Ib. n. S3. (13) De ord c. 4. p. 3. n. M. (14) De sacr. ord. e. 8. n. 21 (IS) Cil. n. S4. (16) L. c. (17) P. 8. t. 2. r. 2» (18) Ibid. n. 4S. (19) Ibid. n. 47.

(20) P. 8. t. 2. r. iS. et 17.

CaP. II. DE feACRAMENTO ORDINIS DUB. I.

575

dinari possit ratione domicilii, requiratur ut praestet iuramentum de domicilio ibi contracto, ex declar. s. c. quam refert p. Zachar. apud Croix *. Adiiuc autem filius familias vivens seorsum a patre potest domicilium acquirere, ex /. Placet et l. Non utique B. Ad Munif. Idemque decrevit s. c. (ut te~ statur p. Zachar. 2) de infante seuimpubere. Bene tamen advertunt Sauch.3 Bonac. ^ Pal. 5 et Salm. ^ cum Aversa Trull. Dicast. et Philib., quod si quis post domicilium contractum habeat animum alio se transferendi, bene posset ordinari ab episcopo loci in quo commoratur; ad domicilium enim perdendum, non solum requiritur animus discedendi ab illo , sed etiam actualis recessus, ut patet ex pluribus declar. sacrae cougr. ut refert p. Zach. apud Croix 7.

779. Notandum 2. quod barones eorumque filii gaudeant domicilio suorum feudorum, etsi ibi non habitent, ac propterea ordinari possunt ab illorum episcopo. Ita Barb. Aversa ap. Croix 8. Idem dicunt Salm. 9 cum Sanch. Trull. Gob. Barbos. RebufF. apud Croix de senatoribus et officialibus perpetuis alicuius loci eorumque filiis, sed merito haec ait Croix non esse conformia intentioni bullae Speculatores relatae , ubi, ut vidimus, requiritiir ut ordinandus ratione domicilii per notabile tempus ibi permanserit, et habeat animum ac iuret ibi perpetuo manendi.

780. Fitetiam aliquis subditus episcopi quoad ordines suscipiendos ratione familiaritatis seu famulatus, modo (ut sancivit Trid. 12) per triennium secum fuerit commoratus, et heneficium quacumque fraude cessante^ statim reipsa illi conferatur. Putat hic Vasq. sufficere si episcopus animum habeat conferendi beneticium quamprimum vacaturum, sed communiter dicunt Aversa Phil. aliique cum Salra. <3 beneficium debere esse iam vacans, licet ante or(1) L. 6. p. 2. a, 2176. (2) N. 2180. (3) De matr. i. 3. d. 23. d. 1. et 2. (4) P. 4. u. 11. el 12. (ii) P. 15. (6) De ordine c. 4, p. 3. n. 48.

v?) L. 6. c. 2. n. cit. 2176. (8) N. 2180.

IV) IbiJ. n. SO. (10) Ibid. (11) Ihid. (12) Sess.

dinationera nou conferatur, ut Sanch. Led. cum Salm. ^^. Per relatara tamec bullam Speaulatores sufficit si beneficium conferatur intra mensem. Vidd n. 770. ad v. 6. Declaravit autem s. c. nou posse episcopum titulo familiari-i tatis aliquem ordinare, etiamsi det ei pensionem aut patrimonium. Vide p. Zach. apud Croix^s. Nomine autem /a- ! miliarium intelliguntur omnes qui episcopo famulantur et vivunt eius expensis, etsi in eius aedibus non habitent, modo degant in loco ubi est episcopus vel prope; secus si distent per decem leucas, utdicunt aliqui, vel duas dietas, iuxta alios apud Salm. is.

Dicit autem Barb. " cura Garcia et Armendar. qui hoc referunt decisum a s. c. (contra Escob. 18 qui citat pro se Marchin. et Leand. ) episcopura posse ordinare suum familiarem triennalem etiam ad titulum patriraonii vel pensionis pro necessitate vel utilitate ecclesiae, cui ille est adscribendus, imo Vasq. et Gabr. censent posse eum ordinare, etiamsi non habeat patrimonium, sed hanc opinionem Barbosa merito falsara vocat. PraetereaRenzi^o et Barb.2i cura Garc. Riccio et Molfes. (qui etiara decisura a s. c. asserunt ) sufficere aiunt trieunium adhuc incoeptura antequam fuisset episcopus. Advertunt tamen coramuniter Renzi22cum Pal. Tamb. March. etLeaud. ac Barb.23 cura Molf. et aliis, terapus ti*iennale debere esse continuura; hoc vero intelligendum moraliter , unde censet Renzi 2^ non interrumpi trienniura, si familiaris per aliquod tempus alio discedat, idque probat ex c. fin. de verb. sign. tn 6., ubi interrogatus papa quis veniret noraine clericorura suorura,respondit, venireclericosfarailiares continuo domesticos commensales, etiamsi aliquando pro suis negotiis abesse contingat. Item advertunt Reuzi^s Sanch.26 et Barb.27 cum Nav. Sayr. Ugol. et aliis

23. c. 9. (13) Ibid. n. SS. (14) Ibid. n. SO. (13) L.6. p. 2. n. 2174. (16) De ord. c. 4. p.3. n. 56. (17) De oir. ep. alieg. S. n. 12. et 13. (18) N. 350. (19)Ibid. (20)Deord.c.l.».3. q.l3. (21) N. 8, (22) L. e. (23) N. 9. (24) Ibid. (25) Q. 12. (26) L. 7. c. 1. dub. 27. n. 3. (27) N. 14.

576

LIB* Vr. tRACT. V. DE EXTR. UNCTIONE ET ORDINB

pluribas, non posse episcopam dispensare super interstiliis cum familiari ordinando ad tilulum beneficii statim conferendi, quia hic nondum est subditus, et ita refert decisum a s. c. Garcia apud Renzi i. Bene tamen poterit dispensare post collatum beneficium, quia ratione beneficri collati iam fit subditus, nt dicunt Piasec. et Campanile apud Barb. * et pariter id a s. c. decisum refert Pilton. ' die 26. maii 1594. Sed intelligendum (ut diximus n. 775.), si adsit necessitas vel utilitas ecclesiae. Quaeritur an famuli famulo- ' rum episcopi possint ex hoc eodem titulo ab illoordinari. Afl&rmant Sanch.^ Diana 5 Salm. 6 Aversa Henriq. niodo absit fraus, nempe si ad hoc episcopus permittat familiares suos plures famulos habere, ut possit eos ordinare , et modoomnes expensis episcopi alantur, ut advertunt ' Salm. cum Henr. Ratio quia hi omnes revera tunc tamquam famuli ipsius episcopi reputantur.

DuBinu n. Quae requiraatur in ordinando.

78 i. Quinam vaUde aut invalide ordinentur.

782. An valide ordinentur infantes.

783. Quae requirantur ut quis licite ordinetur apud Biisemb.

784. . Ut sit viatory non neophytus, noti infamis^ hermaphroditus, irregularis etc. An autem remaneant ordinati irregulares etc. quos episcopus prolestatur se non intendere ordinare.

785. 2. Animus clericandi. Duh. . An peccet suscipiens ordinem, nolens ascendere ad superiorem. Dub. 2. An peccet clericus in minoribus^ si iLxorem ducat. Dub. 3. An peccet sv^cipiens tonsuram ad effugiendum forum.
786. 3. CJt sit confirmatus.
787. 4. Ut habeat litteras dimissorias. Not. Episcopi regulariter tenentur per seipsos ordinare. Nol. 2. Licentia data non expirat morte concedentis. Not. 3. Episcopus conftrmatus potest dimissorias concedere , non vero suspensus etc. Not. 4. Potest episcopus eas dare etiam in aliena dioecesi existens. Not. S. Non potest vero viearius generalis.

788. Not. 6. Quid de capitulo sede vacante. Not.

789. Quid de abbatibus. Not. 8. A quibus debeant habere dimissorias regulares. Not. 9. Quid si papa det licentiam cum clausula ut quis ordinetur a suo ordinario tanlum. Not.

790. Potest eplstopus ordinare habentem dimissorias. Not. \ . An ordinalio debeat fteri a cerlo episcopo designato. NoL \2. Sufficil licentia orelenus.

(1) L. c. (2) N. IS. (3) De episc. n. 292. (4) Cons. I. 7. e. 1. dub. 20. a. 24. (B) P. 4. tr. 4. r. 143.

789. Dub. . An episcopus possU ordinare alienum suJ) spe ratihabitionis. Dub. 2. An episcopus ordinans possit dispensare cum alieno super irregularitate etc.

790. 5. Examen de scienlia^ iuxta qualitatem ordinis suscipiendi.

791. Qu. 4. Quae debeat scire sacerdos^ praeserlim circa sacramentum poenitentiae. Qu.

792. An illiterati sint irregulares. Qu. 3. An in regularibics minor scientia requiratur.

793. Quid ultra notandum circa examen.

794. Titulus sustentationiSy de quo infra n.S\5.

795. 7. Ut ordines gradatim suscipiantur.
796. 8. Ut ordines suscipiantur tempore debito. Utrum in festis liceat ordinare in minoribus plus quam duos.
797. 9. Ut serventur interstitia.

798. An qui eadem die suscipit duos ordines sacrosj incurrat suspensionem. Quid^ si in sabhato suscipit unum , alium in dominica. Dub. \ . An haec suspensio sit latae sententiae. Dub. 2. An incurrat suspensionem qui suscipit duos ordines sacros^ non servatis interstitiis.

799. An liceat eadem die suscipere quatuor ordines minores cum subdiaconatu. Dub. \ . An excuset consuetudo contraria. Dub. 2. An taliter ordinatus iTicurral suspensionem. Duh. 3. An regulares possint ordinari extra tempora. Dub. 4. An ipsi tunc possint ordinari in qu^vis festo duplici. Quid de initiandis in tribus diebus feslivis.

800. 10. Ut servetur locus debitus et existentia episcopi in propria dioecesi.

801. \. Aetas debita: alias incurritur suspensio. Duh. . An eam incurrat qui ordinatur ante aetalem ex ignorantia crassa. Dub.,

802. An mala fide ordinatus ante aetatem , possit^ ea completa^ ordinem exercere. Dub.

803. An incurral irregularitatem suscipiens sacerdotium ante aetatem. An autem irregularitatem incurrat^ qui ordinatur irretitus censura.

804. Quomodo computanda aetas. Duh. . An possit ordinari mane , qui vespere complet aetatem. Dub. 2. An computandus annus bissextilis.

S0. \2. Exercitium ordinis susceptt. 43. Sumptio eucharistiae. \A. Probitas vitae.

802. ^o. Focatio divina. Quae sint eius signa.

803. An peccet graviter qui sine vocatione ordinatur. An peccet episcopxis hunc ordinans.

804. Haec vocatio tanto magis requiritur ad episcopatum et parochiam suscipiendam.

805. Quae sint officia ordinalorum.

781 . « Resp. 1 . Ad validam ordinationem requiritur et sufficit, ut mas sit baptizatus. S. Thomas^ Coa.9 Vasquea Fill. 10.

Unde resolves: » 4. Incapax ordinum est, et quidem iure divino 4. Foemina. Vasq. Regin.

(6) De ord. c. 4. p. 5. n. 37. (7) Ibid. (8) Suppl. qu. 39. a. 1. (9) D. 20. d. 10. (10) T. 9. c. 4. quaesl. 2.

C4P. ri. DE SACRAMENTO ORDINIS DUB. IV

577

Fill. < (Ita s. Th. 2 Salm. 3 et alii communiter, estque defide definitum io c. Nova de poen. et rem.). 2. Hermaphroditus, in quo sexus foemineus praevalet. Fill. Quod si autem in eo incipiat praevalere post ordinationem va lidam, non potest valide consecrare yel absolvere, licetcharacterem sacramentalem retineat. Lugo 3. Non baptizatus

»2. Valide ordinaniur 1. Perpetuo amentes, caeci, muli, privati manibus, etsi iure naturali sint inhabiles. 2. Irregulares, etsi iure ecclesiastico sint inhabiles, maneantque ab eorum usu suspensi. 3. Pueri in cunis qui tamen ad castitatem non tenebuntur vi voti, nisi id ratificaverint. Tol. Henr. Azor.*^ Bon. 8.»

782. Quaeritur an valide ordinentur infantes. NegantPal. Dur. et Petroc. Sot. apud Salm. 9. Sed verius affirmat d. Th.io qui docet, quod omnia sacramenta quae non requiruni acUim proprium suscipientis, sed in eis datur aiiqua spiritualis poteslas (ut sunt baptismus, confirmatio et ordo) valide suscipianturanteusum rationis, imo ordo etiam licite suscipitur (loquendo de ordinibus minoribus) si adsit necessitas et spes profectus. S. doctorem sequunlur oommuniter Sanchez Renzi 12 et Salm.13 cum s. Bonav. Scoto Dom. Soto Gonet Vasq. Val. et aliis, et hoc comrauni sensu dd. definitum testaturBened. XIV. in buUa Inter sollicitas edita

783. maii 1745. Idque probat d. Th. ex c. un. de cler. per salt. prom. ubi dicitur quod si aliquis subdiaconatum receperit aute usum rationis, debet ordinari ante diaconatum, si non constet de illius susceptione, secus si conslet. Dicit lamen idem Angelicus, quod pueri ante usum rationis non possunt valide suscipere episcopatum.

784. « Resp. 2. Ut ordo licite, et secundum iura ecclesiae rite sumatur , aut non incurratur censura, requiritur in recipiente, praeter statum gratiae 1.

(1) L. e. (2) Suppl. q. 59. a. 1. (5) Dc ord. tr. 8. c. dub. 1. n. 6. (4) L. c. (S) Resp. nior. i. 1. a. 51. (G) ll>. (7) L. 13. c. 14. (8) L. c. Dc ora.c.5. d.2n 21. (10) Sui^ul.ri. 59. a. 2.

Ut non sit neophytus (Qui autem nop esset baptizatus certo ordinem non re« ciperet, ut constat ex conc. nicaeno et ex c. Veniens de presb. non baptiz.
vel infamis vel hermaphroditus , vel irregularis suspensus, excommunica-« tus.

» 2. Animus clericandi. Trid.i^^ sina quo, si primam tonsuram vel ordines miuores accipiat, videtur peccare, saltem venialiter (nisi iusta causa excuset), quia fraus est levis; vide l. 4. c. 2. d. 1. a. 3. Similiter venialis inconstantia videtur sine iusta causa statum clc' ricalem deserere. 3. Ut sit confirmatus, Trid.17 et quidem secundum Bonac. sub mortaii, secundum Sotum et Con. sub veniali. 4.Litterae dimissoriae etiam pro prima tonsura episcopi proprii, sive origiuis sive beneficii, sive domicilii. Vide Dianai^. 5. Examen coram episcopo de scientia necessaria ad usum cuiusque ordinis, nam Trident.^o pro prima tonsura requirit ut sciant fidei rudimenta, item legere et scribere; et de quibus probabilis sit coniectura, quod olericatum elegerint non saecularis iudicii fugiendi fraude, sed ut Deo fidelem cultum praestent. Pro minoribus, utlinguam latinam intelligant. Pro subdiaconatu et diaconatu , cogoitionem eorum quae ad istos ordines spectant. Pro sacerdotio tantam scientiam, ut populum docere possint necessaria ad salutem et administrare sacramenta. 6. Titulus sustentationis , ut beneficii, vel patriraonii, vel paupertatis, ut in regularibus. Trident.2i. Vide Bon. 7. Ordo inter receptionem unius et alterius, cuius inversio v. g. suscipere diaconatum ante subdiaconatum, erit mortale; episcopatus ante sacerdotium erit etiam invalidus. 8. Tempus; sic minores conferuntur quavis dominica vel festo quidem tali , quod expraecepto ecclesiae celebretur etiam in foro, ut Sylvest. Azor. Barb. eto communiterdocent. Ac licetPraep.

(11) CoBs. 1.7. c. 5.dub.52. n.2. (12) P.544.q.2.

(15) lUa. n. 25. (14) Ibid. (lo) Caii. 19.

(16) Sess. 25. c. 4. (17) Ibid. (18) D. 8. p. 3. n. 10. (19) P. 5. t. 4. r. 19i. f20' Sess. 25. c. 4, (21) Sc*s. 21. t. 2.

37

B7S

Ffg. Tan. Gavant. etc. putent sufficere quodvis festum dnplex in ecclesia , eamque sententiam Diana ^ vocet tutam in praxi, eam tamen ex decreto Urbani viir. reiectam esse monet card. de Lugo 2. Eosdem autem posse ex recepta episcoporum consuetudine, etiam feria 6. vespere ante sabbatum, quo omnes ordines iure conferri possunt, notat Diana 3 ex Henr. Reg. etc. Maiores vero sabbatis quatuor temporum, et dominicae passionis ac hebdomadao sanctae. 9. Interstitia temporum. Sic maiores non nisi post annum ab alterius susceptione conferri possunt, ex Trid.^, in quo tamen episcopus ob necessitatem vel utilitatem ecclesiaepotest dispensare. Eodem tamen die, non nisi de licenlia papae , duo ordines maiores possunt dari, minores vero omnes, dispensante episcopo, possunt dari eodem die, et, si consuetudo sit, simul cum subdiaconatu. Nav.^ Henr.* Vasq. Suar. Sa ' Laym. 8. 40. Locus, scilicet pro solerani collatione, ecclesia, pro privata sacellum. 41. Aetas, in qua ordinarie episcopus non potest dispensare, et sic pro prima tonsura et minoribus requiritur saltem septennium corapletum, licet Quint. ® contra Sanch. etc. putat sulBcere inchoatum. Pro acolytho an. 42. coraplelus, Fill.^o. Pro subdiaconatu vigesimus secundus, pro diaconatu vigesimus tertius, pro sacerdotio vigesimus quintus, omnes incoepti, pro episcopatu trigesimus completus. Vide Bon." Filliuc.i2 Laym." Diana Si autem dubium sit an quis aetatem requisitam habeat, v. gr. pro sacerdotio an annum 25. ingressus sit, ordinari non potest. Sanchez Layman Bard. 15. Peccat autem tam ordinans quam ordinatus , si ordinetur qui non habet qualitates requisitas.»

784. Omnia tamen haec fusius discutienda. Ut quis igilur rite ordines suscipiat requiritur 4. Utsitviator, quia sacerdos vita functus non valide conP. 5. t. 13 r. 47. (2) L. 1. resp. mor. d. 43. (5) P. 2. t. 6^ r. 18. (4) Ses». 23. c. 11. 13. el 14. (8)C. 2S. (6)L.10.c.ll. ('7)V.Or(lo. (8)L.8. t. 9. c. 8. (9) T. 6. s. 21. (10) T. 9. c. 4. d. 28. (11) D. 8 <j. 1 (!2) Tr. 9 c. 4. (13^ L 5. ir.

secraret. Item, ut non sit neophytus nec infamis, nec bermaphlpoditus , qur non est capax ordinis, nisi in eo praevaleal sexus masculinus, alias non potest vere appellari homo ; unde nec licite nec valide consecraret , imo nea licite, etiamsi sexus masculinus praevaleret, quia esset monstrum , et ide» egeret dispensatione pontificia. ViddSalm.<6. item requiritur ut non sit ir-» regularis, suspensus vel excocimunicatus.

Quaeritur hic an cumt pisco| asanto' ordinationem protestatui senoi iintendere ordinare irregularftj, exojmmunicatos, aut alio modo indignos, utrum isti irregularesreraaneant ordinati. Negat Molf. apud Escob..i7. Affirraantvera communius Cabass. Ludov. Bail. et Escob.19 cum Navar. Sa Rodriq. Graff.. etc. quia verba illa dicuntur ad terrorem, quod arguitur ex eo quod idem episcopus post hanc protestationem ante ordinationem initiandos absolvita quacumque excomraunicatione, irregu* laritate, etc. Sed melius docent n. ss. p. Bened. xiv. 20 qui ex decreto s. c. coocilii dicit in hoc casu interroganduraesse episcopum ordinantem de sua intentione, et si ipse asserat suam intentionem protestationi alligasse, ordinationem absolute iterandam esse , si vero episcopi intentio sit dubia, ordinatio est sub conditione repetenda. Et sic pluries s. c. censuisse faciendum refert p. Zacharia apud Croix^i qui tamen affert alias oppositas declarationes s. c. quibus dixit validam esse ordinationem quorumdam ordinatorura cum falsis dimissoriis, etsi praemissa fuerit protestatio episcopi excludens voluntatem ordinandi eos qui essent destituti conciliaribus requisitis.

785. Requiritur 2. aniraus clericandi^ ex Trid.22. Hic dubitatur 4. an peccet qui suscipit aliquera ordinera sine animo ascendendi ad superiores. Certura et commune est non peccare gravitejr,

786. c. 6. et 7. (14) P. 3. t. 4. r. 162. (IS) D. 6, c. 11. p. 6. J. 2. (16) De ord. c. S. dub. 1. n. 14 (17) L. 23. n. 198. (18) T. I. I. 3. c. 16. n. 14 (19) N. 200. (20) Dc sacr. miss. $ect. 2. S- 7b. ^21) L. Q. V. 2. u. 2251. ^22) Sc$s. 23. c) 4.

CAF. II. DE SACnAMENTO ORDINIS DUfl. II. 679

etiamsi quis suscipiat ordines maiores, | mnium, uno Caiet. excepto, qui voluil et noD intendat susciperesacerdotium, esse mortale. Dixi perse loquendo^ nam utrectediountLaym. * Salm.2 etEsc.3 utrum graviter peccet qui certus de et alii passim contra Bannez, Marchin. suavocatione adstatumecclesiasticum, et alios paucos (apud Escob. *) qui im- ab ea recedit, ut saeculo fruatur, vide probabiliter asserunt esse mortale. Imo dicta l. 4. n. 78., ubi diximus de hoo idem Escob. * et Pal. « cum Conc. et Bon. probabiliter putant nullum esse peccatum, quia nullo iure praescribi- j Dubit. 3. An peccet qui minores ortur alicui ad superiores ordines ascen- dines aut primam tonsuram suscipit dere, nisi quis acceptet beneficium re- animo effugiendi forum laicale, et po" quirens sacerdotium vel ordinem sa- | stea redeundi ad saeculum. Adsunt

stea redeundi ad tres sententiae.

crum, prout sunt beneficia curata, seu

ea quiilus sunt annexa onera cantandi 1 Prima sententiaj quam tenent Pal.*3

missam, evangelium vel epistolam, ut et Escob. dicit nullo modo peccare,

habetur ex Trid. Caeterum idem con- quia utilur iure suo.

cilium ^ solum requirit in ordinando Secunda sententia vero quam tenent

intentionem praestandi Deo fidelem Salm.isLed. et Vict. apud Sanch.i^^ 1*

cultum. Idque confirmatur ex cap. 1. tem Marchin. Molf. Leand. et Trull. ade filiis presbyter. ubi diciturepiscopos pud Escob.i^ dicit peccare mortaliter,

posse dispensare cum illegitimo ad su- quia in Trident.is sic habetur : Prima

scipiendos ordines minores, non ad \ tonsura noninitientur... de quibus promaiores, ergo licitum est suscipere u- babilis coniectura non sit^ eos non saenum ordinem sine animo ascendendi cularis iudicii fugiendi fraude^ sed ut

ad superiores. Ratio est, quia quilibet Deo fidelem cultum praestent, hoc vitae

ordo confertur ad hoc ut ordinatus in- genus elegisse. Cum ergo hoc crimea

serviatDeo, proprium munus exercen- concilium fraudem appellet, ideo netio-, sufficitigiturmunusillud acceptare quit excusari agravi culpa qui sicorsine intentione ulterius progrediendi. dinatur, quia graviter defraudat eccleAliter vero dicendum esset de novitio siam, abutendo suis sacris ministeriis

qui religionem intraret animo non per- ad fines teraporales.

severandi, hic enimdifficulter excusari Tertia sententia demum, quam tepotest a culpa gravi , propter damna nent Layman *9 Sanch. 20 cum Navar.

temporalia et incommoda quae religioni tunc frustra afferret, et etiam propter scandalumquodaliis novitiis praeberet, exemplum enim socii magnam alteri teutationem ingerit.

Bon. 21 cum Val. et Con. Diana 22 cum Vill. etMarch., itera Hurt.AversaNald. Homob. etc. apud Escob.23,dicit hunc non peccare mortaliter, quia ex Tridentino tunc intelligitur aliquis frauDubitatur 2. An peccet clericus qui 1 dem committere quando suscipit ordiinitiatus in minoribus uxorem ducit. nes ut aliquod saeculare iudicium iam Per se loquendo certum est non pecca- incoeptum effugiat, et hoc quidem erit re graviter, imo nec etiam leviter, si | mortale; alioquin erit tantum veniale

ob iustara causam hoc facit, puta ad sedandas iniraicilias aut tentationes carnis, ad subveniendum foeminae pauperi etc, alias non excusabitur a veniali, ita Bon. » Pal.w Esc." cum Tol. Azor. Val. Aug. Rodr. etc. ac Salm. ^2 qui dicunt hanc senlentiara esse o(1) De ovd. c. 7. (2) De oid. c. S. p. 3. ii. S2. (5)N.504. (4)N. 5G5. (S)N.503, (6)P.8.n.8. (7) Scs^. 22. c. 4. (8) Sess. 23. c. 4. (9) De mali-. i|u. 5. p. 9. a 3 aO^ De onliite i>. 8 d. 9.

ratione deordinationis finis ab ecclesia intenti. Primam sententiara uon satis probabilem puto, tertiam probabilem, secundam vero probabiliorem , quia aeque videtur fraudem committere qui ordinatur ut effugiat iudicium saecu(11) N. 311. (12) De oi Jine c. S. p. 3. u. Sl

(15) P. 8. n.7. (14) N. 508. (IS) Ihid. u. .^7

(16) De malr. 1. 7. disl. 51. n. 17. (17) N. 50(1 (18) Sess. 23. c. 4. (19) C. 7. u. 2. ^20) Loc. f2np.uU.u.l0. (22) P. 10. u. 16.1.61. i^iSlN.SOT

lare in casa particulari, quam qui iu gienere pro omnibus casibus occurrentibus : quomodo autem peccet qui accipit beneficium animo illud dimittendi, vide dicta l. 4. n. 113. Qu. 1. ubi diximus hunc non peccare mortaliter (nisi beneficium habeat annexumordinem sacrum); quia non constat huiusmodi deordinationem esse gravem.

786. Requiritur 3. ut sit confirmatus. An autem id requiratur sub praecepto gravi. Affirmat Bonac. < cui consentiunt Tol. Tan. et Aversa apud Mazz.2 quia hic peccaret in re gravi, tum contra usum ecclesiae tum contra praescriplum Tridentini^ ubi dicitur : Pnmatonsura non initientur qui sacramentumconfirmationis nonsusceperint. Alii vero, ut Holzm.^ cum Tamb. etc, censent hoc non esse de praecepto, sed de consilio. Alii tandem communiler, ot Suar.5 Navar.6 Laym.'' Pal.s Mazz.9 SalmJOcum Vict. et Philib. ac Barb.» cum Azor. Val. Reg. Molf. Vivald. etc, probabilius dicunt confirmationem non requiri sub obligatione gravi, sed requiri quidem sub levi, quia, licet verba Tridentini potius indicent decentiam, quam praeceptum, tamen in hoc contraire non excusatur a levi saltem deordinatione.

787. Requiritur 4. ut habeat iitteras dimissorias proprii episcopi. Super hoc requisito plurasuntadnotanda. Notandum 1. id quod praescribit Tridentinum 12 ubi dicitur : Episcopi per semetipsos ordines conferant; quod si oegritudine fuerint impediti^ subditos suos non aliter quam . . . probatos et examinatos ad alium episcopum ordinandos dimittant. Inde regulariter episcopus tenetur ipse suos subditos ordinare, nisi sit impeditus ex infirmitate, ut dicit Goncilium, vel ex alia iusta causa, ut recte aiunt Salm. et Barb. cum Led. Salzedo Piasec etc quia causa infirmitatis ibi exprimitur exemplifica(i) D. 8. p. S. n. 10. (2) T. 5. p. 2S4.

(?») Ses8.23, c. 4. (4) N.218. (S) T.3, d. 58. s.l. (G) C. 22. n.9. (7) Tr. 5. c, 6. q.4. (8) Deconfir. p. 8. n. 6. (9)L.c. (10) De oid. c. 4. p. S. n. 73. (11) De pot. ep. alleg. 2. n.lS. (12) Sess. 23. c.3. '43)Ib.p.4.n.B'J. :i4MnTnd.l.c. 'iSIN.224!^ '

TR. UNCTIONE ET ORDINB

tive. non taxative. Hinc probabilitef Croix 15 i(j etiam admittit, si ordinandus alibi esset aut ei incommodum foret ad suam dioecesim accedere. Debet autem episcopus proprius suum subditum examinare, ex concilio utsupra; quamvis, sicut potest examen alteri committere, sic etiam poterit eum mittere ad alienum episcopum, ut ille examinet. Episcopus vero, ad quem ordinandus mittitur, potest quidem eum ordinare sine examine, sed potest et" iam examinare, si velit, ut bene aiunt Salm. 16 et Croix i' cum aliis. Et hoc utique erit tutius, ut ait Barbosai^ cum Bonac. Piasec. et Campanile , qui imo censent teneri examinare ex eod . Trident. 19 ubi dicitur quod nemo ab extraneo ordinetur nfsi praevio examine.

Notandum 2. Licentia data alicui ut ordinetur apud alienum episcopura non expirat morte concedentis , nisi a successore revocetur; ita communiter Sanch.20Barb.2i cum Suar. Salm.22 cum Bouac. et Escob.23 cum Henr. Quaranta Rod. et communi, quia gratia semel facta morte concedentis non expirat,ex c. Si super gratia^ de offic. deleg. in 6.

Notandum 3. Episcopus propriam dioecesim habens, si est iam confirmatus, esto nondum consecratus, bene potest dimissorias concedere, quia hic est actus iurisdictionis, quam confirmatus secuta possessione iam habet. Ita Sanch.24 et Salm.2s. An autem episcopus suspensus aut excommunicatus iam declaratus possit dimissorias concedere, vel confessarios approbare, et similia. Affirmant Led. et TruII., sed probabilius negant Barb.26 Salm.27, qu ia excommunicati omni iurisdictione carent. Hinc bene ait Barb. 28 casu quo ordinandi probent suum episcopum esse excommunicatum vel suspensum, rite possunt ordinari ab episcopo viciniori, ex cap. 2. de temp. ord. in 6.

Notandum 4. Episcopus existens ia

(16) L. c. (17) N. 2245. (18) Alleg. 7. n. 22. (19) Sess.7. c. 11. (20) Dc malr. 1. 8. d.28. u. 83. (21) Alieg. 7. n. 24. (22) Cit. n. S8. (23) N. 418^

(24) Cons. lib. 7. c. 5. dub. 20. n. 31.

(25) De ord. c. 4. p. 4. n. S9. (26) Mlcg. 7. n. % Loc. cil. circa iin. (28] Loc. cil.

GAP. II. DE SACRAME

Blfena dloeccsi beoe potest ibi dimissorias concedere, cuna bic non sit actus iurisdictionis contentiosae , ita Saim. 1 cum Gav. et Barb. 2. Cum Armendar. qui id decisum refert.

Notandum 5. Vicarius generalis nequit dimissorias concedere, nisi expressam de boc facultatem habeat ab episcopo, vel nisi episcopus sit extra provinciam. aut distans per duas vel saltem unam dietam, sive diem itineris a propria dioecesi, ut dicunt Salm. 3 cum communi et Pal. ^ ac Barbos. * cum Azor. RebufiF. Gutt. Molf. etc. ex c. Cum nullus^ de temp. ord. in 6. ubi dicitur: Episcopo autem in remotis agente^ ipsius vicarius generalis , vel sede vacante^ capitulum^ seu is ad quem tunc temporis administratio spiritualium noscitur pertinere^ dare possunt licentiam ordinandi. Pr6balriliter vero dicit Escob. ^ cum loan. Andrea Molf. March. et Leand. bene posse vicarium (ut diximus) ex peculiari licentia epiBcopi, expressa vel tacita, dimissorias concedere; quod confirmatur ex Glossa in d. c. quae ait: Nisi habeant {ab episcopo) speciale mandatum ad hoc.

788. Notandum 6. Capitulum, sede vacante, olim poterat dimissorias concedere, ut patet ex dicto c. Cum nul~ lus; sed hoc limitatum postea fuit a Trident. ' ubi habetur : Non liceat capitulis^ sede vacante^ infra annum , . . ordinandi licentiam aut litteras dimissorias ... cowsedere; nisi quis (ut ibi additur) sit arc^atus ad ordines intra annum illum s iscipiendos ob beneficium requirens obsequium personale. Aliter capitulum incurrit interdictum, et vicarius illius suspensionem ab ofiicio et beneficio per annum; necnon sic ordinatus, si fuerit in sacris, incurrit suspensionem ab exercitio ordinissuscepti ad arbitrium episcopi futuri, si vero in minoribus, privatur privilegiis clericalibus, sed hoc non ante iudicis sententiam. Ita Salm. s cum Sanch. Philib. Aversa et Trull. Dicit autem

(1) Ib. n. eO. (2) D. all. 7. n. 29. (5) Ib. n. 62. (4) P. IS. n. 8, (S) Alleg. 7. n. 9. (G) N. 402, (7) Scss. 7. c. 10. (8) De ord. c. 4. p. 4. n. 6o. \9) N. 22u8. im r.a. n. 6^. (11) All. 7. u. II.

NTO OHDIJNIS DUB. 11 ?S81

Croix ' non posse dici arctatum, qui tantum est praesentatus ad beneficium, nisi quis beneficium iam habeat, vel ius habeat ad illud, seu vocatussit; sed contradicunt Salm. et consentit Barbosa cum Moneta Riccio et Garcia, asserens recte dici etiam arcta" tum^ qui ordinatus prima tonsura est praesentatus ad beneficium : et Merola apud Renzi id refert decisum a s. c. etiam pro non adhuc tonsurato, his verbis: Vicarius capitularis^ sede vacante^ infra annum potest concedere litteras dimissorias ad primam tonsuram ei qui est praesentatus a personis laicis ad beneficium ecclesiasticum iuris patronatus ipsorum, ut ille obtinere valeat. Recte tamen dicit Croix 12 cum GarciaUgol. etRiccio, non dici arctatum eum cui aliquis vult resignare beneficium requirens ordinem quo ille caret. Hicque praeterea notandum id quod habetur in concordato nostri regoi 15 ubi : / vicari capitolari non potranno senza il voto del pieno capitolo^ da darsi per maggioranza de'voti segreti^ concedere le lettere dimissoriali alai' ci, artati per ragion di beneficio 0 cappellania^ 0 pure a coloro che avendo gia la prima tonsura , sono presentati a qualche beneficio 0 cappellania che actu requirat certum ordinem: colV espressa condizione^ che cosi nelVuno come neU Valtro caso colui che chiede d'esser pro^ mosso^ non sia stato altre volte riget" tato dal vescovo antecessore

Bene potest tamen capilulum, seda vacante, etiamintra aunum dare litteras testimoniales alicui, qui aliunde li« cectiamhabet ad ordines suscipiendos. Salm.'5 cum Sanch. Pal. Dic. etc. Probabiliter etiam potest dare alicui licentiam ut initietur prima tonsura, ea quod tonsura non est ordo : Garcia el Gallem. apud Croixi^qui eis adhaerel ex decl. s. c. Id autem quod potest capitulum, sede vacante, non potest per seipsum facere, sedper suum vicariunj electum, Croix'', et sic refert decisuiv

(12) Loc. cil, (13) C. 4. n. 9.

(14) Vidc alia pracscripta in d. concoi-Jaio n. 8.~(^

(13) De ordine c. 4. p. 4. n. 60.

(16) N. 22GI. (17) N. 22(>G.

tlB. VI. TRArT. V. DE EXTR. l/NCTIONE ET OnDLXfi

. s. c. die 3. febr. 1604. Pitton.l. Item |ic notandum quod sede vacante bene ;.ossit ordinari intra annum qui habet Simissorias episcopi defuncti, ut comftiuniter dicunt Barb.2 cum Nav. Gonzal. etHenriq. ac Croix^ cum Sanchez Laym.Tamb.etc.ex declar. s. c. Idem dicitur de regularibus intra annum afferentibus dimissorias suorum superiorum; his enim bene potest capitulum licentiam concedere ut ordinentur ab aliquo episcopo. Et sio etiam valent dimissoriae concessae a oapitulo, sede vacante, post aunum, etiamsi sit iam ingressus novus episcopus. Barb.^ cum Mol. Gonzal. Fag. Led. Quaranta etc. Praeterea notandum quod licet in concilio romano sub Bened. xiii. permissum fuerit vicario capitulari post annum luctus ecclesiae concedere dimissorias, tamen in concordato nostri regni facultas est ei sublata, nisi habeat expressam licentiam s. c. concilii.

Quamvis autem capitulum non possit intra annum dimissorias concedere, dicunt tamen Sanchez & Tamburinus ^ et Barbosa ^ cum Henriquez Quaranta Molfesio Piaseo. Furnar. etc. bene posse dare alieno episcopo licentiam pontificalium, et pariter conferendi ordines clericis subditis ipsi episcopo, vel subditis eidem sedi vacanti, qui non a metropolitano nec ab episcopo viciniori, sed a papa debent habere licentiam ordinandi, ut refert decisum Garcia apud Barbosam 8. Sed huic opinioni se opponitCroix^ dicens obstareverba Tridentini ut supra: Non liceat infra annum ordinandi Ucentiam aut litteras dimissorias . . . concedere; gerundium enimordinandi,dicitCroix, esse activum, unde non debere applicari ordinandis, sed episcopo. At venia p. Croixii, docetur a pluribus grammaticae peritis, huiusmodi gerundia modo sumi active, modo passive. Et ipsumraet concil. pluries usurpavit gerundium in passiva significatioue, ui^^ facuUates de promovendo a quocumque.

(l) Do cai.oii. u. 171. (2) Alleg. 7. n. 23.

(5) N. 22o9. (4) N. 24. (S) L. 7. c.i. dub. 20. u. 2. (0) De oulinc c. 9. §. 2. n. 9,

fJ) Allog, 7. a. 17. itt TiiJcul. scs». 7 c 10. n. S.

Et hic iuxta proprium sensum Triden» tini t6 ordinandi verius intelligendum passive, dum concilium post verba, non liceat capitulis ordinandi licenti3,mj aut litteras dimissorias . . . concedere^ addit, alicui qui beneficii occasione arctatus fuerit. Unde illud concedere refert tam licentiam ordinandi, quam litteras dimissorias subiecto alicui^ nempe ordinando.

Notandum 7. Hodie aon amplius locum habet id qupd dicunt Salm.<< cum Molf. et Philib., nempe quod abbates qui possuntsuos subditos ordinare(iuxta dicta n. 763.) possint etiam eis concedere dimissorias ad suscipiendos ori dines a quocumque episcopo vel ab-! bate mitrato. Neque enim abbates mi-l trati, adhuc si habeant iurisdictionem quasiepiscopalem, possunt alienos subditos ordioare, ex decreto s. c. relatd n. 766. Neque alii episcopi quam dioecesani (ut mox videbimus) possunt regulares ordinare.

Notandura 8. Regulares exempti debenthabere dimissoriasapraelatis suis, scil. generalibus aut provincialibus, ut dicunt Salm.i2 cum Sanch. Diana Philib. et aliis communiter : alias peccant mortaliter et suspensiouem incurrunt. Praeterea, ex decreto Clementis viii. (relato in cxtensum apud Croix ^3) dimissoriae sunt dirigendae ad episcopum dioecesanum, nisi is sit absens aut non teneat ordinationem. Nec valet dicere cum Sanch. Laym. Pal. etc. apud Croix posse dari regularibus dimissorias ad quemcumque episcopum, eo quod mandatum Clementis non fuit receptum, ut asserit Pal., quia (ut putat Sanch.) decretum illud valef tantum pro regularibus eidem episcopo loci subiectis. Nam in c. 3. de temp. ord. in 6. generaliter id vetatur, e praefatum decretum fuit novissiin, confirmatum et innovatum a Benedi, cto xiii. et XIV. Vide dicta n. 768. i, quo autem possint ordinari novitii. Vi de dicta n. 764. et 765.

(G) Loc. cit. in Tiident. (9) N. 22::'.

(10) Scss 7. c. 11. el 12. dc licncr.

(11) Dc ordinc c. 4. p. 4. ii. 07.

CI2) Ibid. C15) N. 225G. (14) L «.

CAP. II. DE SACRAMENTO ORD1NI3 DUB. N.

683

Nolandum 9. Si quis obtineat faaul4atem a pontifice suscipiendi ordines -extra tempora, sed cum clausula a suo ordinario tantum^ bene potest cum istius dimissoriis ab alio ordinari ; ita Sancb. * cum Nav. Mazzotta^ et Croix^ cum Gobat. Ratio quia apponitur illa particula tantum^ ne praeiudicium inieratur proprio episcopo, sed minime ipsepraeiudicaturquando ipsemet con-cedit dimissorias.

Notandum iO. Probabiliter episcopus potest confirmare eum qui addacit dimissorias sui proprii episcopi, pro tonsura; ita Croix ^ cum Rebuflfo. Et idem ait Croix 5 cum Gobat. si quis est dimissus ad susoipiendum subdiaconatum, cum non adhuc susceperit ordines minores , quia tunc censetur 4iniissus etiam pro minoribus.

Notandum 11. Quamvis die 22 iun. 1623. (apud Pitton. 6) s. congregatio praeposita negotiis regni neapolitani «tatuerit nuUas esse dimissorias non directas certo ordinario ; tamen auflosequenti die 16. mart. contrarium fuit statutum per s. c. episc, nempe quod episcopi regui neapolitani rite possint extraneos ordinare cum dimisboriis proprii ordinarii, licet non sint directae ad certum episcopum. Hinc probabiliter dicunt Mazz. ' et Croix 8 jum Gobat. et Quint. quod si quis est 3imissus ad certum episcopum, qui iit designatus in gratiam ipsius ordinandi, bene poterit ab alio ordiues suscipere, ex regula iuris 61. in 6. ubi: {)uod ob gratiam alicuius conceditur , non est in eius dispendium retorquendum.

Notandum 12. Ut quis ordinetur ab alieno episcopo non requiritur ut obtineal a proprio licentiam in scriptis, sed satis est si constet de illa per te•sies ve4 aliter: ita Sanch. 9 Salm. ^o.

789. Sed dubitatur 1 . An aliquis epi«copus possit ordinare alterius subditum sine illius expressa licentia, sub spe ratihabitionis de futuro. Affir(1) L. 7. c. 1. di:b. 2o. n. 2. (2) P. 2S0.

(5) Niim. 2242. (4) Num. 2230. (5) Ibiil. {6) De cpise. n. 800. (7) P. 230. (8) N.2241. (9) C. 3. i. 20. n. 4. (10) Dc ord. c 4. o. 4. n.Gl. (il) Ibi.i. o. G5. (12) L. 7. c. S .lub. 20. u. i2.

mant Pafudan. Viil. Diana et Led. ap. Salm.i^ Idque admittunt Trull. etalii plures apud Sanch.^2, si inter episcopum ordinantem, vel inter initiandum et episcopum proprium siogularis araicitia intercedit. Sed verius negant Sanch. <3 Ronac. Croix et Salm. *6 cum Avers. Philib. et aliis pluribus. Ratio quia a Trident. ad tollendos errores et dissidia exigitur licentia expressa proprii ordinarii : Nisi de loci ordinarii expressa licentia., ut dicit conciIiumi7.Episcopus autem benepoterit ratam habere talem ordinationem, nec opusestrecurri ad summum pontificem, quia ipse potest ordinatum absolvere a suspensione ordinis suscepti, ut concedit Tridentin.; ita Sanch. Salm. cum Aversa et Croix^o cum Delbene et aliis contra Rebutf. An autem sufficiat ratihabitio sive licentia praesumpta de praesenti ad ordinandum clericum alienum. Probabile mihi et aliis videtur id posse admitti , saltem sine culpa gravy.

Dubit. 2. An episcopus, cui dimissoriae diriguntur, possit dispensare cum ordinando super irregularitate aut alio impedimento canonico, super quo proprius episcopus potest dispensare.

Prima sententia affirmat, quam tenent Sylvest.21 et Ang. Arm. ac Henr. apud Palaum 22. Quia ( ut aiunt) eo ipso quod episcopus dat licentiam aliejio ordinaudi, dat etiam dispensaudi, cum dispensatio praemittenda sit ordinationi suscipientis; idque colligunt ex cap. Praeterea, de uffic. iud. deleg. ubi dicitur: Ex eo quud causa sibi committitur, super omnibus quae ad causam ipsam spectare noscuntur plenariam recipit potestatem.

Secunda sententia vero probabilior negat, et hanc tenent Palaus23 Mazz.24 Sanch.25 cum Nav. et 26 cum Sa et Cr . 27 cum Diana. Ratio, tum quia privilegia non exteoduntur ultra casum expre&-«

(13) N. 13. (14) P. r>. n. 28. (13) N. 2238. (16) Ibid. n. 64. (17) Scss. 14. c.2. (18) N. 13. (19) L. c. (20) N. 2248. (21) V. Dispcnsalio «i •J.^n.ll. (22) Deccns. d. 6. a.7. n.21. (25) L.c (24) T. 3. !>. 230. (23) L. 7. c. i. dub. 27. n. 2 (26) Dc mali. 1. 8. d. 1. u. IW, ^27; N. 2240.

581

sum, tam quia in disparatis non fit illatio, quando facultas data iion est cum alia necessario connexa; prout(sapienter dicit Sanchez ) si episcopus dat licentiara parocho assistendi alicui matrimonio, non ideo intelligiturdare facultatem dispcnsandi in impedimento, in quo ipse potest. Idque tanto magis valeret, si in dimissoriis adderetur clausula: Si tamen alias nullum tibi obsistat impedimentum canonicum. Ad te^tum autem supra allatum respondetur quod ibi agebatur de facultate neressaria cum data connexa, ut legenti patet.

Notandum quod ordinandus debeat seraperhabere litteras testimonialesab episc®po originis, etiamsi in aetate infantili abillius dioecesidiscesserit, saltem ad testificandum de natalibus ac aetate, prout a s. c. resolutum refert p. Zacharia apud Croixi.

790. Requiritur 5. exaraen de scienlia. In hoc advertendum quod Tridentinum pro initiandis ad ordines minores requirat ut saltem linguam latinam intelligant, ita in sess. 23. c. 11. ubi dicitur: Minores ordines iis quisaltem latinam linguamintelligantpertemporum interstitia , nisi aliud episcopo expedire magis videretur, conferantur. Utrum autem episcopus possit ordinare in minoribus clericum qui ignorat linguam latinam, si spes sit fore ut postea addiscat. Affirmant Innoc. Menoc. Turr. etc. apud Sanch. 2.Sed merito negant Salm. 3 et ipse Sanchez ^ cum Nav. et Salzedo. Ratio quia illud, nisi aliud episcopo videretur^ verius et coramuniter a dd. intelligitur tantun^ quoad interstitia, nou autem quoad scientiam. Verum non videtur improbabile cum Sanchez et Rebuff. 5, quod si ordinandus non adbuc sciat linguam latinam quantum oportet, sed de brevi certo speretur fore ut addiscat, tunc poterit episcopus eum ordinare, sed melius quidem raeo iudicio faciet, si non ordinabit. 2.Pro initiandisad sub(l) L. 6. p. 2. n. 22ol. (2) Dub. 4S. 3. 10.

{o) De oidiiie c. 5. p. 2. n. 45. (4) N. 14.

IbM». [ii) ScM. 23. c tS,, {'J^ C.S.a«b.4o. u.G.

diaconatum , et diaconatura requiril concilium 6 ut sint litteris et iis quae ad ordinem exercendum pertinent^ instru-* cti. Utrum autem licite possit ordinari subdiaconus vel admitti ad beneficium qui adhuc nescit ordinare officiura divinura, sed probabiliter de brevi praesumitur instructum iri, ut proraittit. Recte affirmant Sanch. ' et Salmant. * raodo (intellige) interim ab alio adiuvetur ad recitandum. 3. Pro initiandis demum ad sacerdotiuravultconcilium^ ut ipsi ad populum docendum ea quae scire omnibus necessarium estad salutem^ ao ad ministranda sacramenta^ diligenti examine praecedente, idonei comprobentur.

791 . Sed hic quaeritur 1 . quomoda intelligenda verba illa*, ad ministrandot sacramenta. Pal. o cura Vasq. et Con. censet intelligi, ut presbyterandi sciant ea quae requiruntur ad bene rainistranda, non iam poenitentiae, sed baptismi et eucharistiae sacramenta. Sanch. autem n cum Led. intelligit, ut sciant quae sit materia et forma cuiusque sacramenti. Sed meli-us aiunt Laym. 12 et Salm. 13 cura Aversa Rodr. et Philib.,. presbyterandura debere quidem scirt^ ea quae spectant ad sacrificium et sacraraenta baptisrai ac exlremaeunctionis, quorura est rainister: circa vero sacramentura poenitentiae non requiri in eo tantam scientiam quanta est necessaria confessario approbato. Unde infero quod quilibet simplex sacerdos debeat habere aliqualem scientiam circa materias magis obvias, quae pertinent ad sacramentum poenitentiae, saltem pro casibus necessitatis, in quibus confessiones excipere tenetur. Et hoc? est iuxta doclrinam s. Caroli Borromaei in conc. mediol. v., ubi dicturn fait quod initiandus ad presbyteratum, circasacramentum confessionis aliquam (saltem) peritiam habeat. Alias non videturposse a gravi culpa excusari; etenim Innocenlius xiii. in bulia, Aposto liciministerii^ confirmalaaBened. xiii,

(8) De oid. c. S. p. 2. n. 44. (9) C. 14. et 2S (10) P. 8. n. 15. (UJ L. 7. c. 1. ilub. 4;i. n. la [12) Tr. 1). e. 7. n. l. f^lZ) m. u. 41CAP. II. DE SACRAMENTO ORDINIS DDB. II.

585

apud Bened . xiv. i), explicando praefatum lextum concilii (ut ait praefatus Bened. xiv.), nullam aliam benigniorem interpretalionem potuit ei dare, quam illam reducendo ad studium theologiae moralis. Et ratio est quia, cum sit officium proprium cuiusque sacerdotis poenitentiam ministrare in necessitate, quisque sacerdosdebet scire ea quae ad tale officium rite peragendum spectant, ut clare infertur ex eo quod docet d. Thom. 2 qui ait: Ad hoc quod homo ordinis officium exequatuTf oportet quod habeat tantum de scientia^ quod sufj^ciat ad hoc quod dirigatur in actu ordinis illius...^ ideo... talis scientia requiritur in eo qui debet ad ordines promoveri. Benignius quidem, ut notatNatal. de Alex.3) agendum cum iis qui religionem professi sunt vitae contemplativae, ut suut camaldulenses, carthusiani et similes. Secus vero cum aliis qui vitam activara protitentur; in his enim eadem scientia requiritur, qua egeut alii sacerdotes: Aliqui (addit d. Thom. ^ ) ad sacerdotium promoventur, quibus committitur primus actus tantum [supra corpusChristi verum) sicut religiosi... et... talibus sufficit si tantum de scientia habeantj quod eaquae ad sacramentum perficiendum spectant^ rite servare possint. Alii autem promoventur ad....actum supra corpus Christimysticum..., unde scientia legis in eis esse debet^ non quidem ut sciant difficiles quaestiones legis....^ sed ut sciant quae populus debet credere et observare de lege. Et hcc quidem ex illo Malach. Labia sacerdotis custodient scientiam et legem requirent ex ore eius.

Unde concludo quod promovendi ad sacerdotium non possint tuta conscienlia ad ordinationem accedere, nisi sciant sallem universaliora principia quibus solvant dubia saltem communiter occurrentia proxime moribuudis, necnon lenenlur distincte scire, quomodo se gerere debeanl circa moribundos,nem(1) Notir. 16. cl 52. (2) Suppl. qu. SG. ai t. 2. (3) De onl. ipg. 22. (4) L. c. ad 1. (S) C. 2. v. 7. (6) Ca». 10. ol II. (7) T. 7. p. 484. (8) Mau. c. 27. D. 20». C9k Sess. 25. c 4. CIO) Dc ccu».

pe quando possint eos absolvere. An in articulo vel periculo mortis. et quali periculo. An praesente confessaria approbato. An absolute vel conditionate. Quando moribundum possiot censere dispositum ad absolutionem. Quicl debeant imponere illi, si habeat casus vel censuras reservatas. Hinc consequenter episcopus, ne communicet pec" cato illius qui petit sine tali scientia ordinari, debet antequam ordinet certus fieri de tali eius idoneitate vel saltem quod de brevi ille addiscet; alias nescio quomodo posset esse tutus in conscientia. Tanto magis quod undique constat huiusmodi ordinatos, post acceptum presbyteratum, omne studium abiicere, eo quod ad nullum aliud exponi debent examen, quod erat unicus omnium suorum studiorum scopus. Hic etiam advertendum id quod habetur in concilio lateran. iv. 6 ( apud Habert ' ) ubi dicitur: Praecipimus tam in cathedralibus^ quam in conventualibus ecclesiis viros idoneos ordinari, quos episcopi possint coadiutores habere, non solum in praedicationis officio, verum etiam in audiendis confessionibus et poenitentiis iniungendis, ac caeteris quae ad salu" tem pertinent animarum.

Quaeritur 2. An illitterati sint omnino irregulares. Nav.8 dicit ioferri ex Trid.9 esse irregulares, qui linguam latinam non intelligunt; Garcia autem, et Henriquez apud Bonac.^o censent illitteratos non esse irregulares, ita ut non peccent, si in ordinibus susceptis ministrent, sed hos non posse sine culpa gravi ordines suscipere. Alii vera cum sententia communi, quam tenent Sanch. Conc. " Bonac. 12 Tamb.« SaU mant.^^cumReg. Homob. etc. acPal.^s ciMn Suar. Tolet. Fill. Sayr. et Avila, probabilius docent quod illi qui sunt adeo rudes, ut ignorent etiam prima rudimenta grammaticae, ita ut nesciant praestare ea quae pertinent ad ordinis exercitmm, ad quod requiritur sane scientia linguae latinae, ipsi sunt pror*

J. 7. q. 2. p. 1. n. 2. (II) L. 7. c. 1. J. 4S. h. S (12) Loc. c. (15) Eoil. lil. Ir. 4. c. 12. n. l. (14) Dc ord. c. S. p. 2. n. 49. (lo) De ceu«. tl. U. pai t. 10. c. l.

586 tlB. VI. TBACT. V. DB EX

sas irregulares et graviter peccant tam ordines suscipiendo, quam eos exercendo: et ut dicunt Salmant. et Bon. < cum Azor. Suar. Fill. et Reg. nec etiam papa posset cum eis dispensare, quia haec irregularitas non solum est de iure humano, sed etiam divino et naturah* ; ipsum enim ius naturale dictat non esse admittendos ad aliquod munus qui nequeunt illud exercere. Probatur id ex c. Illitteratos dist. 36. ubi illitteratus (intellige omnino illitteratus^ ut ait ibi Glossa, nimirum qui nunquam grammaticam audivit) arcetur a suscipiendis ordinibus, pari modo ac corpore vitiatus. Adverlit autem Palaus 2 quod illa tantum ignorantia irregularitatem inducat, quae exercitium suscepti ordinis omnino impedit, et sic pariter Rtfnc. 3 dicit esse irregularem qui debite et congrue nequit ordinem susceptum administrare. Advertunt etiam Anacl. ^ Holzm. 5 et Viva 6 quod haec irregularitas, sublata causa ignorantiae, de se tollatur sine dispensatione.

Quaeritur 3. An in regularibus ordinandis minor requiratur scientia, quam in saecularibus. Pro iis qui sunt addictiad vitam contemplativam, prout sunt camaldulenses (ut diximus), carthusiani et similes, commune est inter dd . sufficere quod isti sciant legere et canere, ac ea quae pertinent ad sacrificium, ut docet d. Th.' dicens, quod in religiosis qui ordinantur ad altare satis sit scientia, qua possint servare ea quae ad sacrificium spectant, et idem asserunt Natal. de Alex. 8 Esc. 9 et alii passim. Difficultas est, an idem dici valeat pro religiosis aliorum ordinum, qui sunt ad vitam activam instituti. Negat Led. <o qui dicit eamdem scientiam requiri in religiosis quam in saecularibus, imo maiorem, quia religiosi frequentius assumuntur ad ministeria proximorum; idque probabile putat Escob.i^. Sed communissirae affirmant Salm. <2 cum Scoto et Philib.

(i) Locc. cc. (2) Loc. cit. (5) Dc ccus. c. ult. <|. G. arl. 2. (4) Ds ccDSuris <. 5. u. 2G.

\Ij)T. 1. 1..O20.U.5G7. (6) De irr. q. 9. a.4.n. 12. V) Loc. sui). c. LH) Dc ord. rca. 22. COJ N. 2iU».

R. UNCTIONE ET ORDINB

ac Barb. « cum Sylvest. GraflT. Henrj Miranda etc. ac pariter probabile pu-« tant Esc.<< et Dianais. Ratio, tum quia regulares communiter ordinantur tantum ad chorum et altare; tum quia, si alia ignorent, possunt postea ex sociis ea addiscere: et ab hac sententia non dissentit (ut vidimus) d. Th., dum praefatam doctrinam tradens, generaliter loquitur de religiosis. Id autem quod ait Barb. cum aliquibus, nempe quod possint ordinari regulares, etiamsi quodammodo deficiant in lingua latina, non audeo approbare, nam si in saecularibus initiandis tantum ad ordines minores requirat Tridentinum quod saltem linguam latinam intelligant, quomodo regulares ordinari poterunt ad sacerdotium, adhuc in lingua latina deficientes'? Praeterea, addunt Salmant.i6 cum Rodr. et Henriq. pariter ac pro religiosis, sufficere pro saecularibus sacristis, cantoribus et slmilibus, ut sciant tantum legere, canere et exequi ministeria ordinis. An autem haec doctrina sit vere et generaliter probabilis, nec audeo asserere: sapientibus me remitto.

792. Hic autem advertendum 1 . quod episcopus possit quidem sine examine religiosos ordinare, acquiescendo testimonio suorum praelatorum, sed bene etiam potest si velit eos examinare, ut recte dicunt Escob. Mazzotta et Salm.i9 cum Aversa Mirand., et de hoc non est amplius dubitandum post bullam Bened. xiv. (allatam n. 768.) ubi statutum fuit, regulares examinaudos esse ab episcopo ordinante.

Advertendum 2. pro omnibus initiandis, quod episcopus teneatur per se vel per aVios eos examinare, nisi aliunde sit certusde ipsorum idoneitate per propriam notitiam vel per communem opinionem; ita recte etiam Salmant.20 cum eisdem aa. cit. Ex omnibus autem praedictis insuper advertendum quod esto episcopus licite pos*

(10) De ordiue c. 7. concl. 4. (il) N. 294. (12) C. S. ,,. 2. n. 47. (13) Alleg. 46. u. 14. (14) N. 20G. (IS) P. 2. l.act. 10. r. 51.

(10) De ord. c. S. p. 2. n. 47. (17) N. 27«. • T. 3.0.233. a"Jj U).u.4a ^20) Cu.u. 4»i

CAP. II. DE SACRAMEriTO OJRDI.MS DUB. 11.

o87

»it petentes ordinare, si eam afferant, scientiam quam Tridentinum requirit; per hoc tamen non ideo ei protiibetur quominus maiorem exigat scientiam a fiuis subditis (nam pro alienis aliter sentiendum), maxime si illi ordinentur ad ecclesiam alicuius amplae civitatis, quia concilium in iis quae circa scientiam praescripsit, tantum voluit m6dum ponere episcopis, ne promoverent aliquem scientia praescripta carentem, non vero probibuit quin episcopi maioreoQ scientiam requirant, nisi necessilas loci aliud omnino postularet. Hinc Kapientissime d. Fabritius de Chapua archiepiscopus salernitanus ( dignus perpetua memoria ob zelum in clero reformando)nullum ad sacerdotium admittebat, nisi prius eum rigoroso examine, etiam ad confessiones audiendas idoneum dignosceret. Utinam praesulis ©xemplum omnes sectarentur! non quidem invenirentur tot sacerdotes ioutiles, imoet ecclesiae perniciosi, quia ex eo quod tales rudes sunt, studium fastidiunt, et ideo in otio marcescentes ad vitia relaxantur. Hic etiam obiter advertendum quod ex pluribus decretis s. c. concilii apud Bened. xiv. • episcopus de novo assumptus ad episcopatum, ex iusta causa bene possit examinare parochos, etiam regulares, ex quo infertur quod tanto magis possit examinare confessariosnon curatos.

Requiritur 6. titulus sustentationis; sed de hoc vide dicenda n. 813.

793. Requiritur 7. ut iuferior ordo anle superiorem suscipiatur: et aliter faciens, nou solum graviter peccabit, sed etiam incurret suspensionem ab exercitio ordinis suscepti, quousque episcopus dispenset, ex c. un. de clerico per salt. ord. Qui autem susciperet ordines minores ante tonsuram, peccabit etiain mortaliter, sed non incurret suspensionem; ita Sanch.2 et Bon.3.

Si vero quis susciperet episcopatum ante sacerdotium, invalide susciperet, ut docent Suar.Sanch. et alii commu(i) Nolil'. a. u. IG. ("i) L, 7. c. o. dub. 14. (3)P.S. n.ll.c. l.n.37. (4)Dcoiil.c.l.i>.2.ii.41. io) C. 1. aul). 32. u. 8. (G)Dcoitl.c.4.,..S.u.7».

^7) P. 363. fiu. 8.

(8) P. 10. Ir. 11. res.GO.

niter apud Salm. Si autem quis sciperet sacerdotium ante alios ordines, posset quidem episcopus fieri el valide hic suum munus exerceret, non tamen licite ante suscftptionem ordiois omissi.

794. Requiritur 8. ut ordinetur tempore debito. Ordines maiores conferri possunt tantum in sabbatis quatuor temporum, sabbato ante dominicam passionis et sabbato sancto; ordines autem minores dari possunt in quolibet festo (modo sit de praecepto, ut explicavit pontificale rom.), si conferantur uni vel duobus, ut habetur in c. De eo^ de temp. ordin. ubi dicitur: Licitum est episcopis, dominicis et aliis festivis diebus unum aut duos ad minores ordines promovere. Utrum autem liceat ordinare plures quam duos. Negat Martin. a s. loseph., sed commuuiter affirmant dd., modo generalis ordinatio fieri noo videatur, ita Sanch. 5 cum Innoc. Tab. Arm. Henr. Rebuff. Praep. Turr. eto. Salm.^cum Gran. Renzi' cum Sylvest. Pal. Bass. Quint. ac Diana 8 cum aliis et Glossa in dicto c. De co, v. Ad dwos^ ubi dicit: Numquid plures? utique, dummodo non videatur generalis ordinatio: Ratio est quia verba textus non sunt apposita taxative, sed exemplifi-. cative. Praeterea, dicunt Fagn. 9 cuni Host. Barb.ioPal.il cum Henr. Salm.i? cum Gran. et Laym.i^cum declaratione s. c. apud p. Zachariam in adnot. ad Croix^'* ordines minores posse coi^ ferri etiam publice in feria 6. ante saJiv batum generalis ordinationis (et etiLin feria 4. quatuor temporum, ut addi
     Laym.), modo adsit consuetudo, quara testantur Pal. Salm. et Barb.i^ cum aliis iam esse receptam .Episcopi consecratio potest fieri quovis die dorainico, ex c. Ordinationes \ .et c. Quod die, dist. 75. Et Diana *6 addit ex pontificali posse etiam in natalitiis apostolorura conferri. Prima autem tonsura quolibetdie el loco conferri polest. Conc.^' etSanch.is,

(9) In d. c. De eo, n. 3G. (iO) Alleg. 11. n. 21, (1 1) P. 15. n. 2. (12) Cll. n. 78. (15) C. 8. n. l (14) L. 6. p. 2. n. 2290. (IS) Locc. cc.

(IG) P. 12. Ir. I. r. Gl, (17) T. 10. 5i). u. 12 (18) Dub. SO. n. i.

588

iiB. Ti. trakjT. V. oE z-m. omrrioxK et ordine

795. Requiritur 9. ut ordinetur per debita temporum interstitia, quae sic servanda sunt. i . Ut ascendatur ab unoordine minore ad alium, requiritur aliquod tempus, quod autem aTridentino non fuit determinatura: sed inhoc bene potest episcopus cum causa dispensare, dum in concilio * sic habetur: Minores ordines.... per temporum intersiitiay nisi aliud episcopo expedire magis videretur, conferantur. lustae causae dispensandi videntur esse ( ut ait Escob. 2 vita solitaria carthusianorum, ex declar. s. c, item aetas ordinandi nimis provecta, causa studii el arctatio beneficii recepti vel recipiendi. Quale vero intervallum intercedere debeat inter unum et alterum ordinem minorem. Maiol. et Ugol. apud Barb. 3 putant sufficere intervallum de una ordinatione generali ad aliam, sed Sorbo et Campanile ^ dicunt sufficere de uno festo ad aliud. Merito autem dicit Barbosa 5 cum Miranda etc, quod licet episcopus possit dispensare iu hoc ex quacumque causa, laudabilius tamen aget si abstinebit a tali dispensatione. Praeterea dicunt Sylvest. 6 ac Rebuflf. Henriq. Campanile apud Barbosa et decisum refert ibid. Armendarius, non .licere conferre tonsuram simul cum aliquo ordine minori (nisi adsit alicubi consuetudo); sed probabilius videtur oppositum, cum probabilius tonsura non sit ordo. 2. Ut a minoribus ascendatur ad subdiaconatum requiritur spatium anni ex Trident. 8 ubi: Hi vero nonnisi post annum a susceptione postremi gradus minorum ordinum ad sa~ cros ordines promoveantur^ nisi necessitas aut ecclesiae utilitas iudicio epi~ scopialiud exposcat.Ecclesiae^ id estecclesiae cui adscribitur, ut patet ex Trident. 9. Utilitas autem inlelligitur illa quaequomodolibetconduclt ad bonum ecclesiae ut aiunt Salm. Qui autem susciperet subdiaconatum ante annum sine dispensalione graviter peccaret, sed nullam incurrerel censuram: vide

(I) Sos». «r,. c. 1 1. (2) N. Uo. (S) In loc. cil. Tiul. II. . (4) Il.id. (n) N. S, (0) V. Orilo «. u. 7. (7) N. 0. ta) Sc»" c. 11. Ci>j C. 13.

Salm.". 3. Ut autem ascendatur a sub» diaconatu ad diaconatum, etiam requi* ritur spatium anni, ad quod tamen di» spensandum (ut recte ait Croix 12) non requiritur necessitas vel utilitas ecclesiae, sed sufficit quaevis rationabilis causa iuxta iudicium episcopi, ut patet ex eod. Trid.i^ ubi: Promoti ad sa^ crum subdiaconatus ordinem^ si per an^ num saltem ineonon sintversati^ ad altio rem gradum^ nisi aliud episcopo videatur^ ascendere non permittantur. 4. Ut demum ascendatur a diaconatu ad sacerdotium, ad minus requiritur spatium auni, adque huius temporis dispensationem non sufficit ecclesiae utilitas, sed etiam requiritur necessitas, ex eod. conc*^ ubi: Qui... ad presbyte^ ratus ordinem assumuntur...,^ hi sint^ qui... in diaconatu ad minus annum in^ tegrum^ nisi ob ecclesiae utilitatem ao necessitatem (nota) aliud episcopo vide'retur^ ministraverint.

796. Praeterea notandum quod illa qui eodem die duos ordiues sacros exciperet, non solum graviter peccaret contra praeceptum Trident.*^ ubi: Duo sacri ordines non eodem die, etiam regularibus^ conferantur^privilegiis ac in-^ dultis quibusvis concessis non obstanti6M5;sed etiam incurreretsuspensionenj ab illorum exercitio, et in irregularitatem incideret, ut patet ex c. Innotuity de eo qui furtive etc. et c. Litteras^ ac c. Dilectus^ de temp. ord. Hinc dicitur ia cit. cap. Litteras, quod si quis in sabbato susciperet unum sacrum ordineni et alium in dominica, continuato ieiu« nio, id est nulla coena facta, etiam su» spensionem incurreret; tuuc eaim (ut ait textus) ex fictione caoonica vespera sabbati et mane dominicae pro uno die computantur; secus vero si ieiunium non fuerit continuatum. E\ quo probabiliter infert Renzi cumNicoIio,. quod si quis obtinuerit indultum suscipiendi ordines sacros in tribus diebus festivis, poterit, solulo ieiunio m sabbato ordinationis suscipere unum ^

(10) Dc oiil. c. 4. p. S. n. »8. (11) Ibid. n. 8*. (12) N. 2207. (13) D. c. 15. (li) Scss.23.c. IV 116] Dicio c. 3. 'iG\ V. 3U3. a. 7.

CAP. II. DE SACRAMENTO ORDINIS DUB. II.

585

€t alium in dominica sequenti, idque decisum refert a sacr. congr. die 25. iul. i662.Praeterea inferuntetiam probabiliter Sanch. < Laym. 2 Escob.3 cum Suar. Maiol. Villal. et Leand. ac Sylvest. Henriq. etc. apud Croix ^ quod si episc5pus propter infirmitatem vel aliam causam non possit ordinationem in sabbato exercere, aut eam absolvere, poterit illam continuare in dominica; modo (ut aiunt) continuetur ieiunium tam ex parte initiandi, quam ex parte episcopi, ut recte addit Sanchez. Ad hoc autem non quidem requiritur ieiunium naturale, ut aliqui improbabiliter sentiunt, sed sufficit ecclesiasticum, quia textus de hoc clare loquitur, ut recte dicunt Sanch. 5 cum Sylv. et Tab. acEscob.6 cum March. et Leand.

Sed hic dubitatur 1. An suspensio praedicta sit latae sententiae. Negant Diana ' et Villal. apud Esc. Sed recte affirmant Nav.9 Bonac. <o cum Suarez Sayr. Molf. Turriau. Marchino etc. Idque patet ex d. cap. Litteras^ ubi sic dicitur: Ab executione officii sacerdotalis tamdiu volumus manere suspensum^ donec de illo disponatur. Haec tamen suspensio incurritur tantum ab ultimo ordine suscepto,ut bene infert ex praefatis verbis Escob. " cum Suar. Sayr. et Molf.

Dubitatur 2. An qui suscipit duos ordines sacros, non servatis interstitiis, suspensionem incurrat. Respondetur: Qui ordinatur continuatis diebus extra tempora, incurrit quidem suspensionemexbullis Sixtiv. etCIementis viii. prout incurrit etiam qui ordinatur sine litteris dimissoriis, vel ante legitimam aetatem; vide Tamb.12. Qui vero ordinatur diversis diebus, non servatis interstitiis, sed legitimis temporibus, peccaret quidem graviter, sed suspensionem probabilius non incurrit, utdicunt Bonac.i3 Barb.i^ Croix Renzi <6

(1) Lib. 7. c. 1. dnb. Sl. n. 4. (2) C. 8. n. 9. (5) N. 433. (4) N. 2291. (S) N. S. (6) N. 456. (7) P. S. tr. 10. r.36. (8) N. 448. (9) C. 27. u. 241. (10) De ceD«. p. 1. §. 1. n. 4S0. (11) N. 4S0. <12) L. 7. c. 11.$. 1. n. 3. (13) D. 8. p.S. n. 3S. (14; In Tiid. gess. 23. c lS. n.ll. (IS) N. 2502. <i6; P. 560. q. 1. (17) Loc. c. (18) De oid. c.

cum Suar. Tamb.t^ cum Pal. Salra. cum Turrecr. etEscob.i9cum Nav. Vil« lal. March. etc. et Cabass.20 cum Navar. et Sayr. (contra Diana^i). Licet enim Sixtus v.in quadam extravag. poenam suspensionis imposuerit, tamen illa, respectu ad nostrum casum, sublata fuit a Clem. viii. ut refert Tamb.22.

797. Qui autem eadem die susciperet quatuor ordines minores una cum subdiaconatu, etiam peccaret graviter, ut habetur ex c. 2. De eo qui furtive^ etc. ubi dicitur: Quatuor minores ordi" nes contulisti^ quibus non contentus sub' diaconatum etiam temerario ausu rece^ pit.... Mandamus quatenus eum in minoribus dumtaxat celebrare permittas. Dicit autem Vasq. apud Salm.23 praefatum textum fuisse revocatum exTrident. 24 ubi concilium tantum inhibuit duos sacros ordines simul conferri; sed haec doctrina communiter non recipitur, nam concilium id praescribeudo textum non revocavit, sed illum in suo vigore reliquit. At hic dubitatur i. an ab hac prohibitione excuset consuetudo contraria , si alicubi vigeret. Negant Sy Ivest. Tol. Reg. etc. apud Escob.25. Sed verius affirmant Navar.26 Suar.27 (qui aflfert de hoc decr. s. c.)HoIzm.28 Salmant.29cum Vill.Marchino Leand. etc. ac Escob.30 cum s. Ant. Sayr. Molfes. Rodrig. et Miranda, quia huiusmodi consuetudo nullibi videtur reprobata.

Dubit. 2. Utrum taliter ordinatus, ubi non adest contraria consuetudo,incurrat suspensionem. Affirmat Bon.si. Sed probabilius negant Escobar. 32 et Suar.33 quia pontifex in dicto c. 2. tantum praecipit episcopo ne permittat ordinato ministrare, non autem eum suspendit. Merito tamen dicitNavar.3* contra Suar., hunc fieri irregularem quoad ordines superiores suscipiendos, dum ibi sic subditur: Si vero (or-« dinatus) domum religiosam intravit^ et

4. p. S. n. 87. (19) N.4S7. (20) T.I. c. 16. n.l2. (21) P. 4. Iract. 2. rosol. SS. (22) Loc. cil. (23) De ord. c. 4. p. S. n.80. (24) Sess. 23. c. 13. (2S) N. 444. (26) C. 2S. n. 71. (27) De cciii^ dist. 51. s. 1. n.41. (^28) N. 86. (29) Cit. n. 8(1 (50) N. 44S. (31) De cens. d. 3. p. S. §. 1. n. 4, (32) N 4S0. (35) L. c. n. 40. (34) Man. c,27. n. 24),

mores eius exegerint, abbas {si voluerit) in aliis poterit ordinibus dispensare, Si igitur indiget dispensatione, erit hic quidem frregularis ad alios ordines recipiendos.

Dubit. 3. an regulares possint ex licentia suorum praelatorum ordinari extra tempora. Negant Vasq. Suar. Lez. Peyr. etc. apud Escob.* quialicet Greg. xni. hoc privilegiura concesserit soc. lesu, tamen expresse prohibuit, quominus aliae religiones in eo communicarent. Sed verius affirmant Laym. 2 Barbosa 3 Esc. ^ cum Machad. Leand. Delacrux Diana etc. ac Salm. 5 cum Aversa Philib. Portel. et Rodr. Ratio quia post Greg. xiii. Clem. viii. absolute hoc privilegium concessit omnibus mendicantibus, et Urb. viii. concessit ordini discalceatorum ss. Trinit., ut fert Escob. 6. Et novissime Bened. xiii. (apud Bened. xiv.') in concilio rom. 8 hoc privilegium confirmavit dicens : Quod vero ad regulares privilegia a pontificibus habentes , sive expresse^ sive per viam communicationis concessa^ sacros videlicet ordines extra tempora suscipiendi; cum privilegia ipsa in suo robore persistant^ nec iis derogatum fuisse constat^ decernimus perinde regulares eosdem absque novo indulto apostolico tute posse extra tempora ordinari.

Dub. 4. an regulares, cum ordinantur extra tempora, possint ordinari in quovis festo duplici, esto non sit de praecepto. Affirraant Diana^ et Praep. Fagund. VillaL et Homob. apud Esc.io Item Suarez Steph. et ManueL apud Barb. i*, qui id probabile putat. Et idera dicit Croix ^2 cum Gobat. Tamb. elc. de iis qui ex indulto ordinantur extra terapora in tribusdiebusfestivis. Ratio quia Alexander vi. loquens de initiandis per hoc privilegium, dixit posse ordinari tribus diebus dominicis^ sive duplicibus: uon autera dixit de praecepto, sed tantum duplicibus ( ad ditferenliam semiduplicium ) dieous,

(1) N. 4G4. (2) C. 8. n. 2. (3) Alleg. 17. n. G. (4) N. /iGG. (o) Ibid, n. 83. 84. et 83. (G) N. 4G3. W) NoHr. 23. n. S. (8) Til. S. c. 2.

l») P. a. ti . 23. 1, 97. C10:i N. 470.

qui ut pUirimum non sunt de praece* pto. Sed negant probabilius, ut videtur, Esc. <3 Azor. et Lugo *5 dicentes non posse ordinari nisi in festo de praecepto, in quo populus vacat ab operibus servilibus. Ratio tum quia Greg. XIII. loquendo de hoc eodeo! privilegio dixit diehus dominicis et festivis diebus, non festivis duplicibus : tum quia dies festivus in sua propria significatione denotat diera feriatum^. ut explicat Arabrosius Calepinus i^. Et licet in rubricis raissalis et breviarit festum accipiatur, prout distinguitur a feriis, in iure taraen festum accipitur ut dies in qua vacatur ab operibus laboriosis. Haec quidem secunda sententia est tutior et videtur probabilior; sed primara non audeo reprobare, et dico standura esse consuetudini quae est optiraa legum interpres.

Notandura autera hic quod ii qui obtinent a papa licentiam suscipiendi ordines sacros extra tempora in tribus diebus festivis, non egeant dimissoriis sui ordinarii, sed tantura testiraonialibus, sine quibus ordinans incurreret suspensionem per annura a coUatione ordinum, et ordinatus suspensionera perpetuam ab exercitio ordinis suscepti; ita habetur in Tridentino i'. Ubi tamen notandum quod hoc dicatur de eo qui obtinet indultura suscipiendi ordinera a quocuraque episcopo; alia» etiara a proprio debet ordinari, vel ab eo diraissorias ad alinm accipere. Licentia autem suscipiendi ordines sacros in tribus diebus festivis intelligi* tur, ut dies sint interpolati, prout refert Croix declaratum a s. c.

798. Requir. 10. locus pro collatione ordinum, de quo in Trid.i^ sic habetur : Ordinationes sacrorum ordinunt statutis a iure temporibus ac in cathe^ drali ecclesia , vocatis praesentibusquo ad id ecclesiae canonicis^ publice celebrentur. Sin autem in alio dioecesis lo^ co^ praesente clero loci^ dignior (quan^ tum fieri poterit) ecclesia semper adea^

(11) Ailcg. 17. n. 7. (12) N. 2293. (13) N. 472.. (14) P. 2. 1. 1. c. 27. qu. 19. (IS) Rcsp. mor, I. 1. a. 3G. (16) V. FcMus ilios. (17) Scss. 23. c. %. H2£\ N. 2301. . (19) Scss. 23. c. 8.

CAP. II. DE SACRAMfiNIO ORDlNlS DUB. II

591

tur. Scio tamen plares episcopos etiam ordines sacros solere in privato sacello conferre: forte hodie sic usus habet.

Adde, nomine loci etiam requiri existentiam episcopi in propria dioecesi ; nam si ipse conferret ordines in dioecesi aliena, incurreret suspensionem ab exercitio pontlficalium, et ordinatus ab exercilio ordinis suscepti, ex TridJ. Hoc tamen recte dicunt Salm.2 cum Bonac.Philib. Vill. Henr. etc. non intelligi de collatione primae tonsurae, cura haec sine pontificalibus conferatur. Si autem episcopus rogatus ab alio, in eius dioecesi generalem ordinationem habeat, poterit ordinare non solum subditos suos, sed etiam aliarum dioecesium, ut Salm. 3 cum iisdem aa. et communi, quia Tridentinum ^ hoc prohibuit casu tantum quo aliquis episcopus praelextu cuiusdam privilegii vellet in alterius dioecesiordinare sine illius licentia. An autem urdinatio debeat fieri ab episcopo celebrante. Vide dicta n. 744. Not. 2.

799. Requir. 11. Aetas. In quo notandum 1 . quod pro prima tonsura refjuiratur ut initiandus polleat usu rationis, et ideo saltem sit septennis, ut dicit Bened. xiv. in bulla, Inter solUntos^ an. 1745. Sed in concordato nostri regni requiritur aetas saltem 10. annorum. Pro ordinibus minoribus nulla in iureassignatur aetas; solent tamen conferri (ut ait idem Bened. xiv. ibid.) ab an. 7. ad 14. Pro subdiaconatu vero statuitur annus 22. Pro diaconatu 23. Pro sacerdotio 25. Ita in Trid. 5. Sufficit autem, ut annus praescriptus sit incoeptus, ita communiter omnes. Vide Salm. Idque colligitur ex ipso concilio Praeterea, pro episcopatu requiritur annus 30. et idem dicitur pro cardinalalu, quamvis ex concessione Sixti v. cardinales diaconi possint esse aetatis5uaean.22.VideSa]m.8. Pro beneficiatis autem requiritur an(1) Sess. G. c. S. (2) Dc ord. e. 4. p. S. n. 75. [3) Ibid. n. 76. (4) L. c. (5) Se«b. 23. c. 22. (6) D« oid. c. iS. p 1. n. 30. (7) Sess 24. c. 12. (») L. c. (9) Sess. 23. c. 6. (10) Sess. 24. c. 12. (11) Scs.. ^2.c. 4. (12) Ihid. u. 38. (13) Alle-. i1 n. 11. (14}N. 2«^. (15) Sess. 24. c. G

nus 14., ex Trid. 9. Sed si heneficium sit curatum, requiritur annus 25. saltem incoeptus. Trident.io. Pro canooicatu in cathedralibus requiritur annus 22.incoeptus.Trid.'i. In collegiatis ve« ro sufficit annus 14. cum in iure nihil pro eo sit statutura. Salm.

Nolandum 2. quod is qui sine legitima aetate scienter ordinatur, incurrat suspensionem perpetuam ipso facto ab exercitio ordinis suscepti, et papae reservatam, ut habetur in extravag. Pii II. quae incipit, Cum ex sacrorum., et refertur in extensura a Barb. Eam autems. Pius v. et Sixtus v. auxerunt, et Clemens viii. confirmavit, ut refert Escobar.^^. Si vero praedicta suspensio occulte sit contracta, tunc poterit episcopusdelinquentem ab ea absolvere, ex concessione Trid. ut dicunt comra. Bonac. *6et Salra.^^cum coram.

Sed dubitatur 1. An incurrat praefatam suspensionem qui ex ignorantia crassa (non tamen afiectata) ordinatur ante legitimara aetatem. Affirraant Layman<8 et Bonac. Sed coraraunius et probabilius negantNav.20Suar.2t T0I.22 Barbosa23 Escob.24 cum Con. Praepos. Rodr. et Avila ac Salra. 25 cum TruU. Aversa Dian. Vill. etc. Ratio, quia talis suspensio imposita est a Pio 11. in teraerarios (dura utitur verbo temeritatem)^ quales non sunt qui peccant ex sola ignorantia supina, ut diceraus 7. de censur. n. 47. et 48. Hinc dicunt praefati aa. quod taliter ordinatus , corapleta aetate bene potest ordinem susceptum exercere; si vero ante illam exerceret, peccaret, sed non incurreret irregularitatera.

Dubit. 2. An qui mala fide susceperit ordinem ante aetatem, possit exercere ordinera postquara aetatem corapleverit, sine absolutione a suspensione incursa. Affirraant Sotus Corduba et Medina apud Escob. Sed verius id negant Barb.26 cura Mirandaet Escob.21

(IG) De censun d. 3. p. 8. n. 2. (17) Ibid. n. 59. (18) T. 9. cap. 20. n. 2. (19) L. c. (20) Man. c. 27. n. 156. (21) De cens.d. 31. seet. 1. (22) L. 1. c. 48. n. 7. (23) Alleg. 16. n. 15. (24) N. 270. (25) De ord. c. 8. p. 1. n. 39. (2G) IG. i>. IJ. (27) N 'i^.

592

cum Bon. Henr. Marchin. Rodr. etDiaiia. Ralio quia censura iam contracta non tollitur nisi per absolutionem.

Dub. 3. An incurrat irregularitatera qui ante legitimam aetatem suscipit sacerdotium.

Prima sententia affirmat, quam tenent Bonac. < et Barb.2 cum Cov. Nav. Salzed. et Sorbo. Ratio quia hic celebrando cum episcopo ordinante vere hostiam consecrat (ut docet d. Th. 3) et ideo iam exercet ordinem cum suspensione susceptum.

Secunda sentmtia vero communior el valde probabilis negat et hanc tenent Suar. ^ Coninch. 5 Diana ^ Esc. ' cum Sylvest Med. Ugolin. Quaranta Naldo Homob. Marchin. : item Sayr. Avila Henr. etc. apud Barbos. Ratio 1 . quia consecratio illa non censetur actus moraliter distinctus ab ipsa ordinatione: sicut enim tota ordinatio ppiscopi a principio usque ad finem est unus actus moralis, ita et ordinati : unde non videtur aequum quod ipse una actione morali duph'cera incurrat poenam, nempe suspensionem et irregularitatem. Ratio 2. quia in citata extravag. Pii ii. (apud Barb.9) sic dicilur : A suorum ordinum executione ipso iure suspensi sint ; et si, huiusmodi suspensione durante^ in eisdem ordinihus ministrare praesumpserint , eo ipso irregularitatem incurrant. Quo verbo durante videtur pontifex supponere irregularitatem incurri tum solum cum incursio su&pensionis iam moraliter tempore praecesserit ordinis exercitium. Itera, cum pontifex imponat irregularitatem in praesumentes, minime videtur comprehendere hunc qui non ex propria electione, sed ex necessitate ordinationis debet cum epiBcopo concelebrare.ReferuntqueSuar.^o et Escob. 11 huiusmodi ordinatos ex stylo cancellariae non reputari irregulares, cura ipsi lantura a suspensione absolvantur. Et idera dicunl Suar.*2 ac

(1) Disl, 8. de sacram. q. uu. p. S. n. io. (2) AII. 16. n. 16. (5) 5. p. q. 82. ar. 2. (4) Dc tonsur, tlisl. 31. sccl, I. ii. 71. (S) Disl. 16, i», 56. Hi) P. S. ir. 10. r. 37. (7) L. 283. (8) L. c. %ij Ail. 17. n. 11. (iO) N. 74. (II) t. c.

Escob, etDiana i^curaaliis de diacono vel subdiacono,qui cura tali suspensione in eadem ordinatione canit evangelium aut epistolam. Et idem dicendum de eo qui suspensionem incurrit, cum ordinatur per saltura vel extra tempora, vel sine dimissoriis proprii episcopi, vel eadera die suscipit duos ordines sacros aut ordines rainores cum subdiaconatu, iuxta supra dicta.

Utrura autera incurrat irregularitatera qui tantura ordinatur cura excommunicatione prius contracta. Affirmat Bon. 14 cum Navar. Tol. Henr. Sayr. etc. ex cap. Cum illorum de sent. excom. et c. 4 . De eo qui furt. Sed probabilius negant Suar.is et Bened.xiv.i6 cum Tamb. DianaXez. Gibal. etc, et ita refert sensisse s. c. Ratio quia ex praefatis textibus non expresse colligitur quod talis sit irregularis, sed tantum quod sit suspensus; pro cuius tamen suspensionis absolutione etiara ad papam debet recurri , ut advertit Cont. Tourn. i' cum Gibert; intellige, si suspensio sit pubblica; nara alias potest absoivi ab episcopo iuxta c. Liceat^ sess. 24. Trident. Tanto magis non incurret irregularitatera qui suspensus vel interdictussuscipit sacrura ordinera: in hoc consentit etiamBon.i^ cura Sayr. Filliuc. et aliis. Hoc tamea intelligendum, si taliter ordinatus ordinera non exerceat in ipsa ordinatione; nam si v. g. aliquis diaconus vel subdiaconus accedat ad ordinationem iam antecedente aliqua irretitus censura, et in ordinatione susceptum ordinem exerceat canendo evangelium vel epistolam, irregularitatera non effugiet, ut recte ait Cont. Tour. i9. Ratio quia tunc iam exercet ordinera cura censura prius contracta. Idemque raerito ait Cont. Tour. 20 cura Avila procedere de sacerdote qui concelebrat cura episcopo, contra Sayr. etLay.21.

800. Notandum 3. quod aetas computanda sit non a die baplismi, sed

(12) N. 72. (13) Locc. cc. (14) Dc iricg. .1. 7. q. 3. parl. 4. n. 1. (IS) De ccns. ilisl. 41.S. 3. n, 2. (16) Dc syn. I. 12. c. 3. n. C. (17) Tr.do iiicgul. part. 3. cap. 5. concl, 8. (18) L. c. n. 2. (19) Loc Gil. V. si quis. (20) Hjid. (21) De ineg. c. 5. u. &

*AP. II. DE SACRAMENTO ORDINIS DUB. IT.

593

Hativitatis, at «onstat ex c. 3. et aliis, 'dist. 77. Vide Croix Dubitatur autem 4 . An quis mane diei, in cuius vespera complet aetatem reqnisitam, pos45it ordinari. Affirmant Dian. 2 Salm. ^ cum Ledesma et Philib. ac Escobar. ^ cum Trull. et Marchin., tum quia minimum pro nihilo reputatur, tumquia dies incoeptus in favorabilibus habetur pro completo; tum etiam quia vespera et mane moraliter sumuntur pro una die. Sed probabilius id negant CroixS cum Nav. et Vill., item March. Pasq. et Narbona apud Escob. Ratio <iuia V. g. pro subdiaconatu aetas debet esse annus 22 incoeptus, unde qui annum 21 non vere complevit minime potest dici annum 22 attigisse.

Dubit. 2 An dies anni bissextilis possit excludi in supputanda aetate ordinandorum. Affirmant Barbos. Henriq. Sylvest. etc. apud Salm. ' quia annus requisitusintelligitur per se annus ordinarius, nempe constans 365. diebus. Sed verius negant Bon. s Sanch. 9 et Escob.^Ocum March. Molf. Dic. etDian. Ratio quia ad aetatem requisitara anni sunt computandi iuxta consuetudinem ecclesiae, quae recte statuit de quatuor in quatuor annos addi unum diem, propter horas quae in quolibet anno supersunt.

Certum esl autem quod episcopi nullo modo possint in aetate dispensare ; verumtamen dicitCroixiihodieex speciali privilegio posse episcopos dispenfcare ad certum tempus, saltem pro beneficio curato, ubi est necessitas vel utililas ecclesiae.

801.Requir. 12. insuper ad suscipiendosordiues, ut initiandus exercuerit ordinem prius susceptum in ecclesia ubi est adscriptus, ex Trid.12. Sed putant Salra. 13 hoc non esse de praecepto gravi, cum verba concilii magis sinl consuUiva quarapraeceptiva,nempe illa ; At in unoquoque ordine iuxta praeceplum episcopi se exerceant etc.

Requir. 13. prout praescribit ponti(1) N.2306. (2) Parl. 9. 4r. 9. r. SO. (5) C. r>. i. 51. (4) N. 2G4. (5) N. 2509, (6) N. 2GI. (7) De ord.c. S. i». 1. n, 55. (8) D. 8. q. iiii. p. o. « 14. (9) De inalr. U, 24. d. 22. (iU) N. 2i)G.

ficale, ut ordinandi eucharistiam acci« piant; sed hoc non sub mortali, ut ait Croix cum Gob. Imo nec sub levi tenentur communicare initiaadi ad ordines minores, ut dicit idem Croixcum communi ut asserit. Presbyteri autem verius tenentur communicare sub mortali, cum ipsi vere celebrent cum episcopo, ut diximus ex d. Th.

Requir. 14. probitas vitae, sed de hac iam locuti sumus in tract. de sacram. in gener. n. 65. et iterum mox loquemur agendo de vocatione ad sacrum ministerium.

802. Requiritur 15. vocatio divina, de qua cum sit res tanti momenti, unde pendet aeterna salus tam ordinandorum quam populi christiani, mirum est quod tot raorales scriptores nullura verbura faciant, praeter paucos, inter quos fuse et egregie signanter scripserunt de hocpuncto Habert et p. Conc.i^. Quam necessaria sit huiusmodi vocatio patet ex ss. patribus, et ex ipsis sacris scripluris, et praesertim ex illo d. Pauli^^j jygc quisquam sumit sibi honorem, sed qui vocatur a Deo tamquam Aaron. Sic et Christus nm semetipsum clarificavit^ ut pontifex fieret^ sed qui locutus est ad eum, Filius meus es tu. Unde apostoli, ut in locum ludae alium surrogarent , sic Deura deprecati sunt : Tu, Domine^ ostende quem elegeris. Et ipse Christus ^^dixit: Qui non intrat per ostium in ovile ovium.... fur est et latro; qui autem intrat per ostium^ pastor est ovium, qualis est quidera quivis sacerdos, dum cui vis sacerdoti commi tti tur i ncumbere saluti aniraarum. Et rursus^O; Non vos me elegistis, sed ego elegi vos ... ut fructum afferatis et fructus vester maneat. Rursus^i; Rogate . . . dominum messis ut mittat operarios suos in messem suam. IUi igitur qui non vocati a Deo in sacra ministeria se intrudunt, ip.si sunt de quibus per Iereraiam22inquit; Non mittebam prophetas, et ipsi curre^

(11) N.2514. (12) Sess.23. c. II. cl 15. (15) De oid. c. 4. p. 5. n. 74. (14) N. 222S. (lo) N. 709. ilub. S. (16) T. 7. p. 455. (17) T. 10. p. 42. (18) Ail Iiel.r. c. 5. v. 4.V (19) Joaii, c. 10. v. 1. (20) JoaB 13, (21) Lucae 10. (.22^ C. 25. 2L

De Ligorio. Mor. II.

38

591 I»!»- VI. TRAnT. V. T>1 W.

hant. Quo €|uidem hominum geuere, ut alt catechismus, nihil infeliclus ac miserlus, nihil ecclesiae calamitosius csse potest.

Praecipua autem slgna divinae vocationis ad statum eccleslasticum sunt: 4. Scienlia convenlens, de qua iam egimus n. 790. 2. Probitas vitae, de qua loquens Trident. i sic ait: Sciant . . . episcopi . . . debere ad hos ordines assumi dignos dumtaxat^ et quorum probata vita senectus sit; iuxta illud 2 ; Aetas senectutis vita immaculata. Hinc apostohis 3 prohibet ordinari neophytos, id est (ut explicat d. Th.) qui non solum aetate neophyti sunt^ sed et qui neophyti sunt perfectione. Quapropler idem s. doctor ^ dicit : Ordines sacri praeexigunt sanctitatem. Et alibi^ ait: Ad idoneam executionem ordinum non suffcit bonitas qualiscumque^ sed requiritur bonitas excellens. Hanc rationem de hoc assignans : Ut siout illi qui ordinem suscipiunt^ super plebein constituuntur gradu ordinis^ ita et superiores sint merito sanctitatis. Unde sic concludit: Etideo praeexigitur gratia^ quae sufficiat ad hoc^ quod digne connumerentur in plebem Christi. Idque prius dixit s. Dionysius^ : In divino omni non audendum aliis ducem fieri^ nisi secundum omnem habitum suum factus sit deiformissimus et Deo simillimus. Qui autem habet sanctitatem ordinariam, nempe solam gratiam habitualem, non potest quidem dici secundum omnem habitum suum Deo simillimus. Ad hoc facit etiam illud celebre d. Aug. dictum: Aliquando bonus monachus vix bonum facit clericum. Et illud aliud d. Hieron. ad Rusticum : Sic mre in monasterio^ ut clericus esse merearis. Unde scripsit s. lo. Chrysost. ': Multo maiorvitae integritas huic (id est clerico), quam illis (nempe monachis) necessaria. 3. Signum est recta intentio, nimirum desiderium vacandi divinae gloriae et saluti animarum, non autem (ul aitd. Bernardus 8) honorem quae(1) Scss. 25. c. 12. (2) Sap. c. 4. v. 9. (5) 1. Tim. 3. (4) 2. 2. q. 189. ai t. 1. ad 3. (8) Supi.l. q. oi>. arl 1. ad 5. (6) C. 5. ile eccles. Iiieiar. (7) L. 2. <l<; surordol. c. 2. ^8) Dcclum. il ovaiig.

TR. UNCTIONE KT ORDINB

rendi proprium aut corporis volupta-f tem , quae sua sunt , non quae Iest$ Christi.

803. Qui autem sine vocatlone, e% talibus signis explorata, in sacrum ml* nisterlum se intrudit, non potest quidem a gravi praesumptione excusari. En quomodo s. Anselmus ^ de hoc loqultur: Qui enim se ingerit et propriam gloriam quaerit , gratiae Dei rapinam facit et ideo non acdpit benedictionem , sed maledictionem. Et ratiohuius erultur ex eo quod docet d. Th.iOubi: Illos quos Deus ad aliquid eligit , ita prae^» parat et disponit ut ad id ad quod eliguntur^ inveniantur idonei^ secundum illud 2. Cor. 3.: Sufficientia nostra ex Dea esty qui et idoneos nqs fecit ministros novi iestamenti. Ergo ille qul non ex Deo eligitur, sed Ipse se ingerit, non erit idoneus minister; ideo sapienter ait Habertii,quod isie nonsine magnis dif* ficultatibus poterit saluti suae consuler» manebitque in corpore ecclesiae velut membrum in corpore humano suis sedi" bus motum, quod servire potest, sed ae* gre et cum deformitate. Unde conclu» dit: Licet absolute loquendo salvari pos'» sit , difficulter tamen ingredietur viam et apprehendet media salutis. Cum autem hic magno periculo damnatlonis se exponat, nescio quomodo a culpa gravi excusetur qui sciens (ait doctissimus episcopus Abellyi2), nulla divinae vocationis habita ratione^ se in sacerdotium intruderetj haud dubie seipsum in apertum salutis discrimen iniiceret^ peccan^ do scilicet in Spiritum sanctum , quod quidem peccatum vix aut rarissime di^ mitti ex evangelio discimus.

Hulc quidem discrimini tanto magis^ se committunt episcopl illi , qui no» vocatos ad ordlnes sacros promoveot, ex lllo apostoli 13 : Manus cito nemini imposueris^ neque communicaveris pec^^ catis alienis. Quae verba exponens s» LeoiMicit: Quid est communicare pecca-* tis alieniSf nisi talem effici ordinantemy

cccc nos, etc. (9) In cap. 8. ail hcbr. stipcr illui^ apostoli: nec quisr|uain sumit, ctc. (10) P. 3. q. 27. art. 4. (11) De ord. c. 1. §. 2. (12) In opiisc, sacerdos cliristian. c. 4. (13) l.Tim. 8. (14) Epis^

1. Calias 87) ad Africau. SS.

CAP. II. I>E SACRAMEI

qualis est ille qui non meruit ordinari. Hinc TrideDtinum * praecipit episcopo ut antequam suos subditos ad ordines promoveat, institutionem ^ mores^ do^ ctrinam ... diligenter investi^t et examinet. Undique enim in iure canonico praescribitur et signanter in c. Nullus dist. ti.^ut nullus ordinetur nisi probatus fuerit. Unde sapienter advertit d. Bernard. ad ordines admittendos esse tantum probatos^ non probandos. Ad hanc autem probationem ab episcopo exquirendam, non quidem sufBcit quod ipse nihil mali noveril de ordinando , sed debet fieri certus de eius positiva probitate, iuxta sublimitatem gradus ad quem ille inhiat ascendere, ut communiter dicunt Sot. 2 Sanch. 3 Salm. < Holzm. 5 et fusius Hab. Merbes. Conc. et alii cum d. Th. 6 qui dicit: Ad minus (id est non solum^ ut bene explicat Glossa) hoc requiritur quod nesciat or^ dinans aliquid contrarium sanctitati in ordinando esse^ sed etiam exigitur am^ plius , ut secundum mensuram ordinis vel officii iniungendi diligentior cura apponatur ut habeatur certitudo de qualitate promovendorum^ saltem ex testimonio aliorum. Qualitas aulem promovendorum est illa , quam expressit s. doctor' qui dixit : Ordines sacri praeexigunt sanctitatem ... unde pondus ordinum imponendum est parietibus iam per sanctitatem desiccatis (nerape ut addit) ab humore vitiorum. Et n. ss. p. Bened. xiv. in bulla Ubi primum, sapientissime sic episcopos alloquitur : Studiosa et magna adhibita diligentia investigandum avobis est, an eorum qui priorum susceperint ministeria , talis fuerit vivendi ratio et in sacris scientiis progressio ut vere digni iudicandi sint quibus dicatur , ascende superius ; cum alioquin expediat in inferiori potius aliquos manere gradu , quam cum suo maiori periculo et aliorum scandalo ad alliorem provehi.

De tali etiam probatione loquens s. loann. Chrysost.8 dicit: Quid est illud cito? Non ex prima probatione^ nec se(1) Scss. 23. c. 7. (2) 4. sent. dist. 2S. q. i. n. 3. (5) Conf. e. 1. dub. 46. n. 1. f4) Dc ora. c. S. p.

iTO ORDINIS DUB. H. 59S

cunda , nec tertia , sed ubi eonsiderati9 diuturna praecessit exactissimaque discussio, tunc imponito manus. Neque ea res periculo caret; eorum quae ille peccaveritj tu quoque poenam dabis^ qui initium dedisti etiam praecedentium de-* lictorum. Qua de re episcopi in hao probatione expetenda nou debent essa contenti simplici attestatione parochorum, qui humanis ducti respectibus in huiusmodi attestationibus concedendis facile clericis indulgent , ne in se at-» trahant ipsorum odium eorumque propinquorum ; sed insuper ab aliis fide dignis , capta secreta informatione , certi fieri debent , non solum quod initiaudusnon faeritmalus, nempequod non fuerit rixosus, non dederit scandalum , frequentando ludos , pravas conversationes etc. , sed etiam quod ille sit positive bonus , scilicet quod vitam agat spiritualem, sit assiduus in ecclesiis , sacramenta frequentet et orationem , vivat a saecularibus segregatus, sociis morigeratis comitetur, studio vacet, modesta utatur veste etc, Quod si praelatus sciverit clericum alicuius publici scandali nota intinctum fuisse, tunc non satis erit communem probationem de eo exigere, sed opus erit plurium annorum experientia emendationem eius comprobare ; iuste enim tunc metuere debet ne ille pietatem afifectet utad ordines perveniat, quibus susceptis, ad pristinam redibit pravilfttem. Dicet aliquis : Si hoc observaretur, deficerent utique in ecclesia ministri. Recte respondet ad hoc idem Bened. xiv. in bulla supra citata ex conc. lateran.: Melius est pauciores habere ministros^ sed probos atque uti" les^ quam plures qui nequidquam sunt valituri. Utrum autem sit semper deneganda a confessario absolutio clerico habituato in vitio turpi occulto qui vult ad ordines sacros ascendere sina praevio continentiae experimento. F«de dissert. de hoc puncto positam l. 6. num. 63.

2. n. 41. (S) Eod. tit. n. 46. (6) Suppl. q. 56. ai l. 4. ad 3. (7) In 2. 2. q. 189. art. 1. ad 3. (U) Homil. 16. ia Tim

^96

tfB. VI. TnACT. V. DE EXTR. TTNCTIOXS ET ORDr.fB

804 Si autem vocatio divina necessaria sit ad sacerdotium, magis erit nece.ssaria ad oflicia episcoporum et parochorum, dequibusloquensd. ThJ dicit: Appetere... episcopatum ratione... cvrcumstantium bonorum .... estillici^ tum...ad celsitudinem gradus appetere episcopatum est praesumptuosum...sed appetere proximis prodesse , est secundum se laudabile. Verum , quia , prout est epkcopalis aotus ^ habet annexam gradus celsitudinem , praesumptuosum videtur quod aliquis praeesse appetat ad hoc quod subditis prosit., nisi manifesta necessitate imminente. Id confirmavit n. ss. p. Benedictus xiv. in bulla novissime edita die i2. aprilis 1753. quae incipit Inclytum , inquiens : Nec unusquisque ignorare debet., a peccati culpa immune non esse desiderium ipsum episcopatus^ quia quamvis desiderium aliis iuvandi laudabile sit , tamen cum hoc adiumentum praestari non valeat sine ipsa episcopatus sublimitate , ut plurimum ex vitio insitae praesumptionis ortum habet.

805. « Quaeres quae sint officia ordinatorum.

t Resp. 1 . Ostiarii est claves templi servare , aperire et claudere eius ianuas, arcere eos quibus non licet interesse sacris, campanas pulsare, quae intra ecclesiam sunt custodire , ei qui praedicat aperire librum. 2. Lectoris munus est legere in ecclesia lectiones Teteris et novi testamenti, itemdocere catechumenos rudimenta fidei christianae (Item panem et novos fructus benedicere. Salm.2. Non autem praedicare, utcom.mun. Salm.3 contra Vasq.). 3. Exorcistae munus est manus imponere supra vexatos a spiritibus immundis, ad illos adiurandos et eiiciendos, item ad exorcizandos catechumenos (Teneut Suarez et Sanchez contra J*hilib. omnes fideles posse exorcizare, quamvis hoc magis possint ordinati ad huiusmodi munus ab ecclesia : et ideo hi solum solemniter illud exercere ^'olent. Vide dicta l.3.de adiur. n. 1 93.).

(1)2. 2. q. 18S. ait. 1. 1 <JJ:) Dc ord, c. 3. 2. n. 14. '

Acolythi munus est praeparare ampullas vini et aquae ad sacrificiuin missae et porrlgere subdiacono , ferra cereos ad idera sacrificiura et illi mi* nistrare, unde et ceroferarius dicitur. 5. Subdiaconi munus est iraraediate subordinari diaconoadsacrificiuramissae , calicem et patenam illi tradere , urceolura cum aqua praebere , aquam ad lavandas raanus infundere, epistolam ex officio et soleraniter in raissa legere (Adde cura Habert, pallas, corporalia et purificatoria abluere , ut in pontificali praescribitur). 6. Diaconi munus est cantare solemniter evangelium in missa , rainistrare iraraediate sacerdoti in oranibus quae pertinent ad missae sacrificfum, vestire altaria, crucem ferre et denique ex comraissione sacerdotis praedicare et baptizare (Modo adsit iusta causa, nerape si desit sacerdos qui comraode ministret, ut communiter dicunt dd. allati de euchar. n. 237. In necessitate vero extrema , nempe si absit alius sacerdos , potest diaconus et tenetur viaticum ministrare, etiam sine coraraissione pastoris; ita pariter coraraun. dd. Et idem currit in administratione baptismi; vide de bapt. n. 116. v. Certum. Diaconus autera solemniter rainistrans baptisraum vel eucharistiam sine coramissione incurrit irregularitatem. Vi-dedictan. 116. v.Dub.9,. etn. 234.). 7. Presbyteri munus est oQlBrre sacrificium missae, absolvere a peccatis, baptizare , benedictiones aquae et similes facere, populum doctrina et exemplo pascere. Escob.5. »

Quatuor autem sunt obligationes praecipue eorura qui ad maiores ordines provehuntur , nempe 1 . Recitandi horas canonicas. 2. Servandi caelibatum. 3. Habendi titulura, scilicetpaupertatis, beneficii vel patrimonii, quo ordinentur. 4. Deferendi habitum et tonsuram. De prima obligatione officii divini iam fuse egimus in lib. 4. n. 140. Restat hic agere de secunda , Verlia ct quarla.

(3) Iliiacm. (4) Ibid.

CSj E. 8.1. 7. i.

CAP. II. DE SACRAMiSNT 5. 1. De obligatioue caelibatut.

806. Quomodo haec obligalio probetur.

807. Qu. Jn ipsa sit de iure divino.

808. Qu. 2. An sit esv praecepto ecclesiae vel ex voto.

809. Dub. 1. Jn ignorans tale votum teneatur ad castitaiem. Dub. 2. Jn qui expresse nollel castitatem vovere.

810. Quid^ si quis ordinatus sit ante usum rationis. Et quid si ante pubertatem.

8H. Quid, si ordinetur ob metum.

8i2. Qht. 5. Quomodo coniugatus, constante matrimonio, possit in sacris ordinari. Dub. \ . An istius uxor teneatur religionem profiteri. Dub. 2. An talis uxor possit nubere.

806. Obligationem caelibatus inesse iis qui ad sacros ordines ascendunt , habetur in pluribus canonibus et signanter in c. 1 . d. 28. ubi d. Greg. sic praescripsit : Nullum facere subdiaconum praesumant episcopi , nisi qui viciurum caste promiserit; quia nullus ad ministerium altaris accedere debet^ nisi huius castitas ante susceptum ministerium fuerit probata. Et in Trid. * sic definitum est : Si quis dixerit clericos in sacris ordinibus constitutos vel re~ gulares castitatem solemniter professos^ posse matrimonium contrahere contractumque validum esse, non obstante lege ecclesiastica vel voto .... anathema sit.

Ex quo habetur quod per tale votum, solemne dictum, irritum reddatur matrimonium contractum post votum ex c. un. de voto et voti red. in 6. Si vero coniugium est antecedenter coniractum, ordinatus potest reddere, sed non petere. Et insuper quoties castitatem violabit, toties quoque sacrilegium committet. Vide Salm. 2.

807. Quaer. 1. An haec obligatio caelibatus sit de iure divino, ita ut papa nequeat in ea dispensare. Aflirmant Maior, Valdensis etc. apud Salm. 3, et probabile putat Azor. Sed dicendum cum communi dd. (praeciso voto) non esse de iure divino, sed tantum ecclesiastico, quod ministri ordinati in sacris obligentur ad castitalem vel ab ecclesia vel per votum ordinibus annexum; et ideo recte in hac obligalione polest ecclesia cum eis dispensare.

(l) Se*.. 24. C.9. (2) De orJ.c. «. Jub. i. n. 2. ^)Dc or<l. c. O.aub. 1. ii.U. ii) 2.2. (i». SG. a. 11.

ORDiNis auB. n. §. I. 597 Ita s. Th. * Caiet. Sot. Sanch. Dic. etc cum Salm. 5 qui plura huiusmodi e-. xempla adducunt. Ratio quia elsi talii caelibatus ab apostolis ortum habuit , ut probant Gon. Val. Sot. etc. , taraen tantumex praecepto ecclesiae sive a-. postolorum (ut probat Bellarm.) esl introductus et firmatus, ut patet ex ipsis verbis Trid. 6.

808. Quaer. 2. An haec obligatio sil immediate ex praecepto ecclesiae vel mediate per votum ordinatorum. Utraque est probabilis ex eodem Trid.7.

Prima sententia quam tenent Mastr. Bosco Herincx etc. apud Holzm. » a^ Scot. Pal. Val. et Aversa apud Salm.9 (qui cum Sanchez merito probabilem putant), dicit quod non ex voto, sed ex sola ecclesiae lege ordinati in sacris teneantur ad castitatem; tumquia, cum potuisset ecclesia per se adstringere ministros sacrosad castitatem servandam , cur dici debet quod insuper votum sacris ordinibus annecti voluerit , dum hoc expressum in iure non habemus? Tum quia, si obligatio caelibatus esset ex voto, sequeretur quod qui" tale votum invincibiliter iguoraret vel qui exprcsse nollet illud emittere, non teneretur inde ad castitatem, quod quidem absurdum et perniciosum esset.

Nec obstat dicere quod iuxta sententiam hanc , si sacerdos peccaret contra castitatem, unum tantum peccatum committeret contra castitatem , quia lex ecclesiae , cum sit circa eamdem niateriam iure naturali prohibitam, non multiplicat speciem peccati , prout furtum vetitum a lege naturali non habet novam malitiam si prohibeatur a lege humana ; et hoc esset contra communem sententiam dd., qui docent ordinatos in sacris laedentes castitatem , etiam peccato sacrilegii peccare. Nam recte respondent Aversa et Salm.^Oquod praeceptum humanum bene multiplicet specie, quando ex diverso motivo praecepto naturali 3u(S) Ibiil. n. II. (6) In cil. can. 9. (7) C. 9. (8) P. 208. n. 103. (9) Ibid. dnb. 2. n, 18. et sck (10) D« oiU. c. G. dub. 2. u. 2U

peradditur-, percussio enim cierici duplicem halDet malitiam, unam contra iustitiam ex lege naturali, alteram contra religionem exlege ecclesiae, quae ex motivo religionis prohibet laedere personam Deo mancipatam. Quare procul dubio sacerdos laedens castitatem sacrilegium committit, quia ecclesia ex motivo religionis ob reverentiam ordinis sacri imponit suis ministris observantiam castitatis. Religiosus autem sacerdos, si peccat contra castitatem , praeter peccatum contra castitatem , unum lantum sacrilegii peccatum committit, quia eamdem virtutem religionis, non aliam laedit, ut bene notant Salm. 1 cum Sanch.

Secunda sententia tamen probabilior et communior cum s. Th. 2, quem sequuntur Bellarm. 3 Sanch. Pontius 5 Salm.6 cum Vasq. Caiet. etc. ac Esc' cum Azor. Navar. et Soto, tenet quod obligatio castitatis non oriatur immediate ex lege ecclesiae , sed ex voto ijuod in ipso facto ordinationis emitlitur. Primo, quia hoc iam est expres5um in iure, et praecise in c. Cum 0Hm, de clericis coniug. ubi dicitur: Non Igitur attendentes , quod orientalis ecvlesia votum continentiae non admisit etc. Ergo in ecclesia occidentali seu latina votum castitatis iam admittitur. Secundo, quia, si obligatio castitatis tota esset ex lege ecclesiae, posset pontifex omnes etiam sacerdotes ab illa absolvere; sed hoc esset contra communem sententiam dd. qui tantum in casu urgentissimo concedunt pontifici in hoc dispensare cum solis ministris, ut dictum mox n. 807. , sed non cum sacerdotibus

809. Sed hic dubitatur 1. an teneretur ad servandam castitatem qui invincibiliter ignoraret votum illius or(1) Ibid. n. 59. (2) 2. 2. q. 88. a. 11. (S) T.
810. de malr. c. 21. (4)Eod. lil. I. 7. disl. 27. n. 10. (8) L. 7. c. 27. n. 7. (6)Ib. n.23.cl 26. (7)N.476 (8) Nihilominus lulius iii. 16. sacc Cardiuaii Polo, icgalo suo in Anglia sub Maria icgina, facululcm concessit dispcu&audl cum cleiicis saccularibiis, tantiim prcsb^lcris, diaconis et subdiacouis, qui tem|)ore schismatis anglicaui malrimoaium dc facto atlcutavcraul, ut, diimmouo alter eorum sii|)er»te< Biaueat. istcr sc lcailiuium matiimouiuiB coutraliedini annexum. Salm. ^ dicunt tenerl ex communi dd. vel ex vi voti impliciti , ut ipsi sentiunt oum s. Thoma et Sanch. vel ex praecepto ecclesiae , ut ah*i iuxta primam sententiam probabiliter putant. Alii tamen, ut Croix cum Pal. et Conin., adhuc probabih'ter censent quod si ignorantia omnino fuisset invincibilis, ordinatus non teneretur ad castitatem , neque ex voto neque ex praecepto ecclesiae , quia ecclesia non intenderet talem obligare ; secus vero si ignorantia fuisset culpabilis, vel si quis ordinem intenderet suscipere cum eadem obligatione qua alii suscipiunt, ut infertur ex dictis l.
811. n. 201. V. qu. 1.

Dubit. 2. An tenefetur ad castitatem ordinem suscipiens, si expresse nollet castitatem vovere. Putat PhiHb. quod etiam teueretur ex voto : hoc parum probabile videtur. Censent vero Salmant. cum Dicast. quod tunc teneretur ad emittendum votum ; et interim dicunt quod talis si peccaret contra castitatera , non committeret sacrilegium ; sed hoc ultimum, nempe quod hoc non esset sacrilegium , nec satis probabile videtur , et est contra communem, ut ipsi fatentur Salm.12. Hinc probabilius dicunt Sanch.<3 cum aliis et Holzm.i^ cum Amico Sayr. etc. quod in tali casu is teneretur ad castitatem, non ex voto, sed ex praecepto ecclesiae, quae ex religiouis motivo (ut diximus) eum ad castitatem, deficienle voto, adstringeret.

810. Notandum autem certum esse quod ille qui est ordinatus ante usum rationis, quamvis valida sit ordinatio (ut probatum est n. 782. cum d. Th. et aliis communiter, ex cap. un. de clerico per saltum etc.)^ non tenetur tamen ad castitatem; unde valide ac lirent, de caetero sinc spe couiugii ac omui ordinum ipsorum exercitio sublalo. Pius vii. quoquc iu coustitiitione corrirmaloria concordati dic lu. augusti
811. declarat, se per breve cinsdem diei vestigia Tuissc secutum lulii iii. circa ecclcsiaslicos viros, qui in sacris constituti, temporc revolulionis gallicanae inatrimonia atlenlavcrant. (9) Iliid. u. 55. (10) L. 6. part. 2. u. 2162. (li) De o.d. c. 6. dui».
812. n. 57. (12) Ibid. n. 28. (15) Dc malr. t. 2. 1. 7 ci. 27. D. 12. P. 266. u. 1U2

CAP. II. DE SACRAMENTO OHBlNIS DUB. II. §. I.

599

«ite potest inire matrimonium. Ita Croix ^ et Salmant.2 cum Sanch. Suar. Dic. et communi. An autem teneatur castitatem qui post nsum rationis , ^ed ante pubertatem ordinatur. Affirmant Pocjt. 3 Bonac. ^ et Escob. 5 cum Caiet. Conc. etc. , quia de iure naturali iam adest obligatio hoc Yotum servandi; e converso nullum adest ius canonicum tale votum irritans. Hoc €st quidem probabile, sed non improLabiliter id negant Sanchez « Salm 7 cum Dic. Aversa etc. ac Barb. 8 cum Abb. Host. Navar. Soto et Henr. Ratio quia tale votum hominem constituit in statu irretractabili , in quo pontifex numquam aut raro dispensat, unde tale votum maturum et perfectum usum rationis efflagitat. Idem diciturde «o qui invalide ordinatur vel ex defectu formae aut materiae vel intentionis; puta, si quis per vim aut metum ordines susciperet , sine animo se ordinandi, ut Salmant.^ et Croix cum communi (Et hic notandum quod qui non obligatur ad castitatem, nec ad officium divinum teneatur, ut dictum est

I. 4. n. 114. V. Quaeritur). In dubio tamen praesuraendum est pro valore ordinationis, ut Croix

811. Sed dubium est an leneatur ad castitatem qui ordinatur ob metum gravem, sed cum animo se ordinandi. Pontiusi2ac s. Antoninus Sot. Pal. etc. ^pud Croix dicunt teneri , donec a papa dispensetur, quia metus rainuit, non vero tollit voluntariura. At probabilius Sanc.^^^Bon.isEscob.i^cum Sayr. Conc. et Grafif. ac Salm. cura Azor. Dic. etc. dicunt non teneri , et valide posse matriraonium contrahere (non posse tamen in ordine ministrare, constante matrimonio, neque privilegiis clericalibus gaudere.VideSalraant. is). Katio quia iara ex probabiliori sententia, ut supra, ordmati non tenentur ad -castitatem, nisi ex voto, et verius est

(1) N. 2161. (2) Ibid. p. 1. n. 42. (3) L. 7. de «natr. c. 29. n. 15. (4) Eod. til. q. 3. part. 9. n. 9. <5) N. 487. (6) De mair. 1. 7. d. 3. n. 8. (7) De •ord. c. 6. p. i. u. 43. (8) All. 15. n. 4. (9) Ibid.

II. 45. et 46. (10) N. 1262. (11) N. 2203. et 2230. <12; De mair. 1. 7. c. 29. (13) N. 2163. (14) De

quod volum metu gravi extortum irritum est , ex c. Cum dilectus , de iis qui vi etc. Vide dicta l. 3. n. 197. v. Sed quaestio. Limitant tamen hanc sententiam Salm.i- cum Nav. et Vega, si hic postea, metu reraoto, ordinationem ratificaret aut verbis aut in ordine ministrando, modo sciat et advertat per huiusmodi actum tali obligationi se subiicere. Caeterum consultum est ut tales metu ordinati petant dispensationem , quam pluries concessit s. c. ubi solide metus probatus fuerit, prout refert p. Zacharia apud Croix 20.

Quid, si metus ex iusta causa sit inflictus, puta si episcopus ob inopiam ministrorura adstringeret raetu aliquem ad se ordinandura? Probabile putant Sanch.2iet Dicast. ex Navar. apud Salra.22 non teneri hunc ad votura castitatis, quia probabiliter (ut dicunt) metus, sive sit iusfrus sive ioiustus, et sive gravis sit vel levis, semper irritat votura. Sed melius oppositum tenent ipse Sanch. 23 et Salm. 24 cura Dic. et Philib., quia eo casu esset ille irrationabiliter invitus, et ideo raetus votum non irritat, sicut nec etiam irritat raatrimonium iuxla dicenda de matr. n, 1057.

' 812. Quaer. 3. Quandonam coniugatus, constante matriraonio, possit sacris ordinibus initiari. Certum est quod sine licentia uxoris non liceat uxorato ordines sacros suscipere, nec etiam pri-; mam tonsuramexc. ult. de Temp. ord. in 6. et in Extrav. Antiquae^ de voto. Iraponitur irao irregularitas in eum qui sine dicta licentia vei legitirao divortio in sacris ordinatur, etiamsi malrimoniura non fuisset consuramatum, quia hoc dirimitur tantura per professionem religionis, non vero per ordinationem, ut in ead. Extrav. Vide Salm. 25.

Probabile tamen est cum Sanchez Aversa et Salra. 26 quod, qui post matrimonium tantum ratum ordinaretur matr. 1. 7. dist. 19. n. 5. (15) Cil. q. 3. p. 2. n.UJ (16) N. 483. (17) Ibid. n. 46. (18) Ibid. n. 50. (19) Ibid. n. 47. (20) L. 6. part. 2. n. 2163. (21) De malr. 1. 7. d. 19. n. 8. (22) De ord.c. 6. p. 1. n. 48. (23) L. c. (24) Ibid. n. 47. in flae. (25) Ibid. p. 2. n. 51. (26) Ibid. n. 56. J

600

Ll» V TnAGT. V. DC «X.TR. DNCTIONfi ET ORDINE

in sacris, non lenereturreligionem profiteri, ut dicunt * s. Autou. Azor. et Led. Quia maius onus est religionera profiteri, quam ad solam castitatem se adstringere.

Licite autem polest coniugatus ad sacros ordines promoveri ex licentia uxoris, modo ipsa castitatem voveat , uthabetur in c. Coniugatus^ de convers. coniug. Et modo licentia sit expressa et omnino spontaneaex cap. Consuluit^ eod. tit. Sed hic dubitatur . An eo casu uxor ultra votum teneatur religionem profiteri. AfBrmant Sauchez 2 et Salm.3 cum Soto. Sed verius negant Pontius ^ Diana 5 et Hurt. ex Navar. et Sa apud Renzi 6. Idque clare probatur ex cit. c. Coniugatus ubi dicitur: Nullus coniugatorum est ad sacros ordines promovendus , nisi ab uxore contineniam profitente fuerit ahsolutus. Non dicitur religionem pro/5ienie, sed continentiam. Excipiendum tamen i. si vir ad episcopatum assumatur, tunc enira uxor omninodebet religionem ingredi, ut statuitur in c. Sane 6. de conv. coni. Excipe 2. si vir fieret religiosus, et uxor esset iuvenis, ex c. Cumsis 4. eod. tit, ubi sic dicitur: Prohibemus ne virum vel uxorem, nisi uterque ad religionem migravit^ transire permittas, Verum, si ita uxor senex est et sterilis, quod sine suspicione possit esse in saeculo^ dissimulare poteris ut, ea in saeculo remanente^ et castitatem promittente, ad religionemtranseat vir eiusdem.

Dubit. 2. An muiier huius viri ad ordines sacros promoti, si emiserit simplex votum castitatis, valide contrahat matrimonium post mortem viri.

Prima sententia negat et hanc tenent Sanch. ' Mazz. 8 et Salm. 9 cum commuoi, ut asserunt, ex c. Quia sunt 10. d. 28. ubi loquens d. Greg. desecundo matrimonio inito cum huiusmodi uxore, dicit: Qui male sociati sunt, disiungantur. Et idem dicitur in can. seq. 11. ib. Et ratio estquia ecclesia ob revereuliam ordinis a primo viro assum(I) Ib. (2) De m-AT. d. 39. n. 6. (3) IliJ. n. 88. ;4) De i.nlr, I. 6. c. 2S, n,7. (S) V. 4. tr, 4, r. 129. 6) P. ,V71. 3. C7) D« mali. I. 7. U. 40. n. 2,

pti, et ob licentiam uxoris vovenlis , reddit eam inhabilem ad subsequen» coniugium. Haec sententia est quidem communior et valde probabilis, sed satis probabilis est etiam

Secunda sententia cum Sot.^ et Pontio 11 qui dicunt, praefatum matrimonium esse validum-, licetenim in prae fatis textibus praecipiatur separatio* coniugum in poenam secundi matrimonii contracti, non tamen declaratur matrimonium esse nullum, tanto magis quod huiusmodi poenaseparationis etiam aliis criminibus in iure imponitur (ut probat Pontius 12) absque eo quod matrimonium sit nuUum.

An autem vir qui ex iusla causa perpetuum fecerit divortium ab uxore, possit, ea inscia vel invita, ordinessacros suscipere. Vide dicenda de matr^ n. 965. ubi dicemus cum communi,. quod bene possit.

%. II. De obligatione babendi tilalum.

813. Poena in contravenientes.

814. De iilulo paupertatis.

815. De titulo beneficii. Not. \ .Iuxta cuius dioecesis taxam desumenda sit sufjtcienlia 6eneficii. Not. 2. Quidj si defeclus sit mudi-^ cus. Not. 3, Quid veniat nomine beneficii.. dn stipendia missarum.

8t6. Ei an sufficiat beneficium de futuro. 8(7. De titulo patrimonii.

818. Qu. L An quis possit ordinari ad titulum. suae indusiriae.

819. Qu. 2. j4n pater teneatur assignare patrimonium filio volenti ordinari.

820. Qu. 3. An incurrat suspensionem qui or-^ dinatur sine titulo.

821. Dub. . An qui ordinatur cum patrimo^ nio ficto.

822. Dub. 2. An qui ordinatur data fide d» reddendo illud donanti.

823. Dub. 3. An qui post diaconatum illud do— nanti renuntiat.

824. Dub. 4. An ordinatus possit patrimonium renuntiare^ si habeat aliunde sustentationem.

825. Certum est ex Trid.13 quod episcopus neminem ad sacros ordines admittere possit, nisi ille titulum habeat sustentationis, aliter episcopus ordinans, vel dimissorias concedens, tene» tur ipse eum alere, usque dum ille ti* tulum habeat ex c. Cum secundum^ dm praeb. et c. Accepimus^ de aetate et qua^

(8) T. 4 p. 21,-?. (9) Dc ord. c. C. p. 2. n. Sflls (10) De lust, l, 7.q.S.art.5 (11) L. 7. c, 2o, u.KV (12) C. 20. 0. 6. f S. ss. 21. c 2. ,

CAP. II. DE 3AGRAMENT0

lit. ordin. Si vero episcopus rem examinatoribus remiserit, et ipsi mala fide Vitulum approbaverint, ipsi pro rata tenentur ad ordinati sustentationem, at, si ipsi non habeant unde alimenta praestare possint, actio datur contra episcopum, ut Glossa in d. c. Cum secundum. Item, si ordines sacri a diversis episcopis sint collali, quisque episcopus qui ordinavit tenetur pro rata ad alimenta ex c. 4. De praeb.

Ad nihil tamen tenetur episcopus vel alii, ut snpra), 1. si, debila diligentia iam adhibita, curaverit ut patrimoniura esset verum, et casu illud esset distractum, vel fictitium inventum. 2. Si clericus possit aliunde vivere, etiam ex suis honestis laboribus, vel si habeat patrem divitem , quia pater ex iure naturali tenetur filium alere. Salmant. ^ cum Barb.

Deinde hic notandumquod si titulus quo suscepit subdiaconatum, casu pereat, non potest is ad superiorem ordinem ascendere sinenovo titulo, Croix^ cum Pal. ct Gob.

Titulus autem sustentationis potest esse vel paupertatis vel sufiicientiae, nempe beneficii aut patrimonii, de quibus singulatira hic agendum.

814. Et 1 . Quoad tilulnm paupertatis: hoc titulo soli regulares professi ordinantur, non autera novitii, qui ex Const.
815. s. Pii V. Romanus^ non possunt sacros ordines suscipere sub poena suspensionis, nisi patriraoniura habeant, exceptis religiosis soc. lesu, qui post vota simplicia ordinari possunt, et, si inde a religione eiiciantur, teneri superiores eos alere, usque dum habeant unde vivant, dicit Philib. apud Salm.' afferens decisionera s. c. Sed Croix absolute hoc negat ^ referens plures alias declarat. s. c. in contrariura, irao p. Zacharia apud Croix * addit, quod Bened. xiii. Motu proprio^ edito an. 1724. die14. iun.declaraverit iu perpetuum, Societatem non teneri ad ullam submimstratio7iem congruae sustentationis vel alimentorum iliis quipost bienniumpro'

(I) De ord. c. 6. p. 5. n. 63. C2] N. i£&4. (3) Ibi.l. a. 64.

oaoiNis DUB n. §. n. 60! bationis a suis superioribus eiiciuntur ^ tametsi^ dum in ea permanebant, ad sa* cros etiam presbyteratus ordines ad ti^ tulum paupertatis promoti fuerint. Et hanc rationera pontifex ad talera san,ctionem praemittit, ne qui dimissioni causam praebuerint^ utilitatem ex sua culpa reportent.

815. 2. Qaoad titulum beneficii, ante? omnia hic praenotandura est decretum Trid. 6 ubi : Cumnon deceat eos qui divino ministerio adscripti sunt^ cum ordinis dedecore mendicare. . . , compertumque sit quamplures plerisque in locis ad sacros ordines nullo fere delectu admitti^ qui variis artibus ac fallaciis confingunt se beneficium ecclesiasticum aut etiam idoneas facultates obtinere; statuit s. synodus ne quis deinceps clericus saecularis, quamvis alias sit idoneus moribus etc^ ad sacros ordines promoveatur, nisi prius legitime constet, eum beneficium ecclesiasticum quod sibi ad victum ho~ neste sufficiat^ pacifice possidere. Id verobeneficium resignare non possit^ nisi facta mentione quod ad illius beneficii titulum sit promotus^ neque ea resignatio admittatur, non constito quod aliunde vivere commode possit, et aliter facta resignatio nulla sit. Patrimonium vero vel pensionem obtinentes ordinari posthac non possint^ nisi illi quos episcopus^ iudicaverit assumendos pro necessitat^ vel commoditate ecclesiarum suarum ; eo quoque prius perspecto^ patrimonium illud vel pensionem vere ab eis obtineri, taliaque esse quae eis ad vitam sustentandam satis sint^ atque illa deinceps sine licentia episcopi alienari aut extingui vel remitti nullatenus possint, donec beneficium ecclesiasticum sufficiens sintadepti^ vel aliunde habeant unde vivere possint , antiquorum canonum poenas super his innovando.

Not. 1. sufficientiara beneficii desumendam esseiuxta taxara dioecesis ubi est beneficium, si ipsum requirit perpetuam residentiara, si vero non requirit, iuxta taxara originis, ut pluric* declaravits.c. an. 1701. 1708. e.t1713.

(4) N. 2ia3. et n. 2196.

(Sj AJ ciL u. 211)6. (fi) Se*s. 21. e. 2. «le tet

6011

Bpud Bened. xiv.i qui refert idemcorroboratura fuisse ab Innoc. xii. in Constit. Apostolici ministerii\ quae deinde confirmata fuit et extensa per lotum orbem a Bened. xiii.

Not. 2. quod si defectus beneficii sit rnodicus, licite quis ordinatur, secus si sit notabilis, ut notat Viva ex Diana 2 cum Sanch. et Nav. Notabilem autem raerito esse censet Viva ^ defectum quintae partis.

Not. 3. quod nomine beneficii possit etiam aliquis ordinari ad titulum coadiutoriae perpetuae, ut Sanch. et Nav. apud Croix < (modo coadiutor ratione illius congruam habeat sustentationem, ut recte advertunt Gonz. et Garc. apud Barb. vel quotidianarum distributionum, vel capellaniae, vel pensionis, vel praestimonii perpetui (Praestimomonia sunt quidam reditus abstracti ex reditibus beneficiorum). Ita Salm.^ et Barb. ' Campanile, et hoc etiamsi officiatura aut capellania illa sit amovibilis, dummodo qui habet ius nominandi, obligetur non removere ordinatum, usque dum hic sibi procuret beneficium aut patrimonium, ut sapienter advertit Bened. xiv. 8.

Non sufficiunt autem ad titulum missarum stipendia aut eleemosynae, cum sint incerta, nisi forte haec communiter occurrant suffioienter ad sustentationem, ut dicit Philib. apud Salm. 9; vide dicta n. 774. Nec sufficit titulus inensae episcopalis, nisi adsit consensus capituli , saltem tacitus, nempe si sciens non contradicat, ut Croixio probat ex praxi.

816. Quaer. an quis possit ordinari ad titulum beneficii certi de futuro Affirmant Sayr. Campanile etc. apud Salm.i^et admittit lordan. ap. Croixi2, €i ex circumstantiis certe videatur non impedienda possessio. Sed verius negant Barb.i3 cum Led. Garcia Salzedo ct Ugol. Bonac.i^ cum Sayr. et Cenedo «c Salm.iscumPhilib. etc.Quia Trid.<6

(1) Dc synod. 1.12. c.O.n. 2.(2)P. 4. Ir. 4. r.S2. (3) A. 4. 11. S. (4) N. 2269. (S) All. 19. ii. 23.

De ord. c. 6. j). 4. n.68. cl 69. (7) L. c. n. 24. «) Nolir. 26. n. 11. (9) D. n. 69. (10) N. 2271. 41) Ib. u. 70. (12) N. 2273. (13)Ali. 19. n.28.

requiritomninopacificam possessionein beneficii, quare is ordinari nequit, etiarasi iniuste irapediretur a possessione. Si quis tamen possidet beueficium, sed reditus exigere non possit usque dum fiat sacerdos, bene posset ordinari subdiaconus et diaconus. Ita Barb.^? cum Armend. et Garc.

817. 3. Quoad titulum patrimonii pertinet, ad hunc titulum exTrident.i^ non possunt omnes ordinari, sed tantum ii quos episcopus iudicaverit asswmendos (verba Trident.) pro necessitate vel commoditate ecclesiarum suarum. Patrimonium autem debet esse super re certa et immobili, ac de sua natura frugifera , pacifice possessa, nec aere alieno aut hypotheca gravata, ut communiter cum Salm.i^et Potest.20. Hino non sufficit si aliquis , etiam scripto, promittat ordinando alimenta, sufficit tamen census perpetuus adhuc redimibilis, quia hic de se fructificat, modo episcopus cautionem adhibeat ut, si redimatur, in aliam emptionem applicetur, ut notat Croix. Idque sic admittit etiam Benedict. xiv.2i et Escob.22 cum Pal. Marchin. et Leand. ac decisione rotae rom. Sufficit etiam si quis de suis reditibus tot annuos aureos ad sustentationem sufficientes per instrumentum ordinando donet, ut dicunt Ugolin. et Philib. apud Salmant.23. Quod admittit Barbos. apud Croix24 casu quo urgeret penuria sacerdotum.Imo admittit Ben. XIV .25 ex decr. s. c. etiam quando clericus assumitur pro necessitate vel commoditate ecclesiae. Addit Gob. 26 sufficere ut aliquis comes aut communitas obliget sua bona ad clericum alendum, quod valdeprobabile mihividetur, saltem quoad communitatem , sicut et aliis quos consului visum est ( etsi Croix 27 oppositum probabilius vocet ), Trident. enim nequaquam limitat, ut patrimonium super re stabili constituatur, tantum praeseribit 28 quod sit

(14) P. 8. n. 29. (IS) L. c. (16) Loco supra cU. (17) N. 29. (18) D. »csi. 21. c. 2. (19) De «rd. c. 6. p. S. n. 76. (20) N. S4. (21) Nolif. 26. n. 12.

(22) N. 378. (25) Ibid. n. 77. (24) N. 2272.

(23) Loc. cil. n. 16. (26) Ibid. (27) Loc. «. (28) D. scss. 21. c. S

CAP. II. DE SACRAMENTO

Terum et sufficiensad clericum susientandum, quia concil. id praecipue cavere intendit, ne ecclesiae miuistri ob mopiam emendicare cogantur. Tutior ideo ad hoc erit obligatio alicuius communitatis, quam assignatio alicuius rei stabilis, cum haec facilius deficere possit, quam aliqua tota communitas. Notandum vero quod in concordato nostri regni statutum sit non posse in posterucQ patrimonia constitui, nisi unice super bonis immobilibus aut super annuis reditibus fixis; vide verba concor^ dati infra n. 830. in fine. Patrimonium autem computatur loco legitimae, nisi aliud constet expresse ex voluntate patris, Potest. < cum Pal. Mol. ei Croix 2 contra Vivam ^ cum Garcia.

818. Quaer. 1. an quis ordinari possit sinepatrimonio, sed ad titulum suae industriae, puta si sit pictor , ludimagister, vel alius professionis. Affirmant Gonz. Barb. Cord. Henriq. Garcia etc. apud Salm. ^ quia tunc prudenter iudicatur, victumcongruum ei non fore defecturum, iuxta mentem conc. Sed verius oppositum est tenendum cum Croix 5 et Sa Diana Sanch. Led. cum Salm. 6. Et de hoc Bened. xiv. ^ plures affert decis. s. c. et signanter unam emanatam mense octob. 1589. in qua dictum fuit ; Si quis tantum habeat quod ex industria vel honesto labore lucratur, 'puta quod sit musicus, mayister grammaticae^ pictorf scriptor^ aut alterius professidniSj non potest promoveri, etiamsi id sit sufficiens ad sustentationem vitae, Item die 23. maii 1609. s. congr. respondit : Gradum doctoratus tam in theologia quam iure canonico non esse iitulum, ad quem aliquis ad sacros ordines promoveri queat^ sed requiri omnino vel beneficium vel palrimonium ad vitam promovendi honeste sustentandam mfficiens. Ratio quia Trident. statuit quod ordiuandus non solum habeat unde vivat, sed etiam, ad evitandas fraudes et errores, praescribit quod legitime constet eum beneficium (sive patri(1) N. 85. (2) N. 2277. (3) Ait. 4. n. 6. (4) De ord. c. 6. p. 3. n. 6S. (S) N. 227S. h) Ibid. n.G6. (7) Nolif. 26. n. 7.

(8) Dc malr. lib. 4. d. 2C. n. 4.

ORDINIS DCB. II. §. II. 603

monium) pacificepossidere. Quibus ver bis excluditquamcumque spem acqui* silionis de futuro, cum haec spes pei infirmitatem vel aliud accidens deficere possit.

819. Quaeritur 2. an si filius, invita parente , vellet sacerdotium suscipere, teneretur pater illi patrimonium assignare. Affirmandum est cum Sanchez 8 Barb.9 cum Campanile et Genuensi ac Salm.^o Philib. etc. Imo isti dicunt, ad hoc posse cogi a iudice ecclesiastico, pariter ac pater cogi potest ad assignandam, prout tenetur, dotem filiae quae dignum matrimonium contraxit, vel quae cupit religionem iugredi, ut dicunt Lopez et Aven. apud Salm. li.

820. Qaaer. 3. an incurrat poenam suspensionis qui ordinatur sine patrimonio aut beneficio.

Prima sententia negat cum Viva 12 et Tol. Con. Phil. Diana Henriq. et aliis apud Salm.i^cum Sayr. March. et Gob. apud Croixi^, item Escob.^s cum Tol. Avila Rodr. Henriq. Vivald. Diana et Marchino. Hanc sententiam merito satis probabilem putant Salm.i^quia, licet in c. Neminem et c. Sanctorum dist. 70. imponatur suspensio ipso facto ab exercitio ordinis suscepti illi qui ficto titulo ordinatur, attamen in cap. Cum secundum^ de praeb. Innoc. iii. hano poenam ordinati commutavit in obligationem ordinantisad eum alendum, ut ibi notat Glossa, et dicunt Sanchez et Aversa. Cum igitur Trid.^^innovaverit poenas, intelligitur renovasse poenas quae tunc erant in robore apud sacros canones, nempe quod ordinans teneatur alere ordinatum sine titulo, non autem quoad ordinatum, cuius poena iam eratrevocata. Et de hoc Esc.^Safferl declar. s. c. editam anno 1583. (quanj referunt etiam Barbosa Garcia et Vivald. ) ubi sic dictum fuit: Ordinatui contraformam huius decreti (id est con* cilii) sine beneficio vel patrimonio, nor est per hoc suspensus nec aliquam poe»

(9) AU. 19. n. 63. (10) Ibid. p. S. n. 87. (11) Cil. n. 87. (12) Qu. 7. ai t. 4. n. 70.

(13) De ord. c. 6. p. 4. n. 72. (14) N. 228.>. (IS) N. 366. (16) L, c. (17) Scss. 21. c. 2. (iU) D. n. 366.

"504

nam incurrit^ sed cogendus est ordinans illi providere^ iuxta cap. Secundum apostolum^ de praebend. qui solus canon^ non dlii, a concilio innovatur. Nec obstat bulla s. Pii v. Romanus^ edita U. octobr. 1568., ut opponit Bonac^ ubi statutum fuit incurrere suspensionem religiosos qui sine patrimonio ordinanturante professionem; idemque dictum fuit de clericis in communi viventibus. Nam id specialiter pro istis decretum fuit, nec ad alios extendendum. Quod autem moraliter peccet qui sic ordinatur, non revocatur in dubium, ut recte ait Viva 2.

Secunda sententia tamen probabilior quam tenent Suar. 3 Sanch. ^ Bonac. * et Salmant. ^ cum Aversa contradicit, concilium enim dixit : Antiquorum canonum poenas super his innovando. Dixit innovando^ ergo etiam poenas revocatas renovavit. Dixit poenas^ non poenam, ergo non solum poenam ordinantis, sed etiam ordinati renovare intellexit. Dixit canonum, ergo innovavit poenas non solius canonis Innocentii 111. sed omnium, et ideo addidit antiquorum. Nihilominus Salm. ' advertunt 1 . cum Sanch. quod, cum in dictis canonibus non requiratur possessio, si quis ordinaretur cum vero titulo, sed sine illius possessione, peccaret quidem contra praeceptum Tridentini, sed non incurreret suspensionem. Advertunt 2. quod cum antiquitus non requirebatur titulus sufficiens ad sustentationem, sed quicumque titulus sufficiebat, ut dicuntSNav. et Manuel., valde probabile est excusari a poena qui ordinatur cum titulo insufficienti, quamvis non excusetur a peccato. Advertendum autem 3. cum Viva 9 quod in synodo dioecesis neapolitanae imponatur suspensio ipso facto archiepiscopo reservata iis qui ficto titulo etiam primam tonsuram suscipiunt, et omnes ad id concurrentes incurrunt pariter ipso faclo excommunicationem reservatam.

(1) P. 6. n. 17. (2) L. c. (5) De censur.d. 51. »00». 1. n. 3S. (4) Cous. 1. 7. c. 1. dub. 55, n. 12. (S) D. «. q. unic. p. B. n. 26. (6) De ord. c. 6. p. A. n. 75. (7) Ibid. n. 7S. (8) Ib. (9) Loc. cil. (10) N.5G0. ill) De exam oid. n. 61, (12) Dc

821 . Sed iuxta hanc secundam scu» tentiam, scilicet quod ordinatus sin«r patrimonio incurrat suspensionem

Dubitatur 1 . an aliis in locis, quam Neapoli, incurrat eam qui ordinatur cum patrimonio ficto.

Prima sententia^ quam tenent Esc. cum Tol. et Avila, item Palaus Diana Gobat. etc. apud Potest.ii, negat quia Tridentinum innovat poeuam suspensionis, sed sub clausula, nisi prius Zegitime constet eum beneficium sive pa^ trimonium pacifice possidere. Dicunt autem quod quando quisordinalur cum patrimonio ficto, iam externe de ipso constet; ergo quamvis hic peccet in quantum facit testes iurare falsum, non incurrit tamen suspensionem.

SiKunda sententia affirmat, et posita tamquam vera sententia ut supra, quod incurrat suspensionem ordinalus sine patrimonio , hanc sequendam censeo cum Sanch.i2 Suar.i^ Bon.^ Barbosai' et Salm.^6 qui eam certam vocant cum Fagn. Leand. Bon.Led. Rodr. Potest.i^. Isti enim dicunt quod ordinatus cumt patrimonio ficto non solum peccet, testes mendaces adhibendo, et ecclesiam decipiendo, sed incurrat suspensionem. Ratio quia is qui ordinatur cum patrimonio ficto, revera sine patrimonio or^ dinatur, iuxta mentem concilii et canonum qui requirunt titulum ne clerf» cus cogatur emendicare, et ideo dixit concilium, nisi prius legitime constet etc: illud legitime significat etiam do-^ cumenta tituli legitima esse debere, Alia urget ratio, quia cum quis ordi'natur sine patrimonio, tenetur episcopus ordinans eum alere, sed non tenetur si, ipso inscio, ordinatur ille cum patrimonio ficto; et sic decisum refert a s. c. Bened. xiv. ^s. Idem dicendum merito putant Salm.i^ cum Nav. Rodr. etc. si patrimonium constitutum fuerit insolaapparentia, quintranslatum fuerit rei dominium in clericum, quia tuno idem esselac si non es.set conslitutun).

matrim. dist. 52. n. 8. (15) De censiir. dist. 51. sect. 1. n. 5S. (14) L. c. p. S. n. 21. (IS) All 19. n. S7. (IG) Dc oid. c. 6. p. S. u. 78. (17) Ik n. 6S. (18) Nolil'. 26. n. 16. die 27. oov. 171U (I9j Cil. n. 78. ct 79.

CkP. li, DE SACRAMENTO ORDINIS DUB. II. §. H.

605

822. Dubit. 2. an incurrat suspen»onem qui ordinatur cum patrimonio donato, sed data antapoca vel fide de reddendo illud donanti post ordinationem. Dicitur post ordinationem^ nam si renuntiatio ante eam fieret, certum est renuntiationem esse validam, et tunc sine dubio (iuxta earadem secundam «ententiam allatam n. 820.) ordinatus «uspensionem incurreret, ut bene notat Bonac. Dubium igitur est si pactum sit de reslituendo patrimonio post ordinationem.

Prima sententia dicit non teneri clericum tale pactum exequi, et ideo non incurrere suspensionem; hanc sententiam tenent Diana^ cum p. Ledesm. et Vill. ac Escob. ' cum Sa et Leand. Ratio, tum quia eo casu episcopus acqui rit ius supra patrimonium illud, cum alias ipseteneturalere ordinatum, tum quia in Trid. * dicitur quod titulus or dinationis (sive sit patrimonium sive beneficium sive pensio) sine licentia episcopi alienari aut extingui vel remitti nullatenus possit.Ei pactum illud, cum sit contrarium dispositioni concilii , tamquam turpe reiicitur , et ideo cum olericus ille sit vero titulo ordinatus , suspensionem non incurrit.

Secunda sententia autem dicit clericum teneri patrimonium restituere, et suspensionem incurrere, eamque tenent Avila Corduba Lopez et Delacrux apud Dianam 5. Ratio quia tale pactum, esio sit illicitum, non tamen reprobatur in iure, undeclericus sicordinatus tenetur in conscientia reddere patrimonium cum ea conditione donatum. Sed omnino distinguendum cum Pal. ^ et dicendum quod si donans verum habuerit animum donandi, tunc, licet clericus peccaverit acceptando donationem sub tali pacto post ordinationem, tamen non tenetur patrimonium restituere, propter ralionem supra a prima sententia allatam, quia pactum reiicilur ulpoteoppositumTridentino prohibenti alienationem patrimonii sine li(1) D.8. q. un. p. B. n. 23. (2)5. p. tr.4.r. 184. ^3) N. 369. (4) Scss. 21. c. 2. (S) Loc. cit. ^G) P. 11. n. 18. (7) L. I. c. 48. n. S. (8) All. £0. u. 50. (9) Notil. 2G. u. 28. (10) L. G. p. a.

centia episcopi, et ideo suspensioneni non incurrit. Tta sentiunt, praeter aa. ibi citatos, Tol.' et Barb. 8 cum Garcia Manuel. et aliis, et sic declaravit s. c) die6. mart. 1638. (apud Bened. xiv.^. dicens ; S. c. censuit eum qui de facto alienavit patrimonium^ ad cuius titulum fuerat ordinatus^ nulla facta mentione quod ad illius titulum promotus fuisset^ in censuras non incidisse, sed alienationem factam esse ipso iure nullam. Et sic pariter s. c. pluries declaravit ( ut refert p. Zacharia apud Croix^o) omnem permutationem, hypothecationem, aut fideiussionem patrimonii seu tituli, sine licentia episcopi esse invalidam,etiamsi ordinandus habeat unde vivat. Si vero donans non habuerit veram intentionem donaudi, tunc quidem ordinatus tenetur patrimonium restituere , quia tunc nunquam acquisivit illius dominium , cum illa non fuerit vera donatio, sed fictio donationis, ac propterea talis suspensionem incurrit, ita Nav.ii Bonac.i2(quiid ut certum habet) Sanch.^^cum Maiol.Met. etc. Roncag.i* cum Tamb. et SaIm.<5cumPhilib. Gabr. etc, item Marchant. Garcia Turrebl. Lop. etc. apud Escobar.i^. Neque huic obstat Tridentinum , quia concilium prohibendo alienationem patrimonii loquitur de clericis qui illud vere adepti sunt, ut patet ex ipsius verbis, patrimonium vero vel pensionem obtinentes. Neque episcopus ullum ius acquirit super re ficte donata, cum episcopus ordinans boua fide ad nihil teneatur, ut recte ait Sanchezi^ cum Navarro et Decio. Advertendum tamen hic, quod esto clericus teueatur eo casu in conscientia reddere patrimonium ante iudicis seutentiam, attamen donans (ut bene etiam aiunt idem Sanch.<8 cum Corduba et Salm. ^ cum communi) in foro externo nullam habet actionem contra clericum ad repetendam rem donatam, imo meretur illa spoliari in poenam sui criminis; quapropter vide* lur talis clericus, si statim sit petitu^

aa n. 228G. (11) Man. c. 27. n. B8. (12) L. c. (15) De malr.1.6. d.52.n, 8. (14) P. 130. .|. 5. r. 1, (IS) Dc ord. c, 6, pag. S. n. 82. (16) N, oQT^ (17) L, c. (18) L. c. (19) Cit, a. 72.

rus in iudicio rem sibi adiudicari, posse interim rem retinere (licel suspensionem iam contraxerit) iuxta dicta l. 3. n. 890. Et Monacel. refert ita decisum fuisse per s. c. episc, nempe ficte donantem teneri liberum derelinquere patrimonium ordinato.

823. Dubilatur 3. An suspensionem incurrat qoi post diaconatum vel subdiaconatum susceptum cum patrimonio vere donato, illud donanti renunliat (sioe ullo praevio pacto), et deinde sacerdos ordinatur occultando irenuntiationem. Affirmat Potesta Sed Verius negant Bonac. 2 cum Nav. Henr. Avila Sayr. Molina etc. et Salm. 3 cum Sanch. Diana etPhilib. Ratio quia talis renuntiatio est omnino nulla, ut supra vidimus, unde talis sacerdos dioitur cum vero titulo ordinatus, poena aulem canonum per Trident. innovata non imponitur eis qui patrimonium alienant, sed qui sine eo ordinantur. Nec obstat quod talis ordinatus de faDto non percipiat fructus patrimonii, nam sufficit quod ipse possit fruotus percipere, si velit. Idque confirmatur ex decr. s. c. supra citato n. praec.

82i. Dubitatur 4. An clericus possit renuntiare patrimonium sine licentia episcopi, si habeat aliunde sustentationem. Adsunt tres sententiae.

Primasententia affirmat quam tenent Azor. 4 Pal. 5 cum Steph. Gratiano Flaminio et communiori, ut asserit; item Garcia et Molf. apud Salm.6, et probabilem putant Tamb. 7 Diana » et Barb.9 cum Menoch. Surdo Cevall. et Cassiano, et expresse huic sententiae consentiunt Sanch.io et Viva Eam probant ex Trid." ubi dicitur: Atque illa (nempe patrimonia, beneficia, etc), deinceps sine licentia episcopi alienari nullatenus possint^ donec bene/icium suf^ciens sint adepti , vel aliunde habeant unde vivere possint. Si igitur (aiunt) non potest clericus sine licenlia episcopi alienare patrimouium, donec aliunde habeat unde vivat, ergo bene

(1) Dc cx. ord. n. 77. (2) P.S. n.l2S. (.'») Ibid. 1». 83. (4) Pait.2. 1.3. c. 4. q. 3. (5) P. H. n. 13. (G) De ord. c. 6. p. 8. n. 84. (7) De ord. 1. 7. c. 6. « 4 n. 19. (8^ ParL 9. M 8. r. 23. C») N. 90.

XTR. UNGTIONE BT 0RD1>A

potest, si habet unde vivat, eliam si:)? licentia episcopi; qui caeterum in alU quo casu, puta ad redimendos paren* tes captivos et simili, potest dare licentiamalienandi patrimonium, quamvis clericus non habeat unde vivat.

Secunda sententia quam tenent Led. et alii apud Vivami3 dicit talem alienationem esse illicitam, sed non invalidam; imo Suar.i* dicit esse validam. etiamsi clericus non habeat unde vivat.

Tertia sententia vero quam tenent Croixis Barbosais cum Quiutan. Campanile et Ugol. Escob.i7 cum Marchino Cenedo etc. ac Salm. cum Vasq. Philib. et Leand. dioit huiusmodi alienationem esse invalidam et illicitam.Ratio tum quia, si clericus non habet aliunde sustentationem, nec etiam episcopus (ordinarie loquendo, ut intelligendum est concilium) potest licentiam^ alienandi concedere, hoc enina significat particula illa donec, nempe quod episcopus tum solum licentiam dare potest, cum clerious habet unde vivat, tum quia patrimonium connumeratur inter bona ecclesiastica, et gaudet eodem privilegio, ita ut nequeat a principe saeculari subiici collectis, proui habetur in cap. Quamquam^ de censib. »n6.Ergo tale patrimonium sine licentia episcopi e»t inalienabile. Et huic tertiae sententiae mihi magis lubet adhaerere, ob decretum s. c. quae die 4» februar. 1652. (apud Benedict. xiv.i»)^ sic respondit: Renuntiationem patrimo^ nii^ ad cuius titulum clericus simplici-^ ter sacris ordinibus fuit initiatus^ abs^^ que licentia episcopi factam^ non susti^ nerij etiam post assecurationem benefi-^ cii ad eius vitam sustentandam suffi-cientis. Adverte hic aliud decretum emanatumas.c. cono. 5. febr. 16(>4.ubi decisum fuit non esse vetitum clerico hypothecare patrimonium, quoad eam tamen partem fructuum quae supersit ad eius sustentationem, non laute, sed tenuiter vivendo, iuxta iudicis ecclesiastici arbitratum.

aO)Cons. 1. 7.C.I. dub.43. (11) Q. 8. a. ult. ri. 6 V. circa. (12) Se»s. 21. c. 2. (13) Q. 7.art. 9. n.GL (14) De censur. d. ol.sect.l.n. 38, (IS) N. '2286, ' (IG) AH,19. n 90 (17) N. 582. (i8)Nolil. 20 u. U

CAP. II. DE SACRAMENTO ORDINIS DUB. II. §. 111.

607

$. III. De obligatione dererendi halntum el tODSuram.

^23. Qu. L An pecceni ^aviter clericinon deferentes habitum. S26. Qu. 2. Jn non deferentes tonsuram.

827. Quando isti ob habitum el tonsuram dimissam amiltani privilegium fori et canonis.

828. .'^d quid teneantur sacerdotes vi obedientiae quam promittuni episcopo. An possint religionem ingredi^ episcopo contradicente.

829. Quae obligatio sit de missis et precibus , quae ab episcopo imponuntur ordinatis.

830. De slatutis in concordato nostri regni.

831. Palet ex universo iure canonico clericos teneri deferre habitum et tonsuram clericalem; unde ex Trid. ^ possunt suspendi habitum et tofisuram non deferentes. Sed quaer. 1. An peccet mortaliter clericus qui habitum non deferat. Affirmat Panorm. apud Pal. etiamsi ille sit tantum in minoribus constitutus, etprobant ex c. penult. de vita et honest. cZmc. Alii, ut Salmant., dicunt hunc non peccare graviter ( ut revera sentit communis sententia), sed non excusari a culpa veniali, eo quod ipsi quoque tenentur suo statui se conformare. Alii vero communius dicunt huiusmodi clericum nullam habere obligationem deferendi habitum: ita EBcob. 3 Navar."* Holzm. 5 et Pal. 6 cum Arm. Sylvest. Soto et Ang. Et huic opinioni favet constitutio Sixti y.Pastoralis, edita die 31. ianuarii 4588., ubi declaratum fuit habitum clericalem non teneri deferre clericos uon recipientes pensionem, fructus aut bona ecclesiastica sibi in una vel pluribus vicibus reservata et concessa, non excedentia valorem annuum 60. ducatorum aureorum de camera. Id autem cerlum est de clericis coniugatis,ut habetur in cap. loannes de cleric. coniug. Imo, si sint bigami, non solum non tenentur, sed etiam non possunthabitum deferre, ex cap. Altercationis^dc bigam. in 6. Maius dubium est de clericis beneficiatis vel in sacris constitutis, an hi peccent graviter si habitum non deferant. Per se loquendo, non dubitandum hos graviter peccare, cum ipsi

(1) Scss. 14. cap. 6. (2) P. 18. n. 3. (3) N. 488. (4)C.2S.n.liO. (S)N. 103. (6) L. c. (7) Sess. r4. cap.6, (8) In Triil. I. c. n. 4. (9) Summ. 2. cleric. pcccala. (10) N. 491. (11) la cxp. tracl.

temeritatis arguantur in Trident. ' hii verbis: Tanta... hodie aliquorum inolevit temeritas religionisque contemptus^ ut propriam dignitatem et honorem clericalem parvipendentes, vestes etiam de* ferant publice laicales.... Propterea omnes ecclesiasticae personae. . . , quae aut in sacris fuerint, aut dignitates^ perso^

natus, officia aut beneficia ecclesiastica obtinuerint^ si postquam ab epi-^

scopo suo moniti fuerint^ honestum

habitum clericalem... non detulerint^per suspensionem ab ordinibus, ao of^cio et beneficio^ ac fructibus.... necnon^ si semel correpti denuo in hoc deliquerint^ etiam per privationem officiorum et 6eneficiorum coerceri.... debeant. Et hic insuper notandum quod Sixtus v. in bulla Cum sacrosancta^ edita die 9. ianuarii 1588. (apud BarbosaS) declaravit beneficiatos non deferentes habitum in Urbe, mandatisque super his editis sub certo termino non obedierint, praeter alias poenas, ipso facto sine ulla alia monitione privatos esse quibuscuraque dignitatibus, administrationibus , officiis , canonicatibus , praebendis, beneficiis et praestim«»niis. Dicit autem Caietanus^, tales non peccare mortaliter, nisi adsit contumacia aut contemptus, et adhaerent Escob.^o etGobat.i', dicentes uon esse mortale, nisi sit periculum causandi contemptum. Sed oppositum omnino tenendum, quia ex concilio patet ipsam delationem habitus laicalis esse parvipensionem honoris clericalis; ita communiter Sanchezi^ Renzi^^ Layman^^ cum Arm. Sylvest. etVasq. Pal.^Scum Vill. Salm. 16 cum Bann. et Led. Barbosa cum Abb. et Henr. Escob.^s cum Reg. et Hurt. acBon.i9 cum Nugn. et comm.

Limitant vero 1. omnes praefati aa. et quidem probabilissime, si id fiat ad breve tempus, nisi (aiunt Salm.2o cum Bannez) quis habitum dimitteret vel occultaret ut alios deciperet vel ut libere per plateas deambularet, vel ut aliquod malum committeret. Et sic pa8. u. 769. (12) Lib. 7. cap. 1. dub. 49. (13) P. 346 q. S. (14) C. 12. n. 2. (iS) P. 18. n. 3. (16) D« ord. c. 3. p. 1. n. 7. (17) Allcg. 9. n. 11. (18) N491. (19) P. uU. n. 2. (20) Ibid, n. 9.

fiter probant Diana i et Burgh. 2 non excusari amortali clericum,quiin bac€hanalibu3 excurreret per urbem larvatus. Limitant2.Holzm. 3et Pal. Layman apud Salm. * si adsit aliqua iusta causa seoccultandi, nempe ad vitandum periculum mortis vel damni gravis.

826. Quaer. 2. An peccent graviter derici non deferentes tonsuram sive coronam (licet corona revera diflFerat a tonsura, sed dd. confundunt). Alii, ut Panor. Soto Sylv. etc. apud Tambur. 5 affirmant de omnibus clericis ex c. Clerici^ 15. de vita et hon. cleric. ubi dicitur: Coronam ct tonsuram habeant congruentem. Alii, ut ipse Tambur. cum March. Palao 6 et Renzi 7 cum Henriq., dicunt, hoc, secluso contemptu, non esse peccatum mortale, etiam in beneficiatis et clericis in sacris constitutis, quia (ut aiunt) ex nullo textu arguitur esse de hoc grave praeceptum. Alii tamen, ut Sanch.» Laym.9 Escob. et Vasq. Leand. ac Hurt. ap. eumdem Tamb." dicunt clericos in sacris confititutos et beneficiatos graviter peccare si tonsuram seu coronam non deferant, idque confirmatum potest alicui videri ex concilio later. sub Leone X.12 (apud Merbes. 13) ubi sic habetur: Clerici in sacris constituti barbam neo comam nutriant, sed tonsuram ferant\ si quis contra fecerit excommunicationem incurrat. Sed huic responderi posset quod hoc concilium praecipiendo tonBuram, non sit locutum proprie de corona, sed potius de abrasione comae, innovando canones conciliorum rom. Bub Zacharia papa et Gregorio xi. (apud eumdein Merbes.*^) ubi dicebatur: Si quis ex clericis comam relaxaverit^ anathema sit.Unde saltem non est certum quod excommunicatio fuerit impositain nou deferentescoronam,et etiam quoad comam deferentes, hodie propter usum plurimorum, adhuc Romae degentium (modo coma sit moderata), non videtur poena illa excommunicationis vigere. Caeterum, quoad

(1) P. 10. tr. IS. res. 29. (2) Cent. 2. cas, 89. (5) N. 103. (4) Locc. cc. (3) De ord. c. 2. $. 6. n. 16. (6) P. 18. n. 3. (7) P. 576. qu. 6. (8) Lib. 7. c. 1. a. 49. {9) C. 12. n. 5. (10) N. 491.

qualitatem peccati pertinet, Laym. ef Escob. 15 pari modo loquuntur de non deferente coronam acde nondefereute habitum. Probabiliter tamenaitCroix^'' facilius mortaliter peccari non deferendohabitum, quam coronam; quis enim (dicit) arguet sacerdotem de mortali, si per 6. vel 8. hebdomadas coronam non deferat, etiam si nullum deeai vestigiura appareat?

827. Plura autem hic sunt notanda pro complemento huius materiae. Notandum quod clericus non deferens habitum et tonsnram, si tertio admonitus ab episcopo non emendatur, amittat privilegium, non solum fori, sed etiam canonis, ex cap. Contingit^ 45. de sent. excomm. Idemque dicitur de clerico se immiscente iu negotiationibus saecularibus, omissis divinis officiis, ex cap. Ex litteris^ 46. vita et honest. cleric. Idem de gestante arma militaria in habitu laicali, si post tertiam monitionem clericalem non resumat. Quod si talis clericus armis militaribus indutus insuper enormitates committat, privatur privilegio canonis, ut habetur ex cap. Si quis suadente, caus.
828. qu. 4. Dubitatur autem an hic amittat ipso facto etiam privilegium fori. Affirmant aliqui apud Fagn. f. Sed ipse Fagn. cum Alexandro lo. Andrea et Petro de Angar. etc. dicit et probat ex pluribus iuribus non amittere privilegium fori, nisipost trinam monitionem. Hoc tamen intelligitur de beneficiatis et constitutis in sacris, nam de clerico in minoribus statutum est in Tridentinois quod Is privilegio fori non

gaudeat^ nisi clericalem habitum et

tonsuram deferens^ alicui ecclesiae de mandato episcopi inserviat vel in seminario. ... aut in aliqua schola... de licentia episcopi.... versetur. Dicunt autemhic Salm.^s cum Farinac. etPhilib., quod particula illa et valet pro vel. Sed probabilius tenent oppositum Palaus^o et Barbosa2i cum Riccio Armendar. et

(11) L. c. (12) Sess. 9. (13) P. 279, qii. IS (14) Ibid. (IS) Locc. cc. (16) Lib. 4. n. 1372. (17) In d. cap. contingit, n. 14. (18) Scs';. 23. c. G. (19) De ord. c. 7. p. S. n. 64. (20) Part. 2. n. 7. (2tUnTndeDt. loc. clt. a. 21. elalicjj;. 12. n. 19.

CAP. II. DE SACRAMENTO

Bellet. diceDtes quod clericus in minoribus, ut gaudeat privilegio fori teneatur deferre simul habitum et tonsuram €t ecclesiae deservire. Sufficit vero quod iuserviat alicui ecclesiae,etiamsi , non sit illa, cui de mandato episcopi fuerit adscriptus, utdeclaravit s. c. die 23. ianuar. ann. 1603. apud Benedict. -Xiv.i. Idque tanto magiscurrit, si nul.11 ecclesiae sit adscriptus, ex alio decreto ibid. edito 1. febr. 1614. Pro his autem minoristis non deferentibus habitum et tonsuram, nulla praeexigitur monitio, ut priventur privilegio fori, proutdocent Bened. xiv. 2 et Fagn. 3. Diximus privilegio fori; nam secus dicendum de privilegio canonis, ut tenent Gonzal. Garcia et Comitol. apud eumdem Benedict. ^ qui testatur hanc fuisse constantem sententiam s. c. concilii, afFerens plures eiusdem decisiones contra de Luca. Casu vero quo clericus hic, non adimpletis conditionibus Tridentini, comraiserit aliquod crimen, licet ipse nequeat allegare privilegium fori, potest tamen episcopus eum sibi vindicare a iudice saeculari» iuxla decretum s. c. approbatum a pontifice, ut refert Bened. Si tamen quis habitum dimissum reassumit,dummo<io non sit in fraudem, ad pristina restituitur privilegia, ut docet idem Bened.5 cum communi dd. in cap. un. de cleric. coniug. in 6. et pluribus decrelis s. c. Tunc autem praesumitur in fraudem reassumere, si in causa criminali iam sit in carcerem coniectus, aut dimissus sub fideiussione, ut Fag.^ cum decr. s. c. et idem Benedict. In causa vero civili, si habitum reassumat, postquam fuerit citatus ad forum saecuiare, Bened. 8 cum decr. s. c. exiito die 30. martii 1686.

Eodem privilegio fori gaudent clerici coniugati habitum vel tonsuram -defereutes et alicui ecclesiae de mandato episcopi deservientes, si unamsolam virginem duxerint, ex c.^i.Deforo compet. Vide Salm. 9. Sed notandura quod in cap. ultim. de temp. ord. in 6.

(1) De syiiodo l. 12. cap. 6. o. S. (2) L. c. c 12. u. 1. (5) In c»p. si quis du foro comjpct'

ORDINIS DUB. 11. §. III. 609

prohibeatur coniugatis conferri tonsu* ra, nisi velint ipsi religionem profiteri vel sacros ordines suscipere, quod autem nonliceteis sine uxoris licentia.

828. Notandum 1. Sacerdos in sua ordinatione promitfit obedientiam episcopo. Hiuc quaeritur, ad quid teneantursacerdotesvi huius obedientiae. Noster ss. p. Benedict. xiv. in Constitut. Ex quo dilectus^ emanata die 14. ianuarii an. 1747. sic explicat: Agnoscimus presbyterum huiusmodi promissio' nis vigore ea lege inter alias adstrictum teneri^ ut a servitio ecclesiae^ cui addictus fuerit^ discedere nequeat sine licentia episcopi. Hoc tamen intelligendura, nisi presbyter etiam parochus velit transire ad aliquod monasterium vel regularem canonicam, ut habetur in can. Duae sunt caus. 19. q. 2. Tunc e nira (ut ibi statuit Urbanus ii.) potesl libere discedere, etiam contradicente episcopo. Poterit taraen episcopus, ut ait papa Bened. in praefata bulla, clericum suum revocare ex iustis causis, etiam post professionera, uempe si ecclesia ex illius absentia gravem iacturara pateretur, ut ibi dicit Innoc. iv. [vide dicta l. i. n. 75.). Per t6 autera iacturam intelligit pontifex laesionera sive daranum ecclesiae, dura afFertdoctrinara abbatis Panorraitani qui sic ait: Sed si ecclesia graviter laederetur, esset revocandus. Unde concludit idem pontifex Benedictus: Et sic satis provisum est etiam episcopo, qui factum clerici sui ad regularia claustra^ se in^ vito^ impugnare velit.

829. Notandum 2. aliquid circa missas et preces quae in ordinatione iraponuntur ordinatis ab episcopo. Quoad obligationera pertinet, alii ( ut Suarez Less. et Lay. apud Croixio putant peFsolvendas esse sub mortali. Alii taraen ibi (ut Sot. VaL Diana Pal. PeU. Gob. etc.) dicuut probabiliter huiusmodi obligationem esse decentiae, non autem sub peccato; saltem tenet Croix non esse sub gravi, cum id episcopi haud

(4)Loc. cit. (S) L. c. c. 2. n. 1. (6) In c. Magniis, de obligat, ^7)L. c. (8) Ibid. (9) Dc ord. c. 7. (s B. n. 69. ^iO) N. 2519.

De Ligorio. Mor. 11.

39

declararint. Quoad applicandas autem dictas missas, sedulo consideranda sunt verba quae dicit episcopus, videlicet : Post primam missam tres missas di^ cite^ unam de Spiritu sancto^ aliam de beata Virgine et tertiam pro defunctis; et etiamDeum pro me orate.En quibus verbis recte infert p. Mazzotta * non esse obligationem applicandi praedictas missas iuxta intentionem episcopi, dum ibi praescribitur tantum ut initiati pro eo orent; ideoque ipsi bene possuot missas pro aliis applicare etiam cum stipendio.Patet autem quod huiusmodi missae non prius dicendae sunt, quam adveniant dies non impediti.

An autem neopresbyter pro missa quam celebrat cum episcopo, possitstipendium accipere. Negat La Croix 2 eo quod petens missam videatur requirere missam cum omnibus caeremoniis et actionibus quae peraguntur a sacerdote in altari. Sed aliter opinatur Bened. xiv. 3 urgens exemplum sacerdolum graecorum cum episcopo celebranlium, qui alias plerumque carere debereut eleemosyua.

830. Notandum 3. id quod habetur slatutum an. 4741. circa ordinationem proraovendorum in concordato inito inler sanctam sedem et maiestatem nostri regnantis Caroli iii. quem Deus sospitet, ubi sic habetur: . Niuno potra esser da ora innanzi promosso alla prima tonsuraj se non che a titolo di hene^ ficio 0 cappellania perpetua , le di cui rendite^ detratti i pesi, ascendano alme'no alla meta della tassa stabilita pel patrimonio sacro nella diooesi del promo^ vendo. 2. Giudicando qualche vescovo veramente utile o necessario alla chiesa conferir la prima tonsura a qualche giovane^ benchi non abbia verun beneficio, potra farlo; ma nel solo caso che abbia il medesimo una pensione ecclesiastica perpetua della rendila che ascenda o/meno alla meta della tassa stabilita pel patrimonio sacro nella sua diocesif o Vintiero patrimonia; il quale^ per evita\l) De sacrif. miss. c.i.%5. (2) L. 6. p. 2. n. 2323.

R. UNCTIONE ET ORDINB

re qualunque frode o inganno, non potri costituirsi da ora innanzi, che uni* camente sopra beni stabili e sopra annue rendite fisse, e dovr& regolarsi a to* noredella tassa sinodale di ciascuna dio^ cesi^ purchi non sia esso patrimonio n^ in minor somma di ventiquattro ducati, nS in maggiore di quaranta. 3. Oltre at requisito del beneficio^ cappellania per~ petua 0 pensione ecclisiasica perpetua^ nella maniera spiegata di sopra^ o deU Vintiero patrimonio^ a niuno potrA conferirsi la prima tonsura^ il quale dopo^ aver terminati dieci anni di sua etci, non sia andato a dimorare almeno per un triennio in qualche seminario o convitto ecclesiastioo: e dove cid non possa farsiy non abbia almeno portato per tr» anni Vabito clericale con licenza del proprio ordinario^ ed in tutto il triennio^ o almeno per la maggior parte delle feste di precetto di ciascun de^ tre anni non abbia servito a qualche chiesa nella ma-' niera che gli sara dal proprio vescovo prescritta, computando questo servizio colla dimora che avrebbe dovuto fare in qualche seminario o convitto ecclesiasti00, ecc. Ac uUimo loco dicitur: Chiunque sarh promosso alla prima tonsura^ agli ordini minori o agli ordini sacri contro la forma prescritta nel presente regolamento^ oltre alle penedisopra ao» cennate, rimarrci perpetuamente sospe» so dalVesercizio delVordine giA conferitogli, E chi Vavrh cosX ordinato^ o pure gli avrii a tal effetto concedute le dimissorie^ se sarh vescovo, sara sospeso per un anno dalla collazione degli ordini e dalVesercizio de* pontificali: e non essendo vescovo^ ma prelato inferiore colVuso de* pontificali, sara sospeso per sem^ pre dalV esercizio de* medesimi; e non a* vendo Vuso di essi^ come pure qualun^ que altra persona costituita in dignita^ per sempre sara sospeso dalVesercizio delVofficio e de' suoi ordini. Aa autem haec suspensio sit latae vel lerendae sententiae. Vide dicenda de cens, lib. 7. num, 8.

(3J De iRi'«Me 1 S. c. IS. 10.

CAP. I, DE